Choroba oskarżonego w okresie zaległości alimentacyjnych. Sąd utrzymał wyrok

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 3 listopada 2025 roku o sygn. akt II K 824/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

----

--------------------------

--------------------------------------------------------------------------

-----------------

-----------------

Fakty uznane za nieudowodnione

-----------

-------------------------

-------------------------------------------------------------------------

----------------

-----------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

-------------------

--------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

--------------

-------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

zarzut obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na jego treść, a mianowicie art. 4 kpk, art. 7 kpk, art. 410 kpk oraz art. 424 § 1 pkt 1 kpk, a polegającej na jednostronnej, dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego, dokonanej z przekroczeniem przez Sąd granic swobodnej oceny dowodów, przeprowadzonej tylko i wyłącznie na korzyść oskarżonego, bez uwzględnienia okoliczności przemawiających na jego niekorzyść oraz dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, oparcie wyroku jedynie na części ujawnionego materiału dowodowego, nienależyte rozważenie niektórych dowodów ujawnionych w toku postępowania we wzajemnym ich powiązaniu lub całkowite ich pominięcie, co spowodowało wysnucie przez Sąd mylnego wniosku, iż oskarżony G. A. nie popełnił zarzucanego mu czynu, co w konsekwencji doprowadziło do jego uniewinnienia.

Niezasadny

- odnosząc się do zarzutu apelacji prokuratora należy przypomnieć, że zasada swobodnej oceny dowodów, wyrażona w art. 7 kpk, jest jedną z najważniejszych zasad procesu karnego, która ma służyć prawidłowej ocenie czynu dokonanego przez oskarżonego i ewentualnego przypisania mu odpowiedzialności karnej. Zasada swobodnej oceny dowodów nakazuje w pierwszej kolejności uwzględniać wszystkie przeprowadzone dowody (dopuszczalne w świetle reguł dowodowych) i przy ich ocenie kierować się przede wszystkim zasadami logicznego myślenia oraz dodatkowo przestrzegać wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Już sama regulacja dotycząca omawianej zasady zawarta w komentowanym artykule ewidentnie wskazuje na jej niebagatelne znaczenie dla realizacji innych zasad. Wprowadzony wymóg oparcia orzeczenia na wszelkich wytworzonych w sprawie dowodach powoduje konieczność uwzględniania i oceniania dowodów przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, co jest gwarancją realizacji zasady obiektywizmu (szerzej na temat stosunku do innych zasad zob. Stefański, Zabłocki, Kodeks, t. 1, 2003, s. 225).

- jak wskazuje się w orzecznictwie, skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 7 kpk wymaga wykazania, że ocena dokonana przez sąd jest sprzeczna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, że nie została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, bądź że argumentacja zaprezentowana przez sąd za tak dokonanym wyborem pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki. Elementami, które decydują o zachowaniu zasady swobodnej oceny dowodów są m.in.: ujawnienie w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy zgodnie z regułami wskazanymi w art. 2 § 2 kpk, rozważenie wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, argumentacja wyczerpująca i logiczna, z jednoczesnym uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, zawarta w uzasadnieniu orzeczenia ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2025 roku, sygn. akt II ZOW 2/25).

- przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że w apelacji prokuratora doszło do nieskutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 7 kpk oraz art. 4 kpk. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji nie tylko zgromadził zupełny materiał dowodowy, ale także sprostał wymagającemu zadaniu i ocenił zgromadzony materiał właściwie, wyczerpująco i trafnie to uargumentował, a także na jego podstawie ustalił prawidłowy stan faktyczny w sprawie, uzasadniający uniewinnienie oskarżonego. Wyjaśnienia oskarżonego, który uzasadniał zaprzestanie spłaty alimentów swoją trudną sytuacją zdrowotną, zasługują na nadanie im waloru wiarygodności z tego względu, że znajdują potwierdzenie w innym materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, m.in. w postaci niekwestionowanych przez strony kopii zwolnień lekarskich, innej dokumentacji lekarskiej, informacji przekazanych przez komornika sądowego i GOPS w F. oraz przedstawionymi dowodami wpłaty, których to wiarygodność nie budziła zastrzeżeń Sądu. Wyżej wskazane dowody jednoznacznie wskazują na to, że w okresie objętym aktem oskarżenia istniały co do osoby oskarżonego obiektywne przeszkody uniemożliwiające mu wykonanie zobowiązania alimentacyjnego wobec swojej najstarszej córki.

- Sąd I instancji słusznie podkreślił, że aby można było określić zachowanie sprawcy przestępstwa niealimentacji jako ,,celowe uchylanie’’ należy wziąć pod uwagę, czy wymagany od oskarżonego obowiązek był możliwy do wykonania, a zatem czy uchylanie od ciążącego obowiązku było wynikiem negatywnego stosunku psychicznego sprawcy do nałożonego na niego świadczenia i czy było dokonywane z celowością i premedytacją, czy też zaistniały po stronie oskarżonego obiektywne okoliczności uniemożliwiające mu wykonanie tego obowiązku. Aby ocenić stosunek psychiczny sprawcy do tego zaniedbania, należało ocenić, jak w okresie objętym aktem oskarżenia wyglądała jego sytuacja życiowa.

- otóż zakres czasowy aktu oskarżenia obejmuje okres od dnia 2 sierpnia 2023 roku do dnia 26 czerwca 2024 roku i pokrywa się z czasem, w którym oskarżony zmagał się z poważnymi problemami zdrowotnymi, uniemożliwiającymi mu wykonywanie pracy zarobkowej w sposób nieprzerwany, gwarantujący uzyskiwanie stałego dochodu. Te okoliczności są udowodnione rzetelną dokumentacją medyczną, niekwestionowaną przez żadną ze stron. Zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, osoba doświadczająca tak poważnych problemów zdrowotnych jak oskarżony, która w okresie objętym aktem oskarżenia przechodziła kilka operacji oraz miała problemy z codziennym funkcjonowaniem, nie była zdolna do podjęcia pracy zarobkowej. Co więcej, oskarżony jest z zawodu technikiem mechanikiem, a ta profesja wymagała od niego pełnej sprawności fizycznej (dla przykładu z zaświadczenia lekarskiego z k. 120 wynika, że oskarżony był niezdolny do pracy). Jak słusznie ocenił Sąd Rejonowy, oskarżony nie miał realnych możliwości płacenia alimentów w tym okresie, a jego zachowanie nie było celowym uchylaniem się od zobowiązania i nie uzasadnia pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej za ten czyn. O braku złej woli oskarżonego świadczy też fakt, że od sierpnia 2024 roku oskarżony wpłaca pełne kwoty alimentów, a zatem nie uchyla się celowo od tego obowiązku.

- prokurator w apelacji wskazał, że oskarżony pracował przez dwa miesiące zarobkowo w szarej strefie, lecz nie dodał, iż wówczas oskarżony doznał wypadku przy pracy (k. 144) co nie tylko skutkowało utratą źródła dochodu, lecz także powstaniem kolejnych wydatków związanych z koniecznością leczenia urazu. Zgodzić się należy z prokuratorem, iż założenie kolejnej rodziny przez oskarżonego nie może być wyłącznym powodem zaprzestania alimentacji dziecka pochodzącego z poprzedniego związku, lecz obiektywnym faktem jest to, iż oskarżony był jednocześnie zobowiązany do łożenia w równym stopniu na wszystkie dzieci, co znacząco obniżało zdolność oskarżonego do wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego wobec córki. Prokurator wskazał, iż oskarżony otrzymywał zasiłek chorobowy z tytułu zatrudnienia w Niemczech, lecz nie sprecyzował, że informacja ta pochodziła z pisma procesowego sporządzonego przez oskarżonego, z którego to pisma nie wynikało od kiedy ten zasiłek oskarżonemu przysługiwał. Nadto prokurator nie uwzględnił, że oskarżony z jednej strony otrzymywał zasiłek, ale z drugiej ponosił w tym samym czasie znaczne kwoty na leczenie odbywające się w przeważającej części poza systemem NFZ.

- choć jak słusznie podkreślił w apelacji prokurator, oskarżony już wcześniej był karany za niepłacenie alimentów na rzecz swojej córki K., okoliczność taka nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż rozważeniu podlega tylko okres objęty aktem oskarżenia. Jak podkreśla się w orzecznictwie, uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego w okresie nieobjętym prawomocnym skazaniem jest już nowym czynem przestępnym, pociągającym dalszą odpowiedzialność karną, przy czym granice czasowe kolejnego przestępstwa powinny być dokładnie określone, z uwzględnieniem treści poprzedniego wyroku skazującego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2024 roku, sygn. akt II KK 599/23).

wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim do ponownego rozpoznania

Niezasadny

bezzasadność apelacji skutkowała bezzasadnością wniosku apelacyjnego

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

cały wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim

bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnienia z urzędu

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

---------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Punkt II wyroku

o wydatkach za postępowanie odwoławcze Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 632 pkt 2 kpk w zw. z art. 634 kpk

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

cały wyrok

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Uchylenie