Wniosek o drugą ratę pomocy złożono po terminie, bo beneficjentka czekała na zmianę biznesplanu

Syg. akt VIII SA/Wa 485/26

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2025 roku, poz. 1691 dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 14 października 2025 roku na postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy na operacje typu ,, Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej ‘’ w ramach poddziałania ,, Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich ‘’ objętego PROW na lata 2014 – 2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, wydane przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. w dniu 3 października 2025 roku – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

W dniu 23.12.2022 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej "OR ARiMR", wydał w sprawie M. R., zwanej dalej ,,Stroną'', decyzję nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014-2020, w wysokości 200 000,00 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

Decyzja nr [...] została skutecznie doręczona Stronie w dniu 02.01.2023 r. R.

W dniu 10.02.2023 r. Strona złożyła do organu pierwszej instancji wniosek o płatność pierwszej raty wraz z załącznikami, na podstawie którego w dniu 13.04.2023 r. wypłacona została Stronie pierwsza rata pomocy finansowej w kwocie 160 000,00 zł na rachunek bankowy. Zgodnie z decyzją o przyznaniu pomocy Strona została zobowiązana do zrealizowania biznesplanu, nie później niż do dnia upływu 2 lat od dnia

wypłaty pierwszej raty pomocy oraz złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy, który składa się po zrealizowaniu biznesplanu, jednak nie później niż do dnia upływu 2 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Termin 2 lat na dopełnienie przez Stronę warunków realizacji biznesplanu i złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy wraz z załącznikami upływał Stronie w dniu 13.04.2025 r.(niedziela), jednakże mając na uwadze przepis art. 57 § 4 Kpa: jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Termin ten upływał w dniu 14.04.2025 r, (poniedziałek).

Pismem z dnia 10.12.2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R., działający z upoważnienia Dyrektora [...] OR ARiMR jako organ pierwszej instancji, poinformował Stronę o terminie złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy finansowej do dnia 13.04.2025 r. wyszczególniając jednocześnie dokumenty, jakie należy załączyć do wniosku o płatność drugiej raty pomocy, oraz wskazując, że w przypadku niespełnienia zobowiązań lub nieprzedłożenia wymienionych dokumentów, pomoc nie jest wypłacana lub podlega zwrotowi w całości lub w części, zgodnie z § 18 ust. 2, 3, 4, 5, 6 oraz § 19 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego. Informacja o terminie złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy została skutecznie doręczona Stronie w dniu 12.12.2024 r.

W wymaganym terminie do dnia 14.04.2025 r. M. R. nie złożyła do organu pierwszej instancji wniosku o płatność drugiej raty pomocy.

W dniu 17.06.2025 r. (data stempla pocztowego). Strona złożyła do organu pierwszej instancji wniosek o płatność drugiej raty pomocy finansowej wraz z prośbą przywrócenie terminu do złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy finansowej.

W dniu 23.06.2025 r. (data nadania przesyłki poleconej) Strona złożyła do Prezesa ARiMR, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, odwołanie od decyzji nr [...] o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.

W dniu 02.07.2025 r, organ pierwszej instancji wydał, na podstawie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy. Postanowienie nr [...] zostało skutecznie doręczone Stronie w dniu 07.07.2025 r.

W dniu 14.07.2025 r (data nadania przesyłki poleconej) Strona złożyła do Prezesa ARiMR, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, zażalenie na postanowienie nr [...], z zachowaniem ustawowego terminu na jego wniesienie.

W dniu 03.10.2025 r. organ pierwszej instancji wydał, na podstawie art. 58 § i 2 k.p.a., postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy. Postanowienie nr [...] zostało skutecznie doręczone Stronie w dniu 07.10.2025 r.

W dniu 17.06.2025 r. (data stempla pocztowego), Strona złożyła do organu pierwszej instancji wniosek o płatność drugiej raty pomocy finansowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy finansowej. W dniu 03.10.2025 r. organ pierwszej instancji wydał, na podstawie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy, na które Pani M. R. w dniu 14.10.2025 r. złożyła zażalenie, z zachowaniem ustawowego terminu na jego wniesienie.

Przepis art. 58 k.p.a. stanowi, iż istnieje możliwość przywrócenia terminu, ale jest ona uwarunkowana prośbą zainteresowanego, który obowiązany jest uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), przy czym sama możliwość wniesienia takiej prośby uwarunkowana jest terminem, którego przywrócenie jest niedopuszczalne (§ 2 i 3).

Jednakże, aby organ mógł dokonać kontroli spełnienia ww. przesłanek warunkujących przywrócenia terminu, w pierwszej kolejności winien zweryfikować jaki ma charakter termin, o którego przywrócenie strona wnosi.

Podstawowym podziałem terminów w prawie administracyjnym jest podział na terminy procesowe i materialne.

Terminem prawa procesowego jest okres do dokonania czynnością procesowej przez strony postępowania, zaś terminem prawa materialnego jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie prawa lub obowiązków w granicach administracyjnoprawnego stosunku materialnego.

Należy zauważyć, że instytucja przywrócenia terminu, unormowana w k.p.a. dotyczy jedynie terminów procesowych.

Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 określa rozporządzenie wykonawcze.

Zgodnie z przepisem § 16 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego:

"Beneficjent powinien: zrealizować biznesplan w terminie w nim przewidzianym, lecz nie później niż do dnia upływu 2 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, jednak nie później niż do dnia 31 sierpnia 2025 r., w tym:

utworzyć przewidziane w biznesplanie miejsca pracy, o których mowa w 3 ust. 1 pkt 3, z tym że zatrudnienie powinno nastąpić:

- do dnia złożenia wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy, a utrzymanie osiągniętego przyrostu miejsc pracy powinno nastąpić w okresie co najmniej 2 lat od dnia wypłaty drugiej raty pomocy albo wydania decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy,

— na podstawie umów o pracę ,realizować działania, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 4,

osiągnąć cele, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2; '’.

Przepis § 17 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego określa, że: "Drugą ratę pomocy w wysokości odpowiednio 30 000 zł, w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1, 40 000 zł, w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2, i 50 000 zł, w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 3, wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się go realizacji biznesplanu, jednak nie później niż do dnia upływu 2 łat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy i nie później niż do dnia 31 sierpnia 2025 r. Pomoc jest wypłacana na rachunek bankowy beneficjenta wskazany we wniosku o płatność.".

Przepis § 18 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego stanowi:

" W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w § 16 pkt 2 lit. b i c oraz pkt 1 łub niespełniania warunków, o których mowa w § 16 pkt 1, 5 i 9, od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy, z wyłączeniem warunku, o którym mowa w § 16 pkt 1 - w odniesieniu do działalności, która wymaga wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu szkół i placówek publicznych, łub niezłożenia wniosku o płatność w terminie, o którym mowa w E 17 ust. 1, lub dokumentów, o których mowa w § 17 ust. 4, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydoje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.".

Zgodnie z przepisem § 1 7 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia wykonawczego drugą ratę pomocy wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się po realizacji biznesplanu. jednak nie później niż do dnia upływu 2 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.

W niniejszej sprawie, Strona zobowiązana była złożyć wniosek o płatność drugiej raty pomocy w terminie do dnia 13.04.2025 r. (2 lata od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy), czego jednak nie uczyniła. Wniosek o płatność drugiej raty pomocy finansowej został złożony przez Stronę w dniu 17.06.2025 r., tj. po terminie określonym przepisami prawa. Strona składając wniosek o płatność drugiej raty pomocy finansowej z uchybieniem terminu wniosła jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy finansowej. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu, organ pierwszej instancji wydał na podstawie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu, które Strona zaskarżyła do Prezesa ARiMR w ustawowym terminie.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż określone powyżej przepisy dotyczące terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy są terminem prawa materialnego.

Nie budzi wątpliwości, że wskazane w przepisach rozporządzenia wykonawczego terminy na dopełnienie obowiązków, są terminami materialnymi, co wynika z brzmienia tych przepisów, w szczególności dyspozycji norm prawnych, a znajduje potwierdzenie w doktrynie prawa i orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia prawej podstawy o charakterze materialnym.

Skargę na postanowienie organu drugiej instancji wniosła skarżąca M.R..

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucała:

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 4 Ustawy z 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego Funduszu rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020( DZ.U z 2023 roku, poz. 2298 dalej ustawa) w zw. z art. 124 § 1 pkt 4 k.p.a, w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez ograniczenie powołanej podstawy prawnej wyłącznie do przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., które stanowią formalną podstawę rozstrzygnięcia zażalenia, a tym samym pominięcie w powoływanej podstawie prawnej innych przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego, które organ odwoławczy powinien uwzględnić ponownie rozpatrując sprawę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem Jako strona zostałam pozbawiona prawa do pełnej kontroli instancyjnej zaskarżonej Decyzji oraz informacji na podstawie których przepisów prawa materialnego organ odwoławczy rozstrzygnął sprawę;

II. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 4 ustawy w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a.,

poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność II raty, w sytuacji gdy zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki do przywrócenia terminu, tj. uchybienie terminu nastąpiło bez mojej winy, wniosek został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia i dopełniłam samej czynności dla której określony był termin (złożyła wniosek o płatność drugiej raty pomocy),co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do bezzasadnej odmowy przywrócenia terminu i uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie sprawy zgodnie z jej żądaniem.

W związku z powyższym wnosiła o:

- uwzględnienie przez Organ skargi w trybie tzw. autokontroli

- uchylenie w całości zaskarżonego Postanowienia Prezesa oraz Postanowienia Dyrektora oraz przyznanie Skarżącej od Organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw,

rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi podnosiła , że w swoim wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o płatność drugiej raty nie składała wniosku o przywrócenie terminu bo oczekiwała na rozpoznanie wniosku o zmianę biznesplanu. Jej zdaniem dopiero po uzyskaniu stanowiska organu mogła prawidłowo złożyć wniosek o płatność drugiej raty. Dopiero po doręczeniu jej decyzji z dnia 9 czerwca 2025 roku dowiedziała się, ze upłynął jej termin na złożenie wniosku o płatność drugiej raty. z tych okoliczności wynika, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2025 roku organ pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność drugiej raty. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 lipca 2025 roku utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W ocenie skarżącej organ odwoławczy przywołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. co w ocenie skarżącej nie jest prawidłowe i takie rozstrzygnięcie zostało wydane z uchybieniem przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącej zaskarżone postanowienie narusza art. 58 § 1 k.p.a. w związku z art. 4 , art. 21 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy oraz § 20 rozporządzenia wykonawczego wyrażające się w odmowie przywrócenia terminu. Zgodnie z przywołanym przepisem rozporządzenia wykonawczego zmiany w biznesplanie mogą być dokonane tylko za zgodą organu. Dopiero po zgodzie na zmianę biznesplanu mogło być rozliczone jego wykonanie. Złożenie wniosku o płatność drugiej raty bez zgody na zmianę biznesplanu wiązałoby się z negatywnymi konsekwencjami dla strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W związku z przyznaniem pomocy finansowej strona zobowiązana była m.in. do zrealizowania biznesplanu w terminie przewidzianym w biznesplanie, lecz nie później niż do dnia upływu 2 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy( 14.04.2025 rok), oraz zrealizowania działań, o których mowa w biznesplanie.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020 (Dz. U. 2016 poz. 1196 z późń. zm):

§ 17 ust. / Drugą ratę pomocy w wysokości odpowiednio 30 000 zł, w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. i pkt1, 40 000 zł, w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2, i 50 000 zł, w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 3, wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się po realizacji biznesplanu, jednak nie później niż do dnia upływu 2 łat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy i nie później niż do dnia 31sierpnia 2025 r. Niewątpliwie skarżąca w zakreślonym terminie wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy nie złożyła.

Należy zgodzić się z organem, iż termin na złożenie wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy jest terminem prawa materialnego.

Zgodnie z art. 58 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego, przywrócenie terminu nie przysługuje w przypadku uchybienia terminu materialnego. W związku z powyższym, termin na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy, tj. termin do 2 lat od dnia wypłaty pierwszej rafy pomocy jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu.

Termin materialny nie może być wydłużany lub skracany, jego bieg nie podlega też zawieszeniu. Terminy procesowe dotyczą czynności procesowych, ale tylko takich czynności, które stają się aktualne już w toku konkretnego postępowania, zaś termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji."' (np. teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. V SA/Wa 303/17).

W związku z tym argumentacja skarżącej, iż skoro złożyła wniosek o zmianę zakresu biznesplanu spowodował, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i istnieją uzasadnione podstawy do jego przywrócenia. Należy zauważyć też że wniosek o zmianę biznesplanu został złożony już po upływie wniosku o wypłatę drugiej raty.

Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.