Bracia zatrzymani tego samego dnia. Sąd poprawił ilość konopi przypisaną jednemu z oskarżonych

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt III K 453/24

Podmiot wnoszący apelację

Obrońcy oskarżonych S. B., V. B. i H. R.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Art. 439 k.p.k.

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1

P.

V. B., S. B., H. R.

Kwestia uprzedniej karalności oskarżonych

Fakty uznane za nieudowodnione

(...)

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

1

Informacje z KRK

Dokumenty urzędowe, sporządzone w prawem przewidzianej formie przez upoważniony do tego organ. Prawdziwości treści w nich zawartych nie kwestionowała żadna ze stron.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

(...).

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1

W części dot. oskarżonego

V. B.:

- obraza prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 3 w zb. z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i niesłuszne przyjęcie, że oskarżony brał udział w obrocie środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi w znacznych ilościach,

- obraza prawa materialnego, tj. art. 65§1 k.k. poprzez niesłuszne przyjęcie, że oskarżony z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu,

- obraza prawa materialnego, tj. art. „

62 ust. 1 k.k.

” poprzez niesłuszne przyjęcie, że oskarżony posiadał środki odurzające w postaci 19,96 grama suszu ziela konopi indyjskich,

- obraza przepisów postępowania, tj. art. 392§1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 170§1 pkt 5 k.p.k. mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca na bezzasadnym pominięciu wniosku dowodowego oskarżonych o bezpośrednie przesłuchanie świadków na rozprawie z pkt 1-41 aktu oskarżenia, jak również nieprzeprowadzenie tego dowodu z urzędu, co spowodowało naruszenie podstawowej gwarancji oskarżonych prawa do obrony, zasady bezpośredniości, tym bardziej w świetle dopuszczonych i przesłuchanych na rozprawie innych świadków zawnioskowanych przez oskarżonych, którzy nie potrafili wskazać, co mieli rzekomo nabyć i zażyć, nie badali ilościowo i jakościowo żadnych substancji, opisali rzeczywiste przyczyny przyznania się do winy na etapie postępowania przygotowawczego,

- obraza przepisów postępowania, tj. art. 193§1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 170§1 pkt 5 k.p.k. mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca na bezzasadnym oddaleniu wniosku dowodowego oskarżonych w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny fonoskopii ew. nieprzeprowadzenie tego dowodu z urzędu, co naruszyło prawo do obrony oskarżonych w sytuacji, w której negowali oni własne głosy w nagraniach ujawnionych podczas rozpraw, a nadto wniosek ten nie mógł istotnie zmierzać do przewlekania procesu choćby z tej przyczyny, że został sformułowany w czasie znacznie poprzedzającym wydanie orzeczenia w tej sprawie,

- obraza przepisu postępowania, tj. art. 237§1, 2 i 3 k.p.k., mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca, iż według wiedzy oskarżonych na braku uzyskania następczej zgody sądu przez organy ścigania na kontrolę i utrwalanie treści rozmów telefonicznych, a nadto prowadzenie tej kontroli i utrwalania rozmów co do czynów niewymienionych enumeratywnie w rzeczonym przepisie, co powoduje, że niedopuszczalne było wykorzystanie dowodowo tego środka dowodowego i opieranie na nim wyroku przez Sąd I instancji,

- obraza przepisów postępowania, tj. art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca na braku przeprowadzenia dowodu z zeznań D. Z. i braku formalnego ustosunkowania się przez Sąd I instancji do tego wniosku dowodowego, co pozbawiło oskarżonych przysługującego im prawa do obrony,

- obraza przepisów postępowania, tj. art. 410 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 424§1 k.p.k. mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca na pominięciu przez Sąd I instancji wielu środków dowodowych przy ustalaniu stanu faktycznego, w szczególności zeznań wielu świadków wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku mimo ich zawnioskowania przez oskarżyciela publicznego, a których zeznania były korzystne dla oskarżonych, a więc oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na części dowodów, pominięcie pozostałych, co naruszało prawo do obrony oskarżonych i brak odniesienia się w tym aspekcie w uzasadnieniu, co uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej.

W części dot. oskarżonego

S. B.:

- obraza prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i niesłuszne przyjęcie, że oskarżony udzielał innym osobom substancji zabronionych celem osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej,

- obraza prawa materialnego, tj. art. 65§1 k.k. poprzez niesłuszne przyjęcie, że oskarżony z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu,

- obraza prawa materialnego, tj. art. „62 ust. 1 k.k.” poprzez niesłuszne przyjęcie, że oskarżony posiadał środki odurzające w postaci 19,96 grama suszu ziela konopi indyjskich, tj. skazania oskarżonego za czyn nieobjęty aktem oskarżenia, zaś czyn z aktu oskarżenia mógł co najwyżej stanowić tzw. wypadek mniejszej wagi, o którym mowa w art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,

- obraza przepisów postępowania, tj. art. 392§1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 170§1 pkt 5 k.p.k. mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca na bezzasadnym pominięciu wniosku dowodowego oskarżonych o bezpośrednie przesłuchanie świadków na rozprawie z pkt 1-41 aktu oskarżenia, jak również nieprzeprowadzenie tego dowodu z urzędu, co spowodowało naruszenie podstawowej gwarancji oskarżonych prawa do obrony, zasady bezpośredniości, tym bardziej w świetle dopuszczonych i przesłuchanych na rozprawie innych świadków zawnioskowanych przez oskarżonych, którzy nie potrafili wskazać, co mieli rzekomo nabyć i zażyć, nie badali ilościowo i jakościowo żadnych substancji, opisali rzeczywiste przyczyny przyznania się do winy na etapie postępowania przygotowawczego,

- obraza przepisów postępowania, tj. art. 193§1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 170§1 pkt 5 k.p.k. mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca na bezzasadnym oddaleniu wniosku dowodowego oskarżonych w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny fonoskopii ew. nieprzeprowadzenie tego dowodu z urzędu, co naruszyło prawo do obrony oskarżonych w sytuacji, w której negowali oni własne głosy w nagraniach ujawnionych podczas rozpraw, a nadto wniosek ten nie mógł istotnie zmierzać do przewlekania procesu choćby z tej przyczyny, że został sformułowany w czasie znacznie poprzedzającym wydanie orzeczenia w tej sprawie,

- obraza przepisu postępowania, tj. art. 237§1, 2 i 3 k.p.k., mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca, iż według wiedzy oskarżonych na braku uzyskania następczej zgody sądu przez organy ścigania na kontrolę i utrwalanie treści rozmów telefonicznych, a nadto prowadzenie tej kontroli i utrwalania rozmów co do czynów niewymienionych enumeratywnie w rzeczonym przepisie, co powoduje, że niedopuszczalne było wykorzystanie dowodowo tego środka dowodowego i opieranie na nim wyroku przez Sąd I instancji,

- obraza przepisów postępowania, tj. art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca na braku przeprowadzenia dowodu z zeznań D. Z. i braku formalnego ustosunkowania się przez Sąd I instancji do tego wniosku dowodowego, co pozbawiło oskarżonych przysługującego im prawa do obrony,

- obraza przepisów postępowania, tj. art. 410 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 424§1 k.p.k. mająca istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegająca na pominięciu przez Sąd I instancji wielu środków dowodowych przy ustalaniu stanu faktycznego, w szczególności zeznań wielu świadków wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku mimo ich zawnioskowania przez oskarżyciela publicznego, a których zeznania były korzystne dla oskarżonych, a więc oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na części dowodów, pominięcie pozostałych, co naruszało prawo do obrony oskarżonych i brak odniesienia się w tym aspekcie w uzasadnieniu, co uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej.

(

zarzut nr 1

tiret 1-8 i zarzut nr 2

tiret 1-8 apelacji obrońcy oskarżonych V. B. i S. B.)

Częściowo zasadny co do pkt 27 zaskarżonego wyroku dot. S. B.

Niezasadny w pozostałym zakresie

Dla uporządkowania dalszych rozważań konieczne jest „

oczyszczenie przedpola” i odpowiednie zinterpretowanie zarzutów apelacji wskazanych wyżej, by możliwe było ich merytoryczne rozpoznanie. W kształcie, w jakim zostały sformułowane, są one bowiem w sposób oczywisty wadliwe. Nie tylko bowiem obrońca podnosi zarzuty w sposób ewidentny wewnętrznie sprzeczne (nie można kwestionować ustaleń faktycznych i jednocześnie zarzucać obrazy prawa materialnego, bowiem ten ostatni zarzut dla swojej skuteczności wymaga przecież uznania ustaleń faktycznych za prawidłowe – mówiąc kolokwialnie, nie da się przecież prawidłowo zastosować prawa materialnego do błędnie ustalonych faktów), ale też w ogóle błędnie je kwalifikuje. Dotyczy to przede wszystkim zarzutów opisanych jako obraza prawa materialnego – z takim zarzutem mamy do czynienia wówczas, gdy strona, nie kwestionując ustaleń faktycznych, zarzuca błędną wykładnię prawa lub też błędne zastosowanie prawa przy niekwestionowanej jego wykładni. Tymczasem apelujący na żadne takie uchybienie nie wskazuje, w ogóle nie odnosząc się do prawidłowości wykładni przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii dokonanej przez Sąd

meriti czy poprawności stosowania tych przepisów do niekwestionowanego stanu faktycznego (czyli procesu subsumpcji), ale kwestionuje, jakoby oskarżeni w ogóle dopuścili się zarzucanych aktem oskarżenia i przypisanych przez Sąd I instancji zachowań, a tym samym – kwestionuje ustalenia faktyczne, a nie prawidłowość stosowania prawa materialnego.

Merytorycznie zarzuty apelacji sprowadzają się w istocie do dwóch kwestii:

- procesu gromadzenia dowodów,

- procesu ich oceny

i w taki sposób zostaną pogrupowane dla zapewnienia przejrzystości wywodu.

Jeśli chodzi o proces gromadzenia dowodów, to obrońca zarzuca zarówno nieprzeprowadzenie części dowodów, jak i wprowadzenie do procesu dowodów nielegalnych. Odnosząc się do tych zarzutów, stwierdzić trzeba, co następuje:

B. chodzi o nieprzeprowadzenie części dowodów, to przede wszystkim podkreślić trzeba, iż apelacja w tej sprawie jest w istotnej części kopią apelacji od poprzedniego wyroku Sądu Okręgowego w P. – z dnia (...) r., gdy tymczasem stan sprawy jest zupełnie inny. Wyrok z (...) r. został wyeliminowany z obrotu prawnego w całości, a Sąd Okręgowy został zobligowany do przeprowadzenia postępowania ponownego; nie mamy więc do czynienia z kontynuacją pierwszego procesu, lecz z procesem ponownym. Zarazem zastrzec i podkreślić należy, iż choć uchylenie orzeczenia sądu karnego z powodu określonego w art. 439§1 k.p.k. wykazuje pozorne podobieństwo do stwierdzenia nieważności postępowania cywilnego z art. 379 k.p.c., to jednak nie są to instytucje tożsame w skutkach – w procesie cywilnym nieważność skutkuje zniesieniem postępowania, tymczasem w procesie karnym ustawodawca nie przewidział takiego skutku, co oznacza, że

czynności dowodowe podjęte w pierwszym procesie pozostają skuteczne; w procesie ponownym można w szczególności procesowo wykorzystać zeznania, wyjaśnienia czy opinie pozyskane w pierwszym postępowaniu.

Realizując obowiązek ponownego rozpoznania sprawy, już na pierwszym terminie rozprawy, w dniu (...) r., po odebraniu wyjaśnień od oskarżonych, Sąd I instancji zobligował strony do zajęcia stanowiska odnośnie konieczności ponowienia postępowania dowodowego w powtórnym procesie.

Wówczas obrońca oskarżonych P. i S. B. wniósł o przesłuchanie świadka D. Z. i oskarżonego H. D. (k. 3068v) i były to

jedyne wnioski, jakie sformułował; w szczególności obrońca w żaden sposób nie zamanifestował woli podtrzymania wniosków dowodowych z pierwszego procesu, które zostały już przecież rozpoznane. W związku z tymi wnioskami, które wyraźnie wyartykułował, podjęto próbę zapewnienia stawiennictwa ww. osób. Co do H. D. dokonano sprawdzeń w rejestrze PESEL, jak również przeprowadzono wywiad Policji (k. 3111), podczas którego nie zdołano ustalić miejsca aktualnego pobytu tego oskarżonego – w związku z tym na rozprawie w dniu (...) r. sędzia przewodnicząca rozprawie wyraźnie wskazała, że ww. będzie przesłuchany, o ile się stawi. Podjęto także próbę doręczenia wezwania dla świadka Z., przy czym zakończyła się ona podwójnym awizowaniem. Z kolei wywiad Policji dot. ww. świadka z (...) r. (k. 3176) wskazywał, że nie można doręczyć wezwania dla ww., gdyż świadek od kilku lat nie zamieszkuje pod podanym adresem, nie utrzymuje kontaktu z rodziną, prawdopodobnie przebywa poza granicami P., a dodatkowo od (...) r. jest poszukiwany przez Policję. O ustaleniach tych strony były na bieżąco informowane w toku rozpraw (k. 3189).

Wyżej wymienionych osób nie udało się przesłuchać do zakończenia przewodu sądowego. Do zamknięcia przewodu sądowego obrońca nie składał żadnych dalszych wniosków dowodowych w sprawie ani w żaden sposób nie ponawiał wniosków wcześniej składanych.

W związku z tym trzeba stwierdzić, co następuje:

- w postępowaniu ponownym obrońca ograniczył się tylko do dwóch wniosków dowodowych, tj. przesłuchania H. D. i D. Z.. Z akt sprawy jasno wynika, że Sąd Okręgowy podjął działania w celu ich uwzględnienia, przy czym apelujący nie sformułował tu żadnych zarzutów – w szczególności w żaden sposób nie wskazał, by Sąd I instancji niewłaściwie starał się zapewnić stawiennictwo ww., by nie wyczerpał możliwości ustalenia ich miejsca pobytu itp. Apelacja nie zawiera też żadnych twierdzeń odnośnie możliwości przeprowadzenia w jakiejkolwiek innej formie tych dowodów. Skoro więc obrońca musi być świadomy, dlaczego nie doszło do przesłuchania ww. osób, niezrozumiałe jest, dlaczego mimo to formułuje zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań D. Z.,

- jakkolwiek zgodzić się można, że Sąd Okręgowy powinien był wydać formalne postanowienie o oddaleniu wniosku dowodowego w tym zakresie z uwagi na niemożność jego przeprowadzenia (art. 170§1 pkt 4 k.p.k.), to jednak brak takiego postanowienia nie zmienia faktu, że dowodu z wyjaśnień i zeznań ww. osób nie dało się przeprowadzić mimo podjęcia wielokrotnych i zgodnych z obowiązującym prawem prób wezwania ich na rozprawę, a tym samym brak ten nie miał nawet potencjalnie żadnego wpływu na wynik postępowania i treść orzeczenia w rozumieniu art. 438 pkt 2 k.p.k. Nie sposób tym samym uznać, by w ten sposób doszło do naruszenia prawa oskarżonych do obrony,

- pomimo kilku terminów rozpraw w toku ponownego procesu obrońca oskarżonych nie formułował żadnych innych wniosków, nie zgłaszał też żadnych zastrzeżeń co do zgromadzonych w sprawie dowodów. W szczególności obrońca nie powielił ani nie podtrzymał wniosków o bezpośrednie przesłuchanie jakichkolwiek świadków, których przesłuchania domagał się w pierwszym procesie, nie formułował też żadnych wniosków odnośnie opinii biegłych. W tej sytuacji niezrozumiałe jest czynienie w apelacji zarzutu błędnego oddalenia tych wniosków dowodowych, bowiem Sąd Okręgowy w procesie ponownym takiego postanowienia w ogóle nie wydawał z uwagi na brak wniosków stron w tym zakresie,

- nietrafne są próby zarzucania Sądowi Okręgowemu zaniechania wyjaśniania z urzędu określonych okoliczności – tu: w zakresie przesłuchania świadków z aktu oskarżenia czy powołania biegłych. Oczywiście art. 167 k.p.k. daje w tym zakresie Sądowi określoną możliwość działania, tym niemniej podkreślić trzeba, iż

art. 167 k.p.k. pomimo wielokrotnych nowelizacji, a nawet zmian koncepcji procesu karnego, niezmiennie w pierwszej kolejności wiąże wprowadzanie dowodów do procesu z zachowaniem stron procesowych, a nie sądu. Dyrektywy prawdy materialnej, która oczywiście wiąże Sąd, nie można zaś wykładać w ten sposób, że Sąd ma obowiązek weryfikować z urzędu te okoliczności, które w jego ocenie nie budzą wątpliwości. Sąd Okręgowy nie miał problemów z oceną przedstawionych przez osoby przesłuchiwane relacji i w zgodzie z kryteriami wskazanymi w art. 7 k.p.k. rozstrzygnął wszelkie wątpliwości czy nieścisłości, uzyskując klarowny obraz stanu faktycznego, pozwalający na jednoznaczne wypowiedzenie się o winie oskarżonych, zatem niepojęte jest, dlaczego miałby z urzędu weryfikować sprzeczności, których w istocie w ogóle nie dostrzegł. To samo dotyczy zgromadzonych dowodów z opinii, jak i zabezpieczonych materiałów z kontroli operacyjnej. Co szczególnie istotne, apelacja nie wskazuje żadnych błędów w zakresie oceny tych dowodów, nie zawiera wskazania braków czy sprzeczności bądź innych wadliwości, a tylko tak obrońca mógłby wykazać niekompletność zgromadzonego materiału czy też potrzebę jego przeprowadzenia w innej formie (tj. bezpośrednio) bądź też uzupełnienia.

Nie ma również mowy o tym, by do procesu wprowadzone zostały i wykorzystane przeciwko oskarżonym jakiekolwiek dowody nielegalne, a w szczególności – by były takimi dowody z kontroli operacyjnej. Jest niezwykle charakterystyczne, że o ile inne zarzuty omawiane w tej części uzasadnienia obrońca podnosi jako własne, to zarzuty w tym zakresie opiera na „

wiedzy oskarżonych” o braku stosownych zgód na taką kontrolę – mimo że sam działał w procesie i miał pełny dostęp do akt sprawy tak w pierwszym, jak i drugim procesie, zatem okoliczności te mógł samodzielnie zweryfikować – tym bardziej, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy odniósł się do tej kwestii, wskazując, iż „

wszystkie kontrole operacyjne zostały zarządzone przez uprawnione podmioty, w sposób przewidziany przepisami prawa i dotyczyły przestępstw wyszczególnionych w art. 19 ust 1 pkt 5 ustawy o Policji – tak, że materiał w czasie ich trwania zgromadzony stanowi pełnowartościowy dowód, możliwy do wykorzystania w sprawie”.

Sąd Apelacyjny przypomina, że zgodnie z art. 446§1 k.p.k. w przypadku apelacji od wyroku sądu okręgowego, która nie pochodzi od prokuratora, obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że to adwokat sporządza i podpisuje apelację. W judykaturze i nauce prawa podkreśla się, że „

C. legis komentowanego przepisu sprowadza się do zagwarantowania odpowiedniego poziomu merytorycznego apelacji i ukierunkowania kontroli odwoławczej na uchybienia wskazane w formie zarzutów odwoławczych w sprawach skomplikowanych lub o dużym ciężarze gatunkowym, które rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy” (Komentarz do KRK pod red. D. Świeckiego, SIP Lex). Jak podkreśla Sąd Najwyższy, m. in. w postanowieniu z (...), sformułowanie to oznacza, że adwokat musi być autorem skargi; wymogu tego nie spełnia ani podpisanie przez adwokata skargi sporządzonej przez samą stronę, ani wyrażona przez adwokata w odrębnym piśmie akceptacja takiej skargi, ani też odwołanie się przez adwokata do pisma własnego strony. Za niedopuszczalne należy więc uznać, że obrońca zasłania się stanowiskiem mandantów co do kwestii prawnych, bez jakiejkolwiek własnej próby weryfikacji tego stanowiska w aktach sprawy, bowiem w istocie w takiej sytuacji to nie obrońca stawia zarzut (czyli sam sporządza apelację), a jedynie swoim nazwiskiem firmuje zarzuty własne oskarżonych, co stanowi obejście przepisów o przymusie adwokackim.

Gdyby obrońca w sposób prawidłowy wykonał swoje obowiązki, to poddałby lekturze zabezpieczone w sprawie dowody z kontroli operacyjnej, a wówczas z pewnością zauważyłby, że w materiałach kontroli operacyjnej (...)

(...)

(...) dot.V. B., została zarządzona sądownie kontrola operacyjna na podstawie art. 19.1 ustawy o Policji od (...) r., z kolei w materiałach kontroli operacyjnej (...)

(...)

(...) zarządzona została sądownie kontrola operacyjna na podstawie art. 19.1 ustawy o Policji od (...)r. wobec V. B., w materiałach kontroli operacyjnej (...)

(...)

(...), jest zarządzona sądownie kontrola operacyjna na podstawie art. 19.1 ustawy o Policji od (...) r. wobec S. B., a wreszcie w materiałach kontroli operacyjnej (...)

(...)

(...), jest zarządzona sądownie kontrola operacyjna na podstawie art. 19.1 ustawy o Policji od (...) r. wobec S. B., przedłużona o 3 miesiące. Tym samym powyższe zdanie z uzasadnienia Sądu Okręgowego o legalności zabezpieczonych materiałów z kontroli operacyjnej było w pełni uzasadnione – uprawniony organ sądowy zarządzał kontrole co do oskarżonych, do tego w sprawie o przestępstwa „

katalogowe” wymienione w art. 19 ustawy o Policji, zatem niewątpliwie kontrola ta była legalna i jej wyniki mogą być wykorzystane w toku procesu karnego co do V. B., jak i S. B.. Podkreślić trzeba, iż zgody uzyskane zgodnie z ustawą o Policji miały charakter zgód pierwotnych, a nie następczych z art. 237§2 k.p.k., a w katalogu z art. 237§3 k.p.k. dopuszcza się kontrolę rozmów telefonicznych zarówno w przypadku zorganizowanej przestępczości, jak i obrotu środkami narkotycznymi. Tym samym uwagi obrońcy co do możliwej nielegalności materiałów z kontroli operacyjnej są chybione.

Jeśli chodzi o prawidłowość oceny dowodów zgromadzonych przez Sąd Okręgowy, to obrońca nie formułuje tu wprost zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów czy też błędu w ustaleniach faktycznych. Zamiast tego z jednej strony na użytek poszczególnych zarzutów przedstawia odmienne twierdzenia oskarżonych co do braku ich zawinienia oraz sugeruje w ramach dwóch różnych zarzutów pominięcie części dowodów przy wyrokowaniu. Twierdzenia te są jednak bezpodstawne.

W pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy szczegółowo wymienił, w oparciu o jakie dowody poczynił ustalenia faktyczne w sprawie, przywołując konkretne dowody – wyjaśnienia oskarżonych (także nieobjętych postępowaniem odwoławczym), zeznania kilkudziesięciu świadków, dowody z pisemnych opinii oraz dowody z dokumentów, osobno wymieniając też materiały kontroli operacyjnej o kryptonimie „

(...)

”.

W pisemnym uzasadnieniu obrońca zarzuca pominięcie części dowodów, co miałoby naruszać prawo oskarżonych do obrony, jednak ani w zarzutach, ani w apelacji nie wskazał choćby jednego dowodu, który znajduje się w aktach, a umknął uwadze Sądu I instancji – nie mówiąc już o próbie choćby uprawdopodobnienia, że z dowodu tego wynikałyby jakiekolwiek okoliczności istotne z punktu widzenia obrony oskarżonych. Tak zredagowany zarzut nie nadaje się w ogóle do rzeczowego odniesienia się.

Stwierdzić trzeba, iż Sąd Okręgowy nie ograniczył się tylko do wymienienia dowodów wykorzystanych przy rekonstrukcji stanu faktycznego, ale też w zgodzie z wymogiem wynikającym z art. 424§1 pkt 1 k.p.k. przedstawił szczegółową argumentację, dlaczego jedne dowody uznał za wiarygodne, a innym odmówił takiego przymiotu. Sąd ten w szczególności:

- ocenił jako wiarygodne wyjaśnienia E. N. – jednego z nabywców narkotyków od oskarżonych; w apelacji próżno szukać jakiegokolwiek ustosunkowania się, w szczególności krytycznego, do tego dowodu,

- odnotował odmowę przyznania się oskarżonych P. i S. B. oraz odmowę złożenia przez nich wyjaśnień, jak i z tłumaczenia zmiany wyjaśnień odnośnie posiadania narkotyków przez V. B., konfrontując tę linię obrony ze zgromadzonym materiałem dowodowym i odrzucając ją jako sprzeczną z nim. Sąd ten w szczególności naprowadził w odniesieniu do S. B. okoliczności jego zatrzymania na gorącym uczynku przestępstwa, jak również obciążające go depozycje świadków (S. Z., V. R., U. M., V. N., H. T., V. G., V. U., H. T., E. N., H. D., D. E., D. D., S. W., W. D., H. E., V. E., V. R., H. R., O. H., O. E., H. E.). Z kolei w przypadku V. B. Sąd Okręgowy naprowadził jako podważające jego linię obrony depozycje D. N., T. C., C. P., H. V., E. N., T. B., H. D., H. B., S. N.. W apelacji obronnej próżno szukać jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się do któregokolwiek z tych dowodów,

- odwołał się również do wyników kontroli operacyjnej zarządzonych wobec oskarżonych, przy czym po pierwsze, nie był to dowód jedyny czy nawet wiodący w ustaleniach Sądu I instancji, a po wtóre – Sąd ten dostrzegł wprawdzie, że oskarżeni nie potwierdzili, by prowadzili takie rozmowy, jednak szczegółowo wyjaśnił, dlaczego twierdzenie to nie zasługuje na uznanie za wiarygodne; apelacja poza odwołaniem się do potrzeby powołania biegłego z dziedziny fonoskopii w żaden sposób nie odnosi się do takiej oceny. W szczególności trzeba podkreślić, iż linia obrony oskarżonych w żaden sposób nie wskazywała, by nie korzystali oni z obserwowanych telefonów (przeciwnie, np. S. B. potwierdził rozmowy z narzeczoną prowadzone z tego samego numeru) bądź by mogły z nich korzystać inne, konkretnie wskazane osoby, zatem niezrozumiałe jest, po co w sprawie należałoby powoływać biegłego w dziedzinie fonoskopii, gdy nie ma cienia podstaw do wnioskowania, że to nie oskarżeni rozmawiali ze swoich telefonów,

- wyjaśnił, jakie znaczenie i z jakich względów dla ustalenia stanu faktycznego miały depozycje D. N., H. G., T. B., H. V., H. D., C. P., D. W.. Obszernemu wywodowi odnośnie przydatności i znaczenia relacji tych osób obrońca w apelacji nie przeciwstawił choćby jednego kontrargumentu,

- wyjaśnienia oskarżonych, w szczególności V. B., skontrolował też z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, także z tego punktu widzenia wykazując ich brak wiarygodności; apelujący argumentacji tej w ogóle nie dostrzega,

- szczegółowo, na kilku stronach, wyjaśnił, dlaczego i w jakim zakresie uznał za wiarygodne wyjaśnienia i zeznania powołanych wyżej świadków. W apelacji nie ma nawet słowa odniesienia się do tej oceny,

- uwadze Sądu nie umknęły wreszcie zabezpieczone dokumenty oraz opinie; także te dowody zostały jednoznacznie i szczegółowo ocenione, a w apelacji nie ma nawet słowa krytyki tej oceny.

Powyższa ocena dowodów odpowiada w pełni kryteriom określonym w art. 7 k.p.k. i jako taka – swobodna, a nie dowolna – pozostaje pod ochroną tego przepisu. Jak wcześniej kilkakrotnie wskazano, obrońca w żaden sposób nie zdołał jej podważyć. W szczególności – wbrew formalnie zredagowanym zarzutom – nie sposób uznać, iż podważył ocenę wyjaśnień jego mandantów dokonaną przez Sąd

meriti, ocenę dowodu z materiałów utrwalonych w trakcie kontroli operacyjnej czy wreszcie depozycji świadków. W szczególności, jak była już o tym mowa, obrońca w ogóle nie próbował wskazać, jakie to rzekomo korzystne dla oskarżonych dowody miał pominąć Sąd Okręgowy w ponownym procesie, a tym samym zarzut naruszenia prawa do obrony oskarżonych jawi się jako kompletnie bezpodstawny.

Obrońca nie sformułował też odrębnego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, tym samym ustalenia Sądu Okręgowego nie mogą być uznane za skutecznie zakwestionowane. Nie dotyczy to jednak jednej kwestii, a mianowicie przestępstwa z pkt 27 części rozstrzygającej wyroku, przy czym do błędu w tym zakresie przyznał się sam Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Obrońca błędnie wskazuje tu w

tiret trzecim na obrazę prawa materialnego, co jest oczywistym błędem merytorycznym, skoro zarazem kwestionuje, by jego mandant w ogóle popełnił czyn mu przypisany. To właśnie ta kwestia powinna być wyeksponowana w poprawnie zredagowanym zarzucie i tak ją – mając na uwadze kierunek apelacji i to, by błąd obrońcy nie pogarszał sytuacji jego mandanta – potraktował to Sąd Apelacyjny.

W tym zakresie trzeba zauważyć, iż V. B. zarzucono, że w dniu 18 sierpnia 2017 r. w miejscowości V. gmina E. wbrew przepisom ustawy posiadał środki odurzające w postaci 19,96 grama suszu ziela konopi indyjskich, tj. popełnienie przestępstwa z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Z kolei S. B. zarzucono, iż w dniu (...) r. w miejscowości E. i w okolicy miejscowości V. wbrew przepisom ustawy posiadał odpowiednio środki odurzające w postaci 4,52 grama suszu ziela konopi indyjskich oraz substancję psychotropową w postaci amfetaminy w ilości 2,89 grama, tj. przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Zaskarżonym wyrokiem w punkcie 19 części rozstrzygającej uznano V. B. za winnego tego, że w dniu (...) r. w miejscowości V. gmina E. wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii posiadał środki odurzające w postaci 19,96 grama suszu ziela konopi indyjskich – a więc przypisano mu przestępstwo zbieżne z aktem oskarżenia. Z kolei w punkcie 27 czyn w dokładnie takim samym brzmieniu przypisano także S. B.. Tymczasem z niekwestionowanych osobno w apelacji obronnej ustaleń faktycznych wynika, że braci zatrzymano tego samego dnia, jednak osobno – w przypadku V. B. dokonano przeszukania zajmowanych przez niego pomieszczeń mieszkalnych w m. V., ujawniając konopie o masie 19,96 grama netto, natomiast w przypadku S. B. narkotyki w postaci amfetaminy i suszu konopi indyjskich o masie wskazanej w zarzucie ujawniono w trakcie przeszukania samochodu użytkowanego przez tego oskarżonego. Każdy z nich posiadał więc narkotyki w okolicznościach niezależnych od siebie, do tego w różnej ilości.

O ile więc Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił datę posiadania narkotyków przez S. B., jak i miejsce popełnienia przestępstwa, to błędnie określił ich ilość, przypisując je w ilości większej – takiej, jak zabezpieczona u jego brata.

Powyższego uchybienia nie można traktować w kategoriach wyjścia poza granice aktu oskarżenia – czyn rozumiany jako zdarzenie historyczne, a polegający na posiadaniu przez daną osobę środka narkotycznego w konkretnym dniu, pozostaje przecież ten sam. Niewątpliwie natomiast błędnie określono ilość i rodzaj tego środka – jest to uchybienie, które może zostać zmienione w ramach kontroli instancyjnej, aczkolwiek nie może być sanowane w całości z uwagi na kierunek apelacji. Brak apelacji na niekorzyść oskarżonego pozwala na korektę wyłącznie poprzez zmniejszenie ilości posiadanych konopi do poziomu wskazanego w pierwotnym zarzucie, natomiast za niedopuszczalne uznać należało dodatkowe przypisanie oskarżonemu także posiadania amfetaminy – przypisanie przez Sąd odwoławczy substancji nie objętej opisem czynu przypisanego przy braku apelacji oskarżycielskiej byłoby niewątpliwie działaniem na niekorzyść oskarżonego. W efekcie korekta Sądu II instancji jedynie częściowo odzwierciedla mniej korzystne ustalenia, jakie w zakresie tego czynu poczynił najpierw oskarżyciel publiczny, a następnie – Sąd I instancji.

Pomimo zmniejszenia ilości narkotyku w stosunku do pierwotnie przypisanego, nie sposób zgodzić się z apelującym, by błędnie zakwalifikowano ten czyn jako typ podstawowy przestępstwa, a nie wypadek mniejszej wagi. O tym, czy czyn stanowi wypadek mniejszej wagi, decyduje – jak się niespornie przyjmuje – całokształt okoliczności podmiotowo-przedmiotowych przestępstwa, a nie tylko kryterium ilościowe czy jakościowe narkotyku, który posiada dana osoba; tam, gdzie ustawodawca uzależnia karalność tylko od kryterium ilościowego, wyraźnie to wskazuje (np. w art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, gdy surowszą karalność wiąże z posiadaniem narkotyków w „

znacznej ilości”, albo w art. 62a, gdzie mowa z narkotykach „

w ilości nieznacznej”). Otóż w przypadku obydwu oskarżonych prawna ocena posiadania przez nich relatywnie niewielkiej ilości narkotyków nie może być sprowadzana wyłącznie do tego faktu. Jak skądinąd słusznie zauważył bowiem Sąd Okręgowy, posiadanie narkotyków musi być bowiem rozpatrywane w kontekście szerszej działalności przestępczej oskarżonych, zajmujących się „

hurtowo” handlem nimi – posiadali oni narkotyki dlatego, że nimi handlowali, do tego w ramach rozbudowanego i rozciągniętego w czasie procederu opisanego w zarzutach. Powyższe jednoznacznie sprzeciwia się łagodniejszemu zakwalifikowaniu ich zachowań jako wypadku mniejszej wagi z art. 62 ust. 3.

W pozostałym zakresie obrońca w żaden sposób nie podważył prawidłowości kwalifikacji prawnej czynów przypisanych jego mandantem, pod pozorem zarzutu obrazy prawa materialnego kwestionując w istocie – jak była już o tym mowa – jedynie ustalenia faktyczne, natomiast w żaden sposób nie wykazał błędności wykładni przepisów dokonanej przez Sąd Okręgowy czy też poprawności subsumpcji ustaleń pod konkretne normy regulujące odpowiedzialność karną oskarżonych, w tym jej zaostrzoną postać wynikającą z art. 65§1 k.k. Odnośne rozważania w tym względzie Sąd Apelacyjny w całości podziela i nie znajduje podstaw, by je osobno powielać w niniejszym uzasadnieniu.

Reasumując, poza poprawnością przypisania S. B. przestępstwa z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, obrońca w pisemnej apelacji w żaden sposób nie zdołał podważyć ani prawidłowości procedowania przez Sąd Okręgowy, ani kompletności, ani też legalności zgromadzonych w toku procesu dowodów, jak i ich oceny dokonanej przez Sąd I instancji, a wreszcie wyciągniętych z tego wniosków. Oznaczało to, że przedstawione zarzuty były niemal całkowicie bezzasadne.

Zmiana wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonych P. i S. B. od wszystkich przypisanych czynów, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiana kwalifikacji prawnej czynu z 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii co do S. B. i przypisanie kwalifikacji z art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz orzeczenie kary grzywny.

Niezasadny

Materiał dowodowy jest kompletny, czego obrońca zresztą osobno nie kwestionował, zatem brak podstaw do prowadzenia przewodu sądowego w całości w rozumieniu art. 437§2 k.p.k.

in fine, a tylko wtedy można domagać się uchylenia zaskarżonego wyroku. Orzeczenie merytoryczne w zakresie winy i sprawstwa oskarżonych jest – z wyjątkiem pkt 27 – trafne, zatem brak podstaw do uniewinnienia oskarżonych.

Jedyną okolicznością, która wymagała interwencji Sądu Apelacyjnego, była prawidłowość przypisania S. B. posiadania narkotyków w zbyt dużej ilości, o czym była już wyżej mowa. Korekta opisu czynu z przyczyn wyżej omówionych nie uzasadniała złagodzenia kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego S. B. na wypadek mniejszej wagi. Sąd Apelacyjny nie dostrzegł też potrzeby korekty kary jednostkowej orzeczonej za to przestępstwo. Podkreślić trzeba, iż choć Sąd Okręgowy błędnie przypisał obydwu oskarżonym posiadanie narkotyków w tej samej ilości, to jednak zróżnicował ich odpowiedzialność, V. B. za przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wymierzając karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, a S. B. – karę zaledwie 3 miesięcy pozbawienia wolności. Dowodzi to, że mimo błędnej redakcji opisu czynu w zakresie ilości narkotyku, w istocie dostrzegł i należycie zróżnicował odpowiedzialność każdego z oskarżonych za posiadanie określonej indywidualnie ilości narkotyków. Orzeczenie w tym zakresie zachowuje wewnętrzną sprawiedliwość i nie wymaga żadnej korekty.

2

Obraza przepisu postępowania, tj. art. 439§1 pkt 2 k.p.k. skutkująca zdaniem oskarżonych nieważnością postępowania i stanowiąca bezwzględną przyczynę odwoławczą, która winna skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku wobec oskarżonych

(

jednobrzmiące zarzuty nr 1

tiret 9 i nr 2

tiret 9 apelacji obrońcy oskarżonych V. B. i S. B.)

Niezasadny

Raz jeszcze przypomnieć należy, że zgodnie z art. 446§1 k.p.k. w przypadku apelacji od wyroku sądu okręgowego, która nie pochodzi od prokuratora, obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że to adwokat sporządza i podpisuje apelację. Jak podkreśla Sąd Najwyższy, m. in. w postanowieniu z (...), sformułowanie to oznacza, że adwokat musi być autorem skargi; wymogu tego nie spełnia ani podpisanie przez adwokata skargi sporządzonej przez samą stronę, ani wyrażona przez adwokata w odrębnym piśmie akceptacja takiej skargi, ani też odwołanie się przez adwokata do pisma własnego strony.

Przypomnienie to jest konieczne, bowiem obrońca ponownie stawia zarzut – i to najwyższego kalibru, bo dotyczący bezwzględnej podstawy uchylenia orzeczenia – w taki sposób, jakby jedynie przedstawiał cudzy pogląd („

zdaniem oskarżonych”, „

wedle najlepszej wiedzy oskarżonych”), a nie swoje własne profesjonalne stanowisko w tej materii – tak naprawdę ogranicza się więc do powielenia w ramach własnego środka odwoławczego stanowiska, które w toku postępowania formułował już S. B. (

vide pismo z (...) r., k. 3028-3029).

Tak ujęty zarzut właściwie należałoby pominąć jako stanowiący obejście cytowanego na wstępie przepisu, jednak z uwagi na to, że Sąd odwoławczy z urzędu – a więc także bez stosownego zarzutu strony – zobowiązany jest badać przesłanki z art. 439 k.p.k., konieczne jest poczynienie w tym zakresie odpowiednich rozważań.

Na poparcie swoich twierdzeń obrońca w uzasadnieniu krótko powołuje uchwałę połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r. w sprawie BSA 1-4110-1/20, twierdząc, że w sprawie może wystąpić ponownie przesłanka z art. 439§1 pkt 2 k.p.k. Twierdzenia tego w ogóle nie wypełnia treścią, powołując się, jak wyżej wskazano, na „

najlepszą wiedzę oskarżonych”.

W związku z tym przypomnieć wypada, iż uchylając poprzednie orzeczenie Sądu Okręgowego we P. w tej sprawie, Sąd Apelacyjny w P. w uzasadnieniu wyroku z dnia (...), podkreślił wyraźnie i jednoznacznie, z powołaniem się na bogate orzecznictwo tak Sądu Najwyższego, jak i tut. Sądu, iż „

nieprawidłowość obsady sądu z udziałem osób powołanych na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa od 2018 r. wynika z faktu, że od tego czasu organ ten przestał spełniać cechy organu konstytucyjnego, o którym mo

[…]