Sąd oddalił skargę na sprzeciw wobec usunięcia 44 drzew z działki

III SA/Po 619/26

Uzasadnienie

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z 05.11.2025 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83f ust. 8 i ust. 14 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 z późn. zm., dalej jako u.o.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej jako k.p.a.), po rozpoznaniu zgłoszenia K. P. z dnia 23 września 2025 r., uzupełnionego w dniu 17 października 2025 roku w sprawie zamiaru usunięcia drzew, rosnących na działce o numerze geodezyjnym [...] obręb [...], wniósł sprzeciw wobec zamiaru usunięcia przez K. P. 44 sztuk wymienionych i opisanych w decyzji drzew rosnących na działce o numerze geodezyjnym [...] obręb [...].

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że pismem z dnia 23 września 2025 r. K. P. (dalej jako skarżący), zgłosił zamiar usunięcia drzew rosnących na działce numer [...] obręb [...]. Postanowieniem znak [...] z dnia 3 października 2025 r. nałożono na skarżącego obowiązek uzupełnienia zgłoszenia. Uzupełnienie zgłoszenia wpłynęło w dniu 17 października 2025 r.

W trakcie wizji lokalnej 27 października 2025 r., przeprowadzono oględziny drzew w terenie, określono gatunki drzew. Potwierdzono, że obwody drzew na wysokości 5 cm przekraczają obwody 80 cm w przypadku topoli i wierzb oraz 50 cm w przypadku pozostałych gatunków drzew wymagane do zgłoszenia. Ponadto w trakcie oględzin skarżący rozszerzył zgłoszenie o 6 sztuk drzew. Drzewa te zostały wrysowane na mapie sytuacyjnej oraz oznakowane w terenie.

Zgodnie z art. 83f ust 8 u.o.p. po dokonaniu oględzin organ w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw od zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew.

Ponadto zgodnie z art. 83f ust. 14 pkt. 1 lit b) u.o.p. organ może wnieść sprzeciw w przypadku lokalizacji drzewa na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Przedmiotowa działka numer [...] obręb [...] objęta jest miejscowym planem zagospodarowania terenu, tj. uchwałą Nr [...] z dnia 27 sierpnia 2019 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego południowej części [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2019 r. poz. [...]). Planowane do usunięcia drzewa znajdują się na terenie oznaczonym w planie jako tereny 6ZI (tereny zieleni izolacyjnej).

§ 16 ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowi, że dla terenów zieleni izolacyjnej, oznaczonych na rysunku planu symbolami 1ZI, 2ZI, 3ZI, 4ZI, 5ZI, 6ZI, 7ZI ustala się:

- zachowanie dotychczasowego sposobu zagospodarowania z dopuszczeniem realizacji zieleni ozdobnej niskiej i z zachowaniem ustaleń § 7;

- dopuszczenie lokalizacji urządzeń rekreacyjno-sportowych;

- dopuszczenie lokalizacji urządzeń wodnych związanych z sąsiadującymi ciekami naturalnymi i rowami;

- zakaz lokalizacji budynków.

Zgromadzony w sprawie materiał, w tym m.in. archiwalne zdjęcia z ortofotomap z Systemu Informacji Przestrzennej Gminy [...] z lat 2018 i 2019, a także porównanie obrazów z Google Street View z lat 2013 i 2022 pozwala na stwierdzenie, że od dnia wejścia w życie uchwały Nr [...] z dnia 27 sierpnia 2019 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego południowej części [...] (Dz. Urz. Woj. [...], z 2019 r. poz. [...]), stan zagospodarowania nieruchomości nie uległ zmianie, pomijając naturalny z upływem czasu wzrost drzew i krzewów.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. P. zarzucając :

1. Naruszenie art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. - sprzeciw został wniesiony w sprawie, w której nie istnieje obowiązek uzyskania zezwolenia ani dokonywania zgłoszenia.

2. Naruszenie art. 83f ust. 8 u.o.p. - organ nie wykazał ustawowej przesłanki sprzeciwu.

3. Naruszenie art. 7, 8, 9, 77 §1 i 80 k.p.a. - brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, w tym w szczególności celu w jakim mają zostać usunięte drzewa z nieruchomości.

4. Naruszenie art. 107 §3 k.p.a. - uzasadnienie decyzji jest wadliwe.

5. Dowolne uznanie, iż na działce występuje zieleń izolacyjna, mimo jej braku.

6. Błędna wykładnia pojęcia "zachowania dotychczasowego sposobu zagospodarowania".

7. Brak oceny stanu zdrowotnego drzew.

8. Pominięcie dowodów (map, dokumentacji geodezyjnej).

W obszernym uzasadnieniu odwołania m.in. argumentowano, że zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p., usunięcie drzew lub krzewów w celu przywracania gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego nie wymaga ani zezwolenia, ani zgłoszenia. Działka ewidencyjna nr: [...] jest gruntem ornym, co wynika z wypisu z rejestru gruntów Starostwa [...]. Natomiast zapis księgi wieczystej nr [...] ujawnia dwa sposoby korzystania, a mianowicie: rola i rowy.

Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2019 r. o sygn. VIII SA/Wa 721/18 skarżący podniósł, że ustalenie celu w jakim usuwa się drzewa jest istotne z punktu widzenia regulacji ustawy o ochronie przyrody i rodzi określone konsekwencje co do dalszego trybu postępowania w zależności od tego celu. W sytuacji, gdyby usuniecie drzew lub krzewów następowało w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, skarżący nie musiałby legitymować się ani zezwoleniem na usunięcie drzew, nie dotyczyłby go także obowiązek zgłoszenia.

Dalej skarżący wskazał, że sporna działka ma charakter rolniczy, a nie izolacyjny. Drzewa owocowe, samosiewy oraz struktura zagospodarowania potwierdzają charakter rolniczy, a nie jakiekolwiek cechy zieleni izolacyjnej. Drzewa rosną w systemie rozproszonym. Nie tworzą one pasa zieleni ani zwartej struktury wymaganej definicjami zieleni izolacyjnej.

Skarżący podniósł, że przez zieleń izolacyjną należy rozumieć pas zwartej zieleni wysokiej i średniej o szerokości dostosowanej do określonej sytuacji przestrzennej (minimum 2,0 m), złożony z gatunków drzew i krzewów rodzimych z nasadzeniami w min. 50% gatunków zimozielonych, odpornych na zanieczyszczenia, oddzielający funkcjonalnie i optycznie obiekty uciążliwe od terenów sąsiednich.

Jego zdaniem organ błędnie powołał się na pojęcie zachowania dotychczasowego sposobu zagospodarowania. Organ sam wskazuje, że między rokiem 2013 a 2022 nie zmienił się sposób użytkowania działki. Jednocześnie Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego został uchwalony dopiero w 2019 roku. Skoro w 2013 roku - kiedy plan jeszcze nie obowiązywał - nie było mowy o zieleni izolacyjnej, to tym bardziej nie może być o niej mowy po 2019 roku, jeśli sposób zagospodarowania nie uległ żadnej zmianie. Teren był użytkowany rolniczo zarówno przed wejściem MPZP, jak i po jego uchwaleniu, co jednoznacznie wyklucza możliwość uznania go za zieleń izolacyjną.

Skarżący zarzucił, że stan faktyczny w niniejszej sprawie nie został przez organ ustalony w sposób niewątpliwy, który pozwalałby na prawidłowe dalsze procedowanie w tej sprawie. Organ nie ustalił jaki jest zamiar wnioskodawcy co do działki, którą chce uporządkować i czy mają zastosowanie w stanie faktycznym sprawy wyłączenia od uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Z uzasadnienia decyzji w żaden sposób nie wynikają motywy jakimi kierował się Burmistrz kwalifikując pismo skarżącego jako zgłoszenie podlegające rygorom z art. 83f ust. 5 u.o.p.

Organ wskazał jedynie, iż powodem zgłoszenia jest uporządkowania terenu. Organ nie ustalił dokładnie jaki jest cel wycinki, który determinuje następnie procedurę dotyczącą możliwości ewentualnego zgłoszenia sprzeciwu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem okoliczności przedstawionych w niniejszym odwołaniu.

Pismem złożonym dnia 26.03.2026 r. skarżący uzupełnił odwołanie i zaskarżonej decyzji zarzucił :

1. Naruszenie art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. poprzez jego całkowite pominięcie.

2. Naruszenie art. 83f ust. 8 u.o.p. poprzez wniesienie sprzeciwu bez ustawowej podstawy.

3. Naruszenie art. 7, 8, 9, 77 §1 i 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego.

4. Naruszenie art. 107 §3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji.

5. Błędne uznanie, że na działce występuje zieleń izolacyjna.

6. Nieuprawnione uznanie dziatki za "nieużytek".

7. Błędną interpretację pojęcia "zachowania dotychczasowego sposobu zagospodarowania".

W piśmie tym wskazał m.in., że zgłoszenie miało na celu uporządkowanie działki, eliminację ryzyka przy granicy z działką nr [...] i przygotowanie do działalności rolniczej.

Podkreślił, że zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. wycinka w celu przywrócenia użytkowania rolniczego nie wymaga zgłoszenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO) decyzją z 31.03.2026 r. nr [...] utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z przepisem art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wynika z tego, że z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew zwolnione jest "usuwanie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej".

Przepis art. 83f ust. 4 u.o.p. wskazuje, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:

1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;

2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;

3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (art. 83f ust. 8 u.o.p.).

Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, może wnieść sprzeciw w przypadku:

lokalizacji drzewa:

a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków,

b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1.

2) spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 3 (art. 83f ust. 14 u.o.p.).

Kolegium powołując się na orzecznictwo wskazało, że: "Konstrukcja sprzeciwu, o którym jest mowa w art. 83f ust. 14 pkt 2 u.o.p. oparta jest na instytucji związanego prawem uznania administracyjnego. Wniosek ten wynika ze sformułowania «organ może wnieść sprzeciw». Jednocześnie zauważono, że ustawodawca nie zawarł w omawianym przepisie żadnych pojęć nieoznaczonych, których wykładnia determinowałaby sposób załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ wydaje decyzję, kierując się aksjologią wyrażoną w ustawie i w zasadach demokratycznego państwa prawnego. Wartościami, które są tu brane pod uwagę, jest zatem ochrona przyrody a także ochrona zdrowia i życia ludzkiego, bezpieczeństwa korzystania własnej nieruchomości" (wyrok WSA w Krakowie z 14.02.2019 r., II SA/Kr 1502/18, LEX nr 2641758). W orzecznictwie podkreśla się także, że: "Powyższe wyraźnie wskazuje, iż to swobodnemu uznaniu organu administracji pozostawione zostało wniesienie sprzeciwu w przypadkach, o jakich mowa art. 83f ust. 14 u.o.p., a więc w przypadkach gdy rozstrzygnięcie to ma charakter fakultatywny. Wniesienie sprzeciwu umożliwia w takiej sytuacji organowi wnikliwe zbadanie dopuszczalności wycięcia drzewa lub drzew w przypadkach bardziej skomplikowanych, w tym w sytuacji gdy drzewo zlokalizowane jest na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lub na terenach objętych formami ochrony przyrody, co mogłoby się okazać niemożliwe w krótkim terminie, jaki organ ma na wniesienie tegoż sprzeciwu. W ten sposób zabezpieczone jest zachowanie stanowiącej jedną z kluczowych zasad szeroko rozumianego prawa ochrony środowiska tzw. zasady ostrożności" (wyrok WSA w Poznaniu z 11.01.2023 r., II SA/Po 627/22, LEX nr 3478329) (K. Gruszecki [w:] Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2024, art. 83(f), pkt 18).

Przesłanką wynikającą z art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b) u.o.p., która uzasadnia wniesienie sprzeciwu, jest położenie nieruchomości, na terenie której znajdują się drzewa objęte zgłoszeniem, na obszarze przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym podstawowym warunkiem ziszczenia się tej przesłanki jest obowiązywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego na podstawie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Dla działki nr ewid. [...] w [...] obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego południowej części [...] (Uchwała Nr [...] z dnia 27.08.2019 r.), który przeznacza przedmiotową działkę na tereny zieleni izolacyjnej - ZI oraz w niewielkiej części również pod tereny infrastruktury technicznej - IT i tereny wód powierzchniowych śródlądowych - WS. Opierając się na dokumentacji sprawy stwierdzono, że działka ta stanowi nieużytek pełniący funkcję zieleni izolacyjnej i nie jest użytkowana rolniczo. Pomimo twierdzeń, że działka jest użytkowana rolniczo, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tego faktu. Natomiast z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że w istocie na działce znajdują się tereny zieleni i zostało to potwierdzone zarówno na moment przed wejściem w życie MPZP, jak i po.

Akta sprawy potwierdzają również, że drzewa były objęte obowiązkiem dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 u.o.p. Działając na podstawie art. 83f ust. 4 i art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b) u.o.p., organ mógł wnieść sprzeciw w przedmiotowej sprawie, co też prawidłowo uczynił.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. P. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...], o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w części dowodowej niniejszej skargi.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, wybiórczej ocenie materiału dowodowego, pominięciu istotnych dowodów i argumentów strony skarżącej, sporządzenie uzasadnienia w sposób nierzetelny oraz utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji bez dokonania rzeczywistej, samodzielnej kontroli instancyjnej.

Zarzucił również naruszenie art. 83f ust. 1 pkt 3b oraz art. 83f ust. 14 u.o.p. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka przywracania gruntu do użytkowania rolniczego oraz że samo planistyczne oznaczenie terenu jako ZI uzasadnia sprzeciw wobec zamiaru wycinki bez zbadania rzeczywistego charakteru roślinności, sposobu użytkowania nieruchomości i celu zgłoszenia.

Nadto zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, że działka stanowi nieużytek pełniący funkcję zieleni izolacyjnej, mimo że w ewidencji gruntów figuruje jako grunt orny, a materiał fotograficzny i historyczny wskazuje na istnienie sadu oraz prowadzenie prac rolniczych i przygotowawczych do dalszej produkcji rolnej.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, brak rzetelnego i samodzielnego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Uzasadnienie decyzji w znacznej mierze powiela stanowisko organu I instancji, nie odnosząc się należycie do konkretnych zarzutów, dowodów i nieścisłości przedstawionych przez stronę.

Już sama treść decyzji SKO budzi istotne wątpliwości co do jej rzetelności. W decyzji wskazano, że odwołanie wniósł "P. P.", co jest oczywiście nieprawdziwe. W decyzji występują również nieścisłości dotyczące dat, w tym oczywista omyłka w oznaczeniu daty decyzji organu I instancji.

Szczególnie istotna jest sprzeczność logiczna w rozumowaniu organów. Z jednej strony organ przyjmuje, że od dnia wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stan zagospodarowania nieruchomości nie uległ zmianie, poza naturalnym wzrostem drzew i krzewów. Z drugiej strony przyjmuje, że teren ten stanowi nieużytek pełniący funkcję zieleni izolacyjnej. Jeżeli jednak, jak twierdzi organ, sposób zagospodarowania nieruchomości nie uległ zmianie, to nie sposób jednocześnie przyjmować, że na działce powstała rzeczywista, funkcjonalna zieleń izolacyjna, której nikt nie zaprojektował, nie nasadził i nie ukształtował zgodnie z definicją tej formy zieleni.

Zieleń izolacyjna nie oznacza każdego zadrzewienia, każdego zakrzaczenia ani każdego terenu, na którym rosną drzewa. Jest to zieleń o określonej funkcji i strukturze, co do zasady zwarta, pasowa, wielopiętrowa, w istotnym zakresie złożona z gatunków odpowiednich do tworzenia bariery akustycznej, pyłowej, spalinowej lub widokowej. Ma ona służyć izolacji terenów o konfliktowym sposobie zagospodarowania i powinna tworzyć realną, a nie tylko deklarowaną barierę przestrzenną. Tymczasem w niniejszej sprawie organ nie wykazał, aby na działce nr [...] taka zieleń faktycznie istniała.

Organ odwoławczy całkowicie pominął analizę gatunkową drzew objętych zgłoszeniem. Sama analiza gatunków objętych zgłoszeniem prowadzi do wniosku, że nie tworzą one zwartej struktury zieleni izolacyjnej. Pominięcie tej elementarnej analizy świadczy o dowolności ustaleń organu.

Nieuprawnione jest również przyjęcie przez organ, że działka stanowi nieużytek pełniący funkcję zieleni izolacyjnej. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działka ma charakter gruntu ornego. Uznanie jej za nieużytek nie może wynikać z luźnej oceny organu administracji ani z planistycznego oznaczenia terenu w MPZP. Co więcej, twierdzenie o nieużytku pozostaje w sprzeczności z dowodami wskazującymi na rolniczy i sadowniczy charakter nieruchomości.

Przedłożony screen z Systemu Informacji Przestrzennej Urzędu Miasta i Gminy w [...] przedstawia dane historyczne wskazujące, że na działce, jeszcze przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, znajdował się sad. Aktualna dokumentacja fotograficzna przedstawia istniejące do dnia dzisiejszego nasadzenia owocowe. Jak można zauważyć na zdjęciach, teren ten został wyposażony w system nawadniania.

Organ błędnie przyjął, że brak jest możliwości przywrócenia terenu do użytkowania rolniczego. Twierdzenie to zostało przyjęte na podstawie informacji Wydziału Architektury i Urbanistyki, lecz bez przedstawienia rzeczywistego uzasadnienia, dlaczego miałoby to być niemożliwe. Skarżący wskazał, że istnieją okoliczności potwierdzające zamiar i możliwość rolniczego wykorzystania działki, w tym prowadzone prace porządkowe, mulczowanie, przygotowanie gruntu pod uprawę słonecznika oraz umowa dzierżawy.

W toku sprawy skarżący wykonywał czynności przygotowawcze do dalszego rolniczego wykorzystania gruntu. Dokumentacja fotograficzna wykonana przed oględzinami pokazuje prace mulczowania, oczyszczania i przygotowania gruntu pod przyszłe nasadzenia słonecznika. Takie działania są typowymi czynnościami agrotechnicznymi.

Istotne znaczenie ma także przebieg oględzin. Organ wymagał od skarżącego daleko idących danych dotyczących lokalizacji drzew, przez co niezbędny był pomiar geodezyjny wyznaczający położenia GPS w celu spełnienia wymogu odległości od granic działki każdego z drzew. Skarżący spełnił te wymagania. Jednak podczas oględzin urzędnicy ograniczyli się wyłącznie do obszaru, którego dotyczyło zgłoszenie wycinki i nie byli zainteresowani obejrzeniem innych części działki, w szczególności obszaru sadu, pni po usuniętych drzewach owocowych oraz pozostałych elementów świadczących o użytkowaniu rolniczym. W efekcie oględziny miały charakter fragmentaryczny i pozorny.

Przedstawiając szczegółową argumentację skarżący zarzucił, że nieuprawnione jest twierdzenie organów, jakoby stan zagospodarowania nieruchomości nie uległ zmianie, skoro zgromadzony materiał - przy jego prawidłowej analizie - wskazuje na prowadzenie działalności sadowniczej zarówno przed, jak i po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Skarżący w dniu 25.08.2026 r. złożył pismo w którym wskazał, że w aktualnie prowadzonym postępowaniu dotyczącym podziału tej samej nieruchomości, tj. działki nr [...] w [...], Gmina posługuje się jej rzeczywistym zagospodarowaniem i stanem ewidencyjnym. W części objętej regulacją terenowo prawną istniejące faktyczne wykorzystanie terenu - w tym pod drogę oraz infrastrukturę - nie jest utożsamiane automatycznie z przeznaczeniem planistycznym ZI. Gmina nie wykazuje przedmiotowego gruntu jako użytku N, lecz posługuje się oznaczeniem R/RV, a więc oznaczeniem gruntu rolnego. Tymczasem w niniejszym postępowaniu działka została określona jako "nieużytek" pełniący funkcję zieleni izolacyjnej.

Oznacza to, że sam organ, gdy wymaga tego cel innego postępowania, rozróżnia przeznaczenie określone w MPZP od rzeczywistego stanu zagospodarowania nieruchomości.

Skarżący pismem z 09.09.2026 r. ponownie uszczegółowił swą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 4292) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31.03.2026 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 05.11.2025 r. nr [...] wnoszącą sprzeciw wobec zamiaru usunięcia przez K. P. 44 sztuk wymienionych i opisanych w decyzji drzew rosnących na działce o numerze geodezyjnym [...] obręb [...].

Materialnoprawną podstawę kwestionowanych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 z późn. zm., dalej jako u.o.p.), a w szczególności art. 83f ust. 8 i ust. 14 pkt 1 lit. b) u.o.p.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek któregoś z podanych w tym przepisie podmiotów. Na mocy tego przepisu ustanowiona została zasada, zgodnie z którą usunięcie drzewa lub krzewu wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia, co wiąże się nie tylko ze sformalizowaną procedurą (art. 83 i nast. u.o.p.), lecz ponadto wiązać się może z koniecznością wykonania nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzewa lub krzewu (zob. zwłaszcza art. 83c ust. 3-5 i art. 83d ust. 2-4 u.o.p.), bądź z obowiązkiem uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (zob. zwłaszcza art. 83d ust. 1 pkt 6 i art. 84-87 u.o.p.).

Wyjątki od powyższej zasady przewidziano w art. 83f ust. 1 u.o.p. Jeden z tych wyjątków stanowi, że przepisów art. 83 ust. 1 u.o.p., a więc wymogu uzyskania zezwolenia, nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (pkt 3a). W takim przypadku, zgodnie z art. 83f ust. 4 u.o.p., właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:

1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;

2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;

3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Stosownie do art. 83f ust. 6 u.o.p. organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia, odpowiednio:

1) nazwy gatunku drzewa,

2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:

a) posiada kilka pni - obwodu każdego z tych pni,

b) nie posiada pnia - obwodu pnia poniżej korony drzewa.

Po dokonaniu oględzin organ ten w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (ust. 8). Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji administracyjnej w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 z późn. zm.) albo w przypadku, o którym mowa w art. 391 k.p.a., dzień wprowadzenia do systemu teleinformatycznego (ust. 11). Organ, o który mowa w art. 83a ust. 1, może przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 8, wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Wydanie zaświadczenia wyłącza możliwość wniesienia sprzeciwu, o który mowa w ust. 8, oraz uprawnia do usunięcia drzewa (ust. 12).

Złożenie zgłoszenia, o którym stanowi art. 83f ust. 4 u.o.p., inicjuje postępowanie administracyjne, które dla zgłaszającego zakończyć się może generalnie rzecz ujmując w dwojaki sposób: pozytywnie albo negatywnie. Pierwszy z nich, to jest pozytywne zakończenie tego postępowania, będzie miał miejsce wówczas, gdy po przeprowadzeniu oględzin, pomimo upływu materialnoprawnego terminu z art. 83f ust. 8 u.o.p., nie wniesiono sprzeciwu. Wówczas to dojdzie do milczącego załatwienia sprawy, o którym stanowi art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z ostatnio przywołanym przepisem sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie strony, jeżeli w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania strony właściwemu organowi administracji publicznej albo innym terminie określonym w przepisie szczególnym (tu: art. 83f ust. 8 u.o.p. - przyp. tut. Sądu) organ ten nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (milcząca zgoda). Negatywne dla zgłaszającego zakończenie postępowania będzie zaś polegało na wniesieniu w drodze decyzji administracyjnej sprzeciwu.

Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, może wnieść sprzeciw - o czym mowa już w art. 83f ust. 14 u.o.p. - w przypadku:

1) lokalizacji drzewa:

a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków,

b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5 u.o.p.;

2) spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art.40 ust. 3 u.o.p.

Organ ten wnosi natomiast sprzeciw, stosownie do art. 83f ust. 15 u.o.p.:

1) jeżeli zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa objętego obowiązkiem uzyskania zezwolenia na usunięcie;

2) w przypadku nieuzupełnienia zgłoszenia w trybie określonym w ust. 9.

Warto w tym miejscu wskazać, że w dotychczas przywołanych przepisach mowa jest o zgłoszeniu zamiaru wycięcia drzewa. W przypadku więc, gdy zgłoszeniem objęta zostaje większa ich liczba, to zaistnienie negatywnej przesłanki, stanowiącej podstawę w świetle art. 83f ust. 14 bądź 15 u.o.p. do wniesienia sprzeciwu, wobec choćby jednego z nich oznacza, że sprzeciw taki może bądź musi zostać przez właściwy organ wniesiony.

Zauważyć bowiem trzeba, że w zakresie nie uregulowanym wprost w przepisach u.o.p. dotyczących zgłoszenia zamiaru wycięcia drzew lub krzewów do postępowania w tym zakresie znajdą zastosowanie reguły ogólne dotyczące milczącego załatwienia spraw unormowane w Rozdziale 8a k.p.a., w tym art. 122a § 2 pkt 2 k.p.a. stanowiący, że sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie strony, jeżeli w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania strony właściwemu organowi administracji publicznej albo innym terminie określonym w przepisie szczególnym organ ten nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (milcząca zgoda).

Z regulacji tej wynika, że milczące załatwienie sprawy, którym jest między innymi niewniesienie sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru wycięcia drzew, jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy dochodzi do uwzględnienia w całości żądania strony, nie zaś jedynie do częściowego jego uwzględnienia.

Podkreślić przy tym należy, iż poprzez wniesienie sprzeciwu nie zostaje definitywnie zamknięta przed właścicielem nieruchomości możliwość usunięcia określonego drzewa lub drzew z terenu tejże nieruchomości, bowiem właściciel ten w przypadku sprzeciwu skorzystać może ze zwykłego trybu przewidzianego w art. 83 i nast. u.o.p. występując o uzyskanie zezwolenia na ich usunięcie (tak np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2025 r. o sygn. II SA/Gl 808/24). Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy ochronie przyrody, która weszła w życie w dniu 17 czerwca 2017 r., wprowadzono szczególną procedurę zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew rosnących na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i usuwanych na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ma ona dwuetapowy charakter, tj.: - w ramach pierwszego etapu, po dokonaniu zgłoszenia i przeprowadzeniu oględzin wójt, burmistrz albo prezydent miasta w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw wobec zgłoszenia usunięcia drzewa (art. 83f ust. 8 u.o.p.); - w ramach drugiego etapu, w razie wydania ostatecznej decyzji na podstawie art. 83f ust. 8 u.o.p., strona może wystąpić z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p.; do zezwolenia nie stosuje się art. 84 ust. 1 u.o.p.

W ramach pierwszego etapu wprowadzono rozwiązania służące uproszczeniu i skróceniu postępowania, tak by możliwie szybko rozstrzygnięte zostało, czy w danym przypadku usunięcie drzew będzie mogło nastąpić bez pozwolenia, czy też niezbędnym będzie przeprowadzenie postępowania w przedmiocie pozwolenia na ich usunięcie.

Wniesienie przez organ sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa nie rozstrzyga ostatecznie o braku zezwolenia na usunięcie drzewa, lecz skutkuje koniecznością przejścia do drugiego etapu, polegającego na przeprowadzeniu postępowania o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p.

Co niemniej istotne, właściciel nie jest wówczas zobowiązany do ponoszenia opłat z tego tytułu. Jak stanowi bowiem art. 83f ust. 16 u.o.p. wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej, o której mowa w ust. 8, stanowi podstawę wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 83 ust. 1; do zezwolenia nie stosuje się art. 84 ust. 1 u.o.p.

Powyższe wyraźnie wskazuje, iż to swobodnemu uznaniu organu administracji pozostawione zostało wniesienie sprzeciwu w przypadkach o jakich mowa art. 83f ust. 14 u.o.p., a wiec w przypadkach gdy rozstrzygnięcie to ma charakter fakultatywny (tak także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2025 r. o sygn. III OSK 1630/22).

Konstrukcja sprzeciwu oparta jest na instytucji uznania administracyjnego, a wniosek ten wynika ze sformułowania "organ może wnieść sprzeciw". Jednocześnie trzeba zauważyć, że ustawodawca nie zawarł w omawianym przepisie żadnych pojęć nieoznaczonych, których wykładnia determinowałaby sposób załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ wydaje decyzję kierując się aksjologią wyrażoną w przepisach u.o.p. i w zasadach demokratycznego państwa prawnego. Wartościami, które są tu brane pod uwagę jest ochrona przyrody, ochrona zdrowia i życia ludzkiego, bezpieczeństwa korzystania własnej nieruchomości" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1502 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Po 1156/18).

W utrwalonym orzecznictwie wskazuje się, że sądowa kontrola prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ przed wydaniem decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a także czy organ właściwie wykorzystał przysługujące mu uprawnienia i nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego, czy rozstrzygnięcia takie nie posiadają cech dowolności, czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy stron postępowania (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 127/21 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 grudnia 2021 r. sygn. II SA/Kr 1027/21). Istotne jest przy czym, aby organy administracji publicznej rozstrzygały sprawy mając pełne rozeznanie stanu faktycznego w sprawie.

Wniesienie sprzeciwu umożliwia w takiej sytuacji organowi, wnikliwe zbadanie dopuszczalności wycięcia drzewa lub drzew w przypadkach bardziej skomplikowanych, w tym w sytuacji gdy drzewo zlokalizowane jest na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lub na terenach objętych formami ochrony przyrody, co mogłoby się okazać niemożliwe w krótkim, terminie jaki organ ma na wniesienie tegoż sprzeciwu. W ten sposób zabezpieczona jest zachowanie stanowiącej jedną z kluczowych zasad szeroko rozumianego prawa ochrony środowiska tzw. zasady ostrożności.

Obligatoryjność przeprowadzenia udokumentowanych protokołem oględzin wprost wynika z językowej wykładni art. 83f ust. 6 i 7 u.o.p. gdzie użyto sformułowania, iż organ dokonuje oględzin i sporządza z nich protokół.

Obowiązek dokonania oględzin przez organ nie jest uzależniony od tego czy organ zamierza, czy też nie zamierza wnieść sprzeciwu w sprawie. Nawet bowiem w sytuacji gdy organ zamierza wnieść w sprawie sprzeciw, nie może z góry wykluczyć, iż decyzja takowa zostanie następnie uchylona przez organ II instancji, co spowoduje otwarcie terminów prawa materialnego o jakich mowa w art. 83f ust. 13 i ust. 17 u.o.p., ściśle powiązanych z data przeprowadzenia oględzin. Nie bez znaczenia dla takiej wykładni tych przepisów pozostaje także okoliczność, iż art. 83f ust. 17 u.o.p. wielkość ewentualnej opłaty za usunięcie drzewa na podstawie zgłoszenia wiąże właśnie z danymi ustalonymi na podstawie tych oględzin.

Jak trafnie wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2025 r. o sygn. III OSK 1630/22, w myśl art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b) u.o.p. właściwy organ może wnieść sprzeciw wobec zgłoszenia wycinki drzew w przypadku "lokalizacji drzewa na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego". Sformułowanie "może" oznacza, że organ działa w tym przypadku w granicach uznania administracyjnego, a każda tego rodzaju sprawa powinna zostać indywidualnie rozpatrzona. Norma z art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b) u.o.p. odnosi się do dwóch odrębnych przesłanek wniesienia sprzeciwu. Po pierwsze, w przypadku lokalizacji drzewa na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń, a po drugie w przypadku lokalizacji drzewa na terenie chronionym innymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak natomiast wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1578, jest to akt już nieobowiązujący, ale obowiązywał w dacie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego odrębnie określa się tereny zieleni, a odrębnie tereny użytkowanie rolniczo. Nawet więc przyjęcie, że nie jest to teren zielony, lecz wyłącznie rolniczy, nie musi prowadzić do stwierdzenia naruszenia art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b u.o.p. w razie stwierdzenia drugiej przesłanki z art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b) u.o.p.).

Podkreślić należy, że organy administracji orzekające na podstawie art. 83f ust. 8 i ust. 14 pkt 1 lit. b) u.o.p., są uprawnione do uwzględnienia zakazów wynikających z aktów prawa miejscowego.

Przechodząc na grunt kontrolowanej sprawy należy wskazać, że działka nr [...], której dotyczy zgłoszenie, stanowi własność skarżącego. Zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego teren obejmujący przedmiotową nieruchomość przeznaczony jest na zieleń izolacyjną, oznaczoną symbolem ZI. Ustalenia planu przewidują dla tego terenu zachowanie i kształtowanie zieleni izolacyjnej, a także określają zasady zagospodarowania terenu właściwe dla tego przeznaczenia.

Z wypisu z ewidencji gruntów i budynków wynika natomiast, że działka nr [...] stanowi grunty orne (R) oraz grunty pod rowami (W). Skarżący wskazywał przy tym, że nieruchomość była wcześniej wykorzystywana rolniczo i znajdował się na niej sad. Na potwierdzenie przedstawiał m.in. fotografie drzew owocowych rosnących na działce. Wskazywał również na podejmowane przez siebie działania zmierzające do przywrócenia rolniczego wykorzystania gruntu, w tym jego mulczowanie, przygotowanie pod zasiew słonecznika oraz zamiar oddania nieruchomości w dzierżawę na cele rolnicze.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości co do zasady może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia właściwego organu. Stosownie jednak do art. 83f ust. 1 pkt 3b tej ustawy przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Z kolei art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b) u.o.p. stanowi, że organ może wnieść sprzeciw w przypadku zgłoszenia usunięcia drzewa zlokalizowanego na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W ocenie organu I instancji dla oceny zgłoszenia zasadnicze znaczenie miało przeznaczenie nieruchomości wynikające z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skoro działka nr [...] znajduje się na terenie przeznaczonym w planie na zieleń izolacyjną, organ uznał, że zachodzi przesłanka określona w art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b) u.o.p. i wniósł sprzeciw wobec