Kredyt frankowy: sąd zmienił wyrok w części, zamieniając „solidarnie” na „łącznie”

Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią art. 327

1 § 2 kpc w zw. z art. 391 §1kpc., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.

Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny, uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszczeń ustalającego i pieniężnego powodów poddanego pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.

Uwzględniając w całości roszczenie o ustalenie , a niemal w całości roszczenie pieniężne zgłoszone przez powodów- małżonków O. i O. M. (1) , w pozwie skierowanym przeciwko (...) (...) (...) S.A. w O. o ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z dnia 12 kwietnia 2007r nr (...) , zawartej przez nich z poprzednikiem prawnym strony pozwanej (...) SA. z siedzibą w B. i zasądzenie kwot 119 978,87 zł i 36 697, 46 CHF , z ustawowymi odsetkami od dnia 14 września 2021r jako świadczeń nienależnych , bo spełnionych przez powodów w wykonaniu nieważnej, z powodu abuzywności części postanowień tej umowy, oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami sporu,

w warunkach , gdy

strona przeciwna domagała się oddalenia powództwa w całości , wobec braku niedozwolonego charakteru kwestionowanych postanowień umownych, przy wypełnieniu przez bank obowiązków informacyjnych w odniesieniu do ryzyka walutowego jakim obciążeni będą kredytobiorcy , postulując przyznanie na swoją rzecz kosztów postępowania ,

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 26 października 2022r :

- zasądził od strony pozwanej (...) (...) (...) Banku (...) Spółka Akcyjna w O. na rzecz powodów O. M. (1), O. M. (2) solidarnie kwoty:

a.

119.978,87 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 27 października 2022 r. do dnia zapłaty;

b.

36.697,46 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 27 października 2022 r. do dnia zapłaty[ pkt 1] ;

- ustalił , że pomiędzy stronami nie istnieje stosunek prawny wynikający z tej czynności prawnej, wobec nieważnością umowy nr (...) o kredyt mieszkaniowy (...), zawartej pomiędzy O. [ówcześnie] Ł. i O. M. (1) a (...) Bank (...) S.A. w B. w dniu 12.04.2007 r.[ pkt 2]; ,

-oddalił powództwo w pozostałej części [ pkt 3] oraz

-zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 11.851,00 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty[ pkt 4 sentencji orzeczenia ]

Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia

Powodowie w dniu 12 kwietnia 2007 r. zawarli z (...) S.A. – poprzednikiem prawnym strony powodowej umowę kredytu mieszkaniowego (...) nr (...).

Kredyt, denominowany w walucie szwajcarskiej,został udzielony w kwocie stanowiącej równowartość 129 593, 70 CHF (§ 1 ust. 1 umowy) z przeznaczeniem na finansowanie części kosztów nabycia nieruchomości , tj. lokalu mieszkalnego (...) położonego w Z. przy (...), w budynku nr (...), dla której urządzona jest przez Sąd Rejonowy wK. księga wieczysta KW nr (...) (część (...) umowy, § 1 ust. 1 – 2).

Kredyt został udzielony w złotych, a jego kwota określona poprzez przeliczenie na złote sumy wyrażonej w walucie, w której kredyt był denominowany, według kursu jej kupna , zgodnie z Tabelą kursów, obowiązującą w banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych.

Zmiana kursu waluty miała wpływać na wypłacane w złotych przez bank kwoty transz kredytu oraz na spłacane w złotych przez kredytobiorców raty kapitałowo – odsetkowe. Co do zasady, ryzyko związane ze zmianą kursu waluty, miał ponosić kredytobiorca (część ogólna B umowy, § 1 ust. 1-3).

Kredytobiorcy zaciągnęli kredyt i zobowiązali się do jego wykorzystania zgodnie z warunkami umowy. Spłata kredytu wraz z odsetkami miała następować w 360 równych miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych (część A umowy, § 5 ust. 5-6).

W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, wypłata środków następowała w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłacanej kwoty wyrażonej w walucie obcej. Do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu stosowany był kurs kupna waluty obcej według Tabeli kursów z dnia wypłaty środków. (cz. B § 11 ust. 2-3).

Kredyt denominowany w walucie obcej spłacany miał być w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, a do przeliczeń wysokości rat kapitałowo – odsetkowych spłacanego kredytu stosowany kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów z dnia spłaty (cz. B § 13 ust. 7 pkt 2-3). Stosowne kwestie przeliczeń zostały też uregulowane w Ogólnych warunkach umowy (np. § 6 ust.7).

W (...) Bank (...) S.A. istniały instrukcje udzielania przez bank kredytu mieszkaniowego oraz zarządzenie prezesa zarządu banku dotyczące instrukcji stosowania Tabel kursów walutowych.

Z dalszej części ustaleń wynika , iż:

we wniosku o udzielnie kredytu, kredytobiorcy wskazali na franka szwajcarskiego jako wybraną walutę. Chcieli uzyskać równowartość 288 000 złotych.

Powodowie złożyli oświadczenie o treści:

„oświadczam, iż zostałem poinformowany przez (...) Bank (...) S.A. o ponoszeniu przeze mnie ryzyka wynikającego ze zmiany kursu waluty, w przypadku zaciągnięcia kredytu mieszkaniowego (...) denominowanego w walucie obcej oraz przyjmuję do wiadomości i akceptuję to ryzyko”.

Ponadto złożyli oświadczenie o akceptacji ryzyka zmiennej stopy procentowej.

W dniu 22 maja 2013 r. strony zawarły porozumienie umożliwiające kredytobiorcom spłacanie rat kredytu bezpośrednio w walucie franka szwajcarskiego.

Kredyt był spłacany zgodnie z zestawieniem sporządzonym przez bank. W wykonaniu umowy kredytu małżonkowie M. spłacili do chwili złożenia pozwu co najmniej kwotę 36 697, 46 CHF i 119 978, 87 zł.- czyli sumy dochodzone pozwem w ramach świadczeń pieniężnych poddanych pod osąd w rozstrzyganej sprawie [ uwaga redakcyjna S.A. ]

Z dalszej części ustaleń wynika , iż :

kredytobiorcy potrzebowali środków na zakup mieszkania przeznaczonego wyłącznie na cele mieszkalne niezwiązane z działalnością gospodarczą.

Odbyli dwie rozmowy z pracownikiem banku. Kredyt waloryzowany walutą szwajcarską został im przedstawiony jako opcja dla nich korzystna, stabilna oraz tańsza od kredytu złotowego.

Nie zaoferowano im kredytu złotowego.

Zostali zapewniani, iż kredyt w CHF jest bezpieczny, kurs stabilny, a oprocentowanie niskie.

Widzieli tekst umowy przed jej podpisaniem, nie dostali wzoru umowy do domu.

W związku z umową podpisywali dużo dokumentów, nie pamiętają oświadczenia o ryzyku. Zostali jedynie poinformowani, że bank będzie przeliczał waluty w kwocie po kursie wymiany. Nie sprecyzowano natomiast w jaki sposób bank te kursy ustala.

Umowa kredytowa nie była negocjowana i została sporządzona przy użyciu wzorca opracowanego przez bank. Początkowo wysokość raty wynosiła ok. 1 513 zł, a obecnie jest to kwota 2 100 zł.

Pismem z dnia 27 sierpnia 2021 r. powodowie zgłosili reklamację, której bank nie uznał.

Ocenę prawną , w ramach której roszczenie o ustalenie oraz niemal w całości roszczenie pieniężne powodów, zostały uznane za usprawiedliwione [ oddalenie powództwa odniosło się tylko do części roszczenia odsetkowego] ,

Sąd Okręgowy oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które zważywszy na wskazaną wyżej konieczność zachowania zwięzłości pisemnych motywów orzeczenia, można podsumować w następujący sposób :

a/ umowa zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym strony pozwanej - (...) S.A. w dniu 12 kwietnia 2007r była przez prawo dopuszczalna już w tym czasie , zważywszy na ówczesne brzmienie art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe , szczególnie interpretowany przez pryzmat art. 353

1 kc statuującego zasadę swobody umów,

b/ umowa kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , którą powodowie podpisali, mając, w relacji z kredytodawcą status konsumentów w rozumieniu art. 22

1 kc, zawiera takie postanowienia , które wypełniają wszystkie przesłanki normatywne uznania ich za abuzywne , w rozumieniu art. 385

1 §1 kc.

Niedozwolony ich charakter jest konsekwencją przyznania wyłącznie bankowi , jako stronie umowy kredytu, uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorców (zarówno wysokości kredytu przeliczonego na franki szwajcarskie, jak i rat kredytu waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego).

Wysokość tych zobowiązań - jak wynika z postanowień umowy z 12 kwietnia 2007r. miała być określana wedle kursu franka szwajcarskiego, ustalanego w Tabelach Kursowych strony pozwanej/ jej poprzednika prawnego/ , przy czym ani w części ogólnej ani w części szczególnej umowy , nie zostały określone zasady ustalania kursu tej waluty wobec złotego.

Taka ich treść faktycznie pozostawiła bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w stosowanych Tabelach, a przez to kształtowania wysokości zobowiązań klientów, których kredyt był denominowany w walucie szwajcarskiej,

c/ takie postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron, albowiem pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem kursowym.

Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji przedsiębiorcy.

Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki, w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne, w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie uregulowanie umowne należy uznać za niedopuszczalne.

Postanowienia waloryzacyjne zamieszczone w umowie kredytu objętej sporem – dotycząc świadczeń głównych stron - nie odpowiadały warunkom transparentności i czytelności albowiem kredytobiorcy nie byli w stanie ustalić kursu wymiany waluty stosowanego przez przedsiębiorcę dla braku wskazania , w kwestionowanych postanowieniach , jasnych kryteriów jego oznaczania.

d/ po myśli wskazanej wyżej normy kodeksowej , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy .

Postanowienia zamieszczone w umowie nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień stron.

Umowa została zawarta z zastosowaniem wzorca umownego. Powodowie nie mieli wpływu na ich treść.

Za indywidualnie uzgodnione można uznać jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania, o której - w okolicznościach tej sprawy - w odniesieniu do klauzul waloryzacyjnych nie można, w sposób uzasadniony , mówić .

e/ sądowa kontrola postanowień określających główne świadczenia stron pod kątem abuzywności jest dopuszczalna, albowiem sporne postanowienia nie zostały sformułowane jednoznacznie; prostym i zrozumiałym językiem.

Zastosowanie dwóch różnych kursów waluty przy przeliczaniu świadczeń wypłacanych przez pozwany bank na rzecz konsumentów (kurs kupna) i świadczeń spełnianych przez nich na rzecz banku (kurs sprzedaży) , skutkowało możliwością jednostronnej zmiany wysokości zobowiązania kredytobiorców . Silniejsza strona stosunku kredytowego mogła w ten właśnie sposób kształtować wysokość zobowiązania strony słabszej.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w ocenie Sądu I instancji - nie wynika, aby strona pozwana spełniła wobec kredytobiorców obowiązek informacyjny w sposób właściwy.

Pozwany bank nie udowodnił w postępowaniu aby informacje przekazane im przed zawarciem umowy , były na tyle obszerne i jasne, iż na ich podstawie, mogli się zorientować o skali ryzyka związanego z możliwą zmianą kursu walut i wpływu tej zmiany na wysokość całego zobowiązania kredytowego i poszczególnych rat.

Prawidłowe wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało przekazania zaciągającym kredyt pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty, jaka była możliwa do uzyskania w dacie zawarcia umowy.

f/ skutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych dotyczących zasad ustalania kursów walut, jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego konsumenta.

Rodzi to takie następstwo , iż utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za uznaniem jej za nieważną w całości.

g/ w warunkach nieważności umowy , to co O. i O. M. (1) świadczyli na rzecz strony pozwanej , a wcześniej jej poprzednika prawnego w jej wykonaniu , ma charakter nienależny i jako takie świadczenia te podlegają zwrotowi na ich rzecz na podstawie art. art. 410 §1 i 2 kc w zw. z art. 405 kc - w graniach ilościowych określonego przez nich roszczenia zwrotnego.

Jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu, zapłacili , spłacając zobowiązanie kredytowe co najmniej kwoty : złotówkową i w walucie szwajcarskiej, dochodzone w rozstrzyganej sprawie.

Dlatego , zdaniem Sądu I instancji , sformułowane przez nich żądanie zwrotne jest usprawiedliwione co do kwot głównych tych roszczeń w całości.

Sąd oddalił powództwo w części dotyczącej pewnego zakresu żądania odsetkowego.

W tym zakresie stanął na stanowisku, iż , o opóźnieniu po stronie pozwanego banku w spełnieniu wskazanych świadczeń zwrotnych, można zasadnie mówić dopiero, kiedy prawidłowo pouczeni przez Sąd powodowie , nie byli zainteresowani w dalszym utrzymaniu umowy jako wiążącej obydwie strony.

Stąd odsetki zostały zasądzone ,. zarówno od kwoty złotówkowej jak i wyrażonej we frankach szwajcarskich od dnia następnego po dniu złożenia przez nich takiego oświadczenia czyli od dnia 27 października 2022r.

Podstawą orzeczenia o kosztach procesu była norma art. 100 zd.2 kpc i przy uwzględnieniu ,iż powodowie przegrali spór w bardzo nieznacznej części, bank został obciążony ich całością na rzecz byłych kredytobiorców.

Sąd I instancji przy tym szczegółowo wyjaśnił dlaczego nie znalazł podstaw do zwielokrotnienia stawki wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika powodów , mimo jego postulatu w tym zakresie.

Apelację od tego wyroku złożyła tylko strona pozwana , zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w zakresie punktów 1, 2 i 4 jego sentencji

We wniosku środka odwoławczego (...) S. A. wniósł o wydanie przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie oddalone w całości , a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.

W jej ramach pozwany bank podniósł zarzut zatrzymania świadczeń zasądzonych na rzecz powodów w nieprawomocnym orzeczeniu z dnia 26 października 2022r do zaofiarowania przez kredytobiorców spełnienia na rzecz drugiej strony świadczenia odpowiadającego kwocie udzielonego kapitału lub zabezpieczenia jego zwrotu.

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 20 stycznia 2026r zarzut ten został cofnięty / zapis dźwiękowy rozprawy minuty 9-12, zapis skrócony k. 265 akt /

Środek odwoławczy banku został oparty na zarzutach :

- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści rozstrzygnięcia istotne znaczenie , a to art. 233§1 kpc w zw. z art. 235

2§2 i art. 243

2 kpc , w następstwie zastąpienia oceny swobodnej zgromadzonych dowodów oceną dowolną .

Tego błędu strona skarżąca upatrywała w braku jej wszechstronności, w następstwie pominięcia przy niej dowodów wskazanych przez bank w punktach 3-6 odpowiedzi na pozew, które zostały szczegółowo w zarzucie wymienione,

- naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie lub niepoprawne niezastosowanie :

a/ art. 58 §1 kc wz. art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe , jako konsekwencji wadliwego uznania , iż umowa z dnia 12 kwietnia 2007r jest sprzeczna z naturą stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu , a także ze wskazaną normą Prawa bankowego mimo , że już wówczas , kiedy była zawierana, kredyt denominowany w walucie szwajcarskiej mógł być zaciągany,

b/ art. 385

1 §1 i 3 kc oraz 385

2

kc , wobec uznania części postanowień umowy objętej sporem , za mające niedozwolony charakter przez to , iż ich treść nie była pomiędzy stronami indywidualnie negocjowana przed jej podpisaniem, a one , w przyjętym umownie kształcie, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy powodów jako konsumentów.

Zdaniem strony skarżącej , postanowienia te nie realizują w szczególności normatywnych przesłanek oceny ich jako niedozwolonych. Co więcej , nawet gdyby taką ocenę potwierdzić , to umowa może być w dalszym ciągu wykonywana, bo skutku nieważności , potencjalna abuzywność, za sobą nie niesie. W szczególności powodowie , zważywszy na charakter umowy kredytu jako denominowanego w walucie szwajcarskiej, powinni, przy dalszym nią związaniu , zwrócić należne bankowi świadczenia w walucie szwajcarskiej.

Błąd ten polegał także na tym , iż ocena niedozwolonego charakteru tych postanowień jest jedynie ogólna, nie odnosząc się do indywidualnie oznaczonych zapisów , w tym także ocenionych , przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych towarzyszących podpisaniu umowy.

Sąd I instancji nie wskazał - jak argumentował dalej bank- dokonując jej, indywidualnych przyczyn, dla których każde z kwestionowanych przez powodów – ale traktowane indywidualnie - postanowień narusza dobre obyczaje i jest rażąco sprzeczne z interesami małżonków M. jako kredytobiorców.

Dotyczy to we szczególności klauzul spreadu walutowego i ryzyka kursowego. Skarżący bank akcentował , że to kredytobiorcy wybrali taki rodzaj kredytu , który z tymi ryzkami bezpośrednio się wiązał , co tylko świadczy o równowadze kontraktowej stron, a nie o spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek uznania tych postanowień za niedozwolone, w relacji umownej konsumentów z bankiem,

c/ art. 189 kpc jako konsekwencji nieuprawnionego przyjęcia przez Sąd I instancji , iż powodowie mają interes prawny - dysponując uprawnieniem do dochodzenia od następcy prawnego kredytodawcy zwrotnych świadczeń pieniężnych, w dochodzeniu ustalenia , niezasadnie uwzględnionego przez Sąd Okręgowy,

d/ art. 410 §1 i 2 kc w zw. z art. 405 kc oraz art. 411 pkt 2 kc , poprzez uwzględnienie pieniężnych żądań zwrotnych w sytuacji, gdy spełnione przez kredytobiorców świadczenia na rzecz banku , nie miały cechy nienależnych.

Odpowiadając na apelację , powodowie domagali się jej oddalenia jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia skarżącego banku kosztami postępowania apelacyjnego.

Przed rozpoznaniem środka odwoławczego strona skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia 31 października 2024r wraz z wnioskami dowodowymi .

Z treści objętych nim dokumentów wynika , że powodowie złożyli wobec banku, prawidłowo doręczone adresatowi w dniu 25 października 2024r , datowane na 24 września 2024r materialne oświadczenie o potrąceniu wierzytelności wzajemnych , z wierzytelnością (...) S.A. wobec nich , z tytułu udzielonego kapitału [ kwota 288 000 zł.].

Tym oświadczeniem objęli własne wierzytelności świadczenia z których były dochodzone w rozstrzyganym sporze oraz takie ,które nie były objęte jego granicami;

a/ kwota 9 078, 98 CHF - nie objęta żądaniem w sprawie ,

b/ kwota 26 907, 341 zł., mająca odpowiadać skapitalizowanym odsetkom od kwoty złotówkowej zasądzonej w punkcie 1 a. nieprawomocnego wyroku Sądu Okręgowego za okres od 27 października 2022r do 24 września 2024r ,

c/ kwota 37 299, 36 zł., odpowiadająca skapitalizowanym odsetkom za ten sam okres , odniesionej do kwoty zasądzonej we frankach szwajcarskich, w punkcie 1 b. nieprawomocnego wyroku , przeliczona na złote po kursie z dnia 24 września 2024r.,

d/ kwoty należności głównych zasądzonych od banku na rzecz powodów, w wyroku z dnia 26 października 2022r , przy przeliczeniu kwoty w walucie szwajcarskiej , w takim sam , jak wcześniej, sposób / por. k. 224 akt /

W związku z tym oświadczeniem strona skarżąca twierdziła , iż wierzytelność dochodzona pozwem uległa umorzeniu , a powództwo także z tego powodu, w zakresie żądań pieniężnych powinno ulec oddaleniu, przy obciążeniu kredytobiorców kosztami postępowania.

Odpowiadając na to stanowisko powodowie, w piśmie procesowym z dnia 13 stycznia 2025r / por . k. 245-263 wraz załącznikami /, zakwestionowali w szczególności dochowanie terminu złożenia przez bank procesowego zarzutu potrącenia [ o ile w ten sposób należałoby traktować wskazane pismo banku]. Wskazywali na okres czasu , który upłynął pomiędzy datą wymagalności wierzytelności banku z tytułu zwrotu kapitału, a dniem złożenia do Sądu Apalacyjnego pisma z dnia 31 października 2024r.

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 20 stycznia 2026r., pełnomocnik banku zakwestionował merytoryczną zasadność oświadczenia powodów o potrąceniu wierzytelności wzajemnych , w tym wskazywany w ich oświadczeniu sposób dokonania zaliczeń poszczególnych wskazanych w nim wierzytelności małżonków M. [ w tym wierzytelności z której świadczenie nie było przedmiotem żądania rozliczeniowego w rozstrzyganej sprawie ]

Nie określił w konsekwencji ostatecznie, jakie jest stanowisko banku w tym zakresie i czy , zdaniem kredytodawcy , powództwo w zakresie roszczeń pieniężnych powinno zostać oddalone w całości / jak bank wskazywał w piśmie z dnia 31 paxdziernika 2024r czy też w części, a jeżeli tak, to w jakich granicach ilościowych tego żądania powodów.

Ponadto strony sporu podczas przebiegu tej rozprawy ujawniły , iż przed Sądem Okręgowym w K. , z inicjatywy banku , jest prowadzone przeciwko małżonkom M. postępowanie mające za przedmiot roszczenie o zwrot kapitału. Jest ono oznaczone sygnaturą (...).

Sąd Odwoławczy przeprowadził dowód z dokumentów znajdujących się w tych aktach./ które aktualnie zostały zwrócone do Sądu Okręgowego – dodatek redakcyjny S.A./.

Wynika z nich , iż (...). S.A. dochodzi w nim, pozwem złożonym w dniu 14 października 2024r., przeciwko O. i O. M. (1) kwoty 288 000zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, począwszy od dnia 9 sierpnia 2024r. czyli od dnia w którym upłynął miesięczny termin , liczony od daty doręczenia pozwanym wezwania banku z dnia 28 czerwca 2024r., do dobrowolnej zapłaty tego świadczenia , oznaczony w wezwaniu przez bank.

W aktach tych znajdują się dokumenty potwierdzające , iż pozwani odebrali to wezwanie w dniu 9 lipca 2024r. /k. 3, k.24 -26 tych akt/

Odpowiadając na pozew banku małżonkowie M. zakwestionowali zasadność roszczenie zwrotnego kredytodawcy , podnosząc zarzuty nadużycia prawa podmiotowego , przedawnienia roszczenia poddanego pod osąd, a także ewentualnie jego wygaśnięcia w wyniku potrącenia wierzytelności wzajemnych przez powodów / na podstawie wskazywanego wcześniej, ich oświadczenia z dnia 24 września 2024r/

/ k. 61-67 tych akt /

Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył :

Środek odwoławczy banku nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.

Rozpoczynając ocenę zarzutów sformułowanych przez stronę pozwaną od zarzutu natury procesowej,

wskazać na wstępie należy , że zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.

Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.

Zważywszy na to generialum dodać także trzeba , iż skuteczne postanowienia zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów , wymaga od strony odwołującej się do niego, wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.

W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.

Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia, polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.

/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/

W motywach apelacji bank nie podał żadnych argumentów, mogących wskazywać na to, w jaki sposób to , iż Sąd I instancji pominął przy ustaleniu faktów doniosłych dla rozstrzygnięcia wnioskowanych przezeń dowodów z dokumentów , miało wpływ na ostateczny wynik sprawy oraz , że dowodowa analiza ich treści, zdecydować by mogą o innym wyniku sporu stron.

Szczególnie , iż Sąd orzekający nie jest zobowiązany do ośnieżenia się do każdej kwestii podnoszonej przez strony w postepowaniu , a weryfikacji podlegają tylko te zagadnienia , które ocenia jako doniosłe dla weryfikacji roszczeń poddanych pod osąd w sprawie.

Należy także podkreślić , iż przy przyjętej ocenie roszczeń objętych postępowaniem , którą, co do zasady , wbrew zarzutom apelacyjnym banku, Sąd Odwoławczy podziela , omawiany zarzut musi zostać oceniony jako , tym bardziej , nieusprawiedliwiony.

Taki wniosek ma m. in. tę konsekwencję , iż ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji jako poprawne , Sąd Odwoławczy przyjmuje za własne.

Wymagają one uzupełnienia o fakty na które powołał się Sąd II instancji wcześniej, ujawnione zarówno w ramach stanowisk stron zaprezentowanych już po wniesieniu apelacji jak i tych , które wynikają z dokumentów znajdujących się w aktach (...) Sądu Okręgowego wK..

Sad II instancji oprał to uzupełnienie na zgodnych oświadczeniach stron sporu oraz dokumentach , których wiarygodności nie kwestionowała żadna z nich.

Odwołując się do ustaleń , w tym poszerzonych o uzupełnienie dokonane przez Sąd Apelacyjny , przechodząc do weryfikacji sformułowanych przez bank zarzutów materialnych ;

nie można podzielić tego w ramach którego (...). S.A. podnosi naruszenie przez Sąd niższej instancji art. 353

1kc oraz 58 §1 kc oraz art.69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe.

Umowa zawarta przez O. M. (2) i O. M. (1) z (...) S.A. z siedzibą w B. w dniu 12 kwietnia 2007r była umowa kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej.

Możliwość zawierania tego rodzaju umów nie była wykluczona już w czasie, kiedy powodowie związali się z bankiem kontraktem kredytowym. Źródłem takiego uprawnienia był przepis art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, dotyczący konstrukcji umowy kredytu w ogólności, w brzmieniu ówczesnym , odczytany przez pryzmat statuowanej przez art. 353

1kc zasady swobody umów. Takie stanowisko zajął właśnie Sąd I instancji uznając , że z tej przyczyny umowa zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym strony pozwanej, nie jest nieważna.

Nie ma racji strona skarżąca podnosząc także pozostałe zarzuty materialne.

Przepisy art. 385

1 § 1 i następnych k.c. , dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm kodeksu cywilnego , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy i oceny jej potencjalnej nieważności jako sprzecznej z prawem.

Stanowią one implementację w polskim porządku prawnym , postanowień Dyrektywy nr. 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej Dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

/por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./.

Przewidziana przez art. 385

1kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego, ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z norm ogólnych kodeksu cywilnego.

W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy , czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę 385

1 k.c. należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej .

Stosując ją w odniesieniu do postanowień umownych zawartych w umowach kredytu /denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej / trzeba w szczególności pamiętać, iż :

decydująca dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych jest data podpisania umowy kredytowej oraz to, czy podmiot profesjonalny – w rozpoznawanej sprawie bank - miał chociażby potencjalną możliwość, na ich podstawie , jednostronnego kształtowania zakresu obowiązków umownych konsumenta ,w tym poprzez mechanizm waloryzacji jego zobowiązania walutą obcą / w rozpoznawanej sprawie franka szwajcarskiego/.

Wbrew argumentacji apelującego banku Sąd Okręgowy nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art. 385

1 §1 i 2 kc ,w powiązaniu z innymi , powołanymi przez stronę skarżącą normami , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących najpierw w (...) Bank (...) S.A.,a następnie w (...). S.A.

To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego kredytobiorcy ,jako klienci banku, nie mieli żadnego realnego – rzeczywistego - wpływu , decydował o wysokości ich zobowiązania / salda kredytu /.

Był on wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę, na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało klientom udostępnione przez udzielający kredytu podmiot oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich długu wynikającego z umowy.

Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące kredytobiorców.

Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z nimi indywidualnie uzgodnione.

W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Kredytobiorcy dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę ,w formie wzorca.

W tym kontekście dodać jeszcze dla porządku należy , iż wbrew stanowisku strony skarżącej , powodowie nie mieli swobody w wyborze rodzaju produktu kredytowego skoro , jak wynika z ustaleń , poprzednik strony pozwanej oferując im kredyt denominowany w CHF , wskazał jedynie na korzyści wynikające z takiego kredytu, w kontekście stabilności waluty szwajcarskiej w czasie, nie oferując przy tym innego.

O żadnych negocjacjach treści postanowień umownych nie można po stronie powodów , zasadnie mówić.

Trzeba jeszcze dodać w związku z tym , iż dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.

Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.

/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.

Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z dnia 12 kwietnia 2007r. nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo- odsetkowych , będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.

W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powodów postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron.

Za utrwalone ,w konsekwentnym orzecznictwie sądów powszechnych , a w szczególności Sądu Najwyższego, należy uznać zapatrywanie zgodnie z którym tak właśnie należy kwalifikować postanowienia umowne składające się na mechanizm przeliczeniowy , w kredytach denominowanych w walucie obcej [szerzej - waloryzowanych walutą obcą ]

/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /.

Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] , wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.

Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( art. 385

1 § 1 zd. drugie k.c.) a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 Dyrektywy nr 93/13/ EWG.

Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. ,w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym, jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.

Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy, kredytobiorcy mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo ich zobowiązania , przekładające się wprost na ich sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż [ w realiach faktycznych rozstrzyganej sprawy] mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres trzydziestu lat.

W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy , możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytobiorców wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez bank . Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji. Klienci – konsumenci - nie mieli możliwości ich sprawdzenia ani, tym bardziej, jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli denominacyjnej /przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.

/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.

Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż kredytobiorcy zostali, przed podpisaniem umowy, w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie. Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego klientów – konsumentów.

Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego , nie jest wystarczające odebranie od konsumenta , standardowego oświadczenia, iż o takim ryzyku został poinformowany, a taką formę właśnie przybrały oświadczenia podpisane przez kredytobiorców- strony umowy z 12 kwietnia 2007r.

/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.

Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią art. 385

1 §1 k.c. nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu waloryzowanego pieniądzem obcym na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na taki pieniądz, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.

/ por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /

Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega w tym wypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.

/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.

Stąd nietrafną jest argumentacja strony skarżącej podnoszona w ramach zarzutu naruszenia art. 385

1§1 kc , iż Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej oceny postanowień umowy składających się na mechanizm przeliczeniowy z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów , doniosłych dla pozycji zobowiązujących się kredytowo wobec banku – przedsiębiorcy , w ramach stosunku umownego ani też nie wskazał dlaczego te kryteria ustawowe uznaje , w rozstrzyganej sprawie, za spełnione.

Powodowie chcieli uzyskać pieniądze w walucie polskiej, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów finansowania zakupu lokalu mieszkalnego nr (...) , w budynku (...) przy ul. (...) w Z. , w którym nadal mieszkają.

Od banku otrzymali złotówki i w tej walucie także spłacali , przez większość okresu realizacji umowy, zobowiązanie zwrotne wobec poprzednika , a później wobec obecnego oponenta procesowego.

Rozmiar tak sumy kapitału oraz skala długu drugiej strony stosunku kredytowego , będąc kształtowanymi przez , oznaczony przez bank jednostronnie, mechanizm przeliczenia, w ramach mechanizmu denominacji , wyklucza przyjęcie argumentów strony skarżącej za uzasadnione.

Dlatego , w ocenie Sądu Apelacyjnego, postanowienia łączącej strony umowy, zawartej w dniu 12 kwietnia 2007r., w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w nim Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone.

Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i czy oraz w jaki sposób , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść.

/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex.

Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie / postanowienia/ i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.

W rozpoznawanej sprawie , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami.

Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsumenci - kredytobiorcy - mają otrzymać od drugiej strony- skoro- jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali świadczenie w walucie polskiej , po jego przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz zostali zobowiązani zwrócić na rzecz banku , w ramach umowy kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia ich długu.

Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw, są bowiem nią związane ], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.

Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.

Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron umowy , w kwietniu 2007r było zaciągnięcie przez małżonków M. zobowiązania kredytowego waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika referencyjnego LIBOR, stosowanego tylko w kredytach walutowych oraz kredytach waloryzowanych do takiego zagranicznego pieniądza.

Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.

Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank motywując omawiane zarzuty materialne , mające polegać na doprowadzeniu do utrzymania umowy w mocy, są - szczególnie przy stanowczym- zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów, niedopuszczalne, skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony.

Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych , o ile nie miałoby prowadzić do nieważności umowy jako całości ,[ a wobec tego do oddalenia roszczenia ustalającego poddanego pod osąd w rozstrzyganej sprawie] , musi zapewniać , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach].

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej banku , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby,przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.

Nie można podzielić, jako trafnego, zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 189 kpc. , opierającego się na tezie , iż powodowie nie mają interesu prawnego w żądanym ustaleniu.

Odpierając zarzut wystarczy wskazać , iż umowa objęta sporem z dnia 12 kwietnia 2007r została zawarta na trzydzieści lat.

Ewentualne wzajemne rozliczenie finansowe z tytułu dotąd spełnionych na jej podstawie świadczeń zwrotnych pomiędzy stronami sporu , nie usunie stanu niepewności co do dalszego obowiązywania umowy oraz istnienia praw akcesoryjnych powstałych w związku z nią jak chociażby hipoteki , ustanowionej na nieruchomości lokalowej powodów.

Bez uznania umowy za nieważną [ w formie żądania jakie przybrało roszczenie byłych kredytobiorców ] ze skutkiem ex tunc, bank mógłby nadal potencjalnie skorzystać z tych zabezpieczeń spłaty zobowiązania kredytowego.

W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że / w tym przypadku powodowie / zachowują interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, mimo przysługującego / im / powództwa o świadczenie lub mimo wytoczenia przeciwko nim takiego powództwa przez stronę przeciwną, na podstawie spornego stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają jeszcze inne lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze takiego powództwa nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne.

W takim wypadku tylko powództwo o ustalenie nieistnienia tego stosunku może definitywnie rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną/ powodów/ i zapobiec, także na przyszłość, możliwym sporom, a tym samym w pełny sposób zaspokoić / ich / interes prawny.

/ por bliżej wskazane jedynie przykładowo orzeczenia SN z dnia 30.10.1990 r. I CR 649/90, z 27.01.2004 r. II CK 387/02, z 2.07.2015 r. V CSK 640/14- wszystkie powołane za zbiorem Legalis/.

W sposób nieuzasadniony strona skarżąca odwołuje się do zarzutu naruszenia art. 410 § 1 i 2 kc w zw z art. 405 kc oraz 411 pkt 2 kc.

Nie dostrzega , że to co O. i (...)objęli tym żądaniem zapłaty, stanowi część świadczenia pieniężnego , które spełnili na rzecz (...) S.A. / jego poprzednika prawnego/ ,w wykonaniu umowy kredytowej . Uwzględnione zaskarżonym wyrokiem roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych stron od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy , która była dla nich źródłem i racją prawną./ condictio sine causa /.

Stąd i świadczenia dotąd spełnione / przez obydwie strony czynności prawnej z 12 kwietnia 2007r / , należy kwalifikować jako nienależne.

Odeprzeć należy zarzut naruszenia art. 411 pkt 2 kc dlatego , iż norma ta dotyczy przypadków wyłączenia obowiązku zwrotu świadczenia nienależnego , w zupełnie odmiennej ,niż ustalona w rozstrzyganej sprawie sytuacji, kiedy tylko i wyłącznie wzgląd na szczególne wartości o charakterze moralnym usprawiedliwiają wyłączenie takiego zwrotu po stronie podmiotu znajdującego się wyjątkowej sytuacji. Taka po stronie (...). S.A. w sposób oczywisty nie ma miejsca.

W warunkach cofnięcia przez stronę skarżącą zarzutu zatrzymania, Sąd II instancji nie będzie przeprowadzał jego merytorycznej oceny.

Sąd Odwoławczy nie poddawał ocenie w rozstrzyganej sprawie zarzutu spełnienia świadczenia , którym w istocie jest stanowisko banku , zawarte w piśmie procesowym z dnia 31 października 2024r.

Przede wszystkim dlatego , że zagadnienie skuteczności materialnej zarzutu potrącenia wierzytelności wzajemnych , które powodowie złożyli wobec banku w piśmie z dnia 24 września 2024r jest już przedmiotem sporu stron w ramach odrębnego – wszczętego przez bank przed Sądem Okręgowym w K., w sprawie o sygnaturze (...) postępowania o zwrot kapitału kredytu.

Trzeba przy tym zwrócić uwagę , iż w tamtym postępowaniu małżonkowie M. kwestionują merytoryczne podstawy dochodzenia przez bank jego wierzytelności kapitałowej , a broniąc się także zarzutem potrącenia czynią to tylko w sposób niejako ewentualny , na wypadek gdyby inne zarzuty niweczące materialną podstawę wierzytelności drugiej strony z której wynika świadczenie dochodzone pozwem , zostały ocenione przez Sąd Okręgowy w Krakowie jako nieuzasadnione.

Dlatego już tylko na marginesie i dla zapewnienia kompletności wywodu , dodać należy , że w swoim ostatecznym stanowisku w przedmiocie zarzutu wygaśnięcia wierzytelności pieniężnych powodów w obecnie rozpoznawanej sprawie, bank kwestionował merytoryczny skutek potrącenia z dnia 24 września 2024r m. in. twierdząc , iż sposób zaliczeń na dług wobec niego przez przeciwników procesowych ich własnych wierzytelności / w tym tej świadczenie z której nie jest w jakimkolwiek zakresie przedmiotem sporu w tej sprawie/ był z punktu widzenia wymagań ustawowych wadliwy . Przy tym trzeba podkreślić, iż żadna ze stron nie zgłosiła w postępowaniu odwoławczym dowodów mających wykazywać zasadność stanowisk , które w tej materii prezentowały.

Co więcej bank , wobec twierdzenia małżonków M. , zgodnie z którym, gdyby traktować pismo banku z dnia 31 października 2024r jako formę procesowego zarzutu potrącenia, w rozumieniu art. 203

1 kpc, jest on zarzutem spóźnionym dla niedochowania terminu o jakim mowa w §2 tej normy[ zważywszy kiedy wobec daty wezwania do zapłaty świadczenia z tytułu udostępnionego kapitału kredytu , wierzytelność banku stała się wymagalna [ 9 lipca 2024r – uwaga redakcyjna S.A. ] , także nie podjął w rozstrzyganej sprawie żadnej merytorycznej polemiki , nie zgłaszając jakichkolwiek dowodów podważających taką ocenę.

Wszystko to dało podstawę Sądowi II instancji do wniosku , że ewentualny materialny skutek potrącenia nie będąc przedmiotem jego weryfikacji w rozstrzyganej sprawie, nie mógł mieć wpływu na to, w jaki sposób została oceniona apelacja strony pozwanej.

Oczywiście , co należy podkreślić , to stanowisko w żaden sposób nie wpływa na zakres i ostateczną treść oceny tego zarzutu , którą przeprowadzać będzie Sąd Okręgowy w K. w sprawie (...) , w ramach merytorycznej weryfikacji roszczenia banku o zwrot przez byłych kredytobiorców świadczenia z tytułu udzielonego im kapitału kredytu.

Środek odwoławczy banku jest uzasadniony jedynie w części, prowadząc do zmiany objętego nim orzeczenia z dnia 26 października 2022r., w sposób wskazany w wyroku reformatoryjnym wydanym przez Sąd Odwoławczy , chociaż nie z przyczyn wskazanych w apelacji strony pozwanej.

Sąd II instancji w granicach zaskarżenia i w granicach jego podstaw jest zobowiązany , niezależnie od zarzutów strony apelującej , uwzględniać błędy zastosowania przez Sąd I instancji prawa materialnego.

To taki właśnie błąd spowodował wydanie orzeczenia zmieniającego.

Sąd Okręgowy przyjął , że poddane pod osąd w sprawie pieniężne roszczenie zwrotne [a także świadczenie z tytułu kosztów postępowania ] jest należne O. i O. M. (1) od banku solidarnie.

Potraktował ich zatem , w odniesieniu do nich jako wierzycieli solidarnych.

Żadna norma materialna , w tym w szczególności te , które konstruują w kodeksie cywilnym instytucję solidarności wierzycieli – zważywszy na materialne źródła tejże , nie mogą uzasadnić takiej pozycji małżonków wobec zobowiązanego wobec nich banku, w sytuacji gdy dochodzą od niego zwrotu nienależnych świadczeń czy też domagają się zwrotu kosztów procesu, mającego za przedmiot takie roszczenie.

W konsekwencji , w warunkach gdy powodów łączy ustrój wspólnoty majątkowej małżeńskiej, świadczenia z obu tych tytułów są im należne od byłego kredytodawcy łącznie.

Z podanych powodów , w uznaniu apelacji strony pozwanej tylko z tej przyczyny i jedynie we wskazanym zakresie , za zasadną, Sąd II instancji orzekł reformatoryjnie , jak w punkcie I orzeczenia zmieniającego , na podstawie art. 386 §1 kpc , w pozostałej części środek odwoławczy banku oddalając. / pkt II sentencji orzeczenia /.

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego była norma art. 100 zd.2 kpc w zw. z art. 391 §1 kpc.

W sytuacji gdy środek odwoławczy został uwzględniony jedynie w nieznacznej części ,. a przy tym z powodów nie powołanych w apelacji przez stronę skarżącą , uzasadnionym jest obciążenie banku na rzecz powodów łącznym obowiązkiem zwrotu całości kosztów postępowania apelacyjnego , które celowo ponieśli, broniąc się przed apelacją drugiej strony.

Należna powodom ich kwota ,odpowiada wynagrodzeniu reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego , ustalonemu , jako pochodna wartości przedmiotu zaskarżenia , na podstawie §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 [ jedn. tekst DzU z 2018 poz.265 ].

Suma należna z tytułu rozliczeń kosztowych została zasądzona, po myśli art. 98 §1

1kpc w zw z art. 391 §1 kpc wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu. / pkt III sentencji motywowanego orzeczenia/.