Hipoteka na pięciu nieruchomościach w Z. nie objęła odsetek i kosztów. Sąd oddalił pozew spółki przeciwko prezesowi

Wyroku z dnia 9 lipca 2026 roku

Powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. w pozwie wniesionym 20 listopada 2023 r. domagała się wydania w postępowaniu nakazowym nakazu zapłaty, którym pozwany I. I. zostałby zobowiązany do zapłaty na jej rzecz kwoty 1.284.921,33 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia następującego po dniu wniesienia pozwu do dnia zapłaty, z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanego do praw do pięciu nieruchomości położonych w Z.–Ł., obciążonych hipoteką umowną łączną ustanowioną na rzecz powódki. Powódka wniosła również o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powódka domagała się ograniczenia odpowiedzialności pozwanego do:

a) prawa własności nieruchomości położonej w Z.–Ł. przy (...), obejmującej działkę nr (...) o powierzchni 1.339 m

2, dla której prowadzona jest (...);

b) prawa użytkowania wieczystego (...) o powierzchni 1.448 m

2, objętej (...) nr (...);

c) prawa użytkowania wieczystego (...) o powierzchni 8.044 m

2, objętej (...) nr (...), oraz prawa własności znajdujących się na niej budynków i budowli stanowiących odrębne nieruchomości;

d) prawa użytkowania wieczystego (...) o powierzchni 9.733 m

2, objętej (...), oraz prawa własności znajdujących się na niej budynków i budowli stanowiących odrębne nieruchomości;

e) prawa użytkowania wieczystego nieruchomości składającej się z (...) o łącznej powierzchni 15.912 m

2, objętej (...) nr (...), oraz prawa własności znajdujących się na niej budynków i budowli stanowiących odrębne nieruchomości.

Na wypadek niewydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym powódka zgłosiła odpowiadające temu żądanie w postępowaniu upominawczym, a w razie skierowania sprawy do rozpoznania w trybie zwykłym – żądanie zasądzenia od pozwanego tej samej kwoty z tożsamym ograniczeniem jego odpowiedzialności.

Uzasadniając żądanie wskazała, że w 2020 r. współpracowała z Przedsiębiorstwem (...).(...).(...)” spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w zakresie przechowywania i sprzedaży węgla. W dniu 12 lutego 2020 r. strony zawarły umowę dotyczącą przechowywania należącego do powódki węgla na placu w Z. przy ul. (...), a następnie zawarły umowę jego sprzedaży. Z tytułu dokonanej sprzedaży wystawiła (...) „(...).(...)” sp. z o.o. szereg faktur VAT i faktur korygujących, które nie zostały zapłacone w terminie. Na zabezpieczenie wierzytelności pozwany, działający jako prezes zarządu i większościowy wspólnik spółki, miał wręczyć powódce weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową. Powódka wskazała, że pozwany zobowiązał się osobiście do ustanowienia na należących do niego nieruchomościach hipoteki umownej łącznej do kwoty 15.000.000 zł, zabezpieczającej należność główną z tytułu ceny sprzedaży węgla oraz odsetki i pozostałe koszty. Zobowiązanie to zostało następnie wykonane aktem notarialnym z 15 grudnia 2020 r., (...) nr (...). Według powódki (...) „(...).B.(...)” sp. z o.o. nie uregulowała zadłużenia, wobec czego powódka wszczęła przeciwko tej spółce, a w części także przeciwko pozwanemu, liczne postępowania sądowe, zabezpieczające i egzekucyjne. Powódka wyliczyła kwotę objętą pozwem w ten sposób, że od sumy należności określonej na 4.180.152,17 zł odjęła wpłaty pozwanego w wysokości 2.151.456,73 zł, a następnie odjęła kwotę 743.774,11 zł, wynikającą z noty księgowej nr (...) i dochodzoną w odrębnym postępowaniu. Uzyskana w ten sposób różnica wyniosła 1.284.921,33 zł. Wskazała ponadto, że 6 grudnia 2021 r. ogłoszona została upadłość (...) „(...).(...)

(...)” sp. z o.o., a przysługujące jej wierzytelności zostały zgłoszone w postępowaniu upadłościowym. W ocenie powódki brak zaspokojenia przez dłużnika osobistego uprawniał ją do dochodzenia zabezpieczonej wierzytelności od pozwanego jako dłużnika rzeczowego, do wysokości wartości obciążonych praw.

Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z 18 grudnia 2023 r., wydanym w sprawie I Nc 256/23, Sąd Okręgowy w Gliwicach nakazał pozwanemu, aby zapłacił powódce kwotę 1.284.921,33 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 21 listopada 2023 r. do dnia zapłaty, z ograniczeniem jego odpowiedzialności do praw do nieruchomości wskazanych w pozwie. Sąd nakazał również pozwanemu zapłatę kwoty 23.279 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty (k. 229).

Pozwany wniósł zarzuty od nakazu zapłaty, zaskarżając go w całości. Domagał się uchylenia nakazu zapłaty, oddalenia powództwa w całości jako oczywiście bezzasadnego oraz zasądzenia od powódki kosztów procesu. Wniósł również o uchylenie zabezpieczenia wynikającego z wydania nakazu zapłaty i o zwolnienie go od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu przyznał, że powódka i (...) (...)

(...) sp. z o.o. współpracowały w zakresie sprzedaży węgla, że 12 lutego 2020 r. zawarły umowę dotyczącą jego przechowywania oraz że pozwany 15 grudnia 2020 r. złożył oświadczenie o ustanowieniu hipoteki na należących do niego nieruchomościach i prawach użytkowania wieczystego. Przyznał również, że powódka wszczęła szereg postępowań przeciwko (...) (...)

(...) sp. z o.o. i przeciwko niemu, że 6 grudnia 2021 r. ogłoszono upadłość spółki oraz że powódka zgłosiła wierzytelności do masy upadłości.

Zaprzeczył natomiast:

⚫

istnieniu po jego stronie obowiązku zapłaty kwoty dochodzonej pozwem;

⚫

istnieniu niezaspokojonych i wymagalnych wierzytelności powódki wobec (...) (...)

(...) sp. z o.o. w wysokości przyjętej w pozwie;

⚫

prawidłowości rozliczenia wpłat dokonanych przez niego w postępowaniu pod sygnaturą GKm 75/21;

⚫

prawidłowości wyliczenia wartości przedmiotu sporu;

⚫

temu, aby akt notarialny z 15 grudnia 2020 r. stanowił uznanie długu w zakresie należności objętych niniejszym pozwem;

⚫

temu, aby hipoteka obejmowała wszystkie należności uboczne i koszty wskazane przez powódkę.

Pozwany podniósł przede wszystkim, że powódka dochodzi w postępowaniu kwot, które były już przedmiotem innych spraw i zostały zaspokojone w postępowaniu egzekucyjnym GKm 75/21, prowadzonym na podstawie nakazu zapłaty wydanego w sprawie X GNc 600/21, następnie X GC 946/21. Twierdził, że dochodzenie tych samych należności w kolejnym procesie pozostaje niedopuszczalne, a przedstawione przez powódkę wyliczenie nie uwzględnia rzeczywistego zakresu dokonanych wpłat i sposobu ich zaliczenia. Pozwany zakwestionował także żądanie zapłaty kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego w kwotach 3.454 zł i 3.617 zł związanych ze sprawą XIII GNc 1031/21. Powołał się na stanowisko syndyka wyrażone w postępowaniu upadłościowym, który odmówił ich uwzględnienia na liście wierzytelności, a powódka nie wniosła sprzeciwu co do nieuznania tych wierzytelności. Zakwestionował również wysokość odsetek związanych z należnością. W odniesieniu do kwoty 43.290,44 zł, dochodzonej jako koszty postępowania zabezpieczającego prowadzonego w sprawie GKm 44/21, pozwany podniósł, że postanowienie komornika jedynie ustalało wysokość kosztów postępowania zabezpieczającego. Powódka nie uzyskała natomiast prawomocnego orzeczenia sądu zasądzającego te koszty od (...) (...)

(...) sp. z o.o. Pozwany wskazał, że wniosek powódki w tym zakresie został oddalony postanowieniem z 2 grudnia 2021 r., a następnie odrzucony postanowieniem z 22 lutego 2022 r. -po ogłoszeniu upadłości spółki. Analogiczną argumentację pozwany przedstawił w odniesieniu do kwoty 41.917,79 zł kosztów postępowania zabezpieczającego prowadzonego w sprawie GKm 170/21. Pozwany kwestionował również wierzytelności wynikające z faktur nr (...). Twierdził, że faktury te zostały zwrócone powódce przez (...) (...)

(...) sp. z o.o., nie zostały przez spółkę zaksięgowane, a jednocześnie zostały powołane przez powódkę w innym postępowaniu jako podstawa wypełnienia weksla.

Sąd ustalił co następuje.

W dniu 12 lutego 2020 roku powódka zawarła z (...) „(...)

(...)

(...)” Sp. z o.o. w Z. umowę przechowania, na mocy której spółka zobowiązała się do przechowywania na stanowiącym jej własność placu przy ul. (...) w Z. węgla (miału) stanowiącego własność powódki. W dacie zawarcia umowy prezesem zarządu (...) „(...)

(...)” Sp. z o.o. był pozwany I. I., sprawujący tę funkcję od dnia 19 grudnia 2017 roku do dnia 12 maja 2021 roku. Następnie, w dniu 6 maja 2020 r., powódka zawarła z (...) „(...)

(...)

(...)” sp. z o.o. umowę sprzedaży miału energetycznego 0–8 mm 24 MJ, przechowywanego na placu w Z..

( dowód: umowa z dnia 12 lutego 2020 r. k. 25, dane z Rejestru KRS)

Rozliczenia stron następowały na podstawie faktur VAT wystawianych przez powódkę. W toku współpracy wystawiane były również faktury korygujące, pozostające w związku z ustaleniami dotyczącymi ilości i jakości towaru oraz sposobu ujęcia poszczególnych operacji gospodarczych.

(dowód: faktury VAT i faktury korygujące – k. 28-91)

Pomiędzy powódką a (...) (...) sp. z o.o. powstało zadłużenie z tytułu sprzedaży węgla. Dla zabezpieczenia wierzytelności powódki wystawiony został weksel własny in blanco wraz z deklaracją wekslową określającą zasady jego uzupełnienia.

(dowód: weksel z dnia 16 marca 2021 r.– k. 108 deklaracja wekslowa z dnia 5 maja 2020 – k. 109)

W oświadczeniu z 26 listopada 2020 r., podpisanym przez pozwanego działającego jako prezesa zarządu (...) (...) sp. z o.o. wskazano, że (...) (...).(...)” sp. z o.o. jest dłużnikiem (...) sp. z o.o. z tytułu sprzedaży węgla, a łączna kwota zadłużenia, wymagalnego i niewymagalnego na dzień 26 listopada 2020 r., wynosi 10.640.834,60 zł. Na dzień 26 listopada 2020 r. zadłużenie wymagalne określono na kwotę 3.651.864 zł, zaś zadłużenie niewymagalne na kwotę 6.988.970,60 zł. (...) „(...).(...)” sp. z o.o. zobowiązała się do zapłaty zadłużenia wymagalnego w kwocie 3.651.864 zł do dnia 31 grudnia 2020 r. Zadłużenie niewymagalne miało zostać uregulowane zgodnie z terminami wynikającymi z faktur. W oświadczeniu potwierdzono, że węgiel objęty wskazanym zadłużeniem został wydany (...) (...).(...)” sp. z o.o. przez (...) sp. z o.o. (...) (...).(...)” sp. z o.o. nie zgłosiła zastrzeżeń co do jakości i ilości dostarczonego węgla. I. I. zobowiązał się ponadto do ustanowienia do dnia 4 grudnia 2020 r. hipoteki łącznej do kwoty 15.000.000 zł na nieruchomościach objętych księgami (...) nr (...) oraz (...), celem zabezpieczenia należności (...) sp. z o.o. wobec (...) (...).(...)” sp. z o.o.

(dowód: oświadczenie z dnia 26 listopada 2020 r. k.110)

W dniu 15 grudnia 2020 r. I. I. stawił się przed notariuszem N. I. i złożył oświadczenie w formie aktu notarialnego, repertorium A nr (...). W §1 oświadczył, że (...) (...).(...)” sp. z o.o., w której pełnił funkcję prezesa zarządu, jest dłużnikiem (...) sp. z o.o. z tytułu umów sprzedaży węgla, potwierdzonych wystawionymi już fakturami VAT oraz fakturami VAT, które zostaną wystawione w przyszłości. W akcie notarialnym wskazano, że (...) sp. z o.o. przysługuje wobec (...) (...).(...)” sp. z o.o. wierzytelność pieniężna z tytułu umów sprzedaży węgla w łącznej kwocie 10.640.834,60 zł, z czego kwota zadłużenia wymagalnego wynosi 3.651.864 zł, zaś zadłużenia niewymagalnego 6.988.970,60 zł. Oświadczył również, że celem zabezpieczenia spłaty już istniejących oraz mogących powstać w przyszłości wierzytelności (...) sp. z o.o., wynikających z umów sprzedaży węgla, oraz ewentualnych odsetek i kosztów postępowania egzekucyjnego i sądowego -zobowiązał się ustanowić hipotekę umowną łączną do kwoty 15.000.000 zł na nieruchomości stanowiącej jego własność oraz na nieruchomościach, których jest użytkownikiem wieczystym, a także właścicielem wybudowanych na nich budynków i budowli, położonych w Z., wpisanych do ksiąg wieczystych oznaczonych jako (...), (...), (...), (...) oraz (...).

W §3 oświadczył, że ustanawia na:

a) nieruchomości, wpisanej do księgi wieczystej oznaczonej jako (...) Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej, bliżej opisanej w § 2 lit. a/ tego aktu notarialnego,

b) prawie użytkowania wieczystego gruntu, wpisanym do księgi wieczystej oznaczonej jako (...) Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej, bliżej opisanym w § 2 lit. b/ tego aktu notarialnego,

c) prawie użytkowania wieczystego gruntu, wpisanym do księgi wieczystej oznaczonej jako (...) Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej oraz na własności wybudowanych na nim budynków i budowli stanowiących odrębne nieruchomości, bliżej opisanych w § 2 lit. c/ tego aktu notarialnego,

d) prawie użytkowania wieczystego gruntu, wpisanym do księgi wieczystej oznaczonej jako (...) Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej oraz na własności wybudowanych na nim budynków i budowli, stanowiących odrębne nieruchomości, bliżej opisanych w § 2 lit. d/ tego aktu notarialnego,

e) prawie użytkowania wieczystego gruntu, wpisanym do księgi wieczystej oznaczonej jako (...) Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej oraz na własności wybudowanych na nim budynków i budowli, stanowiących odrębne nieruchomości, bliżej opisanych w § 2 lit. e/ tego aktu notarialnego,

– na rzecz spółki pod firmą: (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C., posługującej się numerem REGON (...) – hipotekę umowną łączną do sumy 15.000.000,00 zł (piętnaście milionów złotych), celem zabezpieczenia już istniejących i mogących powstać w przyszłości wierzytelności tej Spółki z tytułu umów sprzedaży węgla, potwierdzonych fakturami VAT – na rzecz spółki pod firmą: Przedsiębiorstwo (...).(...)” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z., o których mowa w § 1 tego aktu notarialnego – z zaznaczeniem, że hipoteka ta współobciąża nieruchomość i prawa wpisane do ksiąg wieczystych oznaczonych jako (...), (...), (...), (...) i (...) Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej oraz budynki i budowle, stanowiące odrębne nieruchomości, nieujawnione w powołanych księgach wieczystych..

(dowód: akt notarialny z dnia 15 grudnia 2020 r., repertorium (...) nr (...) k. 92)

Na podstawie aktu notarialnego hipoteka umowna łączna została wpisana w działach IV ksiąg wieczystych nr (...), (...), (...), (...) i (...) na rzecz (...) sp. z o.o. do sumy 15.000.000 zł.

(dowód: wydruki ksiąg wieczystych nr (...), (...), (...), (...) i (...) k. 196-226)

W związku z niewykonaniem przez (...) (...) sp. z o.o. zobowiązań wynikających z zawartych z powódką umów sprzedaży węgla, powódka dochodziła przysługujących jej wierzytelności zarówno od dłużnika osobistego – (...) (...) sp. z o.o., jak i od pozwanego I. I., który odpowiadał jako poręczyciel wekslowy, a następnie jako dłużnik rzeczowy z tytułu ustanowionej hipoteki umownej łącznej. W konsekwencji pomiędzy stronami prowadzone były liczne postępowania sądowe, zabezpieczające oraz egzekucyjne.

W postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym dla Łodzi–Śródmieścia w Łodzi pod sygn. XIII 1 GNc 1031/21 wydany został w dniu 11 czerwca 2021 r. nakaz zapłaty przeciwko (...) (...) sp. z o.o., którym zasądzono na rzecz powódki należności wynikające z jednej z dochodzonych faktur wraz z kosztami procesu (k. 96). Po wniesieniu sprzeciwu sprawa była prowadzona pod sygnaturą XIII GC 1397/21, jednak wobec ogłoszenia upadłości pozwanej spółki w dniu 6 grudnia 2021 r. postępowanie zostało zawieszone, a następnie umorzone.

W sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Łodzi pod sygn. X GNc 1796/20 nakazem zapłaty z dnia 10 lutego 2021 r. zasądzono od (...) (...) sp. z o.o. należność główną w kwocie 2.702.064 zł wraz z należnościami ubocznymi. W celu zabezpieczenia tego roszczenia prowadzone było postępowanie zabezpieczające przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym Katowice–Wschód w Katowicach Łukaszem Zygą pod sygn. GKm 44/21 (k.97-980). Po wniesieniu zarzutów sprawa była rozpoznawana pod sygnaturą X GC 946/21 i zakończyła się prawomocnym utrzymaniem nakazu zapłaty w odpowiednim zakresie. W toku postępowania prowadzonego po wydaniu nakazu zapłaty powódka wystąpiła również z wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania w celu wykonania zabezpieczenia oraz kosztów zastępstwa procesowego poniesionych w tym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2021 r. referendarz sądowy Sądu Okręgowego w Łodzi oddalił ten wniosek. Następnie, po ogłoszeniu upadłości (...) (...) sp. z o.o., postanowieniem z dnia 22 lutego 2022 r. referendarz sądowy odrzucił ponowny wniosek powódki o zasądzenie kosztów wykonania zabezpieczenia, wskazując, że postępowanie zostało już prawomocnie zakończone

(k. 382–384).

W sprawie X GNc 248/21 wydany został nakaz zapłaty z dnia 31 maja 2021 r., którym zasądzono od (...) (...) sp. z o.o. kwotę 797.040 zł wraz z należnościami ubocznymi. W związku z wydaniem tego nakazu prowadzone było postępowanie zabezpieczające pod sygnaturą GKm 170/21. Po wniesieniu zarzutów sprawa była rozpoznawana pod sygnaturą X GC 630/21 i wyrokiem z dnia 8 października 2021 r. nakaz zapłaty został częściowo uchylony, zaś w pozostałym zakresie utrzymany w mocy

(k.99-100, k. 637).

Nakazem zapłaty z dnia 29 marca 2021 r., wydanym w sprawie X GNc 240/21, zasądzono od (...) (...) sp. z o.o. dalsze należności wynikające z umów sprzedaży. W związku z tym prowadzone było postępowanie zabezpieczające pod sygnaturą GKm 95/21

(k. 102-103). Po ogłoszeniu upadłości (...) (...) sp. z o.o. postępowanie zostało podjęte z udziałem syndyka masy upadłości i było prowadzone pod sygnaturą X GC 972/23.

Pismem z dnia 11 maja 2021 r. (...) (...) sp. z o.o., działając przez prezesa zarządu I. I., zwróciła powódce bez księgowania faktury (...) nr (...), wskazując, że zostały one wystawione bez podstawy prawnej i faktycznej.

(dowód: pismo z dnia 11 maja 2021 r. – k. 397)

Po ogłoszeniu upadłości (...) (...) sp. z o.o. postanowieniem z dnia 6 grudnia 2021 r. powódka zgłosiła wierzytelności wynikające z tych faktur do masy upadłości

(dowód zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym – k.350-353).

W toku postępowania upadłościowego wierzytelności te zostały zakwestionowane przez syndyka.

Niezależnie od postępowań prowadzonych przeciwko spółce powódka dochodziła swoich roszczeń również od pozwanego I. I. jako poręczyciela wekslowego. Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 5 lipca 2021 r., wydanym przez Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie X GNc 600/21, zasądzono od pozwanego kwotę 7.877.754 zł wraz z kosztami procesu. Po wniesieniu zarzutów sprawa była rozpoznawana pod sygnaturą X GC 946/21, a wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2022 r. nakaz zapłaty został utrzymany w mocy w zakresie kwoty 2.738.000,55 zł wraz z należnościami ubocznymi oraz rozstrzygnięciem o kosztach procesu (

k. 111-112).

Po wydaniu powyższego wyroku pozwany I. I. wytoczył przeciwko powódce powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt X GC 415/21, powództwo zostało oddalone. Następnie postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt V AGz 228/22, oddalono zażalenie pozwanego na rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Na podstawie prawomocnego tytułu wykonawczego wydanego w sprawie X GNc 600/21 przeciwko pozwanemu prowadzone było postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Katowice–Wschód w Katowicach Łukasza Zygę pod sygnaturą GKm 75/21.

Z karty rozliczeniowej postępowania egzekucyjnego GKm 75/21 wynikało, że komornik wyegzekwował od pozwanego łącznie kwotę 2.810.245,82 zł, z czego wierzycielowi przekazano 2.738.000,55 zł tytułem należności głównej oraz 21.147,31 zł tytułem odsetek, natomiast pozostałe kwoty przeznaczono na koszty postępowania egzekucyjnego oraz inne należności wykazane w karcie rozliczeniowej.

(dowód: karta rozliczeniowa GKm 75/21 – k. 318–329)

Postanowieniem z dnia 8 września 2023 r. komornik zakończył postępowanie egzekucyjne wobec całkowitej spłaty należności objętych wnioskiem egzekucyjnym, wskazując w uzasadnieniu, że roszczenie zostało wyegzekwowane w całości.

(dowód: postanowienie z dnia 8 września 2023 r. – k. 315)

Biegły sądowy z zakresu rachunkowości R. F., po przeanalizowaniu dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, zweryfikował prawidłowość rozliczenia wpłat dokonanych przez pozwanego oraz sposób ich zaliczenia na poczet poszczególnych wierzytelności. W wyniku przeprowadzonych wyliczeń ustalił, że prawidłowa wysokość kwoty zaliczonej na poczet wierzytelności dochodzonych przez powódkę wyniosła 2.759.647,31 zł.

(dowód: opinia biegłego R. F. – k. 616–621, opinia uzupełniająca – k. 724–736)

Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy. Autentyczność dokumentów nie była kwestionowana przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ich wiarygodności. Ustalenia faktyczne poczyniono również w oparciu o zeznania świadków. Podstawę ustaleń stanowiła także opinia biegłego z zakresu rachunkowości wraz z ustnymi wyjaśnieniami złożonymi na rozprawie, w zakresie obejmującym analizę dokumentacji finansowej oraz dokonane rozliczenia. W pozostałym zakresie Sąd dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. Dowód z przesłuchania stron został pominięty wobec braku przesłanek określonych w art. 299 k.p.c., albowiem okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia zostały dostatecznie wyjaśnione pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie.

Sąd zważył co następuje.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Podstawę odpowiedzialności pozwanego stanowił art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1984 ze zm.), zgodnie z którym hipoteka zabezpiecza oznaczoną wierzytelność, a wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z obciążonej nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości.

W realiach niniejszej sprawy bezspornym pozostawało, że pozwany nie był dłużnikiem osobistym powódki z tytułu umów sprzedaży węgla zawartych z Przedsiębiorstwem (...) sp. z o.o. Jego odpowiedzialność wynikała wyłącznie z ustanowionej na należących do niego nieruchomościach hipoteki umownej łącznej. Już sama konstrukcja pozwu jednoznacznie wskazywała, że powódka dochodzi roszczenia wobec pozwanego jako dłużnika rzeczowego, domagając się jednocześnie ograniczenia jego odpowiedzialności do szczegółowo oznaczonych praw do nieruchomości obciążonych hipoteką.

Oznacza to, że granice odpowiedzialności pozwanego wyznaczała wyłącznie treść ustanowionego zabezpieczenia hipotecznego. Rozważania odnoszące się do innych podstaw ewentualnej odpowiedzialności pozwanego, w szczególności odpowiedzialności wynikającej z poręczenia wekslowego czy stosunków obligacyjnych łączących strony wcześniejszych postępowań, pozostawały poza zakresem niniejszej sprawy. Okoliczności te były przedmiotem odrębnych postępowań sądowych zakończonych prawomocnymi orzeczeniami, natomiast przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu było wyłącznie ustalenie, czy dochodzone pozwem należności mieściły się w zakresie zabezpieczenia hipotecznego ustanowionego aktem notarialnym z dnia 15 grudnia 2020 r., a jeżeli tak, czy wierzytelność ta istniała jeszcze w dacie zamknięcia rozprawy.

Już z tego względu zasadniczego znaczenia nabierała analiza treści samego aktu notarialnego ustanawiającego hipotekę, zakresu zabezpieczenia wynikającego z jego postanowień oraz charakteru poszczególnych należności objętych pozwem.

Na wstępie wskazać należy, że strony przedstawiły obszerną argumentację faktyczną i prawną, odnosząc się do licznych postępowań sądowych, zabezpieczających, egzekucyjnych i upadłościowych prowadzonych zarówno przeciwko spółce (...) (...) sp. z o.o., jak i przeciwko pozwanemu. Znaczna część tych twierdzeń dotyczyła jednak okoliczności pozostających poza granicami niniejszego procesu albo niemających znaczenia dla jego rozstrzygnięcia. W konsekwencji Sąd odniósł się jedynie do tych zarzutów i argumentów, które miały istotne znaczenie dla oceny zasadności dochodzonego roszczenia. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, uzasadnienie wyroku nie musi zawierać szczegółowego odniesienia się do każdego twierdzenia strony, lecz jedynie do tych okoliczności, które były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1998 r., II UKN 282/98, LEX nr 38240).

Przechodząc do oceny zgłoszonego roszczenia, w pierwszej kolejności należało odtworzyć sposób jego skonstruowania przez powódkę.

Z treści pozwu wynika bowiem, że dochodzona kwota 1.284.921,33 zł nie stanowiła wierzytelności wynikającej z jednego stosunku prawnego, lecz została ustalona jako suma wielu należności wywodzonych z różnych zdarzeń prawnych i faktycznych. Powódka przedstawiła szczegółową strukturę dochodzonego roszczenia, obejmującą szereg pozycji oznaczonych w pozwie, wskazując jednocześnie sposób ich wyliczenia oraz dokonane rozliczenie świadczeń uzyskanych od pozwanego w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego GKm 75/21.

Z przedstawionego przez powódkę zestawienia wynikało, że wyjściową wartość należności określono na kwotę 4.180.152,17 zł. Następnie od tej sumy odjęto wpłaty wyegzekwowane od pozwanego w postępowaniu egzekucyjnym w łącznej wysokości 2.151.456,73 zł, a także kwotę 743.774,11 zł wynikającą z noty księgowej nr (...), której dochodzono w odrębnym postępowaniu. W rezultacie powódka wyliczyła dochodzoną niniejszym pozwem kwotę 1.284.921,33 zł.

Już analiza konstrukcji pozwu prowadzi jednak do wniosku, że poszczególne elementy składające się na dochodzoną kwotę miały odmienny charakter prawny. Obejmowały one zarówno należności wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, wierzytelności wywodzone bezpośrednio z faktur VAT, koszty postępowań zabezpieczających, koszty procesów prowadzonych pomiędzy stronami, jak również inne należności uboczne. Poszczególne pozycje wymagały zatem odrębnej oceny zarówno pod kątem ich istnienia, jak i objęcia zakresem zabezpieczenia hipotecznego.

Równocześnie pozwany od początku postępowania konsekwentnie kwestionował zasadność tak skonstruowanego wyliczenia. Zarzuty strony pozwanej można było podzielić na trzy zasadnicze grupy.

Pierwsza obejmowała zarzuty natury prawnej, odnoszące się przede wszystkim do braku podstaw do dochodzenia części należności ubocznych, w szczególności kosztów postępowań zabezpieczających, wobec niewydania stosownych orzeczeń sądowych przewidzianych w art. 745 § 1 k.p.c.

Drugą grupę stanowiły zarzuty dotyczące wielokrotnego wykorzystywania tych samych dokumentów i wierzytelności w różnych postępowaniach sądowych oraz egzekucyjnych, co – zdaniem pozwanego – prowadziło do ponownego dochodzenia należności już rozliczonych.

Trzecia grupa zarzutów koncentrowała się na twierdzeniu, że dochodzone wierzytelności zostały już zaspokojone w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygnaturą GKm 75/21, a nadto obejmowała zakwestionowanie rzetelności dwóch faktur VAT oraz powołanie się na stanowisko syndyka masy upadłości (...) (...) sp. z o.o., który odmówił uznania części zgłoszonych wierzytelności.

Ocena zasadności tych zarzutów wymagała w pierwszej kolejności ustalenia zakresu odpowiedzialności hipotecznej pozwanego wynikającej z aktu notarialnego z dnia 15 grudnia 2020 r., albowiem dopiero ustalenie, jakie wierzytelności zostały skutecznie objęte hipoteką, pozwalało na ocenę, które z należności wskazanych przez powódkę mogły być skutecznie dochodzone od pozwanego jako dłużnika rzeczowego. To bowiem treść tego aktu wyznacza granice odpowiedzialności pozwanego jako dłużnika rzeczowego.

Bezsporne pozostawało, że przed podpisaniem aktu notarialnego strony sporządzały dokumenty dotyczące istniejącego zadłużenia (...) (...) sp. z o.o., w szczególności oświadczenie z dnia 26 listopada 2020 r., w którym pozwany, działając jako prezes zarządu spółki, wskazał wysokość zadłużenia oraz zobowiązał się do ustanowienia hipoteki zabezpieczającej wierzytelności powódki. Dokument ten nie stanowił jednak podstawy wpisu hipoteki do ksiąg wieczystych. Funkcję tę pełnił wyłącznie akt notarialny z dnia 15 grudnia 2020 r., a zatem właśnie jego treść podlegała wykładni w niniejszym postępowaniu.

Analiza aktu notarialnego prowadzi do wniosku, że zawiera on dwa odmienne rodzajowo oświadczenia, którym nie można przypisywać jednakowego znaczenia prawnego.

Pierwsze z nich zawarte zostało w § 1 aktu. Ma ono charakter deklaratoryjny i stanowi oświadczenie wiedzy składającego. Pozwany oświadczył w nim między innymi, że spółka (...)

(...) sp. z o.o. jest dłużnikiem (...) sp. z o.o. z tytułu umów sprzedaży węgla potwierdzonych wystawionymi już fakturami VAT oraz fakturami, które zostaną wystawione w przyszłości, wskazując równocześnie wysokość zadłużenia istniejącego na dzień składania oświadczenia oraz jego strukturę.

Treść § 1 opisuje zatem istniejący pomiędzy stronami stosunek gospodarczy oraz wiedzę składającego co do jego aktualnego stanu. Nie ustanawia natomiast sama przez się żadnego prawa rzeczowego ani nie określa zakresu zabezpieczenia hipotecznego.

Odmienny charakter posiada natomiast § 3 aktu notarialnego.

To właśnie w tym paragrafie pozwany złożył oświadczenie woli o ustanowieniu hipoteki umownej łącznej na szczegółowo opisanych nieruchomościach.

W przeciwieństwie do § 1, który odnosi się do istniejącego zadłużenia i przedstawia stan wiedzy składającego, § 3 określa już treść czynności prawnej wywołującej skutki rzeczowe. Dopiero to oświadczenie stanowiło podstawę wpisu hipoteki do ksiąg wieczystych i wyznaczało zakres odpowiedzialności pozwanego jako właściciela nieruchomości.

Nie sposób zatem utożsamiać obu tych postanowień ani przypisywać im jednakowych skutków prawnych.

Stanowisko powódki w istocie prowadziło do przyjęcia, że zakres zabezpieczenia hipotecznego powinien zostać odczytany przez pryzmat treści § 1 aktu notarialnego, obejmującego zarówno wierzytelności główne, jak i odsetki oraz koszty postępowań sądowych i egzekucyjnych wskazane w tym postanowieniu.

Takiej wykładni Sąd nie podzielił.

Treść § 3 aktu notarialnego została bowiem sformułowana odmiennie. Pozwany ustanowił hipotekę umowną łączną do kwoty 15.000.000 zł „celem zabezpieczenia już istniejących i mogących powstać w przyszłości wierzytelności z tytułu umów sprzedaży węgla, potwierdzonych fakturami VAT”.

W postanowieniu tym nie powtórzono natomiast sformułowania zawartego uprzednio w § 1, odnoszącego się do odsetek oraz kosztów postępowań egzekucyjnych i sądowych.

Nie można uznać tego za przypadkową redakcję aktu notarialnego.

Przeciwnie, zestawienie obu paragrafów prowadzi do wniosku, że zakres zabezpieczenia hipotecznego został świadomie określony węziej aniżeli zakres zobowiązania opisanego wcześniej w części deklaratoryjnej aktu. O ile bowiem § 1 odwołuje się do pełnego zakresu zadłużenia istniejącego pomiędzy przedsiębiorcami, o tyle § 3 określa jedynie wierzytelności, które rzeczywiście miały zostać zabezpieczone hipoteką.

W konsekwencji to właśnie treść § 3, jako oświadczenia woli stanowiącego podstawę wpisu hipoteki, wyznacza zakres odpowiedzialności rzeczowej pozwanego.

Powyższa wykładnia pozostaje zgodna z art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Zgodnie z tym przepisem hipoteka zabezpiecza mieszczące się w sumie hipoteki roszczenia o odsetki oraz przyznane koszty postępowania, jak również inne roszczenia o świadczenia uboczne jedynie wówczas, gdy zostały one wymienione w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

Dokumentem takim w niniejszej sprawie nie było oświadczenie z dnia 26 listopada 2020 r., ani deklaracje poprzedzające zawarcie aktu notarialnego, lecz wyłącznie akt notarialny z dnia 15 grudnia 2020 r., a ściślej – jego § 3 zawierający oświadczenie o ustanowieniu hipoteki.

Skoro zatem w postanowieniu tym wskazano wyłącznie wierzytelności wynikające z umów sprzedaży węgla potwierdzonych fakturami VAT, nie obejmując nim odsetek, kosztów postępowań egzekucyjnych ani kosztów procesów sądowych, brak było podstaw do przyjęcia, że należności te zostały skutecznie objęte zabezpieczeniem hipotecznym.

Już ta okoliczność prowadziła do wniosku, że istotna część pozycji uwzględnionych przez powódkę przy wyliczeniu dochodzonej kwoty pozostawała poza zakresem odpowiedzialności pozwanego jako dłużnika rzeczowego.

Dalszej oceny wymagało jednak, czy również pozostałe należności mieszczące się w zakresie zabezpieczenia hipotecznego mogły zostać skutecznie dochodzone od pozwanego, zważywszy na podniesione zarzuty dotyczące kosztów postępowań zabezpieczających, zakwestionowanych faktur VAT oraz rozliczenia świadczeń wyegzekwowanych w postępowaniu GKm 75/21.

Przy przyjęciu, że zakres odpowiedzialności pozwanego jako dłużnika rzeczowego wyznacza wyłącznie treść § 3 aktu notarialnego, w dalszej kolejności należało ocenić poszczególne składniki dochodzonego roszczenia pod kątem ich zgodności z zakresem ustanowionego zabezpieczenia.

W pierwszej kolejności odniesienia wymagały należności obejmujące koszty postępowań zabezpieczających prowadzonych na podstawie wydanych przeciwko (...) (...) sp. z o.o. nakazów zapłaty.

Pozwany konsekwentnie podnosił, że koszty te nie zostały zasądzone żadnym prawomocnym orzeczeniem sądu, wobec czego nie mogły stanowić elementu wierzytelności dochodzonej od niego jako dłużnika rzeczowego. Zarzut ten Sąd uznał za zasadny.

Stosownie do art. 745 § 1 k.p.c. o kosztach postępowania zabezpieczającego rozstrzyga sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, natomiast o kosztach postępowania zabezpieczającego powstałych później rozstrzyga na wniosek strony sąd, który udzielił zabezpieczenia.

Przepis ten ustanawia szczególny sposób dochodzenia kosztów postępowania zabezpieczającego. Samo ich poniesienie albo ustalenie ich wysokości przez organ egzekucyjny nie powoduje jeszcze powstania po stronie obowiązanego obowiązku ich zwrotu. Konieczne jest bowiem wydanie przez właściwy sąd orzeczenia rozstrzygającego o obowiązku ich poniesienia.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał na przyjęcie, że w odniesieniu do kosztów postępowań zabezpieczających objętych pozwem zapadły orzeczenia odpowiadające wymaganiom art. 745 § 1 k.p.c.

Przeciwnie, z akt spraw prowadzonych przed Sądem Okręgowym w Łodzi wynikało, że powódka podejmowała działania zmierzające do uzyskania rozstrzygnięcia w tym zakresie, jednak nie zakończyły się one wydaniem orzeczeń przyznających dochodzone należności.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, po zakończeniu jednego z postępowań zabezpieczających powódka złożyła wniosek o zasądzenie kosztów wykonania zabezpieczenia oraz kosztów zastępstwa procesowego poniesionych w toku tego postępowania. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2021 r. referendarz sądowy oddalił ten wniosek. Następnie, po ogłoszeniu upadłości (...) (...) sp. z o.o., ponowny wniosek został postanowieniem z dnia 22 lutego 2022 r. odrzucony.

Okoliczności te mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Oznaczają bowiem, że powódka nie uzyskała prawomocnego orzeczenia sądu przyznającego jej zwrot kosztów postępowania zabezpieczającego. Tym samym brak było podstaw do przyjęcia, iż należności te weszły do majątku powódki jako samodzielna wierzytelność mogąca następnie podlegać zabezpieczeniu hipotecznemu oraz dochodzeniu od pozwanego.

Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że w toku postępowań zabezpieczających komornik sądowy ustalił wysokość kosztów wykonania zabezpieczenia.

Komornik, wykonując czynności w postępowaniu zabezpieczającym, określa wysokość kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem. Nie rozstrzyga jednak o obowiązku ich zwrotu pomiędzy stronami postępowania cywilnego. Kompetencja ta należy wyłącznie do sądu stosownie do art. 745 § 1 k.p.c.

Nie można zatem utożsamiać postanowień komornika ustalających wysokość kosztów z orzeczeniem sądu zasądzającym te należności od obowiązanego.

Stanowisko powódki prowadziłoby w istocie do obejścia regulacji zawartej w art. 745 § 1 k.p.c. i przyjęcia, że wystarczające jest samo wyliczenie kosztów przez organ egzekucyjny, nawet jeżeli właściwy sąd odmówił ich zasądzenia bądź w ogóle nie wydał rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.

Takiej wykładni nie sposób zaakceptować.

W konsekwencji należności obejmujące koszty postępowań zabezpieczających nie mogły zostać uznane za wierzytelności skutecznie dochodzone od pozwanego jako dłużnika rzeczowego.

Już z tej przyczyny pozycje obejmujące koszty postępowań zabezpieczających podlegały wyeliminowaniu z wyliczenia przedstawionego przez powódkę.

Kolejnym zagadnieniem wymagającym oceny były wierzytelności wynikające z faktur VAT nr (...) oraz (...).

Pozwany od początku postępowania kwestionował możliwość uwzględnienia tych należności, wskazując, że faktury zostały zwrócone powódce bez księgowania jako wystawione bez podstawy prawnej i faktycznej, nie zostały ujęte w księgach rachunkowych spółki, a ponadto były już wykorzystywane przez powódkę w innych postępowaniach sądowych jako element uzasadniający dochodzone tam roszczenia.

Zarzuty te znajdowały potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Jak ustalono, pismem z dnia 11 maja 2021 r. (...) (...) sp. z o.o., działając przez prezesa zarządu I. I., zwróciła powódce bez księgowania wskazane faktury VAT, wskazując, że zostały one wystawione bez podstawy prawnej i faktycznej. Jednocześnie odmówiono ich ujęcia w ewidencji księgowej spółki.

Okoliczność ta sama przez się nie przesądza jeszcze o nieistnieniu wierzytelności, jednak świadczy o tym, że już na etapie współpracy gospodarczej należności wynikające z tych dokumentów były pomiędzy stronami kwestionowane.

Znaczenie tej okoliczności wzmacnia dalszy przebieg postępowania upadłościowego prowadzonego wobec (...) (...) sp. z o.o.

Po ogłoszeniu upadłości spółki powódka zgłosiła wierzytelności wynikające z obu wskazanych faktur do masy upadłości. Syndyk masy upadłości odmówił jednak ich uznania, kwestionując zasadność ich uwzględnienia na liście wierzytelności.

Wprawdzie stanowisko syndyka nie korzysta z mocy wiążącej dla sądu rozpoznającego niniejszą sprawę i samo w sobie nie przesądza o istnieniu bądź nieistnieniu wierzytelności, jednak nie może pozostawać całkowicie obojętne dla oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Syndyk, wykonując ustawowe obowiązki związane z weryfikacją zgłoszonych wierzytelności, przeprowadził analizę dokumentacji księgowej upadłej spółki oraz podstaw zgłoszonych roszczeń. W wyniku tej analizy zakwestionował możliwość uwzględnienia wierzytelności wynikających z omawianych faktur.

W ocenie Sądu okoliczność ta stanowi dodatkowy argument przemawiający za ostrożną oceną tych należności.

Jednocześnie nie można pominąć, że wskazane faktury były powoływane przez powódkę również w innych postępowaniach sądowych prowadzonych pomiędzy stronami.

Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje, że dokumenty te stanowiły element podstawy faktycznej dochodzonych wcześniej roszczeń, co również było przedmiotem zarzutów pozwanego.

Niezależnie od oceny, czy faktury odzwierciedlały rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, nie sposób pominąć, że ich wykorzystanie następowało już w innych postępowaniach, których przedmiotem były wierzytelności wynikające z tego samego stosunku gospodarczego.

W tych okolicznościach ponowne uwzględnienie tych samych należności przy ustalaniu zakresu odpowiedzialności pozwanego jako dłużnika rzeczowego prowadziłoby do ponownego rozliczania wierzytelności, których status pozostawał już przedmiotem odrębnych postępowań.

W konsekwencji Sąd uznał, że wierzytelności wynikające z faktur VAT nr (...) oraz (...) nie mogły zostać uwzględnione przy ustalaniu wysokości należności dochodzonej od pozwanego.

Należy przy tym podkreślić, że rozstrzygnięcie to nie opiera się wyłącznie na samym fakcie zwrotu faktur czy stanowisku syndyka, lecz na całokształcie okoliczności ujawnionych w sprawie, obejmujących sposób dokumentowania tych należności, ich zakwestionowanie jeszcze przed ogłoszeniem upadłości spółki, późniejszą odmowę uznania przez syndyka oraz ich wcześniejsze wykorzystanie w innych postępowaniach dotyczących tego samego stosunku prawnego.

Już wyeliminowanie z podstawy odpowiedzialności pozwanego kosztów postępowań zabezpieczających oraz należności wynikających z powyższych faktur prowadziło do istotnego zmniejszenia wartości wierzytelności mogących pozostawać w zakresie zabezpieczenia hipotecznego.

Niezależnie jednak od powyższego rozstrzygające znaczenie dla oceny zasadności powództwa miało ustalenie rzeczywistej wysokości świadczeń wyegzekwowanych od pozwanego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygnaturą GKm 75/21 oraz wpływu tych wpłat na zakres odpowiedzialności pozwanego jako dłużnika rzeczowego. Ustalenia te wymagały wiadomości specjalnych z zakresu rachunkowości, wobec czego zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miały wnioski opinii biegłego sądowego R. F..

Niezależnie od przedstawionych wyżej rozważań dotyczących zakresu zabezpieczenia hipotecznego oraz poszczególnych składników dochodzonej wierzytelności, ostateczne rozstrzygnięcie sprawy determinowały ustalenia dotyczące rozliczenia kwot uzyskanych przez powódkę w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Widzewa w Łodzi pod sygnaturą GKm 75/21.

Już w odpowiedzi na pozew pozwany konsekwentnie podnosił, że powódka dokonała błędnego rozliczenia świadczeń wyegzekwowanych z obciążonych hipoteką nieruchomości, zaniżając wysokość uzyskanego zaspokojenia, a w konsekwencji zawyżając wysokość wierzytelności dochodzonej w niniejszym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie tego sporu wymagało wiadomości specjalnych z zakresu rachunkowości i rozliczeń finansowych. Z tego względu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego R. F.. Biegły sporządził opinię główną, następnie opinię uzupełniającą oraz złożył ustne wyjaśnienia na rozprawie. Po odniesieniu się do wszystkich zarzutów stron Sąd uznał, że opinia – w jej ostatecznym kształcie – jest pełna, logiczna i przekonująca, a przedstawione przez biegłego wnioski znajdują oparcie w dokumentach źródłowych. Opinia została sporządzona w sposób przejrzysty. Biegły szczegółowo wskazał metodologię przyjętych wyliczeń, wyjaśnił sposób przyporządkowania poszczególnych wpłat oraz odniósł się do wszystkich zgłoszonych przez strony zastrzeżeń. W szczególności wyjaśnił rozbieżności pomiędzy kwotami wskazywanymi przez strony a rzeczywistym przebiegiem rozliczeń wynikającym z dokumentacji komorniczej. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tych ustaleń. Szczególne znaczenie miała analiza karty rozliczeniowej sporządzonej w postępowaniu egzekucyjnym GKm 75/21. Powódka, konstruując pozew, przyjęła bowiem, że z postępowania egzekucyjnego uzyskała zaspokojenie jedynie w wysokości 2.151.456,73 zł, i właśnie tę kwotę odjęła od sumy dochodzonych należności.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało jednak, że takie wyliczenie nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi rozliczeń. Po przeanalizowaniu dokumentacji egzekucyjnej biegły ustalił, iż rzeczywista wartość środków podlegających zaliczeniu na wierzytelności objęte rozliczeniem wyniosła 2.759.647,31 zł. Biegły szczegółowo wyjaśnił, z czego wynika różnica pomiędzy kwotą przyjętą przez powódkę a kwotą ustaloną w opinii. W toku składania ustnych wyjaśnień odniósł się również do wszystkich pozycji wskazywanych przez strony jako sporne, wyjaśniając sposób ich rozliczenia oraz wskazując, które należności zostały faktycznie zaspokojone. Biegły szczegółowo przedstawił sposób jej rozliczenia i odpowiednio skorygował końcowe zestawienie, eliminując wszelkie wątpliwości w tym zakresie. Ustalenia biegłego jednoznacznie wykazały natomiast, że stopień zaspokojenia wierzytelności był istotnie wyższy od przyjętego przez powódkę przy konstruowaniu pozwu.

W konsekwencji okazało się, że nawet przy przyjęciu najkorzystniejszego dla powódki sposobu kwalifikowania poszczególnych należności, wierzytelność mogąca pozostawać w zakresie zabezpieczenia hipotecznego została już zaspokojona w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Oznacza to, że na dzień zamknięcia rozprawy nie istniała wierzytelność, której powódka mogłaby skutecznie dochodzić od pozwanego jako dłużnika rzeczowego.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, iż powódka nie wykazała istnienia wierzytelności podlegającej zaspokojeniu z nieruchomości obciążonych hipoteką na rzecz pozwanego, wobec czego powództwo podlegało oddaleniu w całości.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powódka, jako strona przegrywająca sprawę w całości, obowiązana jest zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty procesu. Uwzględniając charakter sprawy, jej wielowątkowość, znaczny stopień skomplikowania zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, konieczność przeprowadzenia obszernego postępowania dowodowego, w tym dowodu z opinii biegłego, a także znaczny nakład pracy pełnomocnika pozwanego, Sąd znalazł podstawy do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości trzykrotności stawki minimalnej, stosownie do § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. O nieuiszczonych kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, obciążając nimi powódkę jako stronę przegrywającą postępowanie.

SSO Tadeusz Trojanowski.