Sąd uchylił postanowienie ZUS oddalające zarzut w egzekucji należności składkowych

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2026 r. nr 180000.71.2276.2026-RED-119-MZA, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, wierzyciel) na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w związku z art. 33 § 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r., poz. 268, dalej u.p.e.a.), oddalił zarzut wniesiony przez H. H. (dalej: skarżąca) w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 29 lutego 2024 r. określono wysokość zobowiązań zmarłego Z. H. na dzień otwarcia spadku, tj. 22 stycznia 2022 r. na kwotę 75007,09 złotych. Orzeczono, że spadkobiercy płatnika ponoszą odpowiedzialność w stosunku do udziału w spadku za 1/3 zadłużenia, tj. w kwocie 25002,37 zł (pkt II). Spadkobiercy odpowiadają za zobowiązania do wysokości stanu czynnego spadku (pkt III). Określone decyzją zobowiązania należy zapłacić w terminie 14 dni od daty doręczenia na rachunek bankowy Oddziału (pkt IV). W przypadku nieopłacenia zobowiązania w terminie wyznaczonym, będą naliczane odsetki za zwłokę. Decyzja została wysłana na adres: W. [...] K., wróciła z adnotacją "nie podjęta w terminie".

W dniu 7 października 2024 r. skierowano do skarżącej szereg upomnień (o nr kończących się cyframi 14512-14557), w którym wezwano do uregulowania wskazanych w nich należności. Upomnienia zostały wysłane na adres ul. D. [...], [...] K. oraz ul. W. [...] K. Obydwie przesyłki wróciły do ZUS z adnotacją "nie podjęto w terminie".

Z uwagi na brak dobrowolnego uregulowania zaległości, w dniu 11 lutego 2025 r. oraz w dniu 12 lutego 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie wystawił tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...], obejmujące zaległości składkowe wskazane w ww. decyzji. Organ egzekucyjny, działając na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych w dniu 12 lutego 2025 r. dokonał zajęć rachunków bankowych. Tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu zostały wysłane na adres ul. W. [...] K. i odebrane przez syna skarżącej we dniu 27 lutego 2025 r.

W dniu 6 marca 2025 r. skarżąca wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych. Skarżąca podniosła zarzut przedawnienia oraz zakwestionowała doręczenie jej upomnienia.

Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2025 r. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone.

Następnie postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2025 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddalił zarzut skarżącej wniesiony na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 11 lutego 2025 r. oraz z dnia 12 lutego 2025 r. o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...].

W motywach rozstrzygnięcia, ZUS wskazał, że brak jest podstaw do uznania za przedawnione nieopłaconych należności z tytułu składek objętych decyzją z dnia 29 lutego 2024 r. o przeniesieniu odpowiedzialności na spadkobierców.

ZUS wskazał, że zgodnie z zasadą zawartą w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm., dalej u.s.u.s), należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się z upływem 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponadto, termin przedawnienia może ulec wydłużeniu w przewidzianych przepisami okolicznościach, które zawieszają bieg terminu przedawnienia. I tak, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu, zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s - od dnia śmierci spadkodawcy do dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Ponadto, gdy wobec spadkodawcy prowadzone były postępowania w celu wydania decyzji orzekającej o zaległościach, to w myśl art. 24 ust. 5f u.s.u.s - bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od daty wszczęcia postępowania w celu wydania decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Natomiast, jeżeli było prowadzone postępowanie egzekucyjne, to w świetle art. 24 ust. 5b u.s.u.s, bieg terminu przedawnienia może również ulec zawieszeniu od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, ZUS w postanowieniu wskazał okresy zawieszające bieg terminu przedawnienia dla poszczególnych należności wykazanych w decyzji z dnia 29 lutego 2024 r o przeniesieniu odpowiedzialności na spadkobierców.

ZUS uznał również za niezasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia. Wskazał, że takie upomnienie przedegzekucyjne zostało wysłane do skarżącej w dniu 8 listopada 2024 r. na adres zamieszkania: [...] K., ul. W. [...]. Upomnienie uznano za doręczone na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. ZUS zwrócił uwagę, że pismo uważa się za doręczone z upływem 14 dnia od zawiadomienia strony o możliwości odbioru pisma w urzędzie pocztowym. Upomnienie zostało, więc uznane za doręczone w dniu 26 listopada 2024 r.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 12 grudnia 2025 r. sygn. III SA/Kr 854/25 uchylił zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd wskazał, że skarżąca zamiast złożyć wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, od razu złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie poddawało się kontroli w zakresie ustaleń dotyczących braku przedawnienia należności skarżącej. Sąd uznał, że w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano na jakiej podstawie ZUS ustalił, że należności z tytułu składek, do których zapłaty zobowiązana jest skarżąca nie uległy przedawnieniu. Natomiast, w świetle podniesionego przez skarżącą zarzutu braku doręczenia upomnienia, zdaniem Sądu, ZUS nie dokonał analizy skuteczności doręczenia skarżącej upomnienia. Sąd nie był więc w stanie zweryfikować, czy upomnienie zostało prawidłowo doręczone.

W ocenie Sądu, ZUS ponownie rozpoznając sprawę, powinien ustalić i wykazać skuteczność doręczenia upomnienia skarżącej oraz szczegółowo odnieść się do podniesionego zarzutu przedawnienia, dołączając do akt sprawy dokumenty będące podstawą ustaleń w tym przedmiocie.

ZUS po ponownym rozpoznaniu sprawy, wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 24 kwietnia 2026 r.

W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w odniesieniu do należności Z. H. podejmowane były czynności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia. Mianowicie, prowadzone były postępowania w sprawie ustalenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a następnie postępowania egzekucyjne. Na czas tych postępowań bieg terminu przedawnienia został zawieszony.

W związku z powyższym, okresy zawieszające bieg terminu przedawnienia dla poszczególnych należności wykazanych w decyzji z dnia 29 lutego 2024 r nr 180400.71.55.2024-RED o przeniesieniu odpowiedzialności na spadkobierców są następujące:

1) dla należności za okres od lipca 2015 r. do września 2016 r. na FUS, od kwietnia 2015 r. do września 2016 r. na FUZ oraz od sierpnia 2016 r. do września 2016 r. na FP:

- zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, tj. od 7 listopada 2016 r (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 19 października 2016 r., nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru), do dnia w którym decyzja o zadłużeniu stała się prawomocna, tj. do dnia 15 marca 2017 r. (dowód w aktach sprawy: decyzja z dnia 10 stycznia 2017 r., nr 180071DZPDZ17/000104 wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s - od dnia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. od dnia 12 grudnia 2017 r. czyli dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w I. SA (dowód w aktach sprawy: zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z dnia 6 grudnia 2017 r. o nr od [...] do [...] wraz z wydrukiem z systemu Ogniwo, informującym o doręczeniu zajęć do Banku);

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. od dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]);

2) dla należności za okres od października 2016 r. do grudnia 2016 r. na FUS, od października 2016 r. do grudnia 2016 r. oraz od kwietnia 2017 r. do października 2017 r. na FUZ, od października 2016 r. do listopada 2016 r. na FP:

- zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, tj. od dnia 22 grudnia 2017 r (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 4 grudnia 2017 r., nr [...], wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru), do dnia w którym decyzja o zadłużeniu stała się prawomocna, tj. do dnia 25 lipca 2018 r. (dowód w aktach sprawy: decyzja z dnia 5 czerwca 2018 r., nr 180071DZPDZ18/001371 wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s - od dnia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. od dnia 22 grudnia 2017 r., czyli od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 4 grudnia 2017 r., nr [...], wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. od dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]);

3) dla należności za okres od kwietnia 2017 r. do maja 2017 r. oraz od lipca 2017 r. do listopada 2018 r. na FUS i FP oraz od sierpnia 2018 r. do listopada 2018 r. na FUZ:

- zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, tj. od dnia 27 grudnia 2018 r (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 11.12.2018 r., nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru), do dnia w którym decyzja o zadłużeniu stała się prawomocna, tj. do dnia 23 kwietnia 2019 r. (dowód w aktach sprawy: decyzja z dnia 7 marca 2019 r., nr 180071DZPDZ19/000627 wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s - od dnia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. od dnia 27 grudnia 2018 r., czyli od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 11 grudnia 2018 r., nr [...], wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9.12.2022 r., sygn. akt [...]);

4) dla należności za okres od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r. na FUZ:

- zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, tj. od dnia 25 czerwca 2018 r (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 5 czerwca 2018 r., nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru), do dnia w którym decyzja o zadłużeniu stała się prawomocna, tj. do dnia 26 października 2018 r. (dowód w aktach sprawy: decyzja z dnia 5 września 2018 r., nr 180071DZPDZ18/002328 wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s - od dnia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. od dnia 25 czerwca 2018 r., czyli od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 5 czerwca 2018 r., nr [...], wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. od dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]);

5) dla należności za okres od maja 2018 r. do lipca 2018 r. na FUZ:

- zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, tj. od dnia 26 września 2018 r (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 5.09.2018 r., nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru), do dnia w którym decyzja o zadłużeniu stała się prawomocna, tj. do dnia 28 stycznia 2019 r. (dowód w aktach sprawy: decyzja z dnia 11 grudnia 2018 r., nr 180071DZPDZ18/003252 wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

-zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s - od dnia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności o której dłużnik został zawiadomiony, tj. od dnia 26 września 2018 r., czyli od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 5 września 2018 r., nr [...], wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. do dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]);

6) dla należności za okres od grudnia 2018 r. na FUS, FUZ i FP oraz od stycznia 2019 r. do marca 2019 r. na FUS i FUZ:

- zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, tj. od dnia 16 maja 2019 r (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 24 kwietnia 2019 r., nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru), do dnia w którym decyzja o zadłużeniu stała się prawomocna, tj. do dnia 26 sierpnia 2019 r. (dowód w aktach sprawy: decyzja z dnia 11 lipca 2019 r., nr 180071DZPDZ19/001874 wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s - od dnia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. od dnia 16 maja 2019 r., czyli od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 24 kwietnia 2019 r., nr [...], wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. od dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]);

7) dla należności za okres od kwietnia 2019 r. do czerwca 2019 r. na FUS i FUZ:

- zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, tj. od dnia 24 lipca 2019 r (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 11 lipca 2019 r., nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru), do dnia w którym decyzja o zadłużeniu stała się prawomocna, tj. do dnia 17 stycznia 2020 r. (dowód w aktach sprawy: decyzja z dnia 22 listopada 2019 r., nr 180071DZPDZ19/002838 wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s - od dnia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. od dnia 24 lipca 2019 r., czyli od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 11 lipca 2019 r., nr [...], wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. od dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]);

8) dla należności za okres od lipca 2019 r. do października 2019 r. na FUS i FUZ:

- zgodnie z art. 24 ust. 5f. u.s.u.s - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, tj. od dnia 16 grudnia 2019 r (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 22 listopada 2019 r., nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru), do dnia w którym decyzja o zadłużeniu stała się prawomocna, tj. do dnia 14 maja 2021 r. (dowód w aktach sprawy: decyzja z dnia 23 marca 2021 r., nr 180000/71/15/2021/RKS-2/DM wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s - od dnia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. od dnia 9 lutego 2022 r. czyli dnia doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych (dowód w aktach sprawy: tytuły wykonawcze z dnia 20 stycznia 2022 r., nr [...] i [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. 15.01.2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]);

9) dla należności za okres od listopada 2019 r. do lutego 2021 r. na FUS i FUZ:

- zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, tj. od dnia 13 kwietnia 2021 r (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 23.03.2021 r., nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru), do dnia w którym decyzja o zadłużeniu stała się prawomocna, tj. do dnia 3 stycznia 2022 r. (dowód w aktach sprawy: decyzja z 15 listopada 2021 r., nr 180271DZPDZ21/001785 wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s - od dnia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. od dnia 13 kwietnia 2021 r., czyli od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności (dowód w aktach sprawy: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 23 marca 2021 r., nr [...], wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru);

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. od dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...])

10) dla należności za okres od marca 2021 r. do października 2021 r. na FUS i FUZ :

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. od dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...])

11) na należności za okres od listopada 2021 r. do stycznia 2022 r. na FUS i FUZ oraz za styczeń 2022 r. na FP:

- zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s od śmierci Zobowiązanego, tj. od dnia 15 stycznia 2022 r. do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy, tj. do dnia 17 grudnia 2022 r., (dowód w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VI Wydział Cywilny, z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt [...]).

ZUS podniósł, że zdarzenia, mające wpływ na bieg terminu przedawnienia znajdują pełne potwierdzenia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.

W ocenie ZUS, z powyższego wynika, że mogą jednocześnie zaistnieć okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W sytuacji, gdy wskazane przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia występują jednocześnie, okresy te nie podlegają sumowaniu i nie wydłużają okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Oznacza to, że bieg terminu przedawnienia pozostaje zawieszony przez cały czas trwania którejkolwiek z tych przesłanek, aż do momentu ustania ostatniej z nich.

Reasumując, na dzień wystawienia tytułów wykonawczych na spadkobierców, nie upłynął okres 5 lat, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.p.e.a. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania za przedawnione nieopłacone należności z tytułu składek objętych decyzją z dnia 29 lutego 2024 r., nr 180400.71.55.2024-RED o przeniesieniu odpowiedzialności na spadkobierców. Zatem, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych z dnia 11 lutego 2025 r. oraz 12 lutego 2025 r., obejmujących ww. okres, zostało wszczęte zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

ZUS powołując się na treść art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., wskazał, że w realiach niniejszej sprawy upomnienia zostały doręczone skarżącemu w trybie zastępczym zgodnie z art. 44 k.p.a. na ostatni znany ZUS adres zamieszkania, tj. ul. W. [...], [...] K., ustalony na podstawie dokumentów zgłoszeniowych, do których ZUS ma dostęp. Upomnienie uznano za doręczone w dniu 25 października 2024 r. na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., zgodnie z którym, pismo uważa się za doręczone z upływem 14 dnia od zawiadomienia strony o możliwości odbioru pisma w urzędzie pocztowym.

Mając powyższe na uwadze ZUS Oddział w Krakowie stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu wynikającego z art. 33 § 2 pkt 4.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:

a) art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wiążących wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażonych w wyroku z dnia 12 grudnia 2025 r., sygn. III SA/Kr 854/25, w szczególności poprzez brak szczegółowego odniesienia się do zarzutu przedawnienia, brak kompletnego przedstawienia dokumentów źródłowych oraz brak wyjaśnienia, w jaki sposób poszczególne zdarzenia miały wpływać na bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do konkretnych należności;

b) art. 24 ust. 4, art. 24 ust. 5b oraz art. 24 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że dochodzone należności nie uległy przedawnieniu, mimo że organ nie wykazał w sposób pełny, precyzyjny i możliwy do zweryfikowania dat rozpoczęcia i zakończenia okresów zawieszenia biegu przedawnienia, a także dopuścił się niedopuszczalnego nakładania i powielania podstaw zawieszenia biegu przedawnienia:

c) art. 24 ust. 5b u.s.u.s. poprzez przyjęcie, że wszczęcie lub prowadzenie egzekucji skutkowało zawieszeniem biegu przedawnienia, mimo że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, czy i kiedy wcześniejsze postępowania egzekucyjne zostały zakończone, umorzone albo w inny sposób prawnie zakończone, a tym samym nie sposób ustalić końcowej daty ewentualnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia;

d) art. 24 ust. 6 u.s.u.s. w zw. z art. 24 ust. 5b tej ustawy poprzez niewyjaśnienie, dlaczego po śmierci spadkodawcy organ nadal powiela podstawy zawieszenia biegu przedawnienia wynikające z czynności egzekucyjnych, choć nie można skutecznie ponownie zawieszać biegu terminu, który już był zawieszony z innej, wcześniejszej przyczyny;

e) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, brak pełnych ustaleń faktycznych, brak wskazania dowodów, na których organ się oparł oraz sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną sądową;

f) art. 33 § 2 pkt 4 i 5 oraz art, 34 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, mimo że w sprawie nie wyjaśniono istnienia, wymagalności i zakresu obowiązku objętego egzekucją, a także nie wykazano, że należności nie uległy przedawnieniu.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Natomiast w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a., w tym wskazane przez zobowiązanego: nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit c u.p.e.a.) oraz wygaśnięcie obowiązku w całości (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).

W skardze skarżąca podnosiła, iż należności przedawniły się.

Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4 u.s.u.s.). Bieg terminu przedawnienia może ulec zawieszeniu w przypadkach wskazanych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. wynika, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 6 u.s.u.s - od dnia śmierci spadkodawcy do dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w poprzednio zapadłym wyroku z dnia 12 grudnia 2025 r., stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. Uzasadnienie faktyczne obejmuje w szczególności wskazanie faktów, które ZUS uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 124 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.). Wierzyciel zobowiązany był do ustalenia wszystkich faktów i okoliczności niezbędnych dla załatwienia sprawy, tj. zebrania wszystkich dostępnych dowodów i rozpatrzenia ich w sposób wyczerpujący. Następnie powinien je ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 października 2024 r., sygn. I SA/Bd 568/24, CBOSA).

Tymczasem nadal, w obecnie zaskarżonym postanowieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący, zwłaszcza podstawy faktycznej, jak również prawnej zaskarżonego postanowienia, na jakiej podstawie ZUS ustalił, że należności z tytułu składek, do których zapłaty zobowiązana jest skarżąca nie uległy przedawnieniu, nie wyjaśnił także szczegółowo przepisów znających zastosowanie w sprawie, ani podstawy faktycznej, czyli okoliczności powodujących przerwanie biegu przedawnienia nie wskazano bowiem precyzyjnie z podaniem początkowej daty rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia dla każdej z należności oraz długości konkretnych okresów zawieszenia. Podkreślić należy, że uzasadnienie musi spełniać wymogi określone w k.p.a., nie może być sformułowane ogólnikowo i lakonicznie, jak to miało miejsce w kontrolowanej sprawie. Sądowa kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia ZUS obejmuje badanie zarówno poprawności interpretacji i zastosowania norm prawnych, jak i poprawności przeprowadzonych czynności procesowych oraz dokonanej przez ZUS oceny zebranego materiału dowodowego, która winna znaleźć właściwe odzwierciedlenie w jego właściwym uzasadnieniu. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem własnych ustaleń w sprawie (a do tego w istocie sprowadzałoby się ustalanie przez Sąd początku biegu terminu przedawnienia oraz liczenie okresów zawieszenia), ale poddaje ocenie poprawność ustaleń poczynionych przez ZUS jako wierzyciela. To zaś sprawia, że treść rozstrzygnięcia bez kompletnego uzasadnienia nie poddaje się kontroli Sądu pod względem jego zgodności z przepisami prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. III SA/Wr 341/23, CBOSA).

Odnosząc się zatem częściowo poczynionych ustaleń i zarzutów skargi, w pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że jeżeli w trakcie okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, wystąpi kolejna przyczyna zawieszenia, to istotnie nie powoduje ona ponownego zawieszenia biegu terminu, jednak okres zawieszenia trwa od wystąpienia pierwszej z przyczyn zawieszenia biegu terminu przedawnienia, aż do końca zawieszenia biegu terminu przedawnienia, wynikającego z kolejnej (kolejnych) przyczyn zawieszenia biegu tego terminu (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Opolu z dnia 8 sierpnia 2018 r. sygn. I SA/Op 450/17, w Kielcach z dnia 12 marca 2020 r., sygn. I SA/Ke 59/20, w Krakowie z dnia 27 października 2020 r., sygn. I SA/Kr 546/20 i z dnia 17 marca 2022 r., sygn. I SA/Kr 74/22, CBOSA).

Jak natomiast wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 2026 r. sygn. I GSK 79/25 (CBOSA), zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s., które to stanowisko Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Zacytowany przepis ma charakter szczególny i powinien być interpretowany ściśle, ponieważ wskazuje on zamknięty katalog postępowań, których wszczęcie zawiesza bieg przedawnienia. Są to postępowania dotyczące: ustalenia podlegania ubezpieczeniom społecznym, ustalenia podstawy wymiaru składek i ustalenia obowiązku opłacania składek. Natomiast decyzja o ustaleniu zadłużenia co do zasady nie tworzy ani nie kształtuje obowiązku składkowego, nie rozstrzyga o podleganiu ani podstawie wymiaru, ma charakter deklaratoryjny i rozliczeniowy (potwierdza istniejący dług składkowy). Analogiczne stanowisko zaprezentowane zostało w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych np. w Warszawie z dnia 12 października 2018 r., sygn. V SA/Wa 237/18, we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. III SA/Wr 272/19, z dnia 8 maja 2024 r., sygn. III SA/Wr 279/23, z dnia 23 października 2024 r., sygn. III SA/Kr 267/24, w Krakowie z dnia 6 sierpnia 2025 r., sygn. III SA/Kr 393/24, CBOSA). Zatem wskazywanie przez ZUS postępowania w sprawie określenia wysokości należności, jako zawieszającego bieg terminu przedawnienia, należy uznać za nieprawidłowe.

Ponownie rozpoznając sprawę ZUS, z uwzględnieniem stanowiska Sądu wyrażonego powyżej, szczegółowo i precyzyjnie odniesienie się do podniesionego zarzutu przedawnienia z podaniem początkowej daty rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia dla każdej z należności oraz podaniem długości konkretnych okresów zawieszenia, przywołując dokumenty będące podstawą ustaleń w tym przedmiocie (Sąd zwraca uwagę, że akta postępowania winny być ponumerowane).

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.