Wypowiedzenie kredytu nie wywołało skutku, bo awizowana przesyłka wróciła w epidemię

Stan faktyczny

W dniu 6 grudnia 2016 r. pomiędzy K. W. a Bankiem (...) S.A. we W. doszło do zawarcia umowy kredytu nr (...), w kwocie 120.000 zł.

Dowód: umowa, k. 12-17

Wobec powstania zaległości płatniczych bank skierował do kredytobiorcy pismo z oświadczeniem o wypowiedzeniu umowy. Pismo to – nadane przesyłką operatora pocztowego – zostało po awizowaniu zwrócone w dniu 13 sierpnia 2020 r. jako nie podjęte w terminie.

Dowód: wypowiedzenie z kopertą, k. 23-25

Od 20 marca 2020 r. do 16 maja 2022 w Polsce obowiązywał stan epidemii koronawirusa (...)2.

Okoliczność notoryjna

Wierzytelność z umowy została zbyta przez bank na rzecz powoda.

Okoliczność bezsporna

Ocena dowodów

Dokumenty prywatne są autentyczne i nie budzą wątpliwości.

Przesłuchiwanie powoda w charakterze strony było zbędne w świetle subsydiarności dowodu z przesłuchania stron (art. 299 k.p.c.).

Kwalifikacja prawna

Umowa kredytowa stanowiąca podstawę powództwa jest umową kredytu w rozumieniu art. 69 Prawa bankowego.

Zarzut nieskuteczności wypowiedzenia umowy jest zasadny, choć z innych niż wskazane przyczyn.

Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa (...)2 nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów. Oznacza to, że przesyłka z wypowiedzeniem umowy nie mogą być uznane za skutecznie doręczoną pozwanemu, gdyż w okresie epidemii nie miał zastosowania w takiej sytuacji art. 61 § 1 k.c.

Umowa kredytowa nie została więc nigdy skutecznie wypowiedziana.

Podstawa faktyczna powództwa i sposób naliczenia żądania pozwu zasadza się na tezie afirmującej skuteczność wypowiedzenia umowy stron, stanowiąc jednocześnie granicę wyrokowania w rozumieniu art. 321 k.p.c. Sąd przekroczyłby tę granicę, gdyby orzekał przy innych (niewypowiedzianych wprost) założeniach. Powód wyraźnie oświadczył, że żąda zapłaty z tytułu wypowiedzianej, a więc rozwiązanej umowy, a nie z tytułu realizacji obowiązującej umowy (wykonania umowy – na chwilę zamknięcia rozprawy umowa nadal obowiązuje). Zmiana podstawy faktycznej powództwa w toku procesu (lub jej uzupełnienie, poszerzenie) była możliwa i dopuszczalna, ale nie nastąpiła. W danym wypadku zmiana taka byłaby dość nieskomplikowana, ale – co należy podkreślić – nie wystąpiła. Taka zmiana musi być wyraźna,

nie można jej domniemywać, gdyż rażąco naruszałoby to prawo pozwanego obrony oraz podważałoby bezstronność sądu w kontradyktoryjnym procesie cywilnym. Sąd nie może sprzyjać żadnej ze stron. Założenie przez sąd na korzyść przedsiębiorcy domniemanej zmiany podstawy faktycznej powództwa byłoby też zdaniem Sądu rażąco sprzeczne z przepisami o unijnej ochronie praw konsumentów.

Powód jest podmiotem profesjonalnym i powinien był znać treść ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa (...)2, gdyż ustawa ta modyfikowała przebieg doręczeń w całym powszechnym obrocie cywilnoprawnym w Polsce (z wyjątkiem postępowań, sądowych i administracyjnych). Wiedza o okresie obowiązywania stanu epidemii (i stanu zagrożenia epidemicznego) jest w polskim społeczeństwie powszechna. Sporna przesyłka (z wypowiedzeniem) dotyczą okresu, w których obawy i ograniczenia związane z poruszaniem się ludzi w miejscach publicznych były doświadczane przez wszystkich obywateli.

Doręczenie odpisu pozwu nie stanowi surogatu wypowiedzenia umowy kredytowej. Sąd taki pogląd wyraźnie odrzuca, gdyż konsument przy zawarciu umowy niewątpliwie nie został przez przedsiębiorcę poinformowany, że doręczenie mu odpisu pozwu w procesie cywilnym będzie traktowane jako równoważne z wypowiedzeniem umowy; taki sens doręczenia odpisu pozwu nie został również ujawniony w umowie stron. Ustawa o kredycie konsumenckim ani art. 75c Prawa bankowego także takiego uregulowania nie przewidują. Reasumując, pojawiające się w orzecznictwie sądów polskich poglądy afirmujące postrzeganie skutków doręczenia pozwu jako równoznacznych w wypowiedzeniem umowy konsumentowi są jawnie sprzeczne z przepisami krajowymi i unijnymi z zakresu ochrony praw konsumentów. Co więcej, fundusz inwestycyjny będący nabywcą wierzytelności z umowy bankowej w ogóle nie ma uprawnienia do wypowiedzenie umowy kredytowej.

Z tych przyczyn powództwo oddalono na mocy art. 69 Prawa bankowego

a contrario (punkt I. sentencji) w zw. z art. 321 k.p.c.

Koszty

Powód jako strona przegrywająca proces ponosi jego koszty w całości (art. 98 k.p.c.) – punkt II. Składa się nań: opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (5.400 zł, § 2 pkt 6 rozp. MS z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).