Emerytka rolnicza nie dostanie wyższej części uzupełniającej, apelacja oddalona

T. J. w dniu 20 marca 2023 r. zaskarżyła wypłatę emerytury dokonaną w marcu 2023 r. zarzucając, że została ona wypłacona w zaniżonej wysokości i wniosła o zasądzenie kwoty 56,09 zł tytułem należnego wyrównania.

W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca podała, że na skutek błędnej interpretacji przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 r. w tym art. 26 ust. 1 ww. ustawy - (...) bezpodstawnie ogranicza wskaźnik emerytury uzupełniającej wszystkim rolnikom, którzy przekroczyli poziom 20 lat opłaconych składek emerytury składkowej. Wobec powyższego zdaniem skarżącej (...), mając świadomość od lutego 2023 r. o błędnym interpretowaniu i stosowaniu ww. przepisu, powinien z urzędu zmienić decyzję wszystkim emerytom, którym określono nieprawidłowy wskaźnik emerytury uzupełniającej oraz obliczyć i wypłacić należne jej wyrównanie.

W odpowiedzi na odwołanie Prezes (...) wniósł o oddalenie odwołania ubezpieczonej, potraktowanego jako odwołanie od decyzji Prezesa (...) wydanej w dniu 20 marca 2023 r., wskazując, że wskaźnik części uzupełniającej emerytury rolniczej w wysokości 90% został naliczony skarżącej w pierwszej decyzji z 2015 r. Do momentu złożenia przedmiotowego odwołania wysokość ta nie była kwestionowana, natomiast treść art. 26 ust. 1 ustawy rolniczej nie była zmieniana od dnia jej wejścia w życie tj. od dnia 1 stycznia 1991 r. Organ wskazał, że świadczenie należne skarżącej od dnia 1 marca 2023 r. zostało wyliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i wypłacane jest w pełnej wysokości.

Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VII U 909/23.

9 czerwca 2023 r. T. J. wniosła odwołanie od decyzji Prezesa (...) z dnia 20 marca 2023 r., ustalającej nową wysokość emerytury rolniczej od 1 marca 2023 r., wnosząc o jej uchylenie w zakresie ust. 2 pkt II dot. wskaźnika wymiaru części uzupełniającej. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca powieliła argumentację z odwołania z dnia 20 marca 2023 r.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując stanowisko wyrażone w poprzedniej odpowiedzi na odwołanie.

Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VII U 1472/23.

Sprawy z ww. odwołań zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt VII U 909/23.

Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 września 2024 r., sygn. akt VII U 909/23 oddalił odwołanie (pkt 1) oraz zasądził od odwołującej T. J. na rzecz pozwanego Prezesa (...) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 180,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty (pkt 2).

Sąd Okręgowy ustalił, że T. J., urodzona (...) - w dniu 1 grudnia 2015 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do emerytury rolniczej. Decyzją z dnia 22 grudnia 2015 r., znak (...) Prezes (...) przyznał T. J. prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 grudnia 2015 r. Część składkowa świadczenia została ustalona na 84,71% emerytury podstawowej, zaś część uzupełniająca na 89,5%. Część uzupełniająca uległa zmniejszeniu o 25% z powodu nieosiągnięcia przez skarżącą pełnego wieku emerytalnego (w grudniu 2015 r. ubezpieczona osiągnęła wiek 55 lat). Do stażu ubezpieczeniowego organ przyjął okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników: od 1 stycznia 1984 r. do 31 grudnia 1990 r. (7 lat, 0 miesięcy, 0 dni) oraz od 1 stycznia 1991 r. do 29 listopada 2015 r. (24 lata, 10 miesięcy, 29 dni), tj. łącznie 31 lat,10 miesięcy i 29 dni. Do ustalenia części składkowej przyjęto:

1) 59,80 lat opłacania składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników przypadające w okresie od dnia 01.07.1983 r. do dnia 31.12.1990 r. po 1% emerytury podstawowej za każdy rok / wskaźnik 59,80 lat został obliczony poprzez zsumowanie wskaźnika procentowego za każdy rok opłacania składki w okresie 1983-1990 - wobec opłacania składki w wyższym wymiarze niż 120% przeciętnej emerytury podstawowej w danym roku, zamiast jednego roku przyjęto okres dłuższy tj.:

1983 - 0

1984 - 4,12

1985 - 5,34

1986 - 9,62

1987 - 14,56

1988 - 10,21

1989 - 6,33

1990 - 9,62

łącznie - 59,80 lat;

2) 24,91 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu po dniu 31.12.1990 r. po 1% emerytury podstawowej za każdy rok (od 01.01.1991- 29.11.2015).

Część składkowa świadczenia stanowi zatem 84,71% (59,80 + 24,91) emerytury podstawowej. Z kolei wysokość części uzupełniającej została wyliczona na podstawie art. 26 ust. 1-3 ustawy rolniczej, zgodnie z którym część uzupełniająca wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat, lecz bez uwzględnienia skutków art. 25 ust. 3 /w wypadku ubezpieczonej: bez 59,80 lat/, jest mniejsza od 20. Nie dotyczy to ubezpieczonej, która posiada 31 lat, 10 miesięcy i 29 dni stażu ubezpieczeniowego (7 lat plus 24 lata, 10 m-cy i 29 dni). Przy każdym pełnym roku od 20 lat część uzupełniającą zmniejsza się o 0,5 % emerytury podstawowej (31 - 20 = 11 lat x 0,5% = 5,5%; 95% - 5,5% = 89,5% w zaokrągleniu 90%).

Decyzją z dnia 20 listopada 2020 r. w związku z ukończeniem przez ubezpieczoną 60 roku życia organ rentowy dokonał ponownego ustalenia wysokości emerytury rolniczej. Wówczas wskaźniki wymiaru części składkowej i części uzupełniającej nie uległy zmianie, w stosunku do tych ustalonych decyzją z dnia 22 grudnia 2015 r., w związku z tym, że nie uległ zmianie staż ubezpieczeniowy skarżącej.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 marca 2023 r. organ rentowy dokonał ustalenia nowej wysokości emerytury w związku z podwyższeniem kwoty emerytury podstawowej i ustalił jej wysokość obowiązującą od 1 marca 2023 r. do wypłaty w kwocie 2.276,80 zł miesięcznie. W związku z podwyższeniem kwoty emerytury podstawowej od 1 marca 2023 r. do wysokości 1.429,60zł, wysokość świadczenia ustalono poprzez pomnożenie tej kwoty przez indywidualne wskaźniki wymiaru świadczenia wynoszące odpowiednio w przypadku ubezpieczonej: dla części składkowej 0,85 i dla części uzupełniającej 0,90.Podwyższenie kwoty emerytury podstawowej od dnia 1 marca 2023 r. nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2023, poz. 337), mocą której zastąpiono w definicji emerytury podstawowej wskaźnik kwotowy wskaźnikiem procentowym (90%) (art. 6 pkt 7 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).

T. J. jest uprawniona również do emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznanej jej na podstawie decyzji z dnia 25 października 2022 r. Do obliczenia emerytury przyjęto następujące okresy składkowe:

- od 01.09.1976 r. do 31.01.1979 r. - zatrudnienie,

- od 06.02.1979 r. do 31.12.1983 r. - zatrudnienie,

- od 25.06.1987 r. do 26.06.1984 r. - urlop wychowawczy.

Przechodząc do rozważań prawnych, Sąd Okręgowy wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zasadności twierdzeń T. J., dotyczących ustalenia wysokości należnej jej emerytury rolniczej na podstawie błędnie zinterpretowanych przepisów, tj. art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w konsekwencji – ocena żądania ustalenia wysokości świadczenia z pominięciem tych przepisów oraz ich właściwej interpretacji, a także wypłaty wyrównania świadczeń od marca 2020 r.

Zgodnie z treścią art. 24 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 2024, poz. 90 t.j.) emerytura rolnicza (…) składa się z części składkowej i części uzupełniającej, ustalonych zgodnie z art. 25 i 26. Dla każdej z tych części ustala się wskaźnik wymiaru.

W myśl art. 25 ustawy część składkową ustala się przyjmując po 1% emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, z uwzględnieniem ust. 2-7. Niepełne lata przelicza się odpowiednio, z uwzględnieniem art. 21a.

Zgodnie natomiast z art. 26 część uzupełniająca wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia części składkowej, lecz bez uwzględnienia skutków art. 25 ust. 3, jest mniejsza od 20; przy każdym pełnym roku od 20 lat część uzupełniającą zmniejsza się o 0,5% emerytury podstawowej (art. 26 ust. 1).

Część uzupełniająca nie może wynosić mniej niż 85% emerytury podstawowej, a suma części uzupełniającej i części składkowej nie może być mniejsza od emerytury podstawowej, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 26 ust. 2).

Jeżeli rolnik nabywa prawo do emerytury rolniczej w wieku o 5 lat niższym od wieku emerytalnego, określoną zgodnie z ust. 1 część uzupełniającą zmniejsza się o 25% emerytury podstawowej. Tak ustaloną część uzupełniającą zwiększa się o 5% emerytury podstawowej po upływie każdego roku dzielącego uprawnionego od wieku emerytalnego (art. 26 ust. 3).

Zgodnie natomiast z art. 6 pkt 7 ustawy przez emeryturę podstawową rozumie się kwotę równą 90% najniższej emerytury określonej w przepisach emerytalnych.

Zważywszy na powyższe zasady ustalenia wysokości emerytury rolniczej, Sąd I instancji nie znalazł podstaw do uznania stanowiska odwołującej za prawidłowe, jakoby organ rentowy dokonał błędnej interpretacji i zastosowania art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w konsekwencji nieprawidłowego ustalenia części uzupełniającej jej emerytury.

Do stażu ubezpieczeniowego T. J. organ przyjął okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników: od 1 stycznia 1984 r. do 31 grudnia 1990 r. (7 lat, 0 miesięcy, 0 dni) oraz od 1 stycznia 1991 r. do 29 listopada 2015 r. (24 lata, 10 miesięcy, 29 dni), tj. łącznie 31 lat,10 miesięcy i 29 dni.

Z dokumentów zawartych w aktach rentowych wynika, iż do obliczenia wskaźnika części składkowej emerytury ubezpieczonej przyjęto udokumentowane okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników:

1) 59,80 lat opłacania składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników przypadające w okresie od dnia 01.07.1983 r. do dnia 31.12.1990 r.- po 1% emerytury podstawowej za każdy rok /wskaźnik 59,80 lat został obliczony poprzez zsumowanie wskaźnika procentowego za każdy rok opłacania składki w okresie 1983-1990 - wobec opłacania składki w wyższym wymiarze niż 120% przeciętnej emerytury podstawowej w danym roku, zamiast jednego roku przyjęto okres dłuższy tj.:

1983 - 0

1984 - 4,12

1985 - 5,34

1986 - 9,62

1987 - 14,56

1988 - 10,21

1989 - 6,33

1990 - 9,62

łącznie - 59,80 lat;

2) 24,91 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu po dniu 31.12.1990 r. po 1% emerytury podstawowej za każdy rok (od 01.01.1991 - 29.11.2015).

Część składkowa świadczenia stanowi zatem 84,71% (59,80 + 24,91) emerytury podstawowej.

Wysokość części uzupełniającej została wyliczona na podstawie art. 26 ust. 1-3 ustawy rolniczej, zgodnie z którym część uzupełniająca wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia części składkowej jest mniejsza od 20.

Nie dotyczy to ubezpieczonej, która posiada 31 lat, 10 miesięcy i 29 dni stażu ubezpieczeniowego (7 lat plus 24 lata, 10 m-cy i 29 dni).

Przy każdym pełnym roku od 20 lat część uzupełniającą zmniejsza się o 0,5 % emerytury podstawowej (31 - 20 = 11 lat x 0,5% = 5,5%; 95% - 5,5% = 89,5% w zaokrągleniu 90%).

Zatem przysługująca skarżącej emerytura w części uzupełniającej została ustalona prawidłowo i zgodnie z art. 26 ustawy o ubezpieczaniu społecznym rolników.

Sąd Okręgowy wskazał, że powyższy sposób ustalania części uzupełniającej świadczeń rolniczych wszedł w życie na podstawie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017, poz. 38), która zmieniła treść art. 26 i jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy miało to związek z przywróceniem poprzednio obowiązującego podstawowego wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, pod warunkiem legitymowania się co najmniej 25-letnim okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu.

Skarżąca przyjęty przez ustawodawcę mechanizm ustalenia wysokości emerytury rolniczej uważa za niesprawiedliwy i krzywdzący. Nie ma to jednak znaczenia dla obecnej oceny prawidłowości ustalenia wysokości jej świadczenia. Sąd w niniejszym postępowaniu nie ma prawnej ani faktycznej możliwości zmiany mechanizmu ustalania świadczeń emerytalnych ogółu ubezpieczonych w rolniczym systemie ubezpieczenia społecznego.

Istotne jest również to, na co wskazuje organ rentowy, iż decyzja o przyznaniu ubezpieczonej prawa do emerytury z dnia 22 grudnia 2015 r., w której organ ustalił część uzupełniającą na poziomie 89,5% emerytury podstawowej jest prawomocna, zaś zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2023, poz. 1251 t.j.), znajdującym zastosowanie na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w sprawie zakończonej prawomocną decyzją - organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli m.in. po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.

Zwrot "przedłożenie nowych dowodów" oznacza zgłoszenie każdego prawnie dopuszczalnego środka dowodowego, stanowiącego potwierdzenie okoliczności faktycznych istniejących przed wydaniem decyzji, a mających wpływ na powstanie prawa do świadczenia lub jego wysokość. Natomiast użyte w art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej pojęcie "ujawnienie okoliczności" oznacza powołanie się na fakty dotyczące ogółu wymagań formalnych i materialnych związanych z ustaleniem przez organ rentowy prawa do świadczenia lub wysokości świadczenia. Są to określone w przepisach prawa materialnego fakty warunkujące powstanie prawa do świadczenia lub jego wysokości np. staż pracy, wiek, niezdolność do pracy, ale także uchybienia przez organ rentowy normom prawa procesowego lub materialnego, wpływające potencjalnie na dokonanie ustaleń w sposób niezgodny z ukształtowaną z mocy prawa sytuacją prawną osoby zainteresowanej (tak m.in.: Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lutego 2014r., I UK 322/13, LEX nr 1444596 oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 11 grudnia 2015r., III AUa 1087/15, LEX nr 1979499).

Skarżąca - poza własnym stanowiskiem kwestionującym przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania - nie przedłożyła żadnych dowodów mających wpływ na wysokość jej świadczenia emerytalnego, stąd zaskarżoną decyzję uznać należało za prawidłową.

Co istotne, jak podkreślił Sąd I instancji, uprzednio przyjęty przez ustawodawcę sposób ustalenia części uzupełniającej emerytury również przewidywał mechanizm obniżania współczynnika niezbędnego do ustalenia części uzupełniającej po osiągnięciu 20 lat przyjętych do ustalenia części składkowej.

Zatem w ocenie sądu nie sposób uznać, aby ustalenie przez ustawodawcę mechanizmu obniżania części uzupełniającej z 95% do maksymalnie 85% po osiągnięciu 20 lat ubezpieczenia uwzględnionych w części stażowej (biorąc pod uwagę, że w takiej sytuacji następuje jednoczesny wzrost części stażowej), było niezgodne z przepisami ustawy emerytalnej.

Podniesione przez odwołującą zarzuty były zatem nietrafne i nie doprowadziły do zmiany zaskarżonych decyzji. W ocenie Sądu Okręgowego, skarżąca, poza subiektywnym przekonaniem o niesprawiedliwości ustawowych mechanizmów, nie wywiodła skutecznych i merytorycznych zarzutów wskazujących na nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu rentowego w zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie powyższe, Sąd Okręgowy uznał, iż wysokość emerytury rolniczej ubezpieczonej została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i żądanie ubezpieczonej ustalenia jej w wyższej wysokości oraz wypłaty wyrównania są pozbawione podstaw prawnych. Wobec tego, Sąd Okręgowy oddalił odwołanie stosownie do treści art. 477

14 § 1 k.p.c.

O należnych pozwanemu kosztach zastępstwa procesowego, Sąd orzekł, kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., art. 98§1 (1) k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz art. 108 k.p.c. oraz na podstawie § 9 ust. § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), ustalając je w wysokości właściwej dla spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych tj. 180 zł.

Apelację od wyroku wywiodła ubezpieczona, zaskarżając go w całości i zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nielogiczną, niewłaściwą ocenę wskazanych dowodów i wyciągnięcie błędnych wniosków.

2) obrazę przepisów prawa materialnego tj.: art. 26 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy o emerytach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; poprzez błędną interpretację i niezastosowanie

Zarzucając skarżonemu wyrokowi naruszenie prawa procesowego i obrazę prawa materialnego ubezpieczona wniosła o jego zmianę poprzez:

1) zmianę decyzji Prezesa (...) z dnia 22.12.2015 r. i z dnia 20.11.2020 r., znak: (...), w zakresie pkt. II ust. 2 poprzez określenie prawidłowego wskaźnika emerytury uzupełniającej w wysokości 0,95;

2) zmianę decyzji Prezesa (...) z dnia 20.03.2023 r., znak: (...), w zakresie ust. I, II, III i IV poprzez wskazanie prawidłowych kwot wynikających z przedmiotowych ustaw, która : w ust. I powinna wynosić kwotę 2.573,28 zł (brutto); w ust. II powinna wynosić kwotę -

1429,60 x 0,85 = 1215,16 zł

1429,60 x 0,95 = 1358,12 zł;

w ust. III powinna wynosić kwotę 232 zł;

w ust. IV powinna wynosić kwotę 2.332,28 zł.

Ponadto decyzja z dnia 20.03.2023 r. powinna zawierać ust. o potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy w kwocie 9,00 zł.

3) zasądzenie kwoty 64,48 zł tytułem wyrównania za każdy miesiąc wypłaconej emerytury od marca 2023 r. do lutego 2024 r. wraz z odsetkami od dnia wypłaty emerytury za dany miesiąc - od zasądzonej kwoty (...) przed wypłatą dokona obliczenia i potrącenia zaliczki na podatek dochodowy.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni, interpretacji art. 26 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, sprzecznej z językową, logiczną i funkcjonalną prawidłową interpretacją niniejszego przepisu. Błędna interpretacja art. 26 ust. 1 przez Prezesa (...) i błędnie przyjęta przez sąd za poprawną, powoduje zachodzącą sprzeczność (przy przyjętej interpretacji przez (...)) ust. 1 art. 26 z ust. 2 tego przepisu, albowiem skoro mianoby obniżać wskaźnik emerytury uzupełniającej każdemu rolnikowi, który ma ponad 20 lat składkowych, to niniejszego przepisu nie można byłoby stosować do emeryta, który ma ponad 40 lat składkowych (bez uwzględnienia skutku art. 25 ust. 3) w związku z ust. 2 art. 26.

Z wykładni językowej, logicznej i funkcjonalnej art. 26 ust. 1 nie wynika, zdaniem apelującej, że obniża się wskaźnik emerytury uzupełniającej rolnikom, którzy uzyskali ponad 20 lat składkowych - niniejszy przepis nie zawiera zwrotu ponad 20 lat składkowych.

Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu, jak wskazała odwołująca, powinien wziąć pod uwagę skutki procesowe art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ( który powinien być zastosowany wobec przedstawionych zarzutów), a nie się rozwodzić na temat pkt 1 ust. 1 niniejszego przepisu, który w tej sprawie nie znajduje zastosowania, by uzasadnić błędny wyrok.

W odpowiedzi na apelację Prezes (...) wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za drugą instancję.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja ubezpieczonej podlega oddaleniu jako bezzasadna.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była wysokość emerytury rolniczej ubezpieczonej. Zdaniem odwołującej pozwany organ błędnie zastosował art. 26 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Sąd pierwszej instancji ustalając stan faktyczny oparł się na całokształcie zebranego materiału dowodowego, należycie go rozważył i wskazał jakim środkom dowodowym dał wiarę, przedstawiając prawidłową ich ocenę, którą właściwie uargumentował. Całość podjętych ustaleń faktycznych tego sądu przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu wyroku zasługuje na akceptację. Ustalenia te jako prawidłowe i znajdujące oparcie w materiale dowodowym Sąd Apelacyjny podziela przyjmując za własne, w związku z czym nie ma konieczności ich ponownego przytaczania w całości (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 233/09, z dnia 24 września 2009 r., II PK 58/09, z dnia 5 listopada 1998 r. I PKN 339/98 i postanowienie z dnia 22 kwietnia 1997 r., II UKN 61/97).

Analiza akt postępowania wskazuje, że nie wystąpiło w niej również naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 26 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społeczny rolników. Sąd odwoławczy w pełni podziela interpretację tego przepisu dokonana przez Sąd Okręgowy. Wyjaśnić należy, że nie ma przeszkód, aby sąd drugiej instancji odwołał się do oceny prawnej sądu pierwszej instancji, jeżeli w pełni ją podziela i uznaje za wyczerpującą (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lipca 2012 r., I CSK 72/12, LEX nr 1215604; wyrok Sądu Najwyższego z 11 września 2014 r., II PK 284/13, LEX nr 1590288). Taki sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego w obecnym stanie prawnym wynika wprost z art. 387 § 2

1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od 7 listopada 2019 r.

Sposób rozumienia art. 26 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przedstawiony przez ubezpieczoną jest nieprawidłowy i sprzeczny z jego literalnym brzmieniem.

Stosownie do treści art. 26 ust. 1 ustawy, część uzupełnienia emerytury wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia części składkowej, lecz bez uwzględnienia skutków art. 25 ust. 3, jest mniejsza od 20; przy każdym pełnym roku od 20 lat część uzupełniającą zmniejsza się o 0,5% emerytury podstawowej.

Obowiązuje więc zasada, że część uzupełniająca emerytury stanowi 95% emerytury podstawowej w przypadku, jeżeli okresy przyjęte do obliczenia części składkowej nie przekraczają 20 lat. W przeciwnym przypadku ulega ona zmniejszeniu 0,5% emerytury podstawowej za każdy rok przekraczający 20 lat uwzględnionych w części składkowej (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2012 r. I UK 176/11, LEX nr 1126913 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 maja 2000 r. K 37/98).

Ta właśnie sytuacja dotyczy ubezpieczonej, skoro jej okresy przyjęte do obliczenia części składkowej przekraczają 20 lat, czego apelująca nie kwestionuje.

Przedstawione przez pozwanego i zaakceptowane przez Sąd I instancji wyliczenie części uzupełniającej emerytury, z którego wynika, że ubezpieczona posiada 31 lat, 10 miesięcy i 29 dni stażu ubezpieczeniowego, a więc część uzupełniająca podlega pomniejszeniu o 5,5 % (31 lat – 20 lat = 11 lat x 0,5 % = 5,5 %) i wynosi 90 % emerytury podstawowej (95% - 5,5% = 89,5 %, w zaokrągleniu 90 %), nie budzi wątpliwości.

Raz jeszcze podkreślić należy, że wbrew błędnemu stanowisku odwołującej, zmniejszenie części uzupełniającej emerytury następuje nie wtedy, gdy liczba lat przyjętych do obliczania części składkowej jest mniejsza niż 20 lat, ale wówczas, gdy jest ona większa niż 20 lat, co miało miejsce w przypadku T. J..

Nie ma przy tym wskazywanej przez apelującej sprzeczności art. 26 ust. 1 z art. 26 ust. 2 ustawy. Część uzupełniająca emerytury wynosi zawsze 95 % emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do obliczenia części składkowej jest mniejsza niż 20, natomiast w przypadku przekroczenia tej granicy stażu część uzupełniająca świadczenia ulega zmniejszeniu o 0,5 % za każdy rok stażu ponad 20 lat, lecz nie więcej niż do poziomu 85 % emerytury podstawowej, co oznacza, że maksymalne zmniejszenie jest możliwe o 10 %.

Sąd Apelacyjny nie ma zatem najmniejszych wątpliwości co do tego, że tak Sąd I instancji, jak i pozwany prawidłowo zastosowali art. 26 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nie ma, wobec tego mowy o naruszenie tego przepisu, jak również art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw po uwzględnienia apelacji, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, § 1

1 i § 3 w zw. z art. 99 i 391 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

SSA Iwona Krzeczowska – Lasoń