Wojewoda Pomorski bezczynny w przekazaniu wniosku cudzoziemca, rażąco naruszył prawo

Pismem z 2 kwietnia 2026 r. S. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego (dalej w skrócie zwanego Wojewodą lub organem)

w przekazaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie.

Składając skargę strona wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania, zobowiązania Wojewody do niezwłocznego przekazania sprawy według właściwości oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wskazał, że w dniu 29 kwietnia 2026 r. przekazał akta sprawy administracyjnej zgodnie z właściwością do Wojewody Mazowieckiego. Wojewoda stwierdził też, że doszło do przewlekłego przekazania akt z rażącym naruszeniem prawa, a z uwagi na przekazanie akt po dacie wniesienia skargi organ wniósł o umorzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca zarzuciła Wojewodzie przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie przekazania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, organowi miejscowo właściwemu do załatwienia sprawy.

W orzecznictwie wskazuje się, że z treści art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Z tego też powodu sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji (bezczynność albo przewlekłość), bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (wyrok NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22, CBOSA).

Pojęcia bezczynności i przewlekłości zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 k.p.a., który stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Sąd rozpoznający skargę podziela argumentację zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2022 r., sygn. akt II OSK 871/22, w którym Sąd ten stwierdził, że bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów. Inaczej mówiąc bezczynność zachodzi wówczas, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, zaś przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód".

Przedmiotem skargi na przewlekłość lub bezczynność organu w postępowaniu administracyjnym jest zatem ocena jego zachowania (zarówno działania jak i zaniechania czynności), dokonywana z perspektywy przepisów regulujących bieg postępowania oraz okoliczności faktycznych i prawnych rzutujących na aktywność organu. Każdy, kto inicjuje postępowanie administracyjne ma prawo oczekiwać podejmowania przez organ działań odpowiadających zasadzie szybkości zawartej w art. 12 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie (§ 1a). Zawiadomienie o przekazaniu sprawy zawiera również informacje, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, w zakresie danych przetwarzanych przez organ przekazujący, chyba że wnoszący podanie posiada te informacje, a ich zakres lub treść nie uległy zmianie (§ 2).

W orzecznictwie i doktrynie na gruncie regulacji art. 65 § 1 k.p.a. prezentowany jest pogląd, że niewywiązywanie się organu administracji publicznej z obowiązku przekazania podania do organu właściwego stanowi bezczynność procesową, która podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2022 komentarz do art. 65, M. Jaśkowska, A. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, komentarz do art. 65, Warszawa 2023, Lex/el.; H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2019; wyroki NSA: z 14 września 2023 r. I OSK 1709/22; z 11 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 4003/21; CBOSA).

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 15 maja 2023 r. skarżący złożył do Wojewody Pomorskiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 19 stycznia 2026 r. do Wojewody wpłynęło oświadczenie strony o zmianie miejsca zamieszkania, z którego wynikało, że jest nim miasto W. (k. 242 akt administracyjnych). W dniu 19 lutego 2026 r. skarżący wniósł do organu ponaglenie, a skarga do sądu administracyjnego została złożona 2 kwietnia 2026 r. Wniosek wraz z aktami został przekazany według właściwości 29 kwietnia 2026 r.

W konsekwencji powiadomienia Wojewody o zmianie miejsca zamieszkania, organ ten zobowiązany był do niezwłocznego przekazania wniosku strony zgodnie z właściwością do Wojewody Mazowieckiego. Tymczasem Wojewoda do dnia wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie podjął w sprawie złożonego przez cudzoziemca wniosku żadnych czynności, nawet pomimo wpływu złożonego przez stronę ponaglenia. Podjęcie czynności przekazania wniosku strony do właściwego organu tj. Wojewody Mazowieckiego nastąpiło dopiero 29 kwietnia 2026 r. Z powyższego wynika zatem, że od dnia wpływu do Wojewody informacji o zmianie miejsca zamieszkania, właściwym w sprawie załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy jest Wojewoda Mazowiecki, a do dnia jego przekazania zgodnie z właściwością, tj. przez 3 miesiące, Wojewoda Pomorski nie nadał sprawie biegu.

W tak ustalonym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości Sądu, że Wojewoda pozostawał w bezczynności w przekazaniu zgodnie z właściwością wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, przy czym z uwagi na to, że w dacie orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności, bowiem organ przekazał wniosek zgodnie z właściwością w dniu 29 kwietnia 2026 r., nie było podstaw do orzekania o obowiązku organu do przekazania wniosku. Nałożenie przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności w sytuacji, gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bowiem dublujące to, co zostało już zrealizowane. Skoro organ przekazał już wniosek strony zgodnie z właściwością, to zdezaktualizowała się konieczność wydania orzeczenia zobowiązującego organ do dokonania czynności.

Zaistnienie powyższej sytuacji nie zwalniało jednak Sądu z obowiązku orzekania, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Późniejsze tj. po wniesieniu skargi dokonanie przez organ czynności postępowania (w niniejszej sprawie przekazanie wniosku według właściwości) nie uzasadnia umorzenia całego postępowania. Oceny stanu bezczynności Sąd jest bowiem zobowiązany dokonać na dzień wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a jak wynika z akt sprawy na tę chwilę organ pozostawał w bezczynności w zakresie przekazania wniosku.

Zdaniem Sądu, organ pozostawał w niniejszej sprawie w bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z utrwalonych poglądów orzecznictwa wynika, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępny w CBOSA). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ administracji ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).

W kontekście opisanych kryteriów działanie organu w tej sprawie trzeba ocenić jako bezczynność kwalifikowaną, o rażącym charakterze. Czynność, do której organ był zobowiązany nie wymagała żadnych skomplikowanych działań, winna zostać wykonana niezwłocznie, a nastąpiła dopiero po wniesieniu skargi do Sądu i po upływie trzech miesięcy od uzyskania przez Wojewodę informacji o zmianie miejsca zamieszkania cudzoziemca. Zwłoka organu nie miała w tym przypadku żadnego uzasadnienia.

Dla dokonanej przez Sąd oceny w zakresie oceny stopnia naruszenia prawa nie bez znaczenia pozostawało również to, że postępowanie przed Wojewodą w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy toczy się już od ponad trzech lat. W związku z tym Wojewodzie tym bardziej powinno przyświecać dążenie do tego, aby sprawa została załatwiona w najszybszym terminie. To oznaczało konieczność niezwłocznego tj. zaraz po wpływie informacji o zmianie miejsca zamieszkania, przekazania wniosku z aktami sprawy do Wojewody Mazowieckiego. Tymczasem organ, bez uzasadnionej przyczyny przetrzymywał akta postępowania przez okres 3 miesięcy, nie podejmując żadnych działań, które zmierzałyby do realizacji wymaganej prawem czynności procesowej tj. przekazania wniosku do organu miejscowo właściwego

W ocenie Sądu doszło tym samym do rażącej bezczynności organu administracji publicznej w zakresie przekazania wniosku strony zgodnie z właściwością, o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) – dalej jako p.p.s.a.

O kosztach postępowania należnych stronie skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które składa się uiszczony w sprawie wpis w wysokości 100 zł.