Sąd oddalił skargę współwłaścicielek na umorzenie postępowania rozgraniczeniowego

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 20 marca 2026 r. sygn. akt: SKO.GN/4160/125/2025 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025, poz. 691), art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1151) po rozpatrzeniu odwołania skarżących – M. P. i M. S. z 22 grudnia 2025 r. od decyzji Wójta Gminy D. z 18 grudnia 2025 r. znak: WIGOŚ.6830.1.2025.MS w sprawie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego ustalenia przebiegu granic działki ewidencyjnej położonej w Ł. nr [...] na odcinku z działką ewidencyjną nr [...] położoną w Ł. i przekazania sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Brzesku utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzje te zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z 18 grudnia 2025 r. znak: WIGOŚ.6830.1.2025.MS, Wójt Gminy D., po rozpatrzeniu wniosku S. S.. z 8 stycznia 2025 r., umorzył postępowanie rozgraniczeniowe w sprawie ustalenia przebiegu granic działki ewidencyjnej położonej w Ł. nr [...] na odcinku z działką ewidencyjną nr [...] położoną w Ł. i przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Brzesku.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosły skarżące, współwłaścicielki działki nr [...] w Ł. W obszernym odwołaniu zakwestionował działania geodety w trakcie postępowania rozgraniczeniowego. Skarżące zwróciły uwagę, że geodeta, jeszcze przed przeprowadzeniem oficjalnych czynności, wyznaczył punkty graniczne bez ich udziału. Wskazały, że przeprowadzenie wywiadu terenowego bez poinformowania wszystkich stron i dodatkowo utrwalenie w terenie punktów granicznych jest działaniem wadliwym, niezgodnym z § 9 ust. 1 pkt 3 i § 10 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. z 1999. Nr 45, poz. 453). Dalej, skarżące stanęły stanowisku, iż przeprowadzający czynności geodeta, nie wykazał, iż posiada stosowne upoważnienie Wójta Gminy D. do przeprowadzenia czynności ustalenia granic nieruchomości. Skarżące wskazały, że wprawdzie Wójt Gminy D. upoważnił geodetę zarządzeniem z dnia 3 lutego 2025 r., jednak ten dokument nie ma charakteru aktu zewnętrznego, a jest aktem o charakterze wewnętrznym. Zdaniem stron "Zarządzenie to dotyczy spraw organizacyjnych i funkcjonowania urzędu, stanowiące polecenie wykonania zarządzenia przez Kierownika Wydziału Inwestycji, Gospodarki Komunalnej i Przestrzennej oraz Ochrony Środowiska [...] Zarządzanie jest aktem wewnętrznym wydawanym przez organy władzy, podczas gdy upoważnienie to dokument , który daje konkretnej osobie prawo do dokonania określonych czynności w imieniu innego podmiotu".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wskazało, że ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, dzieli postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości na dwa etapy administracyjny i sądowy przy czym wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego przed sądem może nastąpić nie wcześniej niż po wyczerpaniu drogi administracyjnej.

W świetle przepisów rozdziału VI przywoływanej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe może być zakończone trzema rodzajami decyzji:

decyzją o rozgraniczeniu (art. 33 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 3),

decyzją o umorzeniu przedmiotowego postępowania i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2),

decyzją o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed upoważnionym geodetą (art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne - tak NSA w wyroku z dnia 9 czerwca 1997r. sygn. akt SA/Ka 2492/95, ONSA 1998/4 poz. 118).

Organ odwoławczy wskazał, że niewątpliwie w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem co do granicy między nieruchomościami. Organ l instancji stwierdził, iż na podstawie dowodów nie można ustalić w całości granic pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami, a ponadto nie udało się zawrzeć ugody co do granic pomiędzy wszystkimi stronami postępowania.

Organ powołał art. 34 pgik i wskazał, że w niniejszej sprawie organ l instancji wydał decyzję w oparciu o cytowany wyżej przepis. W niniejszej sprawie, na gruncie postępowania administracyjnego nie doszło do wiążącego ustalenia granic nieruchomości.

W aktach sprawy znajduje się Sprawozdanie techniczne z 6 marca 2025 r. sporządzone przez geodetę M. O. (nr uprawnień [...]). W dokumencie tym geodeta opisując wykorzystane materiały geodezyjne i kartograficzne stwierdził:

- mapa zasadnicza wektorowa , arkusz:7.122.18.09.4 , 7.122.18.14.2

- osnowo geodezyjna: 174.113-106330 stan bardzo dobry; pomiar kontrolny przeprowadzono na puncie osnowy oddalonej w odległości nie większej niż 7 km od punktów będących przedmiotem pomiaru.

GML z bazy EGiB i BDO T500.

Analiza informacji zawartych w dokumentach uzyskanych z PODGiK, księgach wieczystych oraz dokumentacji uzyskanej od stron:

operat [...] - operatem modernizacji ewidencji gruntów jednostki ewidencyjnej D. W operacie brak danych liczbowych i formalnych dotyczących ustalanej niniejszym protokołem granicy.

operat [...] - operat podziału działek [...] i [...]. Operat zawiera dane liczbowe pozwalające odtworzyć wyznaczoną tym operatem granicę podziału między działkami [...] i [...]. Zawiera również protokół ustalenia części granicy ewidencyjnej dla ówczesnych działek [...] i [...]. W kontekście niniejszego postępowania protokołem tym ustalono przebieg granicy ewidencyjnej określony punktami o obecnych numerach 32443 i 32444. Punkt 32444 wyznacza jednocześnie początek linii podziału, czyli początek granicy prawnej między działkami [...] i [...]

operat [...] - operat podziału działek [...] i [...]. Operat nie dotyczy bezpośrednio granic ustalanych niniejszym postępowaniem. Operat zawiera jednak protokoły ustalenia granic, w tym wschodniej granicy działki [...], która razem z przedmiotową dla niniejszego postępowania działką [...] tworzy jedną nieruchomość.

- analogowa mapa zasadnicza w układzie ,,7965", skala 1:2000, sekcje : 174.773.24 i 174.131.04.

Analiza danych pomiarowych z portalu powiatowego brzeskiego oraz wyniki pomiaru kontrolnego szczegółów syt. odfotografowanych na pierworysie mapy zasadniczej i porównanie tych danych z rastrem mapy zasadniczej pozwala stwierdzić, iż rozbieżności między położeniem punktów z pomiaru a położeniem na podstawie rastra mapy zasadniczej wynosi od około 0 do około 2.0 m. Opisana analiza pozwala wg geodety określić jak dokładna jest analizowana mapa w analizowanym terenie, gdyż te stare budynki i ogrodzenia to jedyne wiarygodne szczegóły, które naniesiono na oryginalną mapę zasadniczą i ewidencyjną, które to mapy były podstawą do wykreślenia granic ewidencyjnych.

Dalej geodeta opisując wykonane prace wskazał, że wyniesiono w terenie granice na podstawie rastra mapy zasadniczej i ewidencyjnej. Geodeta M. O. stwierdził: "Rastry te dla przedstawienia przebiegu przedmiotowej granicy są ze sobą zgodne w granicach błędu odczytu danych z rastra w skali 1:2000 szacowanego na 0.2 mm w skali mapy. Właściciel działki [...] zaakceptował taki przebieg. Współwłaścicielki działki [...] nie zaakceptowały takiego przebiegu wskazując, gdzie wg nich powinna przebiegać granica. Należy tutaj wskazać na duże rozbieżności między przebiegiem granicy wynikającym z mapy zasadniczej a przebiegiem wskazanym przez współwłaścicielki działki [...] sięgające nawet ponad 8.5 m. przy średniej szerokości działek około 10 m. Wobec tak dużych rozbieżności stron podjęto próby namawiania stron do ugody sugerując nawiązanie granicy do istniejących w terenie na części granicy skarp. S. S. nie wyraził zgody no takie rozwiązanie wnosząc, aby granice ustalić zgodnie z danymi z mapy zasadniczej, gdyż w taki sam sposób została ustalona wschodnia granica jego nieruchomości, czyli granica dziatki [...] ustalona operatem [...]".

W Opinii geodety z dnia 6 czerwca 2025 r. stwierdzono (Ad3): "W oparciu o odbiornik GPS wykonano pomiar przygotowawczy do rozgraniczenia. W terenie w najbliższym sąsiedztwie granic podlegających rozgraniczeniu istnieje mała ilość szczegółów, które mogłyby być źródłem danych do analizy dokładności. Teren gdzie należy ustalić granice to pole uprawne, częściowo zalesiony, częściowo nieuprawiany rolniczo. Brak wyraźnych miedz i śladów granicznych. Brak jednoznacznych szczegółów sytuacyjnych (z wyjątkiem początkowego, północnego odcinka granicy). Z uwagi na powyższe i z uwagi na to, że ostatnie kilka miesięcy to okres pomiarowy z często bardzo wzmożoną aktywnością słoneczną, zakłócającą skutecznie pomiaru GPS należało zapewnić możliwość pomiarów kontrolnych, eliminujących błędy pozycjonowania GPS. W tym celu wykonano dwukrotny, w ponad miesięcznym interwale pomiar kontrolny na bliskim punkcie osnowy szczegółowej oraz wytyczono w terenie wzdłuż granicy większość punktów z bazy EG/B dotyczących przedmiotowej granicy. Ponowny ich pomiar podczas rozprawy granicznej w terenie pozwolił zachować, dokładność pomiaru GPS. Praktyka taka pomaga nie tylko zminimalizować wpływ zaburzeń jonosfery ale też wyeliminować wpływ odbić sygnału od wysokich drzew rosnących wzdłuż części odcinków granicznych. Wykonano również pomiar kontrolny istniejących w najbliższym otoczeniu starych budynków. Założono (założenia poparte oględzinami w terenie), że istniały w momencie wykonania lotniczej ortofotomapy - źródła mapy zasadniczej i ewidencyjnej. Ich pomiar i porównanie tego pomiaru z danymi ze skalibrowanego rastra mapy zasadniczej pozwala na określenie błędu wykonania mapy a tym samym błędu położenia linii granicznych z mapy w stosunku do położenia określanego w oparciu o osnowę geodezyjną . Jest to istotna wartość , która określa stopień zaufania do danych pozyskiwanych z analogowych map zasadniczej i ewidencyjnej. Stwierdzono maksymalne rozbieżności w granicach 2 m. Jest to wartość maksymalna, wynikająca jednocześnie z losowego doboru próbki kontrolnej pomiaru ale daje ogląd na błąd mapy".

Dalej geodeta stwierdził, że w jego ocenie, w odniesieniu do wykazanej wyżej analizy dokumentacji i stanowisk stron, należy ustalić granicę wg danych z mapy zasadniczej i ewidencyjnej. Jednocześnie geodeta wskazał, że dane te są obarczone błędem sporządzenia ortofotomapy.

Uwzględniając powyższe decyzja w sprawie rozgraniczenia, jej treść i rozstrzygnięcie jest uzależnione od ustaleń geodety. W dokumentacji sporządzonej przez geodetę znajduje się opina, że wprawdzie na podstawie map zasadniczej i ewidencyjnej powinno się ustalić granicę, jednak dane te są obarczone błędem sporządzenia ortofotomapy. Dodatkowo strony nie wyraziły woli co do zgodnego ustalenia granicy, nie ma możliwości zawarcia ugody.

Wskazuje się, że ustalenie granic nieruchomości w postępowaniu rozgraniczeniowym jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy strony tego postępowania złożyły w tym zakresie zgodne oświadczenie (co w rozpoznawanym przypadku nie miało miejsca) albo ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów. Innymi słowy rozgraniczenie nieruchomości w trybie administracyjnym nastąpi wówczas, gdy znaki, ślady graniczne i inne dowody są niekwestionowane.

W niniejszej sprawie, geodeta wskazał, że mapy ewidencyjna i zasadnicza obarczone są błędem sporządzenia ortofotomapy. Dodatkowo właściciele działki nr [...] wskazują na zupełnie innym przebieg granicy, gdzie jak wskazano w cytowanej opinii geodety, występują duże rozbieżności między przebiegiem granicy wynikającym z mapy zasadniczej a przebiegiem wskazanym przez współwłaścicieli działki [...].

Uwzględniając powyższe, organ l instancji prawidłowo uznał, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, iż w niniejszej sprawie nie ma jednoznacznych i pewnych dowodów na wydanie decyzji o rozgraniczeniu. Właściciele w/w działek mają zupełnie inne poglądy na temat przebiegu granicy i nie jest możliwe osiągnięcie przez nich porozumienia.

Za niezasadny należy uznać zarzut stron, iż w niniejszej sprawie nie doszło do prawidłowego i zgodnego z prawem upoważnienia geodety przez Wójta Gminy D. do wykonania czynności rozgraniczenia. W aktach sprawy znajduje się zarządzanie Wójta Gminy D. z 3 lutego 2025 r. nr 23/2025. W pkt 2 owego zarządzenia Wójt Gminy D. upoważnił geodetę M. O. do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic działki ewidencyjnej położonej w Ł. [...] na odcinku z działką ewidencyjną nr [...] położoną w Ł.

Zgodnie z art. 31 ust. 1 w/w ustawy, czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Z powyższego przepisu nie wynika w jakiej formie ma być udzielone upoważnienie. Przyjmuje się, że upoważnienie geodety może być przez organ wydane osobno lub zawarte w postanowieniu o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego (Wyrok NSA z 20.03.2008 r, l OSK 445/07, LEX nr 477266). Według oceny Kolegium fakt wydania zarządzenia nie deprecjonuje samego upoważnienia geodety do działania w sprawie przedmiotowego rozgraniczenia. We wskazanym wyżej przepisie nie odniesiono się w żaden sposób do samej formy, w jakiej powinno być udzielone upoważnienie. Organ podniósł, że wprawdzie w teorii prawa administracyjnego niekiedy uznaje się, że zarządzenie to dokument wewnętrzny, jednak na gruncie niniejszej sprawy nie sposób uznać, iż omawiane zarządzenie Wójta Gminy D. z 3 lutego 2025 r. jest nieważne, skoro mowa w nim o upoważnieniu M. O. do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic.

Uwzględniając powyższe, w przekonaniu Kolegium, udzielone geodecie upoważnienie (w formie zarządzenia) nie jest sprzeczne z prawem i w sposób oczywisty upoważnia zidentyfikowanego geodetę do przeprowadzenia czynności w sprawie ustalenia granic pomiędzy działkami nr [...] i [...] położonymi w Ł.

W obszernym odwołaniu skarżące zarzuciły geodecie, iż ten nie dokonał ustalenia granic zgodnie z ich wskazaniami. Sam geodeta wskazał, iż skarżące nie przedstawiły dowodów na poparcie swoich argumentów.

Organ wskazał na treść § 15 ust. 1, rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. z 1999, Nr 45, poz. 453 z dnia 1999.05.20), i podniósł, że analiza protokołu granicznego z dnia 29 maja 2025 r. wskazuje, iż w toku czynności geodeta wskazał na przebieg granicy (pkt 11.5), który nie został ustalony pomimo nakłaniania stron do zwarcia ugody. Jednocześnie geodeta wskazał na granicę okazaną przez S. S. (pkt 11.5a) i na granicę wskazaną przez właścicielki działki nr [...] (pkt 11.5b). Nie ustalono granicy według ostatniego spokojnego posiadania. Według oceny Kolegium geodeta prawidłowo, według posiadanej wiedzy w tym zakresie ustalił, iż nie ma możliwości pewnego i skutecznego ustalenia granicy. Poglądy stron co do przebiegu granicy są ze sobą sprzeczne. Nie zwarto ugody. Zarzuty skarżących, iż geodeta nie dążył do zawarcia ugody są nieusprawiedliwione. Protokół graniczny z dnia 29 maja 2025 r. nie został przez właścicielki działki nr [...] podpisany. Nie ma w nim uwag co do takiego zarzuty. W tych okolicznościach nie sposób udowodnić, iż geodeta w ogóle pominął ten aspekt sprawy, skoro w przedmiotowym protokole jest informacja, że geodeta okazał przebieg granicy, który nie został zaakceptowany przez strony w drodze ugody. Zresztą z samego protokołu wynika, iż pogląd właścicieli działki nr [...] i [...] co do przebiegu granicy jest radykalnie odmienny.

Co do dalszych zarzutów stron, w istocie kwestionujących działania geodety, jego wiedzę i umiejętności, to zdaniem Kolegium nie są one zasadne. Geodeta wskazał na działania jakie podjął, jakie dowody wziął pod uwagę oraz jakie okoliczności nie pozwalają na ustalenie pewnej granicy, co mogłoby się zakończyć decyzją o zatwierdzeniu granic nieruchomości. Po wtóre, w niniejszej sprawie nie doszło do ustalenia granicy, geodeta nie przyjął argumentów żadnej ze stron za zgodną z innymi dowodami. Nie można więc zarzucić geodecie, że sprzyjał w tej sprawie jednej ze stron. W tym kontekście zarzuty odwołania, iż geodeta dokonywał istotnych czynności bez udziału wszystkich stron nie ma usprawiedliwionych podstaw. Geodeta w Opinii wyjaśnił swoje postępowanie. Wskazał, że z uwagi na wzmożoną aktywność słoneczną (co zakłócało pomiar GPS), należało zapewnić możliwość pomiarów kontrolnych poprzez wykonanie dwukrotnego, w ponad miesięcznym interwale, pomiaru kontrolnego na bliskim punkcie osnowy szczegółowej oraz wytyczono w terenie wzdłuż granicy większość punktów z bazy EGiP dotyczących przedmiotowej granicy. Organ podkreślił, że wszelkie istotne działania zostały podjęte na rozprawie granicznej w dniu 29 maja 2025 r. Podsumowując wyniki wywiadu terenowego geodeta stwierdził, iż w terenie brak jest śladów znaków granicznych, a na części granicy istnieje skarpa (pkt 9.3).

Protokołem z dnia 16 lipca 2025 r. Nr GK-1.6640.1.414.2025_2 Starosta Brzeski pozytywnie zweryfikował wyniki zgłoszonych przez geodetę M. O. prac geodezyjnych. W szczególności Starosta w protokole tym wskazał, że pozytywnie zweryfikowano wyniki prac pod kątem przepisów dotyczących geodezji i kartografii. Pozytywnie zaopiniowano działania geodety po kątem wykonania pomiarów i opracowania tych pomiarów, a także pozytywnie zweryfikowano spójność przekazanych zbiorów danych z bazami danych prowadzonych przez Starostę Brzeskiego.

Zdaniem Kolegium dokumenty rozgraniczenia wraz protokołem oględzin z 29 maja 2025 r. nie budzą wątpliwości, a wyjaśnienia geodety są spójne, logiczne i nie zawierają niejasności. Przede wszystkim jednak brak jest jednoznacznych dowodów na ustalenie granicy pomiędzy w/w nieruchomościami, czego skarżące skutecznie nie obaliły w toku sprawy. Z tego względu orzeczenie organu l instancji o przekazaniu sprawy sądowi powszechnemu jest uzasadnione.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga skarżących – M. P. i M. S. Zaskarżonej decyzji zarzuciły one naruszenie:

- prawa materialnego, poprzez niedokładne zbadanie przepisów prawa w tym błędną wykładnie przepisów polegającą na mylnym zrozumieniu ich treści i znaczenia, co doprowadziło do wadliwych wniosków prawnych w przedmiotowej decyzji i uznanie za prawidłowe, złamanie przepisów prawa w tym m.in.:

- rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14.04.1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. (Dz.U. z 1999 r. Nr 45 poz. 4531 - dalej r.r.n).:

- stosownie do § 9 ust. 1 pkt 3 oraz § 11 pkt. 1 poprzez przeprowadzenie przez geodetę wywiadu terenowego i wyznaczenie granicy w terenie przed terminem rozgraniczenia bez powiadomienia wszystkich stron a przy udziale tylko jednej ze stron;

- stosownie do § 9 ust. 1 pkt 3 poprzez brak przeprowadzenia przez geodetę wywiadu terenowego w dniu rozgraniczenia i przystąpienia do rozgraniczenia poprzez wskazywanie na wcześniej stabilizowane punkty w obecności tylko jednej ze stron;

- stosownie do § 11 pkt 4 poprzez wykonanie pomiarów geodezyjnych granicy oraz stabilizacje punktów w terenie przed terminem rozgraniczenia oraz zaniechanie wykonania w obecności stron domiarów mających znaczenie dla określenia przebiegu granicy pomimo próśb tych strony (m.in. wykonanie domiarów do historycznej kapliczki z 1906 roku, słupów energetycznych, innych domiarów w tym domiaru do kolejnej działki nr [...] w celu pomiaru uzyskanej w ten sposób szerokości działki nr [...]);

- stosownie do § 12, ust. 1 poprzez wyznaczenie w terenie granicy na podstawie zebranych niejednoznacznych dowodów i wskazywanie jej jako granicy z dokładnością do 2m! Zaniechanie przed tymi czynnościami przyjęcia oświadczenia stron dotyczących historycznego przebiegu granicy w oparciu m.in. o spokojny stan posiadania;

- stosownie do § 13 poprzez zaniechanie nakłaniania przez geodetę, stron do zawarcia ugody w tym zaniechanie jakiejkolwiek mediacji. Podejmowane przez geodetę celowych działań mających na celu brak zawarcia ugody na całym odcinku granicy pomimo, że tylko niewielka jej część mogła być sporna w wyniku wykonania prac ziemnych i tym samym zamknięcia takimi działaniami drogi do ustalenia granicy w postępowaniu administracyjnym przynajmniej na jej niezniszczonej pracami ziemnymi części tj. 90% z całej długości. Nie informowania stron, że w przypadku braku ugody konsekwencją będzie rozpatrywanie sprawy przez sąd i związane z tym kolejne koszty postępowania;

- stosownie do § 15 pkt. 1 poprzez brak wykonania tymczasowego utrwalenia w terenie przebiegu granicy według stanu spokojnego posiadania pomimo wskazywania przez stronę na istnienie takiego stanu granicy (wskazanie m.in. na istniejąca historyczną miedze i skarpę nie wziętą pod uwagę przez geodetę);

- stosownie do § 15 pkt. 2 poprzez częściowe uzupełnienie przez geodetę protokołu granicznego przed rozgraniczeniem w tym wprowadzenia do protokołu sprzecznych z faktami informacji bez udziału/obecności stron (pkt. 15 protokołu granicznego z dnia 29.05.2025 r. - dodatkowe uwagi wpisane do protokołu przed rozgraniczeniem). Opracowanie jeszcze przed rozgraniczeniem szkicu pomiarowego z pomiarów granicy wykonanych z udziałem tylko jednej ze stron;

- stosownie do § 19 ust. 2 poprzez brak okazania właściwego upoważnienia geodety do przeprowadzenia czynności ustalania przebiegu granic (przedłożono wewnętrzne zarządzenie Wójta Gminy D. nr 23/2025 nr 23/2025 z 3 lutego 2025 r. powierzające wykonanie zarządzenia w sprawie upoważnienia geodety Kierownikowi Wydziału Inwestycji, Gospodarki Komunalnej i Przestrzennej oraz Ochrony Środowiska).

- stosownie do § 22, poprzez przedstawienie w dokumentach z rozgraniczenia opisu wskazującego na przeprowadzenie rozgraniczenia w Gminie C. a nie Gminie D.;

- stosownie do § 23, poprzez zaniechanie przedstawienia i oceny przebiegu granic według ostatniego stanu posiadania oraz przedstawienia w opinii operatu technicznego opisu sprzecznego z udokumentowanymi faktami w postaci nagrania z rozgraniczenia;

- stosownie do § 24 pkt. 1, 2, 5, poprzez zaniechanie zamieszczenia w dokumentacji technicznej istotnych dokumentów dotyczących osnowy geodezyjnej (szkiców osnowy w tym wykazu współrzędnych, opisów topograficznych punktów osnowy) oraz obliczenia powierzchni rozgraniczanych nieruchomości biorąc pod uwagę wskazywanie przez geodetę granicy w głębi działki nr [...] pomimo istnienia historycznej miedzy oraz skarpy co w sposób istotny powodowało zmniejszenie powierzchni tej działki.

- ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne:

- stosownie do art. 31 ust. 1 poprzez brak przedstawienia wymaganego upoważnienia (przedstawiono zarządzenie Wójta Gminy D. nr 23/2025 z 3 lutego 2025 r. powierzające wykonanie zarządzenia w sprawie upoważnienia geodety Kierownikowi Wydziału Inwestycji, Gospodarki Komunalnej i Przestrzennej oraz Ochrony Środowiska);

- stosownie do art. 31 ust. 3 poprzez bezpodstawne wyznaczenie granicy przez geodetę na podstawie niejednoznacznych danych geodezyjnych niewystarczających do jej wyznaczenia w tym wyznaczenia granicy przed ustalonym terminem rozgraniczenia bez powiadomienia wszystkich stron w obecności tylko jednej z nich. Poprzez zaniechanie przed wyznaczeniem granicy w oparciu o niejednoczone dane powzięcia od stron oświadczenia co do przebiegu granicy;

- stosownie do art. 31 ust. 4 poprzez brak nakłaniania przez geodetę do zwarcia ugody, nie przeprowadzając mediacji i działając w pośpiechu co w konsekwencji prowadzi do braku porozumienia. Działanie takie jest niedopełnieniem obowiązków geodety wynikającym z prawa w tym dążeniem do zamknięcia postępowania administracyjnego "na skróty";

- stosownie do art. 33 ust. 2, pkt. 2 poprzez prawidłową ocenę przez Wójta Gminy D. wadliwego działania geodety w ustaleniu przebiegu granic oraz wadliwego sporządzenia dokumentów działając tym samym na szkodę stron postępowania pomimo przedstawienia szeregu dowodów na takie działania;

- stosownie do art. 34 ust. 1 i 2 poprzez zaniechanie utrwalenia przez geodetę punktów granicznych według ostatniego stanu spokojnego posiadania. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania przez Wójta Gminy D. w świetle przedstawienia dowodów dających podstawę do powtórzenia przez Wójta nieprawidłowo przeprowadzonego procesu rozgraniczenia poprzedzonego ponownym prawidłowo przeprowadzonym wyłonieniem rzetelnego geodety do wykonania tych prac w oparciu o rynkowe ceny tej usługi. Tym samym nie wykonania oraz nieprawidłowego udokumentowania wszystkich czynności do jakich zobligowany był "upoważniony" geodeta w postępowaniu administracyjnym w tym nie dokonania przez organ prawidłowej oceny tych czynności przed podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania i próby przekazania do sądu sprawy rozgraniczenia w świetle nie wypełnienia wymagań postępowania administracyjnego do czego Wójt był zobligowany.

- Ustawy kodeks cywilny

- stosownie do art. 152, poprzez uniemożliwienie współdziałania stronom przy ustalaniu granic poprzez wyznaczenie granicy przed terminem rozgraniczenia przy udziale tylko jednej strony. Wskazywanie takiego przebiegu granicy w dniu rozgraniczenia, po tym jak została ona już ustalona przez geodetę na niejednoznacznych danych przed wyznaczonym terminem rozgraniczenia. Przedmiotowe działanie jest złamaniem przepisów prawa i ma wpływ na unieważnienie takiego postępowania;

- stosownie do art. 153, poprzez wskazywanie stanu prawnego przebiegu granicy przez geodetę pomimo braku jednoznacznych dokumentów określających taki stan. Braku wyznaczenia przez geodetę nienaruszonej pracami ziemnymi granicy na odcinku, gdzie widoczna była historyczna miedza i skarpa czemu zaprzeczył w toku rozgraniczenia i pominął ten fakt w dokumentacji technicznej. Tym samym zaniechanie przez geodetę wyznaczenia ostatniego stanu spokojnego posiadania.

- stosownie do art. 154 § 1, poprzez zaniechanie przez geodetę ustalenia stanu ostatniego spokojnego posiadania (w tym) na odcinku na którym została zniszczona miedza w wyniku wykonania znaczących prac ziemnych pomimo wskazywana stron, że doszło do takich działań, a miedza miała wcześniej 1-1.5 m i była porośnięta m.in. krzewami.

- prawa procesowego, tj. art. 7, art; 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rozpoznania sprawy przez organ l i II instancji w pełnym jej zakresie i oparcie się na wybiórczej analizie materiału dowodowego z pominięciem istotnych dowodów w sprawie (w tym dokładnego zbadania nagrania z rozgraniczenia). Brak udzielenia właściwego wyjaśnienia stronom oraz rzeczowego uzasadnienia przesłanek do wydania decyzji administracyjnej zamykającej postępowanie w świetle przedstawionych dowodów na łamanie przepisów prawa i wynikająca z tego konieczność jego powtórzenia w interesie obywateli.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, biorąc pod uwagę wadliwe przeprowadzone rozgraniczenie w tym bezpodstawne obciążenie stron postępowania kosztami w wyniku wykonania rozgraniczenia ze złamaniem przepisów obowiązującego prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 23 września 2026 r. skarżąca M. S., podniosła, że kwestionuje działania geodety jako osoby niekompetentnej, nieprzygotowanej i pozbawionej obiektywizmu w tej sprawie. Przedłożyła trzy fotografie dotyczące granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Dodatkowo podniosła, że w protokole odnotowano treści, które są niezgodne z prawdą oraz przedłożyła załącznik do protokołu rozprawy stanowiący uzupełnienie przedstawionej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 marca 2026 r. sygn. akt: SKO.GN/4160/125/2025 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. z 18 grudnia 2025 r. znak: WIGOŚ.6830.1.2025.MS w sprawie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego ustalenia przebiegu granic działki ewidencyjnej położonej w Ł. nr [...] na odcinku z działką ewidencyjną nr [...] położoną w Ł. i przekazania sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Brzesku.

Na wstępie należy podkreślić, że sąd administracyjny nie jest sądem rozgraniczeniowym. Nie rozstrzyga zatem, czy granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] powinna przebiegać według wskazań skarżących, według wskazań uczestnika, według danych z mapy zasadniczej i ewidencyjnej, czy też według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Zadaniem Sądu w sprawie niniejszej jest wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej, a więc zbadanie, czy organy prawidłowo przyjęły, że w administracyjnej fazie postępowania rozgraniczeniowego brak było podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu i że zachodziły przesłanki umorzenia postępowania oraz przekazania sprawy sądowi powszechnemu.

Materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm. – zwanej dalej: p.g.i.k) oraz przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. 1999.45.453 zwane dalej rozporządzenie)

Zgodnie z art. 29 ust. 1 p.g.i.k. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (art. 29 ust. 3 p.g.i.k.). Stosownie do art. 30 ust. 1 p.g.i.k. wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony.

W myśl art. 31 p.g.i.k. czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) (ust. 1). Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (ust. 2). Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych geodeta nakłania strony do zawarcia ugody; ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (ust. 4).

Przepis art. 33 ust. 1 p.g.i.k. stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Wydanie decyzji poprzedza dokonanie przez organ oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami, w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia; a także włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 33 ust. 2 p.g.i.k.). Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3 p.g.i.k.).

Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 1 p.g.i.k., jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). W myśl art. 34 ust. 2 p.g.i.k. organ ten umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi, który rozpatruje sprawy o rozgraniczenie nieruchomości w trybie postępowania nieprocesowego (art. 34 ust. 3 p.g.i.k.).

Z powołanych regulacji wynika, że ustawodawca przyjął koncepcję administracyjno-sądowego postępowania w sprawie rozgraniczania nieruchomości, przy czym etap postępowania przed organem administracji jest etapem niejako wstępnym. Sprawa dotycząca rozgraniczenia, jeśli chodzi o samą jej genezę, ma bowiem co do zasady charakter sporu cywilnego, związanego z prawem własności – ustalenie granic służy określeniu zakresu, do jakiego sięga władztwo właściciela nieruchomości. Leżący u podstaw takiej sprawy spór cywilny pomiędzy właścicielami sąsiadujących nieruchomości powoduje, że organ administracji spełnia w sporze granicznym przede wszystkim funkcję mediacyjną, a nie rozstrzygającą. Znajduje to swój wyraz między innymi w tym, że w razie zawarcia ugody przed geodetą ma ona moc ugody sądowej, oraz w obowiązku przekazania sprawy sądowi w pozostałych przypadkach – także wówczas, gdy organ wyda decyzję o rozgraniczeniu, lecz zostanie ona zakwestionowana przez stronę niezadowoloną z przyjętego przebiegu granicy. Geodeta, który w postępowaniu rozgraniczeniowym pełni rolę odpowiadającą biegłemu, przede wszystkim nakłania strony w przypadku sporu do zawarcia ugody (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 1361/24).

W świetle regulacji rozdziału 6 p.g.i.k. administracyjna faza postępowania rozgraniczeniowego może zatem zakończyć się w trojaki sposób. Po pierwsze, strony mogą w drodze ugody zawartej przed geodetą ustalić przebieg linii granicznych – ugoda taka ma moc ugody sądowej, a dalsze postępowanie przed organem staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 4 p.g.i.k. Po drugie, jeżeli nie doszło do zawarcia ugody, organ może wydać decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości na podstawie art. 33 ust. 1 p.g.i.k., ale tylko wtedy, gdy ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Po trzecie, jeżeli spór trwa, ugody nie zawarto i brak jest podstaw do wydania decyzji rozgraniczeniowej, organ – stosownie do art. 34 ust. 2 p.g.i.k. – umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma więc rozróżnienie pomiędzy sytuacją, w której organ może jeszcze ustalić granicę w postępowaniu administracyjnym, a sytuacją, w której powinien zakończyć fazę administracyjną i przekazać sprawę sądowi powszechnemu. Podkreślenia przy tym wymaga, że umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.i.k. nie jest poddane swobodnemu uznaniu organu. Wzajemna relacja przepisów art. 33 ust. 1 i 2 względem art. 34 ust. 2 p.g.i.k. wskazuje, że wydanie decyzji o umorzeniu wymaga wykazania, iż zebrany materiał nie daje podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Sam spór stron nie jest zatem wystarczającą podstawą do przekazania sprawy sądowi – organ musi najpierw ustalić, czy dostępne dowody pozwalają określić granicę prawną. Dopiero negatywna odpowiedź na to pytanie, przy jednoczesnym braku ugody i braku zgodnego oświadczenia stron, otwiera drogę do zastosowania art. 34 ust. 2 p.g.i.k i zarazem czyni wydanie takiej decyzji obowiązkiem organu (por. wyrok WSA w Krakowie z 2 lipca 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 446/26).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że zgromadzony materiał dowodowy musi w sposób jednoznaczny i niewątpliwy pozwalać na ustalenie granicy nieruchomości, bowiem tylko wówczas w należyty sposób chronione jest prawo własności właścicieli działek, których sprawa dotyczy. Z tego powodu wszelkie rozbieżności i wątpliwości muszą skutkować tym, że wydanie decyzji o rozgraniczeniu w trybie art. 33 ust. 1 p.g.i.k. staje się niedopuszczalne, gdyż wobec niejasności stanu faktycznego sprawy decyzja taka mogłaby istotnie godzić w to prawo. Dla zapewnienia jego lepszej i pełniejszej ochrony ustawodawca przewidział rozwiązanie obligujące organ do umorzenia w tego rodzaju okolicznościach postępowania rozgraniczeniowego i przeniesienia sporu granicznego na grunt postępowania przed sądem powszechnym, w którym strony mogą w pełniejszym zakresie dowodzić swoich racji (por. wyrok WSA w Białymstoku z 3 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 637/25).

Innymi słowy, administracyjne rozgraniczenie nieruchomości może mieć miejsce wtedy, gdy znane są i niekwestionowane znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej, natomiast w przypadku, gdy brakuje tych danych lub są one niewystarczające bądź sprzeczne, a przebiegu granicy nie ustalono na podstawie zgodnego oświadczenia stron, konieczne jest umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (por. wyroki WSA w Krakowie z 6 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 578/17, z 8 października 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 242/20).

Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz szczegółowe czynności wykonywane przy tym ustalaniu określa powołane wyżej rozporządzenie. Zgodnie z jego § 3 podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty stwierdzające stan prawny nieruchomości oraz dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości. Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia dokumentami określającymi położenie punktów granicznych i przebieg granic są w pierwszej kolejności dokumenty geodezyjne zawierające dane liczbowe do ustalenia przebiegu granic (szkice graniczne, protokoły graniczne, akty ugody, zarysy pomiarowe z pomiaru granic, szkice wyznaczenia granic działek wydzielonych w wyniku scalenia, wymiany gruntów lub w wyniku podziału nieruchomości, oraz inne dokumenty pomiarowe, obliczeniowe i opisowe), a dopiero w razie ich braku – mapy i plany obejmujące granice albo inne elementy pozwalające na odtworzenie lub analizę przebiegu granic, w szczególności mapy jednostkowe nieruchomości, mapy katastralne, mapy scalenia i wymiany gruntów, plany parcelacyjne, mapa ewidencji gruntów i mapa zasadnicza. Z regulacji tej wynika zarazem, że możliwość posłużenia się dokumentem kartograficznym niższej rangi nie zwalnia z wymogu, aby dokument ten rzeczywiście pozwalał na odtworzenie przebiegu granicy z dokładnością wymaganą dla punktów granicznych – samo istnienie dokumentów, czy to w formie map, odpisów z ksiąg wieczystych, czy decyzji, nie oznacza jeszcze, że pozwolą one na ustalenie przebiegu granicy z wymaganą dokładnością na gruncie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 października 2020 r., III SA/Kr 242/20).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż zaistniały przesłanki zastosowania art. 34 ust. 2 p.g.i.k.

Z ustaleń organów wynika, że upoważniony geodeta przeanalizował dos