Dostawcy towaru bez wiedzy o kłopotach firmy. Sąd wyeliminował siedem podmiotów z czynu oszustwa

Sąd Apelacyjny odstąpił od sporządzania uzasadnienia wydanego wyroku na formularzu UK 2, albowiem zastosowanie tego formularza czyniłoby uzasadnienie nieczytelnym i trudnym do zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k.

Sąd Okręgowy w Legnicy wyrokiem z 11 sierpnia 2023r. sygn. akt III K 104/19 orzekł następująco:

I. oskarżonych S. B. i E. N. uznaje za winnych popełnienia zarzucanego im czynu i za to na podstawie art. 294 § 1 k.k. wymierza im kary po 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

II. na podstawie art. 627 k.p.k. w zw. z art. 636 k.p.k. zasądza od oskarżonych na rzez Skarbu Państwa koszty sądowe w częściach po ½, w tym opłaty w kwotach po 300 zł.

Wyrok zaskarżyli obrońcy oskarżonych oraz prokurator co do obojga oskarżonych w zakresie rażącej niewspółmierności (łagodności) wymierzonych kar.

Obrońca oskarżonej E. N. adw. M. J., zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy w całości - na korzyść oskarżonej.

Wyrokowi zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, które miały wpływ na treść orzeczenia (art. 438 pkt 3 k.p.k.):

1. poprzez pominięcie szeregu istotnych okoliczności, a mianowicie:

a) specyfiki działalności gospodarczej niedużych, rodzinnych przedsiębiorstw nieposiadających znacznego majątku,

b) iż pokrzywdzeni wiedzieli o trudnej sytuacji majątkowej firmy oskarżonych i godzili się na spłatę wierzytelności z opóźnieniem,

c) że oskarżeni realizowali swoje zobowiązania aż do około 7 lutego 2014 roku,

d) że rzeczywistą przyczyną zaprzestania spłaty zobowiązań było wszczęcie przez jednego z wierzycieli ( (...) sp. z o.o.) egzekucji komorniczej, w ramach której zajęte zostały rachunki bankowe należące do spółki (...), wierzytelności oraz ruchomości, w efekcie czego oskarżona nie mogła dokonywać przelewów na rzecz wierzycieli.

2. poprzez nieprawidłowe ustalenie, że oskarżona E. B. wprowadzała pokrzywdzonych kontrahentów w błąd co do kondycji (...) spółki (...) oraz co do zamiaru i możliwości zapłaty w całości za pobrany towar, który miał zostać „wyłudzony” a także, że oskarżona działała w celu uzyskania korzyści majątkowej.

Obrońca wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów:

- zawiadomienie o wszczęciu postępowania w celu wykonania zabezpieczenia,

- dwa zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z dnia 5 lutego 2014 roku,

- zajęcie wierzytelności z dnia 5 lutego 2014 roku,

- zawiadomienie o wszczęciu postępowania w celu wykonania zabezpieczenia z ruchomości z dnia 5 lutego 2014 roku,

na okoliczność daty zajęcia rachunków bankowych oraz wierzytelności wobec faktora, co uniemożliwiło dalszą spłatę wierzytelności przez oskarżoną.

Mając powyższe na uwadze, obrońca wniósł o:

- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej od popełnienia zarzucanego jej czynu,

- ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Obrońca oskarżonego S. B. adw. P. W. zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonego. Wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 424 §1 pkt 1 k.p.k. poprzez brak oceny wyjaśnień oskarżonych, co uniemożliwia dokonania kontroli instancyjnej orzeczenia, zweryfikowania motywów, jakimi kierował się Sąd I instancji przy wydawaniu orzeczenia i ustalaniu stanu faktycznego sprawy, w sytuacji, gdy wyjaśnienia oskarżonych mają walor podstawowego źródła dowodowego, w tym w zakresie potwierdzenia braku jakiegokolwiek zamiaru, świadomości sprawstwa S. B. w zakresie czynu określonego w art. 286 § 1 k.k.;

2. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., przez pominięcie zeznań E. W. oraz D. L., w sytuacji gdy ww. świadkowie zostali przywołani przez oskarżyciela publicznego w akcie oskarżenia (w zakresie odczytania protokołów ich zeznań), a ich depozycje (w szczególności świadka E. W.) przekonują o braku zamiaru oskarżonego w zakresie wypełnienia znamion przestępstwa oszustwa;

3. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 424§§ 1 pkt 1 k.p.k., przez pominięcie zeznań A. K., w sytuacji gdy świadek cyklicznie nie stawiała się na rozprawy mimo kierowanych doń wezwań, a z zeznań świadka składanych w toku postępowania przygotowawczego wynikało, że świadek posiada wiedzę w przedmiocie kontaktowania się z przedstawicielami spółki (...) ergo w zakresie przyczyn nieregulowania należności, co z kolei powinno współkształtować dokonanie ustaleń faktycznych sprawy, w szczególności w zakresie braku zamiaru oskarżonego;

4. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., przez nieprawidłowe dokonanie gromadzenia materiału dowodowego sprawy wyrażające się zbiorczym ujawnieniem dowodów zawnioskowanych aktem oskarżenia, bez sprecyzowania, których konkretnych dowodów ta czynność dotyczy (por. „dokumentacja zgromadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś.", „kserokopia dokumentacji ze sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Legnicy VI Wydział Gospodarczy o sygnaturze VI GBs 2/14”, „kserokopia dokumentacji ze sprawy komorniczej Km 262/14 z wniosku firmy (...) przeciwko firmie (...), co uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej orzeczenia i zweryfikowanie, jaka część materiału sprawy została uwzględniona w procesie rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy;

5. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, polegające na oparciu rozstrzygnięcia na niepełnej opinii biegłego sądowego S. E., który wykonał opinie na podstawie niepełnej dokumentacji, niekompletnych ksiąg, ustalił dzień niewypłacalności w oparciu o bilans z 2013 i 2014 r. sporządzony przez oskarżoną;

6. art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów skutkujące w konsekwencji błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na uznaniu oskarżonego S. B. winnym zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie daje podstaw do uznania, że oskarżony zrealizował znamiona przedmiotowe i podmiotowe przestępstwa oszustwa;

7. art. 153 k.p.k. przez brak rozpoznania wniosku obrońcy oskarżonego w przedmiocie sprostowania protokołu zeznań świadka L. F. składanych podczas rozprawy z dnia 10 listopada 2021 r., w zakresie, w jakim świadek oświadczył - w końcowej części swojej wypowiedzi - że nie żąda ścigania oskarżonych i nie czuje się pokrzywdzony, które to sformułowanie nie zostało ujęte w protokole rozprawy, w sytuacji gdy taka okoliczność powinna współkształtować ustalenia faktyczne sprawy i przekonywać o braku świadomości i zamiaru oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu;

8. art. 148§ 2 k.p.k., co wyrażało się brakiem zamieszczenia w protokole rozprawy głównej treści głosów stron, co uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej orzeczenia i odniesienie się do wszystkich argumentów szczegółowo wyrażonych na koniec postępowania dowodowego;

9. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego wbrew przede wszystkim zasadom wiedzy i doświadczenia życiowego, polegającą na braku wszechstronnej i wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wyrażające się w szczególności uznaniem za miarodajną do sprawy opinię biegłego S. E., podczas gdy - jak wynika z jego przesłuchania - biegły nie weryfikował poprawności bilansu spółki oraz nie sprawdzał stanu wierzytelności spółki (...), a nadto jego ustalenia sytuacji finansowej spółki pozostają sprzeczne z Decyzją Dyrektora Izby Skarbowej we W. oraz ustaleniami L. B., której opinia została uznana przez Sąd Okręgowy jako pełna i kompletna;

10. art. 170§ 3 k.p.k. a contrario w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., przez brak rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w zakresie wniosku dowodowego obrony w przedmiocie przesłuchania L. B., w sytuacji gdy świadek sporządziła pisemną opinię w sprawie (uznaną przez Sąd Okręgowy jako w pełną i stanowiącą miarodajny materiał dowodowy) i zakwestionowała ustalenia biegłego S. E., do których biegły się odniósł, co w rezultacie uniemożliwia ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy;

11. art. 4 k.p.k., art. 5 §2 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. przez dokonanie sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego w tym zeznań świadków A. N. przez uznanie jej wiarygodności przy równoczesnym braku oceny wyjaśnień oskarżonych;

II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na jego treść, wyrażający się:

1. przyjęciem, że pokrzywdzeni potwierdzali, iż „w okresie objętym zarzutem kontaktowali się obydwoma oskarżonym”, co w ocenie Sądu a quo miało potwierdzać zamiar oskarżonych, podczas gdy takiej okoliczności nie potwierdził świadek M. K. (tak w toku postępowania przygotowawczego, jak i sądowego), świadek J. B. (przesłuchiwany przed Sądem Okręgowym), czy świadek P. C., który zeznał w toku postępowania jurysdykcyjnego, iż: „ja nie rozmawiałem z Panem B. od 2013 r. na temat zaległości”,

2. przyjęciem, że oskarżony umyślnie wprowadził w błąd pokrzywdzonych, co do możliwości i zamiaru zapłaty przez spółkę za zakupiony towary, w sytuacji, gdy taka świadomość mogła się kształtować u oskarżonego S. B. dopiero po zakończeniu działalności gospodarczej i ujawnieniu okoliczności dotyczących przestępczego procederu oskarżonej polegającej na przywłaszczeniu majątku spółki,

3. przyjęciem, że oskarżony S. B. popełnił czyn opisany w części wstępnej

wyroku, z tym, iż ustalił, że miał zamiar popełnienia zarzucanego czynu wprowadzając pokrzywdzonych w błąd, co do sytuacji finansowej spółki i możliwości zapłaty,

4. przyjęciu, że oskarżeni byli karani, podczas gdy względem oskarżonego S. B. Sąd Okręgowy we Wrocławiu nie zarządził wykonania kary orzeczonej przez Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej w sprawie o sygn. akt II K 611/14 i karalność oskarżonego uległa zatarciu.

Powołując się na powyższe, na podstawie art. 427 §1 k.p.k. i art. 437 § 1 i 2 k.p.k., wniósł o:

• zmianę zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i uniewinnienie oskarżonych od popełnienia zarzucanych im czynów,

ewentualnie o

• uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Prokurator (...)w Z.zaskarżył wyrok w zakresie orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonych.

Powołując się na przepisy art. 427 § 2 k.p.k., 438 pkt 4 k.p.k., wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec S. B. i E. N. kary roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności za przypisany im czyn z art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 294 § 1 k.k., przy zastosowaniu art. 12 k.k., wynikającą z niedostatecznego uwzględnienia przez sąd wysokiego stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, wynikającego z działania umyślnego, rażącego nadużycia zaufania udzielonego oskarżonym jako stronie kontraktu przez pokrzywdzonych, pełnej premedytacji działania oskarżonych i świadomego nieliczenia się z zawartymi przez siebie zobowiązaniami wobec partnerów gospodarczych, rażącego i lekceważącego stosunku do swoich obowiązków wynikających z tych zobowiązań, braku jakichkolwiek skrupułów i działania w sposób bezwzględny, z nastawieniem na osiągnięcie jak największego zysku, a więc pokrzywdzenia jak największej liczby osób, przemyślanego i konsekwentnie realizowanego sposobu popełnienia przestępstwa, opartego na wcześniej wymyślonym planie i schemacie bezprawnego wprowadzenia w błąd pokrzywdzonych co do swojej kondycji finansowej, wyrządzenia szkody w wielkich rozmiarach ( 4.703.302,54 zł, co stanowiło w 2013 roku równowartość 1289 średnich miesięcznych wynagrodzeń), brak po ich stronie jakiejkolwiek woli w kierunku naprawienia wyrządzonej szkody i zadośćuczynienia osobom pokrzywdzonym, a także nieuwzględnienia przy ocenie postawy oskarżonych faktu ich uprzedniej karalności za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu i interesom uczestników obrotu cywilnoprawnego, co powoduje, że orzeczona kara w żaden sposób nie spełni swych celów zapobiegawczych i wychowawczych wobec sprawców, jak też potrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonych, na podstawie art. 294 § 1 k.k., kary po sześć lat pozbawienia wolności.

Na skutek apelacji oskarżonych i prokuratora - Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia września 2025r sygn. akt II AKa 186/24 orzekł następująco:

I. zmienia zaskarżony wyrok wobec S. B. i E. N. w ten sposób, że z czynu przypisanego oskarżonym w punkcie I części rozstrzygającej eliminuje doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem:

- spółki (...) S.A. z siedzibą w C., ul. (...) w kwocie 561.192,38 zł,

- spółki jawnej (...) z siedzibą w J., ul. (...) w kwocie 19.479,08 zł,

- spółki (...) S.A. z siedzibą w K., ul. (...) w kwocie 27.533,87 zł,

- spółki cywilnej (...) K. K. w J., ul. (...) w kwocie 83.717,98 zł,

- spółki komandytowej Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe (...), (...)-(...) W. w kwocie 8. 582, 97 zł,

- spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., ul. (...) w kwocie 126.317,86 zł,

- Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego (...) sp.j. (S. S., H. C., B. S.) z siedzibą w D., ul. (...) w kwocie 281.325,45 zł.

oraz ustala łączną wartość wyłudzonego towaru na szkodę pozostałych pokrzywdzonych na kwotę 3.595.152,95 zł;

II. w pozostałym zakresie wyrok wobec S. B. i E. N. utrzymuje w mocy;

III. na podstawie art. 627 k.p.k. zasądza od oskarżonych S. B. i E. N. na rzecz Skarbu Państwa po 3,33 zł tytułem wydatków postępowania odwoławczego i wymierza oskarżonym opłatę po 300 zł za obie instancje.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Odnosząc się do apelacji obrońcy oskarżonej E. N. wskazać należy, że podniesione zarzuty, zwłaszcza te dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych odnoszącego się do twierdzenia, iż pokrzywdzeni wiedzieli o trudnej sytuacji majątkowej firmy oskarżonych, a także w zakresie ustalenia, że oskarżona wraz z mężem wprowadziła wszystkich pokrzywdzonych, co do których przypisano sprawstwo i winę w zakresie przestępstwa oszustwa, w błąd co do możliwości zapłaty za pobrany towar przez firmę (...), były częściowo trafne, i w efekcie ich uwzględnienia doprowadziły do zmiany zaskarżonego wyroku w ten sposób, iż sąd odwoławczy wyeliminował z czynu przypisanego oskarżonym szereg podmiotów gospodarczych, wobec których oskarżeni nie wypełnili znamion przestępstwa oszustwa, albowiem nie wprowadzili pokrzywdzonych w błąd co do kondycji finansowej swojej firmy. Przy rozstrzygnięciu dokonanym przez sąd odwoławczy zasadnicze znaczenie miała okoliczność, że obrońcy oskarżonych wnieśli apelacje wyłącznie na korzyść tych oskarżonych, zaś apelacja prokuratora wniesiona na niekorzyść dotyczyła jedynie orzeczenia o wymierzonej karze pozbawienia wolności, wobec czego kierując się zasadami i ograniczeniami wynikającymi z kierunku i zakresu apelacji stron, oczywistym jest, że sąd odwoławczy nie mógł zmienić opisu czynu przypisanego oskarżonym przez sąd pierwszej instancji na ich niekorzyść, to jest w zakresie przyjęcia, iż wypełnili oni ustawowe znamiona tego typu występku także wówczas, gdy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza się inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania przez pokrzywdzonego. Chodzi tu o takie sytuacje faktyczne, w których pokrzywdzeni nie kontaktowali się z oskarżonymi i nie mieli świadomości, że sytuacja finansowa firmy (...) była bardzo zła. Tak zatem oskarżonym należało przypisać sprawstwo i winę zgodnie z opisem czynu przypisanego tylko w takim zakresie, w jakim swoimi działaniami wobec pokrzywdzonych wprowadzali te podmioty w błąd co do zamiaru i możliwości zapłaty za pobrany towar, a także bieżącej kondycji finansowej spółki oraz podjętych działań bankowych w celu uzyskania kredytu, ponieważ tylko aktywne działania oskarżonych w świetle postawionych zarzutów mogły skutkować ich odpowiedzialnością karną, co powodowało konieczność zmiany ustaleń faktycznych i przyjęcia niższej kwoty łącznej wyłudzonego mienia.

W odniesieniu do dalszych argumentów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonej należy stwierdzić, że całkowicie nietrafny jest zarzut, jakoby sąd pierwszej instancji nie uwzględnił specyfiki działalności gospodarczej spółki oskarżonych, ponieważ sąd ten w uzasadnieniu wyroku wskazał na strukturę prowadzonej działalności, wielkość majątku trwałego, wysokość zobowiązań w poszczególnych okresach, a także określił moment i przyczynę zaprzestania regulowania zobowiązań wobec kontrahentów, podkreślając trafnie, iż nawet uzyskanie kredytu nie zmieniłoby sytuacji majątkowej spółki (...), gdyż pozyskany kredyt nie byłby w stanie zabezpieczyć wszystkich zobowiązań tej firmy. Argumenty obrońcy są o tyle nietrafne, że – wbrew jego twierdzeniom – przyczyną zaprzestania płatności, a więc powstania zobowiązań wobec dostawców, nie było wyłącznie zajęcie rachunków bankowych w lutym 2014 roku, ponieważ istotą przypisanego oskarżonym przestępstwa wyłudzenia mienia było to, iż działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla swojej spółki, kosztem pokrzywdzonych, poprzez wprowadzanie w błąd dostawców co do zamiaru i możliwości zapłaty, a także co do kondycji finansowej spółki i rzekomych możliwości pozyskania kredytu, pozyskiwali towar, za który nie płacili i którego zapłacić nie chcieli, ponieważ nie mieli takiej możliwości. Na tym właśnie polega istota przestępstwa oszustwa, a nie, jak chce obrońca, że brak zapłaty za towar wynikał z zajęcia rachunków bankowych. Jednak przestępstwo wyłudzenia mienia różni się od nienależytego wykonania zobowiązania tym, że po stronie sprawcy istnieje świadomość braku możliwości zapłaty, a mimo to podejmuje on działania wprowadzające kontrahenta w błąd i decyduje się na złożenie zamówienia, wiedząc, że zapłaty nie dokona. Przestępstwo staje się dokonane nie w chwili niezapłacenia za towar w terminie, ale w chwili wydania towaru przez pokrzywdzonego.

Nietrafny jest również zarzut, iż sąd błędnie ustalił, że oskarżeni realizowali swoje zobowiązania aż do około 7 lutego 2014 roku, gdyż – jak wynika z materiału dowodowego – terminy płatności były krótkie, nieprzekraczające kilku tygodni, a z ustaleń sprawy wynika jednoznacznie, że oskarżeni nie zapłacili za towar pobrany np. od spółki cywilnej (...), opisany na fakturach z dnia 20 sierpnia 2013 roku, 21 sierpnia 2013 roku, 25 września 2013 roku, jak również w fakturach z listopada, grudnia 2013r i stycznia 2014 roku. O tym, że w stosunku do tej spółki, a zwłaszcza A. C., oskarżeni dopuścili się wyłudzenia, świadczą zeznania T. C. (k. 927), który stwierdził: „ Pani B. ( (...)) zapewniała mnie, że wszystko z firmą (...) jest w porządku, a opóźnienia wynikają z powodu starań o kredyt”. Również zeznania tego świadka (k. 472) wskazują, że wielokrotnie dzwonił i dopytywał się o płatności, ponieważ obawiał się, czy będą one realizowane. Podobna sytuacja miała miejsce w odniesieniu do Ubojni (...), która nie otrzymała zapłaty za kilka faktur z września 2013 roku, a przedstawiciel tej firmy, L. F. (k. 930) zeznał, że oskarżeni zapewniali go, iż spłacą zadłużenie po pozyskaniu kredytu, co było nieprawdą, ponieważ firma (...) w ogóle nie miała zdolności kredytowej. Tożsama sytuacja dotyczyła firmy (...) i faktur z października oraz listopada 2013 roku, a przedstawiciel tej firmy W. J., zeznała, że oskarżeni zapewniali ją o zapłacie po pozyskaniu kredytu, przy czym – jak wskazała na rozprawie 10 listopada 2021r. – rozmowy z E. B. ( (...)) miały na celu jedynie uśpienie czujności pokrzywdzonej firmy. Podobnie wyglądała sytuacja z firmą (...) J. B. i niezapłaconymi fakturami ze stycznia i lutego 2014 roku. W tym przypadku E. B. również wprowadziła pokrzywdzonego w błąd, bowiem – jak zeznał świadek J. B. (rozprawa z 15 września 2021 roku) – usłyszał od kierowniczki, że pani B. zadzwoniła i zapewniła o uzyskaniu kredytu obrotowego oraz gwarancji spłaty, co skłoniło pokrzywdzonego do wznowienia dostaw, mimo że spłata nigdy nie nastąpiła.

Nietrafny jest także zarzut opisany w punkcie 1d, jakoby rzeczywistą przyczyną zaprzestania płatności zobowiązań było wszczęcie przez jednego z wierzycieli egzekucji komorniczej, wskutek której zajęto rachunki bankowe, ponieważ była to jedynie zewnętrzna oznaka upadku firmy oskarżonych, a sama kwota zajętych należności wynosiła około 57. 000 zł, czyli równowartość jednej dziennej dostawy towaru od kontrahenta, podczas gdy brak zapłaty wobec pozostałych kontrahentów sięgał już milionów złotych, co dowodzi, że firma oskarżonych takich środków w tym czasie nie posiadała.

Jak wskazano powyżej, oskarżeni, w tym E. B., działali w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez wprowadzanie w błąd dostawców co do możliwości zapłaty a zarzut, iż nie działali w celu osiągnięcia takiej korzyści, jest bezzasadny, ponieważ zgodnie z art. 115 § 4 k.k. korzyść majątkowa oznacza przysporzenie zarówno dla siebie, jak i dla innej osoby – w tym wypadku dla prowadzonej przez oskarżonych spółki (...). Bez wątpienia działania oskarżonej doprowadziły do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, gdyż pokrzywdzeni dostarczyli towar o określonej wartości i nigdy nie uzyskali za niego zapłaty ani żadnego ekwiwalentu.

Wnioski dowodowe obrony zgłoszone w apelacji, zostały co prawda przyjęte i wprowadzone do materiału dowodowego, lecz dotyczyły okoliczności znanych już w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji i nie wpłynęły na istotną zmianę oceny zachowania oskarżonych. Z tych przyczyn zasadnicze zarzuty podniesione w apelacji obrońcy oskarżonej nie mogły zostać uwzględnione i nie skutkowały uniewinnieniem, a także nie mogły prowadzić do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ponieważ obrona nie wskazała żadnych podstaw faktycznych ani prawnych wynikających z art. 437 § 2 zd. 3 k.p.k., który to przepis stanowi wyłączną podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W tej sprawie uzasadnienie wyroku sądu apelacyjnego sporządzono na wniosek obrońcy E. N., wobec czego odniesiono się szczegółowo do jej zarzutów. Na podstawie art. 423 § 1a k.p.k. w związku z art. 457 § 2 k.p.k., Sąd Apelacyjny ograniczył zakres podmiotowy i przedmiotowy uzasadnienia, gdyż w stosunku do S. B., który również zaskarżył wyrok nie wniesiono o sporządzenie pisemnego uzasadnienia, dlatego szczegółowe odnoszenie się do zarzutów jego apelacji było zbędne.

Odnosząc się natomiast do apelacji prokuratora, należy wskazać, że choć nie został złożony wniosek o pisemne uzasadnienie, to wobec częściowego utrzymania wyroku w mocy konieczne było z urzędu rozważenie kwestii wymiaru kary. Sąd odwoławczy uznał, że pomimo zmniejszenia zakresu przypisanego przestępstwa, kara pozbawienia wolności w wymiarze roku i sześciu miesięcy jest adekwatna, ponieważ odpowiada wysokiemu stopniowi zawinienia oskarżonych oraz znacznej społecznej szkodliwości czynu, wyrażającej się nie tylko liczbą pokrzywdzonych podmiotów gospodarczych, lecz także łączną wartością wyłudzonego mienia, która przekroczyła 3 500 000 zł. Na ostateczny wymiar kary wpływ miała również okoliczność, że wszystkie pokrzywdzone podmioty uzyskały w postępowaniach cywilnych tytuły wykonawcze, które jednak – jak wynika z zeznań i oświadczeń oskarżyciela posiłkowego T. C. – dotychczas nie zostały zrealizowane.

Na koniec dodać należy, że Sąd Odwoławczy nie stwierdził występowania okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu, a określonych w art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k., art. 455 k.p.k. Niezależnie bowiem od wniosków obrońców w postępowaniu odwoławczym zawsze z urzędu badane są okoliczności wskazane w w/w przepisach. Tak np. Sąd Najwyższy w sprawie III KK 417/18 z dnia 09-10-2018 "Przepis art. 433 § 1 KPK w zw. art. 440 KPK obliguje jednak sąd odwoławczy do kontroli zaskarżonego orzeczenia pod względem merytorycznym i prawnym nie tylko w granicach środka odwoławczego, ale także z urzędu niezależnie od tych granic – w celu stwierdzenia, czy nie zachodzi rażąca niesprawiedliwość wyroku". Konsekwencją rozstrzygnięcia sądu apelacyjnego było także obciążenie oskarżonych wydatkami sądowymi i opłatą za obie instancje.

SSA Edyta Gajgał SSA Jarosław Mazurek SSA Agata Regulska