Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
I C 660/20
Sąd
Sąd Okręgowy w Gliwicach
Wydział
I Wydział Cywilny
Rodzaj
Wyrok częściowy
Data orzeczenia
22 kwietnia 2024 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Żądanie pozwu
211 407 zł
Opublikowano w portalu
20 października 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Konkurencja i konsumenci
Banki i finanse
Nieruchomości i budowy
Sąd Okręgowy w Gliwicach
© autorzy OpenStreetMap

Konkurencja i konsumenci

Bank zapłaci M. K. 211 tys. zł z kredytu frankowego, żądanie K. K. (1) oddalone

Kredyt w wysokości 321 tys. zł, indeksowany do franka szwajcarskiego, spłacono w całości 10 czerwca 2020 roku. Sąd uznał, że powodowie nie mieli interesu prawnego w ustaleniu nieważności, bo umowa już nie obowiązywała.

Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Żądanie pozwu
211 407 zł
Sąd
Sąd Okręgowy w Gliwicach, I Wydział Cywilny
Sygnatura
I C 660/20

Dla firm: Po całkowitej spłacie kredytu kredytobiorca nie może żądać ustalenia nieważności umowy, jeśli może dochodzić zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Powodowie zdawali obie sprawę ze zmienności kursów walut i mieli obawy przed zawarciem umowy z udziałem waluty, ale doradca przekonywał ich o stabilności kursy franka i korzyściach płynących z takiej umowy.

Z uzasadnienia, Sąd Okręgowy w Gliwicach

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Sygn. akt: I C 660/20

WYROK CZĘŚCIOWY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 kwietnia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Katarzyna Sznajder

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Julia Piątek

po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2024 r. w Gliwicach

sprawy z powództwa M. K., K. K. (1)

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł.

o ustalenie i zapłatę

1. zasądza od pozwanej na rzecz powoda M. K. kwotę 211.406,50 (dwieście jedenaście tysięcy czterysta sześć 50/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 marca 2024 roku;

2. oddala powództwo M. K. w zakresie żądania odsetek za wcześniejszy okres;

3. oddala powództwo K. K. (1);

4. umarza postępowanie w zakresie cofniętego przez powoda M. K. i K. K. (1) powództwa;

5. zasądza od pozwanej na rzecz powoda M. K. kwotę 11.817 (jedenaście tysięcy osiemset siedemnaście) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się wyroku tytułem zwrotu kosztów procesu;

6. nie obciąża powódki K. K. (1) kosztami procesu.

SSO Katarzyna Sznajder

Sygn. akt I C 660/20

Uzasadnienie

Powodowie K. K. (2), M. K. i K. K. (1) w pozwie skierowanym przeciwko pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. domagali się ustalenia nieważności umowy kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) z dnia 1 grudnia 2010 roku. Ewentualnie wnieśli o zasądzenie na rzecz powodów: K. K. (2) i M. K. kwotę 120.603,02 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w ratach od dnia 10 stycznia 2011 roku do dnia 10 czerwca 2020 roku przy załażeniu , że z umowy wyeliminowane zostaną klauzule abuzywne.

W piśmie z dnia 18 maja 2023 roku poinformowano, że w dniu 9 grudnia 2021 roku zmarł jeden z powodów K. K. (2) w związku z tym zawieszono postępowanie i wobec faktu braku stwierdzonych spadkobierców pozostaje zawieszone nadal.

W piśmie z dnia 7 marca 2024 roku powodowie M. K. i K. K. (1) wnieśli o zmianę powództwa ostatecznie cofając roszczenie główne o ustalenie nieważności na rzecz zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda M. K. kwoty 211.406,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu.. Ewentualnie wnieśli o zasądzenie od pozwanej na rzecz obu powodów kwotę 211.406,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 marca. Podtrzymali powództwo ewentualne oparte o teorii „ odfrankowienia umowy „ zgłoszone już w pozwie. W dalszym ciągu wnosili o zasądzenie kosztów procesu.

Na uzasadnienie powodowie wskazali, że w umowie zawarte są klauzule niedozwolone, których wyeliminowanie skutkuje nieważnością całej umowy. Wskazali, że zobowiązanie od początku było zobowiązaniem, które strona pozwana indeksowała według ustalonego przez siebie wzorca, skutkiem tego pozwany uzyskał możliwość jednostronnego kształtowania zobowiązania powodów poprzez arbitralne wyznaczenie kursu po jakim przeliczenie jest dokonywane. Podali również, że kredyt od początku był spłacany jedynie przez M. K. i został spłaconym w całości 10 czerwca 2020 roku.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Zaprzeczyła aby umowa zawierała klauzule niedozwolone lub aby była nieważna. Zaprzeczyła również aby naruszyła spoczywający na niej obowiązek informacyjny i aby miała możliwość dowolnego kształtowania wysokości kursów waluty, a umowa była sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz zasadami współżycia społecznego.

Sąd ustalił:

W dniu 1 grudnia 2010 roku pomiędzy poprzednikiem prawnym pozwanego banku a powodami została zawarta umowa kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) udzielonego w walucie wymienialnej. Kwotę udzielonego kredytu uzgodniono na 321.000 zł indeksowany do CHF na cele mieszkaniowe na okres do 10 listopada 2040 roku. Umowa kredytu zawarta została na wzorcu umownym stosowanym przez pozwanego dla umów o kredyt hipoteczny, który składał się z dwóch części – część szczególna, gdzie podane były najistotniejsze kwestie dotyczące konkretnych kredytobiorców, takie jak dane osobowe, wysokość kredytu, oprocentowanie, zasady zabezpieczenia, termin spłaty kredytu, rodzaj rat oraz części ogólnej – wspólnej dla wszystkich tego rodzaju kredytów tzn. część B część ogólna. Kredytobiorcy zobowiązani byli do zapłaty prowizji bankowej orz innych opłat związanych z zawarciem umowy w wysokości 17.874 zł. Zabezpieczenie kredytu stanowiła hipoteka kaucyjna do wysokości 513.600 zł obciążająca nieruchomości położoną w U.. Wypłata kredytu miała następować w transzach na wskazany przez powodów rachunek. Zgodnie z § 1 umowy kredytu, ostateczna wysokość zobowiązania kredytobiorcy do spłaty, wyrażona w CHF, określona będzie po wypłacie całej kwoty kredytu i po przeliczeniach na tą walutę po kursie jej kupna, zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w banku w dniach i momentach poszczególnych uruchomień środków. Zasady oprocentowania kredytu określał § 2 umowy (część ogólna B) zgodnie z którym oprocentowanie w całym okresie kredytowania stanowiło sumę stawki LIBOR dla terminów 3- miesięcznych. W § 7 i 8 umowy określono sposób pobierania opłat i prowizji, gdzie ustalono, że prowizje pobiera się w złotych po przeliczeniu równowartości kwoty wyrażonej w walucie przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty na podstawie Tabeli kursów stosowanej przez Bank. § 16 umowy określał sposób wypłaty środków, gdzie również przyjęto ,że środki wypłacane będą w złotych po przeliczeniu waluty po cenie kupna według obowiązujące w danym dniu Tabeli kursów. Zasady spłaty kredytu określone były w §17 z treści których wynikają terminy spłat, płacone według harmonogramu oraz to że gdy spłata ma następować w złotych stanowiących równowartość kwot wyrażonych w walucie to do przeliczenia bank zastosuje kursu sprzedaży danej waluty zgodnie z Tabela kursów obowiązującą w Banku w momencie dokonywania przeliczenia. (umowa k. 11 i nast.)

Umowę tę powodowie podpisywali w banku. Podpisanie umowy odbywało się w pośpiechu. Ograniczyło się do pokazania powodom w których miejscach mają złożyć podpisy pod umową oraz wręczeniu już przygotowanej umowy do zapoznania się i podpisu. Wcześniej powodowie nie widzieli umowy i nie mieli możliwości zapoznania się z jej treścią. W czasie podpisania umowy nie były powodom udzielane jakiekolwiek informacje na temat jej treści. Czynność ta poprzedzona była wizytą powodów u doradcy kredytowego współpracującego z Bankiem do którego powodowie udali się z prośbą o pomoc w wyborze odpowiedniej dla nich oferty. W trakcie rozmowy u doradcy, po przedstawieniu swoich oczekiwań, powodowie dowiedzieli się ,że najlepszą dla nich opcja jest kredyt z udziałem franka . Taki kredyt i to w tym konkretnym Banku zaproponował im doradca wskazując że udziela im najlepszej oferty. Doradca polecał kredyt z udziałem franka twierdząc, że jest on najkorzystniejszy oraz, że nie skorzystanie z tej oferty byłby wielkim błędem. Dany doradca stwierdził również, iż frank nie może być droższy, a jeśli wzrośnie to w niewielkim stopniu. Została przeprowadzona symulacja z której miało wynikać, iż kredyt frankowy posiada niskie oprocentowanie. W trakcie rozmowy cały czas mówiono o tym, że kredytobiorca otrzyma franka szwajcarskiego na konto, następnie bank dokona przeliczenia i kwota dla kredytobiorcy zostanie wypłacona w złotówkach. W trakcie spotkań u doradcy nie tłumaczył na czym polega udział franka w kredycie, skupiał się na tym, że powodowie będą spłacać kredyt w złotówkach i otrzymają w złotówkach, a frank gwarantować będzie im niskie oprocentowanie. Wykonywał na swoim komputerze stymulację porównawczą kredytu udzielonego w złotych i z udziałem franka po to aby pokazać różnice w wysokości raty na korzyść dla franka. Nie pokazywał historycznego kursu franka, nie wykonywał stymulacji jak będzie kształtować się wysokość raty w złotówkach w przypadku wzrostu kursu. Powodowie zdawali obie sprawę ze zmienności kursów walut i mieli obawy przed zawarciem umowy z udziałem waluty, ale doradca przekonywał ich o stabilności kursy franka i korzyściach płynących z takiej umowy. Podczas wizyty w banku nic już powodom nie tłumaczono. Nie było możliwości aby powodowie negocjowali postanowienia umowy. Aby powodowie mogli otrzymać kredyt musieli założyć konto oszczędnościowe w (...) i konto ROR z których bank będzie pobierał raty. Powodom wypłacano kwotę 321.000 zł, powód M. K. wpłacił do banku kwotę 532 406, 50 zł , wszystkie wpłaty dokonywane były w złotych polskich. Ponadto ustalono ze powodowie M. K. i K. K. (1) nie sa już małżeństwem od 2014 roku i dokonali rozliczenia wzajemnych w tym dotyczącego spornej umowy – powód spłacił zonę a ona zrzekał się wszelkich roszczeń związanych z umowa. (zeznania powoda M. K. k.294-296, umowa k- 254 )

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie złożonych dokumentów szczegółowo opisanych w stanie faktycznym oraz zeznań powodów. Oceniając zeznania świadków K. T. i G. C. podkreślić należy, że były one nieprzydatne dla ustalenia konkretnych okoliczności związanych z zawarciem umowy przez powodów, a to z tego względu że świadek nie zawierała umowy z powodami, nie pamiętała powodów. Świadek G. C. nie prowadziła rozmów z powodami a jedyny jej udział w procesie kredytowania był taki, że złożyła podpis pod umową. W opinii biegłego stwierdzono, iż wyciąg z rachunku bankowego za okres od dnia 1 maja 2019 roku do 11 lipca 2020 roku zawiera jedynie wartości w PLN. Przedmiotowy kredyt w analizowanym okresie spłacany był poprzez pobieranie od kredytobiorcy przez pozwany bank środków w PLN i przeliczeniu ich po kursie wykazanym w dokumentach. Wyjątek stanowią transakcje z 14 września 2015 oraz 10 sierpnia 2017 roku co do których wykazano jedynie wartości w CHF.

Sąd zważył co następuje:

Na wstępie rozważań stwierdzić należy, że powodowie nie mieli interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieważności umowy albowiem umowa została już całkowicie zrealizowanej - spłacona i nie obowiązywała pomiędzy stronami. Ostatecznie żądanie ustalenia zostało cofnięte a jego miejsce powodowie wnieśli o zapłatę nienależnie uiszczonych świadczeń. Dla oceny zasadności żądania powodów koniecznym było przesłankowe ocenienie umowy pod kątem jej ważności. Sporna umowa ma charakter umowy denominowanej do waluty obcej.

Przechodząc do oceny zawartej umowy wskazać należy, że istotą umów indeksowanych do waluty obcej jest określenie wysokości kapitału w chwili zawarcia umowy w złotych, a przeliczenie na walutę obcą następuje w chwili wypłaty środków, a więc czasem (tak jak w niniejszej sprawie) w terminie odległym od dnia zawarcia umowy. Wysokość kapitału jaki pozostaje do spłaty i w zasadzie kwota na jaką zostaje zawarta umowa nie jest z góry znana ani w walucie indeksacji ani w PLN.

Zgodnie z konstrukcją przyjętą w spornej umowie kredyt był wypłacany w innym dniu niż podpisanie umowy i podczas wypłaty dokonywano przeliczenia kwoty wyrażonej w złotych na CHF wedle kursu kupna stosowanego przez Bank. Ustalony ostatecznie w ten sposób kapitał miał być spłacany w ratach kapitałowo odsetkowych, określonych w CHF, przy czym na potrzeby spłaty dokonywano powtórnego przeliczenia wysokości raty na PLN, albowiem w takiej walucie rata była pobierana przez pozwanego ze wskazanego w umowie rachunku, tym razem wedle kursu sprzedaży ustalanego przez Bank. W zakresie Tabel kursowych i ich wpływu na umowę sąd wypowie się w dalszej części uzasadnienia.

Zgodnie z art.69 ust. 1 Prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę środków pieniężnych a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Za zasadny w tej sytuacji Sąd uznał zarzut dotyczący przyjętej w umowie klauzuli przeliczeniowej tj. oparcie jej na własnych kursach kupna i sprzedaży CHF, określanych dowolnie przez Bank w tabelach kursów, skutkiem czego umowa na skutek indeksacji nie zawierała określenia głównego świadczenia kredytobiorcy, a konkretnie nie określała kapitału kredytu. Jednocześnie na skutek zobowiązania kredytobiorcy do spłaty rat w PLN i zastosowania ponownego przeliczenia rat na PLN, znowu przy zastosowaniu kursów (tym razem kursów sprzedaży) dowolnie ustalanych przez Bank, nie określała również w sposób jednoznaczny sposobu wyliczenia rat kapitałowo – odsetkowych. Co prawda pierwotnie były one oznaczone w CHF, niemniej oznaczenie to o tyle nie miało znaczenia, że powodowie przy zawieraniu umowy nie mogli zdecydować o spłacie rat bezpośrednio w CHF, co skutkowało wynikającą z umowy koniecznością przeliczania każdej raty na PLN po kursie sprzedaży określonym jednostronnie przez Bank.

Zgodnie z art. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich warunki umowy, które nie były indywidualnie uzgadniane mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikająca z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, Warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Zgodnie z art. 4 ust 2 dyrektywy ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.

Z kolei zgodnie z art. 385

1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3).

Klauzula przeliczeniowa wpływająca bezpośrednio na wysokość świadczeń kredytobiorców stanowiła element określający wysokość tych świadczeń. Biorąc pod uwagę, że art. 69 prawa bankowego jako elementy przedmiotowo istotne umowy kredytu wskazuje obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami stwierdzić należy, że klauzula ta wprost określała świadczenie główne kredytobiorców.

Możliwość uznania postanowień umownych za niedozwolone w pierwszej kolejności wymaga ich zakwalifikowania albo jako postanowień, które nie określają głównych świadczeń stron, albo jako postanowień określających główne świadczenia stron (w tym cenę lub wynagrodzenie), które nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W niniejszej sprawie postanowienia umowy, odwołujące się do bliżej nieokreślonych kursów obowiązujących w banku począwszy od uruchomienia kredytu, poprzez okres spłat poszczególnych rat nie określały stałego i jednoznacznego, obiektywnie weryfikowalnego kryterium przeliczeniowego stanowiły scedowanie na rzecz banku prawa do kształtowania kryteriów przeliczeniowych (kursu waluty obcej w procesie wypłaty kredytu i jego spłaty) w taki sposób, że nie były one ani jasne (transparentne) ani zrozumiałe dla konsumenta. Tym samym postanowienie umowne określające główne świadczenie stron w postaci obowiązku zwrotu kredytu i uiszczenia odsetek nie było jednoznacznie określone w rozumieniu art. 385

1 § 1 k.c. oraz art.4 ust. 2 Dyrektywy 93/13 z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Otwiera to drogę do oceny kwestionowanych postanowień umownych pod kątem art. 385

1 § 1 zd.1 k.c. oraz art. 3 ust.1 Dyrektywy 93/13, który stanowi, że warunki umowy mogą być uznane za nieuczciwe, jeżeli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

Dobre obyczaje to także normy postępowania polecające nienadużywanie w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem przez działanie wbrew dobrym obyczajom należy rozumieć wprowadzenie do wzorca klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron, zaś rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję na jego niekorzyść praw i obowiązków wynikających z umowy (tak m.in. SN w wyrokach: z 19 marca 2007 r., III CSK 21/06, z 29 sierpnia 2013r., I CSK 660/12 i z 13 sierpnia 2015 r., I CSK 611/14).

Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdy można rozsądnie założyć, że kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy i słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem braku równowagi stron (wyrok Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15). Klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej w istocie wysokości jego zobowiązania, jest klauzulą niedozwoloną.(wyrok SN z 4.04.2019r. III CSK 159/17). Taki też wniosek przyjął TSUE w wyroku C 26/13 (Kasler) pkt 2: Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku warunku umownego takiego jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być rozumiany jako nakazujący nie tylko, by dany warunek był zrozumiały dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej, do którego odnosi się ów warunek, a także związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak by rzeczony konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne.

Dokonując oceny opisywanych wyżej warunków umownych Sąd brał pod uwagę również okoliczności zawierania umowy. Powodowie mieli świadomość ryzyka kursowego i wiedzieli że wysokość kapitału do spłaty w złotych ulegać będzie zmianom stosownie do zmian kursu waluty –należy przyjąć, że przeciętny konsument ma ogólną wiedzę dotyczącą czym jest kurs waluty i tego, że podlega on zmianom w zależności od sytuacji na rynku. Tym niemniej nie ma podstaw do przyjęcia że udzielono w odpowiednim zakresie informacji co do zasad przeliczania świadczeń stron, skutków wynikających z zastosowania tabel kursowych obowiązujących w chwili przeliczenia, a także że zwrócono uwagę na stosowanie rożnych tabel do świadczeń banku i kredytobiorców. Z przesłuchania powoda wynika, że nie otrzymał w tym zakresie jasnych informacji, co uniemożliwiło świadome zaakceptowanie przedstawionych przez Bank warunków umownych. Bez znaczenia jest przy tym, czy kwestia ta na etapie zawierania umowy była przedmiotem zainteresowania powoda – obowiązek informacyjny oraz obowiązek jasnego i jednoznacznego sformułowania postanowień umownych jest obowiązkiem bezwzględnym przedsiębiorcy. Podsumowując - ponieważ treść kwestionowanych postanowień umowy umożliwia pozwanemu jednostronne kształtowanie sytuacji konsumenta w zakresie wysokości jego zobowiązań wobec banku, zakłócona zostaje równowaga pomiędzy stronami umowy, a takie postanowienie staje się sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz dodatkowo w sposób rażący narusza interesy konsumentów. Zostały więc spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 385

1 § 1 k.c., nakazujące uznać to postanowienie za niedozwoloną klauzulę umowną.

Konsekwencją abuzywności postanowień umownych jest brak związania nimi stron, co determinuje konieczność pominięcia kursów walut obcych ustalanych jednostronnie przez bank. W umowie powstaje zatem luka, powodująca brak możliwości przeliczenia zobowiązania powoda do CHF i wysokości zadłużenia w poszczególnych okresach po waloryzacji, jak i powrotnego przeliczenia na złote. Tym samym dochodzi do niemożności określenia zarówno wysokości wykorzystanego kapitału, jak i poszczególnych rat. Ponieważ klauzula indeksacyjna stanowiła przedmiotowo istotny element umowy, stanowiący podstawę do zastosowania oprocentowania LIBOR właściwego dla waluty obcej, co niewątpliwie było głównym celem takiego, jak w przedmiotowej sprawie ukształtowania umowy, pominięcie tej klauzuli prowadzi do wynaturzenia całego stosunku prawnego i definitywnej zmiany charakteru umowy.

Zdaniem Sądu w niniejszym przypadku brak jest podstaw, aby w miejsce abuzywnych klauzul waloryzacyjnych wprowadzać inny miernik wartości. Dopuszczalność zastąpienia klauzul niedozwolonych zgodnie z orzecznictwem TSUE, ze względu na cel „odstraszający” Dyrektywy 93/13, który w razie naruszenia równowagi stron umowy to stronie słabszej daje możliwości decyzyjne, uzależniona jest od woli konsumenta. W orzeczeniu Kasler (C-26/13) Trybunał dopuścił zastąpienie nieuczciwego warunku dyspozytywnym przepisem krajowym jedynie wówczas, gdy wyeliminowanie nieuczciwego warunku oznacza na mocy prawa krajowego unieważnienie całej umowy (co zdaniem sądu ma miejsce w niniejszej sprawie) oraz kumulatywnie jeżeli unieważnienie to naraża konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje (co jak wynika z jednoznacznego stanowiska powódki w niniejszej sprawie nie występuje).

Skoro zatem ostatecznie powód sprzeciwił się zastąpieniu powstałej luki zasadą wynikającą z przepisu dyspozytywnego (art. 358 § 2 k.c. ), to nie jest dopuszczalne uzupełnienie umowy przez sąd wbrew jej stanowisku. Z kolei ponieważ wyeliminowanie wadliwej klauzuli indeksacyjnej całkowicie zmieniłoby charakter umowy stron, a w szczególności charakter świadczenia głównego kredytobiorców, to uznać należało, że nie jest możliwe dalsze jej utrzymanie. Jak wynika z orzeczenia TSUE w sprawie Dziubak (C-260/18: 1) artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy. podjęcie decyzji o wyborze rodzaju kredytu przy braku pełnej, rzetelnej i profesjonalnej informacji o ryzyku związanym z postanowieniami waloryzacyjnymi, które nie były negocjowane lecz w oparciu o wzorzec umowy narzucone.

Ostatecznie zatem - skoro w niniejszej sprawie po wyłączeniu nieuczciwych warunków, ze względu na zmianę charakteru umowy nie jest możliwe jej obowiązywanie, a brak jest zgody na ich zastąpienie należało uznać ją za nieważną, a spełnione przez powoda w ramach tej nieważnej umowy świadczenie jako nienależne zgodnie z art. 410 kc. w zw. z art. 405 k.c. podlegało zwrotowi o czym orzekł sąd w pkt 1 wyroku. Powód domagał się zapłaty jedynie w zakresie tej części która przewyższała kwotę otrzymaną od pozwanego. Zadanie powódki sąd oddalił uznając ,za wykazane ,że zwrot świadczenia jest należy jedynie powodowi. W części cofniętego żądania sąd umorzył postępowanie.

O odsetkach orzeczono na mocy art. 481 k.c. w zw. z art. 455 k.c. przyjmując jako datę początkowa, datę otrzymania przez pozwanego odpisu pisma w którym powodowie sprecyzowali swoje ostateczne roszczenia.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu przepis art. 100 k.p.c. Powód wygrał proces co do zasady, wprawdzie początkowe żądanie ustalenia nieważności umowy było niezasadne wobec braku interesu prawnego, niemniej jednak i tak ostatecznie sąd przesłankowo oceniając te umowę ocenił ja jako nieważną co było podstawą zasądzenia dochodzonego roszczenia.

SSO Katarzyna Sznajder..

Hasła tematyczne: Kredyt, Klauzule niedozwolone

911 dni od wyroku do publikacji

  1. Wyrok 22 kwietnia 2024 r.
  2. Portal: 20 października 2026 r.

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.