Sąd oddalił pozew małżonków o zwrot 51 131 zł od banku i zasądził koszty

Powodowie Ł. P. (1) i V. P. wnieśli o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr (...) z dnia 8 października 2012 roku, zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) S.A. z siedzibą w P. (tj. z (...) S.A z siedzibą w P.), jako nieważnego oraz ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy pożyczki nr (...) z dnia 8 października 2012 roku, zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego, jako nieważnego.

Ponadto wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów w częściach równych kwoty 51.131,13 zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 lipca 2015 roku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu nienależnego świadczenia w postaci kwot wniesionych przez powodów, jako kredytobiorców na rzecz pozwanego w związku z zawartymi ww. umowami – w okresie od dnia ich zawarcia do dnia 27 sierpnia 2019 roku, tj. dnia poprzedzającego dzień uprawomocnienia się wyroku rozwodowego między kredytobiorcami i upadkiem ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki Ł. P. (2) kwoty 46.598,37 zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 lipca 2015 roku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu nienależnego świadczenia w postaci kwot wniesionych przez powódkę jako kredytobiorcę na rzecz pozwanego w związku z zawartymi ww. umowami – w okresie od dnia 28 sierpnia 2019 roku, tj. od dnia uprawomocnienia się wyroku rozwodowego między kredytobiorcami i upadkiem ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej do dnia 14 maja 2025 roku.

Ewentualnie, w sytuacji braku uwzględnienia żądań określonych powyżej, wnieśli o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. w zw. z art. 385

1 § 1 i 2 k.c., bezskuteczności, ewentualnie nieważności wskazanych postanowień umów.

Uzasadniając żądanie powodowie wskazali, że zawarte z poprzednikiem prawnym pozwanego umowy są nieważne, z uwagi na sprzeczność postanowień umownych w zakresie oprocentowania kredytu z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów powodów jako konsumentów. Powołali się na niejednoznaczność postanowienia umownego w przedmiocie wskaźnika referencyjnego WIBOR. Podnieśli, iż kwestionowane postanowienia umowne oparte zostały na wzorcu udostępnionym przez bank i nie były z nimi uzgadniane. Ponadto bank nie udzielił im rzetelnej i precyzyjnej informacji o konsekwencjach zastosowania w umowie zmiennej stopy procentowej oraz o faktycznej skali ryzyka z nią związanego. W rezultacie działań banku całe ryzyko związane z ewentualnym wzrostem wskaźnika referencyjnego WIBOR zostało przerzucone na powodów (pozew, k. 3 i nast.).

Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu.

Strona pozwana zaprzeczyła, by umowy były nieważne a postanowienia dotyczące oprocentowania i jego zmiany były sprzeczne z dobrymi obyczajami bądź naruszały interesy powodów. Pozwany wskazał, iż bank nie wpływał na wysokość zobowiązania powodów poprzez samodzielne decydowanie o wysokości wskaźnika WIBOR. W sposób zgodny z prawem wprowadził do umowy wskaźnik WIBOR, a następnie stosował go po zmianie administratora. Podniósł, iż powodowie zostali należycie poinformowani w zakresie ryzyka stopy procentowej, sposobu ustalania rat kredytu, ekonomicznych konsekwencji zawarcia umowy z oprocentowaniem WIBOR i zasad jego zmiany w całym okresie kredytowania. Ponadto żadne przepisy prawa nie nakładają na bank obowiązku poinformowania kredytobiorcy odnośnie mechanizmu ustalania wskaźnika WIBOR, a tym samym doręczenia kredytobiorcom regulaminu ustalenia stawki WIBOR (odpowiedź na pozew, k. 86 i nast.).

Sąd ustalił, co następuje:

Powodowie Ł. P. (1) i V. P., pozostający małżeństwem, poszukiwali środków na zakup mieszkania oraz jego wyremontowanie. Odpowiedniej oferty kredytu/pożyczki poszukiwali za pośrednictwem doradcy finansowego. Zdecydowali się zawrzeć umowę z poprzednikiem prawnym pozwanego banku, ponieważ jego oferta okazała się dla powodów najkorzystniejsza, z uwagi na brak konieczności zabezpieczenia wkładu własnego. Powodowie zawarli umowę kredytu złotowego, ponieważ nie chcieli kredytu w walucie obcej. Postanowienia umowne nie były negocjowane, oparto je na wzorcu udostępnionym przez bank. Kredytobiorcy/pożyczkobiorcy zostali poinformowani o możliwości zmiany wysokości rat miesięcznych z powodu wahania wskaźnika referencyjnego WIBOR.

Małżeństwo powodów zostało rozwiązane przez rozwód w 2019 roku (zeznania powodów k. 201-203, odpis wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach k. 52-52v).

Powodowie Ł. P. (1) i V. P. w dniu 31 sierpnia 2012 roku złożyli wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego, wnioskując łącznie o kwotę 112.300 zł. Kredyt miał zostać przeznaczony na zakup oraz modernizację nieruchomości. Okres kredytowania miał wynieść 360 miesięcy. Istniała możliwość wyboru oprocentowania stałego i zmiennego. Powodowie wybrali oprocentowanie zmienne. Jako walutę kredytu wskazali PLN (wniosek kredytowy, k. 113 i nast.).

W dniu 9 października 2012 roku powodowie podpisali oświadczenia o ryzyku stopy procentowej i ryzyku zmiany ceny rynkowej zabezpieczenia do umowy kredytu hipotecznego oraz pożyczki hipotecznej, w których potwierdzili, iż zapoznali się z faktem, iż ryzyko zmiennej stopy procentowej jest następstwem oprocentowania zmiennego a oprocentowanie zmienne jest sumą stałej marży banku oraz zmiennego wskaźnika danej stawki referencyjnej. Zmiana wskaźnika powoduje zmianę wielkości raty odsetkowej, która może być zarówno na korzyść powodów – powodując zmniejszenie raty odsetkowej, jak i na ich niekorzyść – powodując jej zwiększenie. Ponadto powodowie potwierdzili, iż zostali poinformowani o ryzyku zmiennej stopy procentowej oraz są świadomi faktu, że zmiana wysokości stawek referencyjnych ma bezpośredni wpływ na wysokość oprocentowania kredytu oraz wielkość raty odsetkowej (oświadczenia, k. 127, 128).

W dniu 8 października 2012 roku pomiędzy powodami Ł. P. (1) i V. P. a (...) (...)S.A z siedzibą w P. została zawarta umowa kredytu nr (...) oraz umowa pożyczki nr (...).

Umowa składa się z Części Szczególnej Umowy (dalej „CSU”) i Części Ogólnej Umowy (dalej „COU”), które w sposób łączny określają strony, przedmiot umowy oraz prawa i obowiązki stron. Strony zawarły umowę na warunkach określonych w CSU i COU oraz zobowiązały się do wykonania wszystkich jej postanowień.

Na mocy umowy poprzednik prawny pozwanego zobowiązał się do pozostawienia do dyspozycji powodów kwoty kredytu w wysokości 112.300 zł z przeznaczeniem na sfinansowanie zakupu nieruchomości mieszkalnej na rynku wtórnym oraz jej wykończenie/remont/modernizację a także kwoty pożyczki w wysokości 4.060,35 zł, z przeznaczeniem na uiszczenie opłat okołokredytowych, ubezpieczenie nieruchomości oraz „Zdrowy kredyt”. Zarówno kredyt, jak i pożyczka zostały udzielone na 290 miesięcy licząc od dnia spłaty pierwszej raty zgodnie z harmonogramem (pkt III CSU).

Zabezpieczeniem spłaty kredytu i pożyczki była hipoteka umowna do kwoty 197.812,60 zł oraz cesja praw z polisy ubezpieczeniowej, gdzie minimalna suma ubezpieczenia wynosiła 112.300 zł (pkt V CSU).

Środki miały być wypłacone po spełnieniu określonych w umowie warunków ich wypłaty (pkt VI CSU).

Całkowity koszt kredytu w dniu zawarcia umowy wynosił 132.105,26 zł, zaś całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę w dniu zawarcia umowy wynosiła 244.405,26 zł. Z kolei całkowity koszt pożyczki w dniu zawarcia umowy wynosił 4.628,02 zł, zaś całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę w dniu zawarcia umowy wynosiła 8.688,37 zł (pkt VIII CSU).

Spłata zobowiązania powodów dokonywana będzie poprzez pobranie i zaliczenie środków pieniężnych na pokrycie przez bank należności z tytułu umowy kredytu i umowy pożyczki w terminach ich wymagalności, ze środków zgromadzonych na rachunku kredytu (§ 4 COU).

Kredyt i pożyczka były oprocentowane według zmiennej stopy procentowej, na którą składa się suma marży kredytowej i stawki referencyjnej 3M WIBOR (§ 5 ust. 1 COU). Stawka referencyjna WIBOR 3M ulegała zmianie w okresach 3-miesięcznych pod warunkiem zmiany o przynajmniej 10 punktów bazowych w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej dla danej waluty (§ 5 ust. 2 COU). Zgodnie z § 5 ust. 3 COU stawka referencyjna była obliczana jako średnia ze stawek WIBOR 3M z pierwszych pięciu dni roboczych miesiąca poprzedzającego 3-miesięczny okres obowiązywania stawek. W przypadku zaistnienia okoliczności określonych w ust. 2 powodujących podwyższenie stopy oprocentowania kredytu i pożyczki bank miał informować kredytobiorcę/pożyczkobiorcę oraz poręczyciela o zmianie wysokości oprocentowania oraz nowym harmonogramie spłat. Zmiany harmonogramu wynikając ze zmiany oprocentowania nie wymagały formy aneksu do umowy kredytu i umowy pożyczki (§ 5 ust. 4 COU). Zgodnie z § 5 ust. 5 COU w przypadku zmiany oprocentowania dokonanej zgodnie z ust. 1-4 kredytobiorcy przysługiwało prawo do wypowiedzenia umowy kredytu i/lub umowy pożyczki poprzez złożenie pisemnego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. W kresie wypowiedzenia umowy kredytobiorcę obowiązywało dotychczasowe oprocentowanie. Każdorazowa zmiana wysokości oprocentowania kredytu i pożyczki nie mogła jednak powodować wzrostu tego oprocentowania ponad obowiązujące bieżąco oprocentowanie maksymalne (§ 5 ust. 6 COU).

W § 6 ust. 1 COU wskazano, iż bank, zgodnie z „Tabelą Opłat i Prowizji (...)

(...)S.A.” („Tabela”) pobiera opłaty i prowizje za wykonanie czynności wynikających z umowy kredytu i umowy pożyczki lub związanych z jej obsługą lub zmianą.

W § 9 ust. 3 lit. c COU kredytobiorca oświadczył, iż przed zawarciem umowy kredytu i umowy pożyczki otrzymał Regulamin Kredytowania Hipotecznego (...) (...) S.A. w P., Tabelę Opłat i Prowizji (...) (...)S.A. oraz dalej wskazane dokumenty. Ponadto oświadczył, iż otrzymał informację o terminie i sposobie wykonania uprawnienia do odstąpienia od umowy kredytu i umowy pożyczki oraz że jest świadomy ryzyka związanego ze zmianą stopy procentowej (jako czynnika determinującego wysokość zadłużenia oraz wysokość rat spłaty) i ryzyka zmiany ceny rynkowej zabezpieczenia w całym okresie kredytowania i zaakceptował to ryzyko (umowa, k. 22-27v).

Z § 2 lit. u Regulaminu Kredytowania Hipotecznego (...) (...)S.A. wynika, iż stawka referencyjna WIBOR to stopa oprocentowania rynku międzybankowego w P. dla lokat udzielonych w danej walucie dla danego okresu, wyrażona w stosunku rocznym, ustalona jako średnia z notowań banków (regulamin, k. 28 i nast.).

Kredyt został wypłacony w trzech transzach – w dniu 18 października 2012 roku, wysokości 9.000 zł, w dniu 18 października 2012 roku, w wysokości 94.000 zł oraz w dniu 11 grudnia 2012 roku, w wysokości 9.300 zł, łącznie 112.300 zł.

W okresie od dnia 18 października 2012 roku do dnia 5 czerwca 2025 roku dokonano spłaty wymagalnych odsetek umownych w łącznej wysokości 55.318,50 zł oraz kapitału w łącznej wysokości 42.411 zł. Łącznie we wskazanym okresie powodowie uiścili na rzecz banku 97.729,50 zł (zaświadczenie pozwanego banku z dnia 5 czerwca 2025 roku, k. 37-37v).

Pismem z dnia 30 czerwca 2025 roku powodowie wezwali pozwanego do zapłaty kwoty 98.299,50 zł, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, tytułem zwrotu nienależnego świadczenia w postaci wszelkich kwot i środków wniesionych przez kredytobiorców na poczet umowy kredytu hipotecznego z dnia 8 października 2012 roku – w okresie od dnia zawarcia ww. umowy do dnia 5 czerwca 2025 roku. Powołali się na nieważność umowy kredytu hipotecznego, z uwagi na zastosowanie w niej zmiennego oprocentowania w oparciu o nierzetelny wskaźnik WIBOR (wezwanie do zapłaty, k. 53-54v).

Pozwany bank w odpowiedzi wskazał, iż umowa kredytu/pożyczki jest ważna, aż do momentu ustalenia jej nieważności przez Sąd. Wskazał, iż postanowienia umowne, ustanawiające zasady oprocentowania kredytu i pożyczki w oparciu o średnią stawek WIBOR 3M nie stanowią klauzul abuzywnych oraz nie są nieważne czy niezgodne z przepisami prawa, a powodowie zostali należycie poinformowani o ryzyku związanym ze zmiennym oprocentowaniem kredytu i pożyczki oraz byli świadomi możliwości jego ziszczenia się, zatem brak podstaw do zaspokojenia roszczenia sformułowanego przez powodów (pismo z dnia 23 lipca 2025 roku, k. 56-57).

Opisywane okoliczności Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów i zeznań powodów. Jeżeli chodzi o przesłuchanie stron, to w znacznej części dowód ten nie jest wiarygodny. Powód V. P. wyraźnie umniejsza działania banku zmierzające do realizacji obowiązku informacyjnego, a jego zeznania pozostają w sprzeczności z oświadczeniami, jakie złożył na piśmie. Powód wskazuje, iż w istocie otrzymał od pozwanego banku symulacje zmiany wysokości raty wskutek zmiany wysokości wskaźnika WIBOR, jednak podnosi, iż były dla niego niezrozumiałe, zatem nie przywiązywał wagi do ich treści. Ponadto wskazuje, iż nie pamięta czy otrzymał informacje i dokumenty, których otrzymanie potwierdził składając w tym przedmiocie pisemne oświadczenie. Dalej zeznaje, iż nie pamięta, aby bank udzielił mu informacji zawartych w formularzu informacyjnym, którego otrzymanie potwierdził własnoręcznie. Nadto wskazuje, iż nie pamięta, czy poszczególne postanowienia umowne były omawiane z pracownikiem banku.

Z kolei powódka Ł. P. (1) zeznaje, iż nie przeczytała umowy przed jej podpisaniem a także, iż nie pytała pracownika banku o znaczenie pojęć zawartych w umowie. Ponadto nie pamięta, kiedy dokumenty związane z zawarciem umowy zostały udostępnione powodom przez bank ani czy postanowienia umowne były omawiane przed zawarciem umowy. Nadto nie pamięta, czy pytała pracownika banku o możliwą zmianę wysokości rat w wyniku zmian we wskaźniku WIBOR.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zeznania powodów w części, w jakiej odnoszą się do realizacji przez pozwanego obowiązku informacyjnego, są wyrazem przyjętej przez nich taktyki procesowej albo wynikają z zacierania się w pamięci powodów faktów, do których nie przywiązywali podczas zawierania umowy większej wagi, a co za tym idzie nie są wiarygodne.

Zeznania świadka T. T. (k. 200-201) w większości nie były przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ mimo, iż był doradcą finansowym, z którego usług korzystali powodowie, wskazał, iż nie pamięta jak przebiegało spotkanie z nimi ani nie pamięta, jakich informacji udzielił im, co do wpływu oprocentowania zmiennego na wysokość miesięcznej raty. Jego zeznania były istotne jedynie w części, w jakiej świadek opisał ogólną – standardową praktykę działania w przypadku zawierania podobnych umów kredytu, tj. wskazał, iż kredytobiorca/pożyczkobiorca mógł zapoznać się z projektem umowy przed jej zawarciem oraz w każdym czasie zrezygnować z zawierania umowy.

Na podstawie art. 235

2 k.p.c. Sąd pominął dowód z zeznań świadka C. N. jako spóźniony oraz na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd pominął wniosek stron o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego, albowiem nie zmierzał on do ustalenia istotnych elementów stanu faktycznego istotnego dla oceny żądania powodów.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo główne oraz ewentualne nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu strona powodowa posiadała interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w ustaleniu treści stosunku prawnego łączącego ją z pozwanym bankiem w zakresie, w jakim domagała się ustalenia nieważności zawartych umów bądź bezskuteczności części klauzul umownych. Wprawdzie kredytobiorca/pożyczkobiorca jest uprawniony do wystąpienia przeciwko bankowi z roszczeniem o zapłatę kwoty z tytułu nienależnego świadczenia spełnionego w wykonaniu bezskutecznej czynności prawnej i tak też powodowie postąpili, jednakże brak ustalenia na przyszłość faktu niezwiązania kredytobiorców/pożyczkobiorców poszczególnymi postanowieniami umowy spowoduje, że w świetle stanowiska banku istnieje bardzo znaczne ryzyko, że musieliby w dalszym ciągu ponosić koszty wskazane w umowie. Dopiero stwierdzenie w wyroku, że postanowienia umowne są nieważne lub bezskuteczne, gwarantuje zwolnienie strony powodowej od obowiązku regulowania rat kredytu w przyszłości. Na dzień dzisiejszy nie jest możliwe ze strony konsumenta wytoczenie żadnego innego powództwa, które zwalniałoby go z obowiązku dalszego spłacania rat kredytu w zawyżonej jego zdaniem wysokości. Zatem po stronie powodowej występuje obecnie obiektywnie stan niepewności, co do kształtu stosunku prawnego wynikającego z zawartych umów kredytu i pożyczki, zaś wydanie rozstrzygnięcia o ustaleniu zgodnie z wnioskiem kredytobiorców/pożyczkobiorców, doprowadziłoby do usunięcia tej niepewności i zapewniło im ochronę prawnie uzasadnionych interesów.

Argumentacja powodów sprowadzała się do zarzutu naruszenia przez poprzednika prawnego pozwanego obowiązku informacyjnego poprzez zaniechanie udzielania szczegółowych informacji dotyczących wyliczania wysokości wskaźnika referencyjnego WIBOR. Wywodzili, że wskaźnik ten nie nosi cech rzetelności, a pozwany jest jednym z podmiotów dostarczających dane będące podstawą jego tworzenia, co rodzi konflikt interesów. Powodowie powoływali się na abuzywność postanowień umownych, odnoszących się do zmiennej stopy procentowej ustalanej w oparciu o wskaźnik WIBOR, które jako naruszające art. 385

1 i 385

3 k.c. (nieuzgodnione indywidualnie, niejednoznaczne, nieprecyzyjne i nieprzejrzyste, kształtujące prawa konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes kredytobiorcy) winny zostać wyeliminowane z umowy. Formułowane przez powodów zarzuty w ocenie Sądu nie są trafne, a przeprowadzone postępowanie dowodowe nie potwierdza, aby poprzednik prawny pozwanego banku naruszył obowiązki informacyjne i wykorzystał dominującą pozycję profesjonalisty, narzucając powodom w treści umowy niedozwolone postanowienia.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę środków pieniężnych a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

W myśl art. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich warunki umowy, które nie były indywidualnie uzgadniane mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikającą z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, Warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 dyrektywy ocenia nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.

Z kolei zgodnie z art. 385

1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3).

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że powodowie zawarli umowy jako konsumenci w rozumieniu art. 22

1 k.c., a postanowienia umowy w zakresie oprocentowania oparte były na wzorcu i nie były indywidualnie uzgadniane. Samo to jednak nie przesądza o bezskuteczności tych postanowień.

Zarówno fakt zawarcia umowy, jak i zakres praw i obowiązków umownych, w sposób jednoznaczny wynikają z dokumentów załączonych jako dowody w sprawie. Podpisana przez strony umowa kredytu i pożyczki spełnia wszystkie ustawowe wymogi wynikające z treści art. 69 ust. 1 i 2 ustawy prawo bankowe, w szczególności spełniała wymogi z art. 69 ust. 2 pkt 2 i 5 prawa bankowego. Strony określiły w umowie kredytu kwotę kredytu, walutę kredytu, jego przeznaczenie, okres kredytowania, terminy i zasady jego zwrotu przez powodów, a także wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany.

Poza sporem jest, że zastosowanie stawki WIBOR do zmiennej części oprocentowania kredytu nie było na gruncie spornej umowy uzgodnione indywidualnie, co otwiera drogę do badania dalszych ewentualnych przesłanek abuzywności postanowień umownych opierających zmienne oprocentowanie kredytu o ten wskaźnik.

Oprocentowanie kredytu może być stałe lub zmienne. Zastrzeżenie przez bank zmiennej stopy procentowej kredytu/pożyczki nie jest obwarowane koniecznością jednoczesnego przedstawienia oferty obejmującej oprocentowanie stałe - mieści się w granicach swobody umów i samo w sobie nie stanowi niedozwolonej klauzuli umownej w rozumieniu art. 385

1 k.c., natomiast ocenie z punktu widzenia konsumenta podlega sposób określenia przez bank podstaw wysokości oprocentowania i warunków jego zmiany.

W spornych umowach jednoznacznie wskazano oprocentowanie zmienne oraz równie jednoznacznie podano podstawę ustalania zmiennej stopy procentowej, jako sumę stawki indeksu 3M WIBOR oraz marży banku (§ 5 CSU). Z kolei informacje o ryzyku zmiennej stopy procentowej, związanym z zastosowaniem tej stawki referencyjnej zostały przedłożone powodom, przy czym oświadczyli oni, iż zapoznali się z pojęciem ryzyka zmiennej stopy procentowej oraz że zostali poinformowani przez poprzednika prawnego pozwanego o tym ryzyku (oświadczenia, k. 127, 128).

Wbrew twierdzeniom strony powodowej stawka referencyjna WIBOR to wskaźnik obiektywny i weryfikowalny.

Ustawowy wymóg określenia w umowie warunków oprocentowania zgodnie z utrwalonym stanowiskiem w przypadku przyjęcia zmiennej stopy oprocentowania kredytu hipotecznego jest spełniony, jeżeli w umowie oznaczono wskaźnik referencyjny, który zastosowano. Może być on określony powszechnie rozpoznawanym, jednoznacznym skrótem. Nie ma potrzeby, aby szczegółowo opisywać warunki, na jakich zmienia się ten wskaźnik.

Zauważyć należy, iż takie postanowienie w pełni wyczerpuje normę aktualnie obowiązującego art. 29 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym oraz nadzorze na pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami - jeśli strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania, to sposób ustalania stopy procentowej określa się jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży ustalonej w umowie.

Ponadto Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w licznych orzeczeniach stwierdził, że za główny przedmiot umowy należy uznawać postanowienia określające podstawowe świadczenia stron w ramach danego stosunku prawnego, które charakteryzują tę umowę. Test ten należy przeprowadzać nie tylko z perspektywy ogólnej charakterystyki całości umowy i jej poszczególnych postanowień, lecz także z uwzględnieniem kontekstu prawnego i faktycznego danego stosunku prawnego (por. wyrok C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, pkt 51–52, i wyrok C-143/13, Matei, pkt 54). Mając na względzie powyższe wskazówki wynikające z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, klauzula zmiennego oprocentowania stanowi główny przedmiot umowy stron w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG. Klauzula zmiennego oprocentowania odnosi się wprost do podstawowego świadczenia kredytobiorcy, ponieważ umowa kredytu jest zawsze czynnością prawną odpłatną. Zgodnie bowiem z art. 69 ust. 1 prawa bankowego kredytobiorca ma obowiązek zwrotu sumy wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji za udzielony kredyt. Analizowana klauzula kształtuje bowiem wysokość poszczególnych rat odsetkowych, wpływając bezpośrednio na wynagrodzenie dla banku za korzystanie z kapitału. Uzależnienie wysokości odsetek od wahań wskaźnika referencyjnego WIBOR w oczywisty sposób charakteryzuje również umowę kredytu o zmiennej stopie procentowej, wyznaczając jej specyfikę. Za pomocą klauzuli odwołującej się do wskaźnika WIBOR wprowadza się rynkowy element ryzyka zmiany stopy procentowej, które oddziałuje na prawa i obowiązki kredytobiorcy.

Z uwagi na charakter normatywny klauzuli zmiennego oprocentowania może ona podlegać kontroli pod kątem jej niedozwolonego charakteru wyłącznie w bardzo ograniczonym zakresie. Dzieje się tak niezależnie od tego, czy wskaźnik referencyjny WIBOR stanowi jedynie kryterium zmiany oprocentowania, czy jest on elementem większej całości (np. WIBOR + dodatkowy wskaźnik korygujący). Niemniej w sytuacji, gdy na zmienną stopę procentową składa się kilka elementów, wówczas każdy z nich podlega odrębnemu badaniu pod kątem niedozwolonego charakteru, ponieważ pełni w umowie samodzielną funkcję, z uwzględnieniem jednak art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG. Tego rodzaju elementy dodatkowe niezależne od kryteriów obiektywnych uznaje się bowiem za formę dodatkowego wynagrodzenia dla banku.

WIBOR od wielu lat jest powszechnie dostępnym, uznanym i stosowanym wskaźnikiem referencyjnym stanowiącym podstawę wyznaczania oprocentowania dla większości kredytów o zmiennym oprocentowaniu udzielanych przez polskie banki, a także stawką bazową dla obligacji i instrumentów pochodnych. Wyznaczany jest jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR, po odrzuceniu wielkości skrajnych. WIBOR nie jest oparty na rzeczywistych transakcjach pomiędzy bankami, ale na przybliżeniach które wynikają z modeli matematycznych, które jednak nie mają charakteru abstrakcyjnego. Proces wyznaczania WIBOR-u jest szczegółowo regulowany przez Regulamin Fixingu i w praktyce jest ściśle powiązany ze stopami procentowymi Narodowego Banku Polskiego.

Ustalanie tego wskaźnika ma zatem charakter rynkowy i zobiektywizowany, odpowiadający rzeczywistemu kosztowi pieniądza i nie sposób przyjąć, że ten wskaźnik daje bankowi prawo do jednostronnego czy dowolnego kształtowania wysokości zobowiązania konsumentów. Nie ma zatem podstaw do twierdzeń, że wprowadzenie tego wskaźnika do umowy, jako podstawy zmiennej części oprocentowania kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy czy też zakłóca równowagę kontraktową stron. Niezalenie od tego czy wskaźnik ustalony w danym momencie opiera się o transakcje rzeczywiste, czy też w ich braku o przewidywane kwotowania przekazywane administratorowi w toku procedury fixingu, to nie ma podstaw do formułowania twierdzeń o oderwaniu jego wysokości od warunków rynkowych, ani o możliwościach manipulacji wysokością wskaźnika przez poszczególne banki. Wykorzystywanie przez administratorów wskaźnika referencyjnego do ustalania wysokości tego wskaźnika innych danych niż dane wyjściowe dotyczące rzeczywistych transakcji, w sytuacjach kiedy dane dotyczące transakcji nie są wystarczające do zapewnienia rzetelności i dokładności wskaźnika, lub są do tego celu nieodpowiednie, nie stanowi nadużycia ze strony kredytodawców.

Stawki WIBOR publikowane są i były w serwisach internetowych takich jak Bloomberg, Reuters, rp.pl czy GPW Benchmark, a więc są ogólnodostępne. Ogólnodostępną jest i była również informacja o tym, jak jest wyliczany. Ogólnodostępność tych informacji oznacza, że każdy kredytobiorca ma możliwość z łatwością zapoznania się z nimi przed zawarciem umowy kredytu, w tym o jego historycznych poziomach, które mogą dać konsumentowi wyobrażenie o możliwym wzroście raty na skutek wzrostu tego wskaźnika (por. tezę 58 i 60 wyroku TSUE C-265/22).

Brak poinformowania konsumenta o wszystkich technicznych aspektach ustalania WIBOR-u – w tym o tym, że dane nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste transakcje – nie przesądza sam w sobie o nieuczciwości klauzuli. Bank nie musi również informować, że jest jednym z podmiotów przekazujących dane do ustalania wskaźnika.

Postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, że pozwany nie dopuścił się zaniedbań w zakresie realizacji obowiązku informacyjnego. TSUE w wyroku z dnia 12 lutego 2026 roku w sprawie WIBOR (C-471/24) jednoznacznie wskazał, że wymóg przejrzystości wynikający z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie oznacza obowiązku szczegółowego objaśniania przez bank metodologii ustalania wskaźnika referencyjnego.

Powodom zwrócono uwagę na istnienie ryzyka zmiennej stopy procentowej, a powodowie przyjęli tą informację do wiadomości. Jednocześnie przystępując do umowy mieli świadomość, że oprocentowanie zmienne oparte jest o stawkę referencyjną WIBOR, wiedzieli, czym jest stawka WIBOR i zdawali sobie sprawę z jej zmienności i związanych z tym konsekwencji. Informacja udzielona powodom w niniejszej sprawie obrazuje możliwość i przyczyny zmiany wysokości stawki referencyjnej w sposób zrozumiały dla przeciętnego konsumenta i odpowiedni, aby uświadomić konsumentowi istotę ryzyka tej zmiany.

Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 12 lutego 2026 roku w sprawie C-471/24 podkreślił, że obowiązek przekazania informacji o potencjalnych konsekwencjach dla konsumenta jest realizowany poprzez wydanie formularza informacyjnego (ESIS) zgodnie z dyrektywą o kredycie hipotecznym. W tezie 96 wyroku Trybunał stwierdził, że wymóg “informacji o potencjalnych konsekwencjach dla konsumenta” nie może się odnosić do bardziej szczegółowych informacji niż te, które są przewidziane we wspomnianym formularzu informacyjnym, w szczególności do metodologii wskaźnika referencyjnego stosowanego przez kredytodawcę ani do czynników mogących mieć wpływ na ich zmiany.

Nie sposób również wywodzić, aby będąca przedmiotem sporu umowa kredytu i pożyczki była niezgodna z zasadami współżycia społecznego. W świetle okoliczności sprawy, tj. pozyskania przez stronę powodową kredytu w celu zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych, Sąd nie doszukał się żadnych okoliczności wskazujących na to, że pozwany bank wykorzystał w jakikolwiek sposób swoją pozycję w celu związania strony powodowej długoletnim zobowiązaniem mającym przynosić tylko jemu korzyści i aby zamieszczenie w umowie klauzuli zmiennego oprocentowania naruszało jakiekolwiek zasady współżycia społecznego. Świadczenia stron nie pozostają w żadnej rażącej dysproporcji, a oprocentowanie kredytu - zmienne w czasie - może przynosić korzyści również kredytobiorcom, np. w okresie wyższej inflacji, kiedy jej stopa przekracza wysokość oprocentowania kredytu, czy ujemnych stóp WIBOR, które jeszcze w jego historii nie miały miejsca, ale nie jest to wykluczone.

Niezależnie od powyższego nie można podzielić poglądu, iż postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR 3M jest nieuczciwe, sprzeczne z prawem czy też rażąco narusza interes konsumenta.

Brak też podstaw do stwierdzenia naruszenia (i to rażącego) interesów konsumenta. Rażące naruszenie oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem. Uzależnienie zmiany oprocentowania od referencyjnej wysokości oprocentowania pożyczek udzielanych na rynku międzybankowym w Polsce, który w założeniu miał charakter obiektywnego odzwierciedlenia średnich cen udzielania kredytów przez największe banki w Polsce, niezależnego od żadnej ze stron umowy za takie nie może być uznane.

Dotyczy to także rozkładu ryzyka zmiany stopy procentowej pomiędzy stronami. Zmiany takie, niezależnie od woli i działań stron mogły mieć charakter dwukierunkowy, powodowie zgłaszając taki zarzut nie biorą pod uwagę ryzyka spadku stopy procentowej. Zresztą przy tego rodzaju umowach oczywiste i naturalne jest, że każda ze stron obarczona jest różnymi ryzykami, a ryzyko wzrostu kosztów kredytu jest immanentnie wpisane w charakter umów o kredyt. Ponadto o takim ryzyku i skutkach zmian oprocentowania powodowie zostali poinformowani. To, że informacji tych nie przyswoili, nie może obciążać banku.

Bank wypełnił w całości obowiązki informacyjne wobec powodów. Uzyskali oni informacje dotyczące zmiennego oprocentowania, ryzyka z nim związanego, wpływu zmian na koszty kredytu oraz zasad zmiany oprocentowania. Ponadto podpisali oświadczenie o ryzyku stopy zmiennej.

Obowiązek informacyjny, jaki spoczywa na bankach w ramach zawierania umów z konsumentami nie zwalnia tych ostatnich z obowiązku działania z należytą starannością. Jednocześnie obowiązkowi informacyjnemu banku odpowiada istniejący po stronie konsumenta obowiązek zapoznania się z udzielonymi informacjami i przyjęcia ich do wiadomości, a następnie rozważenia własnego interesu w kontekście posiadanej wiedzy. Bank natomiast nie ma żadnej możliwość sprawdzenia, czy informacje zostały przez konsumenta przyjęte do świadomości i zrozumiane. Brak inicjatywy konsumenta w razie niezrozumienia otrzymanych informacji nie może obciążać banku, który dodatkowo nie ma możliwości przymusić klienta do wysłuchania i przyjęcia niechcianych pouczeń. Odwoływanie się do braku informacji w sytuacji, gdy informacje te zostały przekazane zarówno ustnie, jak i pisemnie, tyle że na skutek braku staranności wymaganej od przeciętnego konsumenta nie zostały odebrane nie może skutkować uznaniem niedopełnienia obowiązku informacyjnego.

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się po stronie pozwanego naruszenia obowiązku informacyjnego, nie znalazł też podstaw, aby przyjąć, że oparcie zmiennego oprocentowania kredytu o wskaźnik referencyjny WIBOR spełnia przesłanki abuzywności klauzuli umownej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby powodowie zostali nakłonieni do zaciągnięcia zobowiązania przez jakiekolwiek nierzetelne praktyki banku, ani aby przyjęte w umowie rozwiązania były sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bądź naruszały równowagę kontraktową stron albo rażąco naruszały interesy konsumenta. Skutkiem tego ustalenia było oddalenie powództwa głównego oraz powództwa ewentualnego.

Wszystkie żądania tj. zarówno powództwo główne, jak i powództwo ewentualne oparte były o ten sam zarzut abuzywności zamieszczonych w umowie klauzul dotyczących zmiennego oprocentowania kredytu opartego o stawkę WIBOR, przyjmowały jedynie odmienne skutki abuzywności tej klauzuli. Jako że kwestionowane klauzule umowne nie noszą cech abuzywności i pozostają skuteczne, zarówno powództwo główne, jak i powództwa ewentualne okazały się niezasadne.

Mając na względzie powyższe ustalenia i rozważania Sąd oddalił powództwo główne i ewentualne.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie zasądzając od powoda na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego (5.400 zł) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).