Sąd oddalił odwołanie spółki od decyzji ZUS o braku ubezpieczeń pracownika

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 roku nr (...)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 2a ust. 1

i 2, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230, z późn. zm.) i art. 58 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 roku kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r. poz. 1610) w zw. z art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 roku kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465) stwierdził, że ubezpieczony

M. A.

jako pracownik u płatnika składek (...) sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 grudnia 2023 roku.

(decyzja z 19 kwietnia 2024 r.. – nieponumerowane karty a.r.)

W uzasadnieniu ww. decyzji organ rentowy wskazał, że M. A. został zgłoszony przez płatnika (...) sp. z o.o. jako pracownik do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 1 grudnia 2023 roku. Ponadto płatnik składek przekazał za ubezpieczonego M. A. imienne raporty miesięczne z zadeklarowanymi podstawami wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne: za 12/2023 r. w wysokości

8 550,00 zł; za 01/2024 r. i 02/2024 r. w wysokości 0,00 zł oraz za 03/2024 r. w wysokości 642.86 zł.

Dodatkowo z przekazanych przez płatnika imiennych raportów miesięcznych informujących o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek wynika, iż

w okresach od 16 grudnia 2023 roku do 17 grudnia 2023 roku oraz od 25 grudnia 2023 roku do 26 grudnia 2023 roku, od stycznia 2024 roku do 25 lutego 2024 roku oraz od 16 marca 2024 roku do 18 marca 2024 roku ubezpieczony pobierał zasiłek opiekuńczy z ubezpieczenia chorobowego. Ww. raportów wynika również, że ubezpieczony za okres: od 18 grudnia 2023 roku do 24 grudnia 2023 roku, od 26 lutego 2024 roku do 15 marca 2024 roku, od 19 marca 2024 roku do 31 marca 2024 roku pobierał wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy.

Ponadto organ stwierdził, że ubezpieczony M. A. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u innego płatnika składek korzystał ze zwolnień lekarskich wystawionych naprzemiennie: z tytułu opieki nad członkiem rodziny od 29 listopada 2023 roku do 3 grudnia 2023 roku i od 11 grudnia 2023 roku do 17 grudnia 2023 roku oraz z tytułu swojej niezdolności do pracy od 04 grudnia 2023 roku do 10 grudnia 2023 roku. W tym czasie od 1 grudnia 2023 roku został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych przez płatnika (...) sp. z o.o. jak również miał świadczyć pracę na rzecz (...) sp. z o.o.

W ocenie organu rentowego po analizie stanu faktycznego oraz jego oceny prawnej zawarcie umowy o pracę z płatnikiem (...) sp. z o.o. miało na celu jedynie uzyskanie przez ubezpieczonego M. A. ochrony ubezpieczeniowej przysługującej pracownikom i podyktowane było wyłącznie chęcią uzyskania przez zgłoszonego do ubezpieczeń świadczeń finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nawiązanie stosunku pracy dało ubezpieczonemu M. A. status pracownika, a tym samym wszystkie przysługujące świadczenia, po 30 dniach podlegania ubezpieczeniom społecznym, które po 33 dniach w całości płatne są przez ZUS

i nie obciążają pracodawcy. Na podstawie art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego, który w związku

z art. 300 kodeksu pracy stosuje się także na gruncie stosunków pracy, nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. A w przedmiotowej sprawie poważne wątpliwości budzi aspekt naruszenia przez ubezpieczonego M. A. jako stronę stosunku pracy zasad współżycia społecznego.

(uzasadnienia decyzji z 19 kwietnia 2024 r. – nieponumerowane karty a.r.)

Odwołanie od decyzji z 19 kwietnia 2023 roku dotyczącej M. A.

w przedmiocie braku podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu złożył płatnik (...) sp. z o.o. zaskarżając ją

w całości, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia poprzez usunięcie wskazanych w uzasadnieniu do niniejszego odwołania sformułowań sugerujących świadomy udział odwołującego w czynności prawnej dokonanej przez ubezpieczonego z naruszeniem zasad współżycia społecznego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi rentowemu.

Odwołujący zarzucił ww. decyzji naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

w zw. z art. 180 § 1 k.p.a. poprzez niezgodną z zasadami logiki, doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego sprowadzającą się do przyjęcia, że dokonanie przez ubezpieczonego czynności prawnej z naruszeniem zasad współżycia społecznej nastąpiło przy zaangażowaniu odwołującego i jego świadomej zgody na zawarcie stosunku pracy

z ubezpieczonym wyłącznie w celu nabycia przez niego ochrony ubezpieczeniowej przysługującej pracownikom i uzyskania świadczeń finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bez obowiązku świadczenia przez niego pracy na rzecz Odwołującego; oraz art. 22 § 1 k.p. w zw. z art. 58 § 2 k.c w zw. z art. 300 k.p. oraz w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy

z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że umowa o pracę pomiędzy ubezpieczonym

a odwołującym jest nieważna, jako czynność zawarta przez odwołującego z naruszeniem zasad współżycia społecznego, a przez to, że nie miała na celu wywołać skutków na gruncie ubezpieczeń społecznych i nie wpłynęła na zaistnienie obowiązkowego tytułu do ubezpieczeń społecznych, pomimo iż odwołujący w sposób faktyczny i skuteczny nawiązał stosunek pracy z ubezpieczonym, stając się jego pracodawcą w myśl art. 22 § 1 k.p.

W odwołaniu odwołujący kategorycznie zaprzeczył, by zawarta przez niego

z ubezpieczonym umowa o pracę miała na celu wyłącznie przyznanie mu ochrony ubezpieczeniowej przysługującej pracownikom. Ponadto wskazuje, iż nie miał wiedzy na temat kolejnych umów, jakie ubezpieczony zawierał z innymi pracodawcami w trakcie świadczenia przez niego pracy na rzecz odwołującego. Zawierając umowę o pracę

z ubezpieczonym odwołująca się spółka była przekonana, iż jest obecnie jedynym pracodawcą M. A., umowa o pracę została zawarta z nim na pełen etat,

a w chwili rozpoczęcia przez niego pracy płatnik nie uzyskał od niego żadnych informacji

o zamiarze łączenia przez niego kilku etatów jednocześnie. Ubezpieczony wypełnił również druk PIT2 wnosząc o pomniejszenie miesięcznych zaliczek na podatek o pełną przysługującą kwotę 300 zł miesięcznie, co dla odwołującej się stanowiło informację o nieposiadaniu przez niego innych źródeł dochodu. Swoją wiedzę na temat ubezpieczonego (...) sp. z o.o. oparła zatem na oświadczeniach M. A. i nie miała powodów podejrzewać ubezpieczonego o jakiekolwiek działania niezgodne z prawem czy z zasadami współżycia społecznego.

(odwołanie od decyzji z 19 kwietnia 2024 r. – k. 3 – 6 a.s.)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołanie od decyzji

z dnia 19 kwietnia 2024 roku wniósł o oddalenie odwołania, zwrot odwołania w trybie art. 130 k.p.c. z uwagi na złożenie do sprawy tylko jednego odpisu odwołania, o przekazanie odwołania celem łącznego rozpoznania do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga oraz

o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z 19 kwietnia 2019 roku oraz podkreślił, że strony postępowania zawarły umowę

o pracę 1 grudnia 2023 roku, a w tym okresie ubezpieczony przebywał na zasiłku opiekuńczym u dwóch innych płatników składek. Dodatkowo podczas zatrudnienia u płatnika (...) sp. z o.o., ubezpieczony podjął pracę u trzech następnych płatników składek. Kolejno organ rentowy podkreślił, że należy zważyć na fakt, iż ubezpieczony M. A. w krótkim czasie od rozpoczęcia spornego stosunku pracy rozpoczął absencję chorobową. Stosunek pracy został nawiązany w czasie zwolnienia lekarskiego z tytułu opieki nad dzieckiem, co w ocenie ZUS oznacza, że nie mógł być realizowany nawet w formie zdalnej.

(odpowiedź na odwołanie od decyzji z 19 kwietnia 2024 roku – k. 15-17v. a.s.)

Odwołująca się spółka w odpowiedzi na zobowiązanie Sądu na postawie art. 130 §1 k.p.c. do usunięcia braków formalnych odwołania pismem z 17 września 2024 roku przesłała odpis odwołania dla drugiej strony. W ww. piśmie odwołująca się poinformowała o zmianie składu osobowego Zarządu (...) sp. z o.o., przesyłając tym samym na potwierdzenie powyższego faktu z uwagi na brak odnotowania go w rejestrze przedsiębiorców KRS kopię protokołu zgromadzenia wspólników z 27 czerwca 2024 roku wraz z uchwałą nr (...)w sprawie powołania członków Rady Nadzorczej i kopią protokołu Zgromadzenia Wspólników z 5 lipca 2024 roku wraz z uchwałą nr (...) w sprawie powołania członków Rady Nadzorczej oraz kopię uchwały Rady Nadzorczej z 26 czerwca 2024 roku

o wyłonieniu i powołaniu nowych członków Zarządu (...) sp. z o.o.

W związku z powyższym pełnomocnik odwołującej się oświadczył podczas rozprawy, że aktualni członkowie zarządu nie mają wiedzy w temacie ubezpieczonego.

(pismo prezesa zarządu z 17.09.2024 r. wraz z załącznikami – k. 25 – 35v. a.s.; protokół rozprawy z 07.08.2025 r. – k. 62 – 62v. a.s.)

Pełnomocnik odwołującej się spółki w piśmie procesowym z 23 grudnia 2023 roku podtrzymał dotychczasowe stanowisko odwołującej się oraz wniósł o oddalenie wniosku organu rentowego w przedmiocie przekazania odwołania do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie celem łącznego rozpoznania, przedstawiając tym samym stosowne umocowanie.

(pismo prezesa zarządu z 23.12.2024 r. wraz z załącznikami – k. 42 – 46 a.s.)

Podczas rozprawy 7 sierpnia 2025 roku ZUS wskazał, że z odwołania ubezpieczonego M. A. w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym toczą się równocześnie 4 sprawy z różnymi płatnikami składek w Sądzie Okręgowym Warszawa-Praga, kolejno w piśmie procesowym wskazując ich sygnatury VII U 1077/24, VII U 352/25, VII U 363/25, VII U 1469/24. Sąd po powzięciu powyższych informacji wypożyczył akta spraw o sygnaturach: VII U 352/25, VII U 363/25, VII U 1469/24.

(protokół rozprawy z 07.08.2025 r. – k. 62 – 62v. a.s.; odpowiedź ZUS na zobowiązanie z 26.08.2025 r. – k. 65 a.s.; pisma Sądu Okręgowego Warszawa Praga z 11.09.2025 r. oraz 10.10.2025 r. – k. 67 i 72-74 a.s.)

Na terminach rozpraw w dniach 7 sierpnia 2025 roku, 9 grudnia 2025 roku oraz 20 stycznia 2026 roku pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska procesowe

w sprawie.

(protokół rozprawy z 07.08.2025 r. – k. 62 – 62v. a.s.; protokół rozprawy z 09.12.2025 r. – k. 78 – 78v. a.s. i protokół rozprawy z 20.01.2026 r. – k. 81 – 81v. a.s. wraz z zapisem audio video – k. 82 a.s.)

Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny:

Płatnik składek – odwołująca się spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. została wpisana do rejestru przedsiębiorców 13 wrzenia 2016 roku pod numerem KRS (...). Przeważającym przedmiotem działalności płatnika składek jest działalność związana z oprogramowaniem.

(wydruk z bazy KRS – k. 7 – 13 a.s.)

W dniu 27 listopada 2023 roku spółka (...) sp. z o.o. – reprezentowana przez M. W. – Prezesa Zarządu komplementariusza oraz S. W. – Członka Zarządu jako pracodawca zawarła z ubezpieczonym M. A. umowę o pracę na czas określony od dnia 1 grudnia 2023 roku do 31 maja 2024 roku na stanowisku Analityka Biznesowego w wymiarze pełnego etatu, za wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 13 500,00 zł brutto. Jako miejsce świadczenia pracy ustalono siedzibę spółki, wskazując, że pracownik może wykonywać prace poza miejscem pracy, po uzyskaniu uprzednio odpowiedniej zgody pracodawcy.

(umowa o pracę z 27.11.2023 r. – nieponumerowane karty a.r.)

Do podstawowych obowiązków ubezpieczonego M. A., zgodnie

z kartą stanowiska pracy miało należeć: identyfikowanie interesariuszy i organizowanie spotkań z interesariuszami w celu zidentyfikowania i zrozumienia ich potrzeb; analizowanie, definiowanie i uzgadniania wymagań biznesowych dla tworzonych i rozwijanych systemów, priorytetyzowanie wymagań oraz zarządzanie ich cyklem życia; odpowiadanie za jakość

i spójność dokumentacji analitycznej; analizowanie, modelowanie (przy użyciu notacji BPMN) i rekomendowanie ewentualnych zmian w procesach biznesowych; analiza biznesowa ukierunkowana na tworzenie modelu danych oraz aplikacji na potrzeby rozwiązań dedykowanych dostarczanych przez spółkę z wykorzystaniem notacji/diagramów UML

w szczególności diagramu przypadków użycia oraz diagramu klas, odczyt, analiza zapisów schematów (JSON, XML) w kontekście projektowanych/istniejących systemów wytworzenie, modyfikacja oraz utrzymanie wzorów dokumentów elektronicznych zgodnie ze standardami CRWDE (struktura logiczna XSD, wyróżnik XML, transformata XSL); wytwarzanie Podręcznika Użytkownika dla dostarczanego rozwiązania zawartego w projekcie (...); podejmowanie wysiłku twórczego w ramach powierzonych obowiązków – celem tworzenia utworów w rozumieniu prawa autorskiego w kategoriach działalności twórczej wskazanych

w art. 22 ust. 9b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; wykonywanie innych zadań zleconych przez pracodawcę.

(karta stanowiska pracy – nieponumerowane karty a.r.)

Ubezpieczony M. A. w pierwszym miesiącu pracy miał realizować zadania, które zawarte zostały w korespondencji e-mailowej z 5 marca 2024 roku tj.: udział

w spotkaniach/szkoleniach (szkolenie z Ochrony danych osobowych oraz Przetwarzania danych, spotkanie z przełożonym w ramach zespołu analizy, szkolenie wstępne z systemów IT, szkolenie (...), udział w spotkaniach w ramach zespołu analizy), zapoznanie się

z obowiązującymi w firmie procedurami, standardami (standard analizy biznesowej AK, modelowanie w dedykowanym repozytorium Enterprise Architect, nagrania ze szkoleń wewnętrznych - modelowanie BPMN,UML, weryfikacja nadanych uprawnień do systemów IT w ramach AK), zapoznanie się z materiałami w ramach przydzielonego projektu (zapoznanie się założeniami projektu, spotkanie z kierownikiem projektu, udział

w spotkaniach wewnętrznych w projekcie).

(e-mail z 05.03.2024 r. – nieponumerowane karty a.r.)

Ubezpieczony po zawarciu umowy o pracę, od momentu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych był gotowy do świadczenia pracy jedynie przez 10 dni. Zwolnienia od pracy z tytułu choroby i opieki na chorym dzieckiem trwały przez większość okresu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych przez odwołującą (...) sp. z o.o., tj. ubezpieczony w okresach:



01.12.2023 r. – 14.12.2024 r. – świadczył pracę;



15.12.2023 r. – korzystał z dni opieki nad dzieckiem do 14 roku życia ( art. 188 k.p.);



16.12.2023 r. – 17.12.2023 r. – korzystał z zasiłku opiekuńczego;



18.12.2023 r. – 24.12.2023 r. – przebywał na zwolnieniu lekarskim;



25.12.2023 r. – 26.12.2023 r. – korzystał z zasiłku opiekuńczego;



27.12.2023 r. – korzystał z dni opieki nad dzieckiem do 14 roku życia ( art. 188 k.p.);



28.12.2023 r. – 29.12.2023 r. – korzystał z urlopu wypoczynkowego;



01.01.2024 r. – 25.02.2024 r. – przebywał na zasiłku opiekuńczym;



26.02.2024 r. – 18.04.2024 r. – przebywał na zwolnieniu lekarskim

Ubezpieczony M. A.zawarł w dniu 31 października 2023 roku z (...) S.A. umowę o pracę na okres próbny od dnia 1 listopada 2023 roku do 31 stycznia 2024 roku na stanowisku analityka biznesowego w wymiarze 1/1 czasu pracy za wynagrodzeniem (...) zł brutto. Od 29 listopada 2023 roku ubezpieczony miał wystawiane zaświadczenia lekarskie z tytułu opieki, a następnie z tytułu chorób.

Dodatkowo należy wskazać, że ubezpieczony M. A. podjął zatrudnienie u płatnika (...) S.A. podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim z tytułu choroby od 30 października 2023 roku do 5 listopada 2023 roku w (...) S.A.

Płatnik składek (...) S.A. przekazał za ubezpieczonego imienne raporty miesięczne informujące o wypłaconych świadczeniach i przerwach, w których wykazał, że ubezpieczony w okresach:



29.11.2023 r. – 3.12.2023 r. – korzystał z zasiłku opiekuńczego;



04.12.2023 r. – 10.12.2023 r. –przebywał na zwolnieniu lekarskim;



11.12.2023 r. – 17.12.2023 r. – korzystał z zasiłku opiekuńczego;



18.12.2023 r. – 24.12.2023 r. – przebywał na zwolnieniu lekarskim;



25.12.2023 r. – 26.12.2023 r. – korzystał z zasiłku opiekuńczego;



27.12.2023 r. – 31.12.2023 r. –przebywał na zwolnieniu lekarskim.

W chwili zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych jako pracownik w firmie (...) S.A. ubezpieczony posiadał już inny tytuł do ubezpieczeń społecznych jako pracownik również w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto M. A.podpisał umowę o pracę i został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych przez płatnika (...) S.A. w trakcie trwającej niezdolności do pracy od 30.10.2023 r. do 5.11.2023 r.

(akta sprawy VII U 1469/24 wraz z załączonymi aktami rentowymi. – wypożyczone do niniejszej sprawy z Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)

Następnie M. A. zawarł w dniu 30 listopada 2023 roku z (...) S.A. umowę o pracę na czas określony od dnia 15 grudnia 2023 r. do 14 grudnia 2024 r. na stanowisku senior dev engineer w wymiarze 1/1 czasu pracy za wynagrodzeniem (...) zł.

Od 23 grudnia 2023 r. ubezpieczony miał wystawiane zaświadczenia lekarskie z tytułu opieki. M. A. podjął zatrudnienie u płatnika (...) S.A. podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim z tytułu opieki od 11 grudnia 2023r. do 15 grudnia 2023r. w (...) S.A. oraz (...) S.A.

Ubezpieczony M. A. został zgłoszony przez płatnika składek (...) S.A. jako pracownik do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 15 grudnia 2023 r. W imiennych raportach miesięcznych o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek płatnik (...) S.A. wykazał, że w okresie zatrudnienia M. A. korzystał ze zwolnienia lekarskiego z tytułu:



opieki nad chorym członkiem rodziny od 23.12.2023 r. do 26.12.2023 r., 1.01.2024 r. do 25.02.2024 r., od 16.03.2024 r. do 18.03.2024 r.



niezdolności do pracy od 26.02.2024 r. do 3.03.2024 r. od 5.03.2024 r. do 15.03.2024 r., od 19.03.2024 r. do 31.03.2024 r.

Ubezpieczony w momencie zgłoszenia do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę przez (...) S.A był zgłaszany również na umowę o pracę przez innych płatników składek i miał wystawione zwolnienie lekarskie w okresie od 11grudnia 2023 r. do 17 grudnia 2023 r., od 18 grudnia 2023 r. do 24 grudnia 2023 r. i dalej, aż do zakończenia trwania tytułu do ubezpieczeń.

(akta sprawy VII U 363/25 wraz z załączonymi aktami rentowymi. – wypożyczone do niniejszej sprawy z Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)

Kolejno ubezpieczony M. A. zawarł w dniu 7 lutego 2024 roku z płatnikiem (...) S.A. umowę o pracę na czas określony od dnia 7 lutego 2024 roku do 6 sierpnia 2024 roku na stanowisku eksperta (obszar IT) w wymiarze 1/1 czasu pracy za wynagrodzeniem (...) zł.

Od 15 lutego 2024r. ubezpieczony miał wystawiane zaświadczenia lekarskie z tytułu opieki. M. A.podjął zatrudnienie u płatnika (...) SA podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim z tytułu opieki od 7 lutego 2024 r. do 9 lutego 2024 r. w (...) SA, (...) Sp. z o. o. oraz (...) Sp. z o. o.

Według zeznań płatnika składek (...) SA ubezpieczony był obecny w pracy przez 4 dni, uczestniczył w szkoleniach, nie zdążył wytworzyć żadnych dokumentów.

Ponadto z imiennych raportów przekazanych przez w/w płatnika z 27 lutego 2024 r. wynika, że w dniach:



07.02.2024 r., 08.02.2024 r., 12.02.2024 r. i 13.02.2024 r. – świadczył pracę;



08.02.2024 r.,12.02.2024 r. i 13.02.2024 r. – pracował zdalnie.



09.02.2024 r. i 14.02.2024 r. – korzystał z dni opieki nad dzieckiem do 14 roku życia.

(akta sprawy VII U 352/25 wraz z załączonymi aktami rentowymi. – wypożyczone do niniejszej sprawy z Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów zebranych

w aktach sprawy. W ocenie Sądu dokumenty te są autentyczne, a ich treść nie budzi wątpliwości, ponadto nie były one także kwestionowane przez żadną ze stron procesu, tym samym Sąd również nie miał podstaw do ich kwestionowania.

Sąd pominął na podstawie art. 302 k.p.c. dowód z przesłuchania ubezpieczonego M. A. z uwagi na jego nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie

w dniu 9 grudnia 2025 roku oraz brak jakiejkolwiek możliwości prawnej do zobligowania osoby ubezpieczonej do stawiennictwa na rozprawie czy złożenia zeznań. Sąd miał na uwadze, że zeznanie strony (osoby ubezpieczonej) stanowi jedynie subsydiarny dowód osobowy w sprawie dopuszczany wówczas, gdy fakty istotne dla rozpoznania sprawy nie zostały ustalone na podstawie innych zgromadzonych dowodów. Jak wskazuje się

w orzecznictwie, dowód z przesłuchania stron nie ma charakteru bezwzględnego i aktualizuje się wówczas sąd uzna, że dotychczasowe wyniki postępowania dowodowego nie świadczą

o wyjaśnieniu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Zaniechanie przez sąd przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron nie stanowi naruszenia tego przepisu, jeżeli w ocenie tego sądu fakty istotne zostały już wyjaśnione. W ten sposób tego rodzaju dowodzenie ma akcesoryjny charakter

(post. SN z 7.10.2020 r., II UK 267/19, Lex 3148117).

Dodatkowo w niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze, stan faktyczny występujący w tożsamych sprawach, toczących się z odwołania ubezpieczonego M. A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W.w Sądzie Okręgowym Warszawa-Prawa w Warszawie VII Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, których to akta zostały wypożyczone do niniejszej sprawy, tj. sprawy o sygnaturach akt: VII U 1469/24, VII U 363/25, VII U 352/25.

Sąd Okręgowy w Warszawie zważył, co następuje:

Odwołanie płatnika składek (...) sp. z o.o. nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie należało dokonać szczegółowej wykładni przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych

(tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 1009), dalej ustawa systemowa. Stosownie do art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy, do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych oraz wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Natomiast art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej stanowi, iż zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności zgłaszania do ubezpieczeń społecznych.

Art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. W myśl art. 13 pkt 1 ustawy systemowej następuje to od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. O tym jednak, czy dany stosunek prawny łączący dwa podmioty może być uznany za stosunek pracy, rozstrzygają przepisy prawa pracy. Stosownie do treści definicji zawartej w art. 2 kodeksu pracy

(tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 1510, dalej: k.p.) pracownikiem jest osoba zatrudniona między innymi na podstawie umowy o pracę. Użyty w powyższym przepisie zwrot „zatrudniona” oznacza istnienie między pracownikiem a pracodawcą szczególnej więzi prawnej o charakterze zobowiązaniowym, tj. stosunku pracy. Istotą tegoż stosunku jest – w świetle art. 22 § 1 k.p. – uzewnętrznienie woli umawiających się stron, z których jedna deklaruje chęć wykonywania pracy określonego rodzaju w warunkach podporządkowania pracodawcy, natomiast druga – stworzenia stanowiska pracy i zapewnienia świadczenia pracy za wynagrodzeniem. Celem i zamiarem stron umowy o pracę winna być każdorazowo faktyczna realizacja treści stosunku pracy, przy czym oba te elementy wyznaczają: ze strony pracodawcy – realna potrzeba ekonomiczna i umiejętności pracownika, zaś ze strony pracownika – ekwiwalentność wynagrodzenia uzyskanego za pracę.

Dla stwierdzenia, czy zaistniały podstawy do objęcia pracownika ubezpieczeniem społecznym, w świetle powołanych przepisów, wymagane jest ustalenie, czy zatrudnienie miało charakter rzeczywisty i polegało na wykonywaniu pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, czyli w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p.

Podleganie ubezpieczeniom społecznym wiąże się więc z przynależnością do określonej w art. 6 ustawy systemowej grupy osób. Zatem nie podlega tym ubezpieczeniom ten, kto został do nich zgłoszony jako osoba do danej grupy należąca, w sytuacji gdy w rzeczywistości nie ma ona cech pozwalających ją do niej zaliczyć. Innymi słowy nie podlega ubezpieczeniom ten, kto został zgłoszony jako pracownik, lecz pracownikiem w rozumieniu kodeksu pracy nie jest. Dalej idąc trzeba zauważyć, że zgłoszenie do ubezpieczenia i podleganie temu ubezpieczeniu danej osoby - w przypadku pracownika - jest związane z wykonywaniem przez niego pracy na rzecz określonego podmiotu

(por. wyrok SA w Łodzi z 19.03.2014r., III AUa 426/13).

Podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy (

por. wyrok SA w Łodzi z 29.04.2014r., III AUa 1039/13).

Oceny ważności treści umów o pracę powszechnie przyjmuje się według reguł prawa cywilnego na podstawie art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p. Jak wynika z art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Przy czym należy odróżnić nieważność spowodowaną pozornością czynności prawnej od nieważności czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy (art. 58 § 1 k.c.).

Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, które z formalnego punktu widzenia nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez ustawę zakazane. Pojęcie obejścia prawa i pozorności są sobie znaczeniowo bliskie i niejednokrotnie pokrywają się. Ustalenie, czy umowa zmierza do obejścia prawa, czy jest pozorna wymaga poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności jej zawarcia, celu jaki strony zamierzały osiągnąć, charakteru wykonywanej pracy i zachowania koniecznego elementu stosunku pracy, jakim jest wykonywanie pracy podporządkowanej

(uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1995r., I PZP 7/95, OSNAPiUS 18/95, poz. 227, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1997r., I PKN 276/97, OSNAPiUS13/98, poz. 397).

Czynność prawna może być również sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, przez które rozumie się na ogół obowiązujące w stosunkach między ludźmi reguły postępowania, które za podstawę mają uzasadnienie ocenne, a nie prawne. Odwołują się one do powszechnie uznawanych w całym społeczeństwie lub w danej grupie społecznej wartości i ocen właściwego, przyzwoitego, rzetelnego, lojalnego czy uczciwego zachowania. Zasady te obejmują nie tylko reguły moralne, lecz także obyczajowe

(por. np. Z. Radwański (w:) System prawa prywatnego, t. 2, 2002, s. 240 i n.; M. Safjan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2008, s. 327).

Powołanie się na przepis art. 58 § 2 k.c. z uwagi na wystąpienie celu obliczonego na naruszenie zasad współżycia społecznego, możliwe jest wyjątkowo. Tylko w przypadku uznania, że zawarta umowa o pracę nie była faktycznie wykonywana przez strony, istnieje możliwość oceny w płaszczyźnie zgodności jej celu z zasadami współżycia społecznego.

Zakaz obejścia ustawy sprowadza się więc do zakazu wywołania pewnego skutku prawnego, który jest zakazany przez przepisy bezwzględnie obowiązujące, za pomocą takiego ukształtowania czynności prawnej, że zewnętrznie, formalnie ma ona cechy niesprzeciwiające się obowiązującemu prawu. Ustalenie, że umowa o pracę zmierza do obejścia prawa wymaga poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych, dotyczących okoliczności jej zawarcia, celu, jaki strony zamierzały osiągnąć, oraz charakteru wykonywanej pracy.

Zgodnie z art. 22 k.p. umowa o pracę stanowi dwustronną czynność prawną, w ramach której pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem, pracownik zaś do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem. Umowa o pracę winna określać w szczególności rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wynagrodzenie oraz wymiar czasu pracy (art. 29 k.p.). Umowa o pracę dochodzi do skutku, gdy strony złożą zgodne oświadczenie co do jej istotnych postanowień

(post. SN z 22.11.1979r., III PZ 7/79). Status umowy o pracę ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia uprawnień osoby świadczącej pracę. Uprawnienia pracownicze, takie jak szczególna ochrona wynagrodzenia, płatny urlop, świadczenia ubezpieczeniowe w przypadku niezdolności do pracy i inne, przysługują bowiem z mocy przepisów prawa pracy tylko osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę i nie znajdują zastosowania do osób świadczących pracę na podstawie innych umów.

Podkreślenia wymaga, że umowa o pracę wywołuje skutki nie tylko bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą lecz także dalsze, pośrednie, w tym - w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Kształtuje ona stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. Należy zatem uznać, że ocena postanowień umownych może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych. Powstaje zatem konieczność ustalenia, czy pomiędzy stronami nastąpiło faktyczne nawiązanie stosunku pracy, rezultatem czego będzie skutek wynikający z systemu prawa ubezpieczeń społecznych w postaci podlegania pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu

(por. uchwała SN z 27.04.2005r., II UZP 2/05).

Z powyższych względów na istnienie stosunku pracy nie składa się tylko zawarcie (podpisanie) umowy o pracę, ale również zamiar stron oraz przede wszystkim faktyczne wykonywanie określonej pracy, na warunkach wynikających z umowy. Biorąc pod uwagę materiał dowodowy, rację ma organ rentowy, żeM. A. nie wykonywał pracy w ramach zawartej umowy o pracę z płatnikiem, a został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jedynie w celu uzyskania prawa do wypłaty świadczeń.

Oczywiście zamiar uzyskania tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym jest zgodnym z prawem i zasadami współżycia społecznego celem zawarcia umowy o pracę. Dlatego nie można przyjąć, że, jeżeli stronom umowy o pracę przyświeca taki właśnie cel, to umowa o pracę jest nieważna z mocy art. 58 § 1 lub 2 k.c.

(por. wyrok SN z 9 lutego 2012 r., I UK 265/11, LEX nr 1169836). Sama chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego jako motywacja do podjęcia zatrudnienia nie świadczy o zamiarze obejścia prawa, podobnie jak inne cele stawiane sobie przez osoby zawierające umowy o pracę, takie jak na przykład potrzeba uzyskania środków utrzymania

(por. wyroki SN: z 25 stycznia 2005 r., II UK 141/04, OSNP 2005/15/235; z 5 października 2005 r., I UK 32/05, OSNP 2006/15-16/249; z 28 kwietnia 2005 r., I UK 236/04, OSNP 2006/1-2/28; z 11 stycznia 2006 r., II UK 51/05, OSNP 2006/23-24/366; z 9 sierpnia 2005 r., III UK 89/05, OSNP 2006/11-12/192; z 2 lipca 2008 r., II UK 334/07, OSNP 2009/23-24/321; z 5 października 2007 r., II UK 53/07, OSNP 2008/23-24/358). Słusznie zauważył także Sąd Najwyższy w wyroku z 22 czerwca 2015 r., I UK 367/14, LEX nr 1771586, że podleganie pracowniczym ubezpieczeniom społecznym jest uwarunkowane nie tyle zgłoszeniem pracownika do tych ubezpieczeń i opłacaniem składek z tego tytułu, ile legitymowaniem się przez ubezpieczonego statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach stosunku pracy. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia, gdyż w takim przypadku wady oświadczeń woli dotykające umowę o pracę - nawet powodujące jej nieważność - nie wywołują skutków w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Kluczowym w niniejszej sprawie jest fakt, że odwołująca się spółka (...) sp. z o.o. nie kwestionowała zasadności wydanej decyzji, jej przedmiotu, rozstrzygnięcia czy też zarzutów podniesionych przez organ rentowy oraz faktu, że ubezpieczony M. A. zawierał kolejne umowy o pracę w celu obejścia prawa, co było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się bowiem do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W ocenie odwołującej się treść ww. decyzji oraz sformułowania zawarte w uzasadnieniu sugerowały, że (...) sp. z o.o. brała świadomy udział w czynności prawnej dokonanej przez ubezpieczonego z naruszeniem zasad współżycia społecznego, co w rzeczywistości nie miało miejsca. Odwołujący jak wynika z materiału dowodowego w niniejszej sprawie nie miał wiedzy na temat kolejnych umów o pracę, jakie ubezpieczony M. A. zawierał z innymi pracodawcami w trakcie świadczenia pracy na rzecz (...) sp. z o.o. oraz był w przekonaniu, że jest jedynym pracodawcą ubezpieczonego, co wynikało również z oświadczenia PIT-2.

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, które ma charakter odwoławczy i kontrolny, postępowanie dowodowe ogranicza się do sprawdzenia zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ rentowy. Badanie takie jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania decyzji, a więc w chwili ustalania prawa do świadczenia przez organ rentowy

(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1998 r., II UKN 555/97, OSNAPiUS 1999 nr 5, poz. 181, z dnia 3 grudnia 1998 r., II UKN 341/98, OSNAPiUS 2000 nr 2, poz. 72, z dnia 20 maja 2004 r., II UK 395/03, OSNP 2005 nr 3, poz. 43, z dnia 12 stycznia 2005 r., I UK 93/04, OSNP 2005 nr 16, poz. 254 oraz z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 152/04, dotychczas niepublikowany). W postępowaniu odwoławczym sąd weryfikuje ustalenia dokonane przez ten organ (…) Sąd może zmienić decyzję ZUS tylko wówczas, gdy jest wadliwa

(Wyrok SN z 13.09.2005 r., I UK 382/04, LEX nr 276245).

Zatem rolą Sądu w postępowaniu wywołanym odwołaniem, zgodnie z systemem orzekania w sprawach tego zakresu, jest nie tyle rozstrzygnięcie o zasadności wniosku, a o prawidłowości zaskarżonych decyzji

(Wyrok SA w Krakowie z 6.02.2020 r., III AUa 1026/19, LEX nr 2956498).

Sąd ubezpieczeń społecznych, orzekając więc w sprawach z odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie może ograniczyć się do zmiany treści samego uzasadnienia, lecz dokonuje kontroli merytorycznej, oceniając zgodność decyzji z prawem i stanem faktycznym. Sąd nie posiada bowiem narzędzi prawnych do zmiany merytorycznie oraz zgodnie ze stanem faktycznym właściwie wydanej decyzji jedynie w zakresie jej uzasadnienia.

Mając na uwadze powyższe rozważania należy więc uznać zaskarżoną decyzję organu rentowego jako w pełni zasadną oraz uzasadnioną okolicznościami faktycznymi w niniejszej sprawie, jak również obowiązującym stanem prawnym oraz uwzględniającą wszystkie okoliczności sprawy.

Kierując się przedstawioną wyżej argumentacją, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477

14 § 1 k.p.c. orzekł jak w pkt. 1. wyroku, tj o oddaleniu odwołania.

W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie zachodzą szczególne okoliczności wskazane w art. 102 k.p.c., przemawiające za nie obciążaniem odwołującego kosztami zastępstwa procesowego. Na powyższe miał wpływ schemat działania ubezpieczonego M. A. polegający na zawieraniu równocześnie wielu umów o pracę, podejmowaniu zatrudnienia przez kilka dni, a następnie przechodzeniu na zwolnienie podczas którego ubezpieczony zawierał kolejny stosunek pracy. Można się w tym przypadku posłużyć używanym w prawie karnym sformułowaniem modus operandi, tj. charakterystyczny, powtarzalny sposób zachowania sprawcy czynu zabronionego. Za nieobciążaniem odwołującej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu przemawia również okoliczność, iż odwołująca (...) sp. z o.o. nie miała świadomości takowego schematu oraz nie posiadał wiedzy o innych stosunkach pracy zawartych przez ubezpieczonego w tożsamym okresie, jak również nie można uznać jakoby sama działała sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, czy w jakikolwiek pośredni sposób je naruszyła. Wobec powyższego nie należy uznawać, że (...) sp. z o.o. ponoszą jakąkolwiek odpowiedzialność za działania zatrudnionego M. A. oraz wskazany stan faktyczny.

W związku z przedstawioną argumentacją Sąd postanowił na podstawie art. 102 k.pc. orzec jak w pkt. 2 wyroku, tj. o odstąpieniu od obciążenia odwołującej się obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz strony pozwanej.

Zarządzenie: (...).