Zorganizowany proceder nierządu. Karę łączną S. G. (1) obniżono do 5 lat i 6 miesięcy

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Koninie z dnia 2 marca 2021 r. w sprawie II K 1/16

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny

Z uwagi na to, że prokurator – apelujący w zakresie rozstrzygnięć w przedmiocie kary, co do oskarżonych M. M. (1), P. O. (1), M. Ś. (1) i S. G. (1), na ich niekorzyść – nie złożył wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu II instancji, zakresem tego uzasadnienia – zgodnie z art. 423 § 1 a k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. – objęto analizę zarzutów, wniosków i argumentacji zawartych w apelacji prokuratora w tym tylko zakresie, w jakim miały one wpływ na treść rozstrzygnięcia, przy czym analizę te zaprezentowano w

części 5.2. niniejszego uzasadnienia (zawierającej motywy rozstrzygnięć reformatoryjnych Sądu II instancji), nie zaś w części 3 (zawierającej stanowisko Sądu odwoławczego wobec zarzutów i wniosków apelacji).

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

Wnioski

uchylenie

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. 2.

3. 4.

5. 6.

7. Wszyscy oskarżeni objęci wyrokiem Sądu II instancji

S. G. (2)

S. G. (1)

P. O. (1)

M. Z. (1)

W. S.

M. S. (1)

- Status oskarżonych M. S. (1), S. G. (1), R. Ś., L. W., P. O. (1), Ł. S., M. M. (1), D. M., M. P. (1), A. P. i M. Z. (1),

jako osób niekaranych.

-

Uprzednia karalność oskarżonych: S. B., S. G. (2), M. Z. (2), W. G., M. Ś. (1), P. Z., W. S. i P. L..

- Aktualne

poszukiwanie listem gończym oskarżonych: P. Z. (od (...) r.) i P. L. (od (...)).

-

Stan zdrowia oskarżonego S. G. (2) w chwili orzekania przez Sąd II instancji.

-

Stan zdrowia i zatrudnienie oskarżonego S. G. (1) w chwili orzekania przez Sąd II instancji.

-

Stan zdrowia i zatrudnienia oskarżonego P. O. (1) w chwili orzekania przez Sąd II instancji.

-

Zatrudnienie oskarżonego M. Z. (1) w chwili orzekania przez Sąd II instancji.

- Przyznanie

świadczenia z ZUS oskarżonemu W. S..

- Stan zdrowia i aktywności społeczne oskarżonego M. S. (1) w chwili orzekania przez Sąd II instancji

karty karne oskarżonych

informacja o stanie zdrowia oskarżonego S. G. (2)

informacja o stanie zdrowia oskarżonego S. G. (1)

zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia (...) r.

zaświadczenie lekarskie z (...) r.

dokumenty o stanie zdrowia i zatrudnienia oskarżonego P. O. (1)

dokumenty dot. zatrudnienia oskarżonego M. Z. (1)

decyzje z ZUS o przyznanie świadczenia uzupełniającego z dnia (...).

Załącz. do apelacji

Fakty uznane za nieudowodnione

1. 2.

P. O. (1)

Ł. S.

Pobyt oskarżonego P. O. (1) w N. wyłącznie w celu legalnej pracy, w tym w branży budowlanej i ogrodniczej.

Nieznajomość oskarżonego P. O. (1) z oskarżoną M. M. (1).

Brak możliwości realizowania przez oskarżonego znamion zarzuconych mu czynów z uwagi na jego zatrudnienie w holenderskiej firmie (...) w okresie od (...) oraz zatrudnienie na umowę zlecenie w (...).j. w okresie od(...)

Wyjaśnienia oskarżonego P. O. (1) złożone w toku rozprawy apelacyjnej w dniu (...)r.

Dokumenty załączone do apelacji obrońcy oskarżonego P. O. (1), adwokat M. Z. (3) (wymienione w pkt III.3 tejże apelacji)

Świadectwo pracy i zaświadczenie o zatrudnieniu załączone do apelacji obrońcy oskarżonego Ł. S., adwokata P. N.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

karty karne oskarżonych

Dokumenty o stanie zdrowia, zatrudnieniu, dochodach i aktywności społecznej oskarżonych

Były to dokumenty, z których dowód dopuszczono w toku postępowania apelacyjnego z urzędu.

Z uwagi na urzędowy charakter tych dokumentów i niekwestionowanie ich wiarygodności przez żadną ze stron, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw by wiarygodność tę poddać w wątpliwość.

Dokumenty te miały przy tym znaczenie dla rozstrzygnięcia, jako dostarczające wiedzy o okolicznościach stanowiących przesłanki orzeczenia w przedmiocie kary.

Były to dokumenty przedłożone przez obrońców oskarżonych S. G. (2), S. G. (1), P. O. (1), W. S., M. Z. (1) i M. S. (1), w tym załączone do apelacji i złożone do akt w toku rozprawy apelacyjnej w dniu(...)r.

Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw by wiarygodność tych dokumentów poddać w wątpliwość; miały one przy tym znaczenie pomocnicze, jako dostarczające wiedzy o okolicznościach stanowiących przesłanki orzeczenia w przedmiocie kary, w tym właściwościach i warunkach osobistych wymienionych oskarżonych.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

1. 2.

Wyjaśnienia oskarżonego P. O. (1) złożone w toku rozprawy apelacyjnej w dniu 20 października 2023 r.

Dokumenty załączone do apelacji obrońcy oskarżonego P. O. (1), adwokat M. Z. (3) (wymienione w pkt III.3 tejże apelacji)

Dokumenty załączone do apelacji obrońcy oskarżonego Ł. S., adwokata P. N.

Sąd Apelacyjny nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego P. O. (1), złożonych w toku rozprawy apelacyjnej w dniu (...) r., w zakresie twierdzeń o pobycie tego oskarżonego w N. wyłącznie w celu legalnej pracy, w tym w branży budowlanej i ogrodniczej oraz jego nieznajomość z oskarżoną M. M. (1). Pozostawały one bowiem w sprzeczności z wiarygodnym i prawidłowo ocenionym przez Sąd I instancji materiałem dowodowym, z którego wynikały okoliczności potwierdzające sprawstwo i winę oskarżonego w zakresie przypisanych mu przestępstw.

Natomiast wynikające z wyjaśnień oskarżonego P. O. (1) okoliczności dotyczące przebiegu jego edukacji i rozpoczęcia przezeń działalności gospodarczej – jakkolwiek brak było podstaw do poddania w wątpliwość ich wiarygodności – nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Podobnie, znaczenia dla rozstrzygnięcia nie miały dokumenty załączone do apelacji obrońcy oskarżonego P. O. (1), adwokat M. Z. (3), dotyczące pobytów i pracy oskarżonego w N. i A., w tym okresów tych pobytów, rodzaju wykonywanej pracy i prowadzonej działalności gospodarczej i zakresu jego obowiązków, jak również leczenia psychiatrycznego oskarżonego w latach (...) – jakkolwiek i w tym przypadku brak było podstaw do poddania w wątpliwość ich wiarygodności. Okoliczności wynikające z tych dokumentów nie mają bowiem istotnego znaczenia dla ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony, czy stanowi on przestępstwo i jakie, czy czyn zabroniony został popełniony w warunkach, o których mowa w art. 64 lub art. 65 Kodeksu karnego, lub czy zachodzą warunki do orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycznym na podstawie art. 93g Kodeksu karnego. W szczególności okoliczności dotyczące wykonywania przez oskarżonego pracy w N. ze swej istoty nie nadają się do wykluczenia zdarzeń objętych hipotezami aktu oskarżenia.

Podobnie, znaczenia dla rozstrzygnięcia nie miały dokumenty załączone do apelacji obrońcy oskarżonego Ł. S., adwokata P. N., w postaci świadectwa pracy w holenderskiej firmie (...) w okresie od (...) oraz zaświadczenia o zatrudnieniu na umowę zlecenie w (...).j. w okresie od (...) r. Jakkolwiek i w tym przypadku brak było podstaw do poddania w wątpliwość wiarygodności ww. dokumentów, to okoliczności z nich wynikające nie stanowiły okoliczności mających istotne znaczenie dla ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony, czy stanowi on przestępstwo i jakie, czy czyn zabroniony został popełniony w warunkach, o których mowa w art. 64 lub art. 65 Kodeksu karnego, lub czy zachodzą warunki do orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycznym na podstawie art. 93g Kodeksu karnego. W szczególności okoliczności dotyczące zatrudnienia oskarżonego w firmie holenderskiej, a następnie wykonywanie zlecań na rzecz firmy polskiej (i to po dacie przypisanych oskarżonemu czynów) ze swej istoty nie nadają się do wykluczenia zdarzeń objętych hipotezami aktu oskarżenia..

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. 2.

3. 4.

5. 6.

Apelacja (pierwszego) obrońcy

oskarżonych S. G. (2) i jednocześnie (pierwszego) obrońcy S. G. (1), adwokata T. J.:

1. Naruszenie prawa procesowego, art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. art. 92 k.p.k. i art. 410 k.p.k.

– w zakresie oceny dowodów – poprzez

dowolną ich ocenę, oparcie rozstrzygnięcia tylko na dowodach niekorzystnych i rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, w tym:

- danie wiary wyjaśnieniom oskarżonej M. (z postępowania przygotowawczego), pomimo że był to dowód z pomówienia, oskarżona nie stawiła się na kolejny termin i nie złożyła dodatkowych wyjaśnień, była winna oskarżonemu pieniądze,

- oparcie ustaleń faktycznych na wyjaśnieniach oskarżonej M. pomimo że był to „praktycznie jedyny dowód w sprawie”,

- pominięcie okoliczności (wynikającej z wyjaśnień oskarżonej M.), że oskarżony S. G. (2) nie był odpowiedzialny za cały proceder i nie mógł nim kierować, bowiem poszczególne kobiety były przypisane do różnych oskarżonych (w tym Ś., który nie podlegał G.) i nie wszystkie pieniądze trafiały do oskarżonego G.,

- pominięcie okoliczności, że oskarżona M. wskazywała na oskarżonego Z. jako na szefa (nie zaś na S. G. (2), czy S. G. (1)),

- pominięcie okoliczności, że oskarżona M. operowała tylko kilkoma nazwiskami kobiet, a pozostałych nie znała, a na rozprawie podtrzymała wyjaśnienia, że nie było żadnej grupy,

- oddalenie wniosku dowodowego o odtworzenie nagrań, jako niemożliwego do przeprowadzenia, bowiem nagrania, na które powoływał się prokurator nie istniały – co naruszyło zasadę z

art. 5 § 2 k.p.k.,

- naruszenie zasady domniemania niewinności przez zawarcie w opisie czynów sformułowania „co najmniej”,

- uznanie za wiarygodne zeznań świadków S. S. (1), D., S., U., M., G., K., B., P., Z., J., L., I., R., T., O., S., K., Baryłki, pomimo ich braków, w tym niepotwierdzenia tych zeznań na rozprawie,

- uznanie za wiarygodne zeznań świadka K. U. w zakresie szczegółów procederu czerpania korzyści z prostytucji, w stosowania przemocy, podczas gdy miała ona sporadyczny kontakt z córką P. U. (1),

- bezzasadne uznanie za niewiarygodne zeznań świadków A. C., A. W., M. S. (2), A. O.,

- pominięcie okoliczności, że S. R. posługiwała się sfałszowanymi dokumentami, zatem oskarżeni nie mogli nie mieć wątpliwości co do jej wieku,

- bezpodstawne uznanie za udowodnione sprawstwo oskarżonego,

- poczynienie ustaleń w przedmiocie korzyści majątkowych z prostytucji bez jakichkolwiek podstaw dowodowych, ale w oparciu o domysły i hipotetyczne założenia,

- zbiorczą i pobieżną ocenę zeznań świadków – kobiet trudniących się prostytucją, w tym brak oceny, czy były one doprowadzane do wykonania czynności seksualnych, jaka była ich podstawa względem klientów itp.

2. Naruszenie prawa procesowego – w zakresie prowadzenia postepowania dowodowego, w tym:

a) art. 391 § 1 k.p.k.

poprzez odczytanie zeznań świadka B. B. (2), R. P., M. P. (2) i J.,

b) art. 192 § 2 k.p.k. w zw. z

art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k., poprzez pominięcie przesłuchania P. U. (1) przez biegłego pomimo wątpliwości co do stanu jej zdrowia,

c) art. 6 k.p.k. w zw. z art. 398 § 1 k.p.k. i art. 410 k.p.k.

poprzez naruszenia prawa oskarżonych do obrony,

d) art. 374 § 1 k.p.k., art. 390 k.p.k., art. 171 § 2 k.p.k. w zw. z art. 370 k.p.k., art. 367 k.p.k., art. 117 § 2 k.p.k., tj. prawa oskarżonego do udziału w sprawie, poprzez prowadzenie czynności mimo usprawiedliwionej nieobecności oskarżonego,

e) art. 167 k.p.k.

poprzez niepowtórzenie czynności procesowych, do których doszło pod usprawiedliwioną nieobecność oskarżonych,

f) art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k., poprzez oddalenie wniosku o bezpośrednie przesłuchanie K. A.,

g) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 585 pkt 2 k.p.k. i art. 177 § 1a k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. i

art. 6 k.p.k., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu przesłuchania oskarżonej M. w drodze zagranicznej pomocy prawnej,

h) art. 167 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu przesłuchania funkcjonariuszy policji, którzy dokonywali sprawdzenia kobiet w miejscu świadczenia usług seksualnych,

i) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 391 § 1 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 585 pkt 2 k.p.k. i

art. 177 § 1 a k.p.k., poprzez odczytanie protokołów zeznań przebywających za granicą świadków oraz świadków nieustalonych z miejsca pobytu,

j) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 9 § 1 k.p.k., poprzez zaniechanie powołania z urzędu biegłego z zakresu psychologii celem oceny zeznań świadków, w tym kobiet trudniących się prostytucją, z uwagi na potrzebę ustalenia, czy nie zadziałały mechanizmu obronne (np. wyparcie) związane z negatywnymi przeżyciami wynikającymi z prostytucji;

3. Naruszenie prawa procesowego – w zakresie sporządzenia wyroku i uzasadnienia, w tym:

a) art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., poprzez niejednoznaczne sformułowanie opisu czynów w wyroku, w tym w zakresie poszczególnych czynności sprawczych i ich umiejscowienia w czasie,

b) art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 8 § 1 k.p.k., poprzez:

- nieodniesienie się do części dowodów,

- zaniechanie wskazania, które z kobiet były zmuszane do uprawiania prostytucji, jakie były ich zachowania seksualne, itp.,

- ograniczenie się do samej konstatacji istnienia grupy przestępczej i kierowniczej w niej roli oskarżonego S. G. (2), bez sprecyzowania w tym zakresie podstaw faktycznych i dowodowych,

- przyjęcie okoliczności podanych przez prokuraturę, jako własnych ustaleń Sądu;

4. Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez bezpodstawne stwierdzenie sprawstwa i winy oskarżonego, w tym uznanie:

- oskarżonego G. za członka grupy przestępczej podczas gdy brak dowodów istnienia takiej grupy,

- na podstawie wyjaśnień oskarżonej M., że oskarżony źle traktował kobiety, podczas gdy nie wynika to z zeznań świadków R. i U.,

- istnienia zorganizowanej grupy przestępczej, podczas gdy oskarżonych łączyły więzy krwi (relacja ojciec – synowie, która ze swej istoty jest hierarchiczna),

- że oskarżony S. G. (2) kierował grupą przestępczą, podczas gdy poszczególne czyny, które miały być popełniane w ramach grupy nie mieszczą się w ramach wspólnego „dzieła”, podziału ról, czy podziału zysków,

- że oskarżony S. G. (2) zmusił M. S. (3) do uznania długu 50 000 zł, podczas gdy ww. uczyniła to dobrowolnie, chcąc uniknąć problemów w pracy,

- że oskarżony uzyskiwał korzyści majątkowe, podczas gdy pieniądze nie były mu wręczane i nie odzyskał on pożyczonych środków,

- że oskarżony groził świadkowi U. spaleniem jej sklepu, podczas gdy z zeznań ww. wynikało, że oskarżony skierował do niej wypowiedzi o bliżej nieokreślonym znaczeniu („że ma piękny sklep i szkoda gdyby coś się stało”);

5. Naruszenie prawa materialnego:

a) art. 258 § 1 k.k. w zw. z art. 9 k.k., poprzez brak wykazania świadomości sprawcy w zakresie istnienia grupy przestępczej,

b) art. 204 § 2 k.k. i art. 204 § 1 k.k. w zw. z art. 204 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., poprzez uznanie, że oskarżony S. G. (1) nakłaniał małoletnią S. R. do uprawiania prostytucji, podczas gdy nie miał on świadomości co do wieku wymienionej,

c) art. 45 § 1 k.k. poprzez orzeczenie przepadku korzyści majątkowych, pomimo że ustalenia w tym zakresie poczyniono bez jakichkolwiek podstaw dowodowych, ale w oparciu o domysły i hipotetyczne założenia.

6. Rażąca surowość kary pozbawienia wolności, wynikająca z nieuwzględnienia niewyjaśnionych okoliczności, w tym przemawiających na korzyść oskarżonego, zwłaszcza wątpliwości towarzyszących popełnieniu czynów, jak również – w przypadku uznania winy oskarżonego – nieuwzględnienie sytuacji rodzinnej oskarżonego oraz okresu, jaki upłynął od popełnienia przestępstwa.

Apelacja (drugiego) obrońcy

oskarżonego S. G. (2), adwokata P. S.:

1. Naruszenie prawa procesowego, art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., poprzez

dowolną ocenę dowodów z:

a) wyjaśnień oskarżonych: S. G. (2), M. M. (1), K. T.,

b) zeznań świadków: E. S. (1), B. B. (2), A. W., A. O., K. R., P. U. (1), K. G., A. M., A. K. (1), J. D. (1), S. S. (1), M. S. (2), D. I., M. S. (3),

c) zeznań świadków: K. U., A. K. (2), P. O. (2), I. B., O. M. (zd. L.), A. B., J. J., B. J., I. L. (1), S. S. (4) (zd. R.), M. T., R. P., M. P. (2), M. Z., P. B., M. M., B. S., S. K. (1),

d) dokumentów: dokumentacji z (...), ze (...) im. (...), z (...) A. – w zakresie przyjęcia, że osobą odpowiedzialną za wzięcie pożyczek był oskarżony S. G. (2),

e) konfrontacji oskarżonej M. M. (1) i świadka I. S..

2. Naruszenie prawa procesowego, art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., poprzez

pominięcie uznanych za wiarygodne dowodów z zeznań świadków: K. G., J. D. (2), A. B., A. K. (1), M. S. (3).

3. Naruszenie prawa procesowego – w zakresie prowadzenia postepowania dowodowego, w tym:

a) art. 392 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z

art. 391 § 1 k.p.k., poprzez uniemożliwienie swobodnej wypowiedzi świadków, uniemożliwienie zadawania świadkom pytań przez obrońców,

b) art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 391 § 1a k.p.k., poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrony i:

- brak bezpośredniego przesłuchania świadków,

- nieprzesłuchanie świadka P. U. (1) z udziałem biegłego lekarza lub psychiatry (z uwagi na jej leczenie psychiatryczne),

- nieprzesłuchanie K. A. oraz nieprzeprowadzenie przesłuchań w formie wideokonferencji, w sytuacji, gdy nie powodowałoby to przewlekłości postępowania,

- nieprzesłuchanie lekarzy psychiatrów leczących M. M. (1);

c) art. 117 § 2a k.p.k. i art. 374 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., poprzez prowadzenie rozprawy pod nieobecność oskarżonego S. G. (2) pomimo wniosku o odroczenie rozprawy z uwagi na złe samopoczucie oskarżonego i pod jego usprawiedliwioną nieobecność;

d) 171 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 386 § 2 k.p.k. i art. 6 k.p.k. poprzez usunięcie oskarżonych z sali, pomimo prowadzenia przesłuchania świadka P. U. (1) w formie wideokonferencji.

4. Naruszenie prawa procesowego, art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. – w zakresie sporządzenia uzasadnienia – poprzez niewskazanie podstaw dowodowych ustaleń w przedmiocie działania i roli oskarżonego S. G. (2) w zorganizowanej grupie przestępczej.

5. Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez bezpodstawne (w tym naruszające zasadę z art. 5 § 2 k.p.k.) stwierdzenie sprawstwa i winy oskarżonego, w tym uznanie:

- że miał on świadomość w zakresie funkcjonowania grupy przestępczej,

- nakłaniał (w tym E. S. (1) i B. B. (2)) do uprawiania prostytucji, ułatwiał (w tym A. W., A. O., K. R., (...) i (...)) uprawianie prostytucji i czerpał z tego korzyści majątkowe,

- doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem trzy podmioty bankowe,

- zabrał w celu przywłaszczenia sprzęt AGD na szkodę E. S. (1) i kierował wobec niego groźby karalne.

6. Naruszenie prawa materialnego:

a) art. 286 § 1 k.k. w zw. z

art. 297 § 1 k.k., poprzez nieuwzględnienie tego, że stan faktyczny niniejszej sprawy nie potwierdzał, jakoby oskarżony S. G. (2) wyczerpał ustawowe znamiona ww. czynu;

b) art. 65 § 1 k.k., poprzez jego zastosowanie pomimo braku podstaw faktycznych i dowodowych wskazujących na świadome działanie oskarżonego S. G. (2) w zakresie funkcjonowania grupy przestępczej oraz osiągnął korzyści z przestępstwa,

c) art. 46 § 1 k.k.

poprzez zobowiązanie oskarżonego S. G. (2) do naprawienia szkody, pomimo braku dowodów jego świadomości, co do zobowiązań kredytowych.

7. Ewentualny – rażąca surowość kary w odniesieniu do kar jednostkowych i kar łącznych pozbawienia wolności i grzywien, a to w następstwie nieuwzględniania dyrektyw ich wymiaru (art. 53 k.k. w zw. z art. 115 § 2 k.k.), w tym zachowania oskarżonego po popełnieniu czynu i jego warunków osobistych, jak również wymierzenia kary bezwzględnej, bez uwzględniania art. 58 § 1 k.k.

Apelacja (trzeciego) obrońcy

oskarżonego S. G. (2), adwokata M. W.:

1. Naruszenie prawa procesowego,

art. 7 k.p.k., poprzez dowolną ocenę dowodów z:

a) wyjaśnień oskarżonej M. M. (1) (dowodu z pomówienia),

b) zeznań świadków: P. U. (1) (będącej osobą skonfliktowaną z oskarżonym), J. D. (1), A. M., I. L. (1), J. J., M. T., A. K. (1) (będącymi świadkami jedynie ze słyszenia), jak również K. G., A. O. i A. W. (poprzez uznanie ich za niewiarygodne) oraz E. S. (1), D. I., M. S. (3) (poprzez uznanie ich za wiarygodne).

2. Naruszenie prawa procesowego, art. 5 § 2 k.p.k., poprzez nieuwzględnienie wątpliwości co do:

- kierowniczej roli oskarżonego S. G. (2) w grupie przestępczej,

- sprawstwa oskarżonego w zakresie ułatwiania prostytucji osobom o imionach E. i A..

3. Naruszenie prawa procesowego – w zakresie prowadzenia postepowania dowodowego, w tym:

a) art. 375 § 2 k.p.k. w zw. z art. 390 § 2 k.p.k.

oraz art. 171 § 2 k.p.k. i art. 370 § 1 k.p.k. i art. 6 ust. 3 lit.d EKPC, poprzez uniemożliwienie oskarżonemu zadawania pytań świadkom E. S. (1) i P. U. (1), po ich przesłuchaniu pod nieobecność oskarżonego;

b) art. 390 § 2 i 3 k.p.k., poprzez ich jednoczesne zastosowanie, tj. przesłuchanie świadka P. U. (1) zarówno pod nieobecność oskarżonego na sali, jak i w drodze telekonferencji;

c) art. 391 § 1 k.p.k. w zw. z

art. 394 § 2 k.p.k., poprzez ujawnienie bez odczytywania zeznań przebywających za granicą świadków B. B. (2) i K. R., podczas gdy dowody te z uwagi na ich wagę dla rozstrzygnięcia winny być przeprowadzone w trybie art. 177 § 1a k.p.k.;

d) art. 366 § 1 k.p.k., poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności w postaci tożsamości kobiet o imionach E. i A.;

e) art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k., poprzez nieprzesłuchanie K. A., w sytuacji, gdy nie powodowałoby to przewlekłości postępowania;

f) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z zeznań świadka Ż. M. (córki oskarżonej M. M. (4)), podczas gdy zebrany materiał dowodowy wskazywał, ze również ona uczestniczyła w przestępczym procederze czerpana korzyści z nierządu i mogła mieć wiedzę na temat zachowań oskarżonego S. G. (2).

Apelacja (drugiego) obrońcy

oskarżonego S. G. (1), adwokata M. W.:

1. Naruszenie prawa procesowego,

art. 7 k.p.k., poprzez dowolną ocenę dowodów z:

a) wyjaśnień oskarżonej M. M. (1) (dowodu z pomówienia),

b) zeznań świadków: P. U. (1) (wypowiadającej się o oskarżonym S. G. (1) wyłącznie na podstawie plotek), S. S. (4) (poprzednio R.) (która w ogóle nie znała wymienionego oskarżonego), A. W. (poprzez uznanie ich za niewiarygodne).

2. Naruszenie prawa procesowego, art. 5 § 2 k.p.k., poprzez nieuwzględnienie wątpliwości co do:

- udziału oskarżonego S. G. (1) w grupie przestępczej.

- sprawstwa ww. oskarżonego w zakresie ułatwiania prostytucji osobom o imionach A., A., A., M..

3. Naruszenie prawa procesowego – w zakresie prowadzenia postepowania dowodowego, w tym:

a) art. 375 § 2 k.p.k. w zw. z art. 390 § 2 k.p.k.

oraz art. 171 § 2 k.p.k. i art. 370 § 1 k.p.k., art. 6 k.p.k. i art. 6 ust. 3 lit.d EKPC, poprzez uniemożliwienie oskarżonemu zadawania pytań świadkowi P. U. (1), po jej przesłuchaniu pod nieobecność oskarżonego;

b) art. 390 § 2 i 3 k.p.k., poprzez ich jednoczesne zastosowanie, tj. przesłuchanie świadka P. U. (1) zarówno pod nieobecność oskarżonego na S., jak i w drodze telekonferencji;

c) art. 391 § 1 k.p.k. w zw. z

art. 394 § 2 k.p.k., poprzez ujawnienie bez odczytywania zeznań przebywającej za granicą świadek K. R., podczas gdy dowody te z uwagi na ich wagę dla rozstrzygnięcia winny być przeprowadzone w trybie art. 177 § 1a k.p.k.;

d) art. 366 § 1 k.p.k., poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności w postaci tożsamości kobiet o imionach A., A., Ania, M..

e) art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k., poprzez nieprzesłuchanie K. A., w sytuacji, gdy nie powodowałoby to przewlekłości postępowania;

f) art. 120 § 1 k.p.k. w zw. z art. 169 § 1 k.p.k., poprzez oddalenie wniosków dowodowych obrony, bez wcześniejszego wezwania obrońcy o uzupełnienie ich braków formalnych;

g) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z zeznań świadka Ż. M. (córki oskarżonej M. M. (1)), podczas gdy zebrany materiał dowodowy wskazywał, że również ona uczestniczyła w przestępczym procederze czerpana korzyści z nierządu i mogła mieć wiedzę na temat zachowań oskarżonego S. G. (1);

h) art. 117 § 2a k.p.k., poprzez niezasadne uznanie nieobecności oskarżonego S. G. (1) za nieusprawiedliwioną i przeprowadzenie rozprawy pod jego nieobecność.

Apelacja (pierwszego) obrońcy

oskarżonego W. G., adwokata M. W.:

1. Naruszenie prawa procesowego,

art. 7 k.p.k., poprzez dowolną ocenę dowodów z:

a) wyjaśnień oskarżonej M. M. (1) (dowodu z pomówienia),

b) zeznań świadków: P. U. (1) i P. B. (z których wypowiedzi nie wynikają okoliczności potwierdzające sprawstwo oskarżonego W. G.), I. L. (2) (poprzez uznanie ich za niewiarygodne).

2. Naruszenie prawa procesowego, art. 5 § 2 k.p.k., poprzez nieuwzględnienie wątpliwości co do:

- udziału oskarżonego W. G. w grupie przestępczej,

- sprawstwa ww. oskarżonego w zakresie ułatwiania prostytucji I. L. (2).

3. Naruszenie prawa procesowego – w zakresie prowadzenia postepowania dowodowego, w tym:

a) art. 375 § 2 k.p.k. w zw. z art. 390 § 2 k.p.k.

oraz art. 171 § 2 k.p.k. i art. 370 § 1 k.p.k., art. 6 k.p.k. i art. 6 ust. 3 lit.d EKPC, poprzez uniemożliwienie oskarżonemu zadawania pytań świadkowi P. U. (1), po jej przesłuchaniu pod nieobecność oskarżonego;

b) art. 390 § 2 i 3 k.p.k., poprzez ich jednoczesne zastosowanie, tj. przesłuchanie świadka P. U. (1) zarówno pod nieobecność oskarżonego na S., jak i w drodze telekonferencji;

c) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z zeznań świadka Ż. M. (córki oskarżonej M. M. (1)), podczas gdy zebrany materiał dowodowy wskazywał, że również ona uczestniczyła w przestępczym procederze czerpana korzyści z nierządu i mogła mieć wiedzę na temat zachowań oskarżonego W. G..

Apelacja obrońcy

oskarżonego L. W., adwokata M. W.:

1. Naruszenie prawa procesowego,

art. 7 k.p.k., poprzez dowolną ocenę dowodów z:

a) wyjaśnień oskarżonej M. M. (1) (dowodu z pomówienia),

b) zeznań świadków: P. O. (3) (poprzez uznanie ich za wiarygodne), A. W. (poprzez uznanie ich za niewiarygodne), A. M. (z której wypowiedzi nie wynikają okoliczności potwierdzające sprawstwo oskarżonego W.), S. S. (4) (zd. R.) (która nie pamiętała faktów mogących potwierdzać sprawstwo oskarżonego W.).

2. Naruszenie prawa procesowego, art. 5 § 2 k.p.k., poprzez nieuwzględnienie wątpliwości co do:

- udziału oskarżonego L. W. w grupie przestępczej,

- sprawstwa ww. oskarżonego w zakresie ułatwiania prostytucji A. D., A. W., A. M. oraz podżegania S. R. do posłużenia się przerobionym dokumentem.

3. Naruszenie prawa procesowego – w zakresie prowadzenia postepowania dowodowego, w tym:

a) art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. i art. 170 § 1a k.p.k., poprzez nieprzesłuchanie K. A., w sytuacji, gdy nie powodowałoby to przewlekłości postępowania;

b) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z zeznań świadka A. D. oraz Ż. M. (córki oskarżonej M. M. (1)), podczas gdy zebrany materiał dowodowy wskazywał, że również ona uczestniczyła w przestępczym procederze czerpana korzyści z nierządu i mogła mieć wiedzę na temat zachowań oskarżonego L. W..

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Częściowo zasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Częściowo zasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Uwagi wstępne

Opisane powyżej apelacje obrońców

oskarżonych S. G. (2), S. G. (1), W. G. i L. W.

sporządzone zostały w sposób bardzo obszerny, co jednak nie przełożyło się na ich skuteczność. Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia któregokolwiek z podniesionych w nich zarzutów – poza częściowo zarzutami ewentualnymi nadmiernej surowości kary. Z kolei wielość i obszerna redakcja zarzutów, przede wszystkim zaś ich powtarzający się charakter, wymuszały – dla uniknięcia powtórzeń w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego oraz zwartości i klarowności wywodu – dokonanie pewnej ich hierarchizacji oraz łącznego ustosunkowania się do części z nich.

Podkreślić także należało, że w ramach rozbudowanych środków odwoławczych, każdy z ww. apelujących powtarzał te same kwestie przez pryzmat różnych rodzajowo zarzutów. Dotyczy to chociażby oceny wyjaśnień oskarżonych, w tym M. M. (1) i zeznań świadków – kobiet wykonujących usługi seksualne. Sposób oceny tych dowodów był kwestionowany przez apelujących raz poprzez zarzut obrazy przepisów postępowania, następnie zaś po raz kolejny w ramach zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Zdaniem Sądu odwoławczego wielokrotne powtarzanie tych samych okoliczności tylko w ramach różnych rodzajowo zarzutów i przez to ich sztuczne mnożenie nie może przynieść oczekiwanego rezultatu i nie zasługuje na akceptację ze strony Sądu odwoławczego (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2018 r. II AKa 393/17).

Po analizie całości ww. apelacji obrończych wraz z ich uzasadnieniami oraz pierwszoplanowymi wnioskami o uniewinnienie oskarżonych S. G. (2), S. G. (1), W. G. i L. W., stwierdzić należało, że głównym celem apelujących było wykazanie, że w zachowaniu oskarżonych brak było elementów, które odpowiadałyby stronie przedmiotowej i podmiotowej przypisanych im czynów.

Podkreślenia wymagało jednakże, że warunkiem koniecznym wykazania błędów w ustaleniach faktycznych, jest uprzednie dowiedzenie, że Sąd I instancji ustalając fakty, naruszył konkretne zasady procesowe. Błąd w ustaleniach faktycznych nie może bowiem wynikać wyłącznie z wątpliwości strony, czy też z przyjęcia przez nią odmiennej wersji zdarzeń, ale musi mieć konkretną przyczynę, a przyczyną taką jest właśnie naruszenie reguł procedowania. Autorzy opisanych powyżej apelacji wytknęli co prawda – i to licznie – uchybienia konkretnym regułom procedowania, uczynili to jednakowoż nieskutecznie. Nie potwierdził się zatem żaden z wytkniętych przez apelujących przypadków naruszenia przez Sąd I instancji reguł procedowania, w tym dotyczących prowadzonego w toku rozprawy głównej postępowania dowodowego.

Ad. 1.2.a), c), f), g), i), 2.3.b), 3.3.c), 4.3.c), d), f), 6.3.a)

Wymienione zarzuty – odnoszące się do sposobu procedowania Sądu I instancji co do dowodu z

zeznań świadków przebywających za granicą oraz nieustalonych z miejsca pobytu, tj. B. B. (2), K. R., R. P., M. P. (2), B. J. oraz K. A.

– choć stanowiły przypadek zarzucenia uchybienia konkretnym regułom procedowania i wykraczał poza polemiczne wytknięcie przez apelującego naruszenia generalnych zasad procesowych, okazały się niezasadne i to w stopniu oczywistym.

Zauważyć należało, że rację mieli apelujący, wskazując, że dowody z zeznań ww. świadków miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie sprawstwa i winy oskarżonych, co nie oznacza jednakże – jak zdawali się oczekiwać apelujący – że w odniesieniu do tych dowodów niemożliwym było zastosowanie dyspozycji art. 391 § 1 k.p.k.

Podkreślenia wymagało, że przepis

art. 391 § 1 k.p.k., wprost zezwala sądowi uznać za wystarczające odczytanie poprzednio złożonych zeznań świadka, a to m.in. w sytuacji, gdy świadkowi nie można było doręczyć wezwania. Taka zaś sytuacja zaistniała w toku postępowania rozpoznawczego, kiedy to pomimo prób podjętych rzez Sąd I instancji nie udało się ustalić miejsca pobytu niektórych świadków, w tym K. A., co do innych zaś ustalono, że przebywają na stałe zagranicą.

Dodać należało, w szczególności, że w odniesieniu do

świadka K. A. ustalenie jego miejsca pobytu wykraczało poza możliwości dostępne Sądowi I instancji, skoro świadek ten w czasie częściowo pokrywającym się z okresem, kiedy toczyło się postępowanie I-instancyjne w niniejszej sprawie, poszukiwany był dla potrzeb innej sprawy karnej ((...) Sądu Okręgowego w K.) i osadzony został dopiero dnia (...) r. W tym kontekście chybione okazało się też stanowisko apelacji, jakoby ostateczna rezygnacja przez Sąd I instancji z bezpośredniego przesłuchania świadka A. i oddalenie – na podstawie

art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. – ponawianego w tym zakresie wniosku dowodowego obrony, stanowiła naruszenie procedury mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia – to pomimo tego, że w sytuacji, w której zaktualizowały się okoliczności objęte dyspozycją art. 391 § 1 k.p.k., wydawanie przez sąd decyzji procesowej w oparciu o przepisy art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k., ocenić należało jako zbędne.

Dodać należało, że w odniesieniu do wszystkich ww. świadków zakres czynności podjętych przez Sąd I instancji w ramach prób doręczenia im wezwania na rozprawę oraz ustalenia miejsca pobytu, był wystarczający dla stwierdzenia realizacji przesłanki ujętej w powołanym art. 391 § 1 k.p.k.

W tej sytuacji, wobec spełnienia w ocenianym przypadku ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 391 § 1 k.p.k., skorzystanie przez Sąd I instancji z wynikającej z niego możliwości nie mogło jednocześnie stanowić – jak utrzymywali apelujący – naruszenia zawartego w tym artykule przepisu. Tak więc zeznania ww. świadków złożone w toku śledztwa mogły być w zgodzie z powołanymi przepisami odczytane na rozprawie. Tym samym zeznania te zostały prawidłowo wprowadzone do procesu, stąd oparcie na nich ustaleń faktycznych Sądu I instancji nie stanowisko naruszenia

art. 410 k.p.k., ani nie naruszało prawa oskarżonych do obrony (art. 6 k.p.k.).

Dodać przy tym należało, że zeznania ww. świadków, w tym B. B. (2), czy K. R. złożone w toku postępowania przygotowawczego były szczegółowe, zawierały wskazanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, przede wszystkim zaś – co zdawało się umykać uwadze apelujących – podlegały one weryfikacji przy wykorzystaniu innych źródeł dowodowych. Odczytane zeznania nie były to zatem jedyne dowody obciążające oskarżonych.

W kontekście powyższych rozważań, oczywiście chybione było stanowisko apelacji, jakoby Sąd I instancji zaniechał przeprowadzenia z urzędu przesłuchania świadka K. A., naruszając przy tym

art. 167 k.p.k.

oraz zasadę bezpośredniości. Jak bowiem wskazano powyżej – Sąd I instancji wyczerpał dostępne środki zmierzające do bezpośredniego przesłuchania wymienionego świadka na rozprawie, a dowód z jego zeznań został prawidłowo wprowadzony do procesu (art. 391 § 1 k.p.k.). Dowód ten został zatem – w znaczeniu procesowym – przeprowadzony.

Oczywiście chybiony był też zarzut naruszenia ww. przepisu

art. 167 k.p.k.

poprzez poniechanie przeprowadzenia – i to z urzędu – przesłuchania

oskarżonej M. M. (1)

w drodze zagranicznej pomocy prawnej. Autorzy tego zarzutu zdawali się nie pamiętać, że oskarżona M. M. (1) przesłuchana została (i to wielokrotnie) w toku postępowania przygotowawczego, jak również na rozprawie głównej, przy czym na rozprawie w dniu (...) r., Sąd Okręgowy postanowił przesłuchać M. M. (1) ponownie, a to wobec nieobecności oskarżonego Z. podczas poprzedniego jej przesłuchania (t. XIX, k. 3687). Podkreślenia wymagało przy tym, że na wspomnianej rozprawie w dniu 10 października 2017 r. – jak wynika z zapisów protokołu – obecni byli obrońcy wszystkich oskarżonych, Sąd nie tylko ponownie przesłuchał oskarżoną, ale też odczytał protokoły wszystkich jej wcześniejszych wyjaśnień oskarżonej, a oskarżona skorzystała z prawa odmowy odpowiedzi na pytania współoskarżonych, w końcu zaś – dalsza jaj obecność na rozprawie uznana została przez Sąd za niekonieczną. W tej sytuacji, ponowne przesłuchiwanie oskarżonej na rozprawie i to inicjowane przez Sąd I instancji z urzędu, przy konieczności uruchamiania procedury zagranicznej pomocy prawnej – jawiło się jako pozbawione jakiejkolwiek racjonalnej podstawy.

Ad. 2.3.a), d), 3.3.a), b), 4.3.a), b), 5.3.a), b)

Nie potwierdziły się też kolejne z zarzuconych i skonkretyzowanych przez apelujących przypadków naruszenia procedury, w tym

art. 390 § 2 k.p.k. w zw. z art. 375 § 2 k.p.k. i

art. 6 k.p.k., dotyczące sposobu procedowania Sądu I instancji w zakresie

przesłuchań świadków prowadzonych pod nieobecność oskarżonych.

Nie sposób zatem dopatrzyć się naruszenia prawa do obrony oskarżonych w podjęciu przez przewodniczącego decyzji o przesłuchaniu świadków, w tym E. S. (1) i P. U. (1) pod nieobecność oskarżonych, skoro możliwość taka wprost przewidziana jest w przepisie art. 390 § 2 k.p.k. Wbrew twierdzeniom apelujących wysłuchanie świadka bez obecności oskarżonych nie narusza standardów rzetelności procesu. Przede wszystkim przewidział to ustawodawca dokonując wyboru chronienia prawa świadka na rzecz ochrony życia i zdrowia kosztem prawa do obrony. Dopuszczalnym jest to także według standardów strassburskich w sytuacji, gdy jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, podczas zeznań ś

[…]