Sąd zmienił decyzje ZUS i ustalił emeryturę ubezpieczonego na 6 786,46 zł

C. U. w dniu 21 maja 2024 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w A. z dnia 23 kwietnia 2024 r., znak: (...)-(...) w zakresie ustalenia kapitału początkowego w części w jakiej nie uwzględniono okresu pracy od 18 stycznia 1993 r. do 28 lutego 1993 r. oraz od 22 czerwca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r., w wyniku czego organ rentowy dokonał nieprawidłowych ustaleń co do okresu składkowego i nieskładkowego, wskaźnika podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz dokonał na tej podstawie obliczeń i ustalenia kapitału początkowego. Zarzucił jej naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy w tym wagi prawnej rozstrzygających okoliczności z uwagi na rzekome wady formalne dokumentów oraz brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego, umożliwiającego zweryfikowanie prawidłowości toku rozumowania, który doprowadził do poczynionych wniosków, co do zasady i wysokości oraz prawa materialnego w postaci art 15 ust. 1 i następne, art. 16, art. 17 ust. 1 i 3, art. 18 w zw. z art. 173-175 w zw. z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez błędne wyliczenie kapitału początkowego, co w konsekwencji skutkowało wadliwym ustaleniem emerytury. Mając na uwadze powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji o ustaleniu kapitału początkowego w zaskarżonej części, poprzez ponowne prawidłowe ustalenie kapitału początkowego lub zobowiązanie do tego organu rentowego, z uwzględnieniem rzeczywistej długości stażu i otrzymywanych wynagrodzeń, w szczególności co do okresu od 18 stycznia 1993 r. do 28 lutego 1993 r. oraz od 22 czerwca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w jego ocenie organ błędnie co do zasady nie uznał okresu pracy z uwagi na wady formalne dokumentów. O fakcie jej wykonywania na warunkach przewidzianych prawnie oprócz kwestionowanego świadectwa pracy świadczą, także inne znajdujące się w aktach ubezpieczeniowych oraz załączone do niniejszego odwołania dokumenty. Dokumenty te dowodzą ponad wszelką wątpliwość, że we wskazanym wyżej okresie jako wnioskodawca był w zatrudnieniu i uzyskiwał wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej ujawnionych zarobków. W jego ocenie samo świadectwo pracy, czy zaświadczenie o zatrudnieniu nie może być jedynym, czy też uprzywilejowanym w zakresie mocy dowodowej, źródłem ustaleń faktycznych. W dalszej kolejności wskazał, że zachodzą uzasadnione wątpliwości czy organ właściwie wyliczył ogólny staż ubezpieczeniowy, co winno zostać zweryfikowane, gdyż z przebiegu zatrudnienia wynika, że okres składkowy i nieskładkowy jest dłuższy, co ma wpływ na wyliczenie emerytury, a także o połączenie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą VII U 1056/24

(odwołanie 17 maja 2024 r. z załącznikami – k. 3-34 akt VII U 1056/24).

Następnie w dniu 5 grudnia 2024 r. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 25 października.2024 r, znak (...) w przedmiocie przyznania prawa do emerytury, w części w jakiej do wyliczenia emerytury nie uwzględniono przy obliczeniu kapitału początkowego okresu pracy od 18 stycznia 1993 r. do 28 lutego 1993 r. oraz okresu od 22 czerwca 1998 do 31 grudnia 1998 r.

(odwołanie z 29 listopada 2024 r. – k. 2-5 akt IIV U 1916/24).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołania wniósł o ich oddalenie na podstawie art. 477

14 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu wskazał, że do stażu i podstawy wymiaru nie zostały uwzględnione: okres od 18 stycznia 1993 r. do 28 lutego 1993 r. z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w J., ponieważ za okres ten ubezpieczony nie został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych. Okres od 22 czerwca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. z tytułu zatrudnienia w (...) S.A., ponieważ przedłożone świadectwo pracy z dnia 30 października 1999 r. zostało wystawione z upoważnienia, nie jest również opatrzone pieczątką imienną. Umowa o pracę nie jest dokumentem potwierdzającym okres zatrudnienia. Do odwołania ubezpieczony przedłożył szereg dokumentów, które w ocenie ZUS nie mają jednak wpływu na zmianę stanowiska organu rentowego. Dokumenty te, nie tylko z uwagi na formę nie wnoszą okoliczności uzasadniających zmianę decyzji ZUS. Umowa nie stanowi dowodu potwierdzającego okres zatrudnienia a jedynie datę, od której winno się ono rozpocząć, wiele z tych dokumentów przypada po 1998 r., a więc po okresie, do którego ustalany jest kapitał początkowy, świadectwo pracy, jak to już zostało zauważone, nie zawiera pieczątki imiennej i zostało wystawione z upoważnienia

(odpowiedź na odwołanie z k. 35 akt VII U 1054/24; odpowiedź na odwołanie z 23 grudnia 2024 r. – k. 6 akt VII U 1916/24).

Powyższe sprawy zostały połączone celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia

(zarządzenie z 30 stycznia 2025 r. – k. 8 akt VII U 1916/24).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

C. U., ur. (...), magister inżynier budownictwa. W okresie od 1 października 1986 r. do 30 kwietnia 1991 r. był zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie (...) w wymiarze pełnego etatu na stanowisku kierownika budowy. Następnie od 1 maja 1991 r. do 31 maja 1992 r. pracował w (...) Sp. z o.o. w likwidacji na stanowisku kierownika budowy w pełnym wymiarze czasu pracy. W wyżej wymienionym okresie przebywał na zasiłku chorobowym od 25 – 28 lutego 1992 r. (4 dni) i od 4 – 14 marca 1992 r. (11 dni). Następnie korzystał z urlopu bezpłatnego od dnia 1 maja 1992 r. do dnia 31 maja 1992 r. Wynagrodzenie ubezpieczonego wynosiło w ostatnim okresie zatrudnienia 3.500.000 zł. C. U. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) od dnia 18 stycznia 1993 r. do dnia 28 lutego 1993 r. W wyżej wymienionym okresie pracy zajmował stanowisko specjalisty d.s. kosztorysowania i oferowania robót eksportowych, na którym otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 3.000.000 zł (brutto). Dalej był zatrudniony w (...) sp. z o.o. od 1 lipca 1993 r. do 31 grudnia 1993 r. w pełnym wymiarze na stanowisku eksperta na rzecz ubezpieczeń, na którym otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 14.960.000 zł (brutto) oraz dodatek rodzinny w kwocie 334.000 zł. W okresie od 1 lutego 1996 r. do 1 stycznia 1997 r. pracował w Przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. w wymiarze ¼ etatu. W okresie zatrudnienia wykonywał pracę pełnomocnika zarządu ds. uruchomienia i przygotowania działalności w Luksemburgu. Otrzymywał wynagrodzenie od 1 lutego 1996 r. do 31 grudnia 1996 r. w kwocie 150,00 zł (brutto), a od 1 stycznia 1997 r. do 31 lipca 1997 r. w wysokości 153,00 zł (brutto). W okresie od 1 stycznia 1994 r. do 31 marca 1998 r. był zatrudniony w (...) sp. z o.o. w pełnym wymiarze czasu pracy, pełniąc funkcję dyrektora spółki. W okresie od 1 lutego 1998 r. do 14 czerwca 1998 r. w (...) (...) S.A. w A. jako naczelnik ds. wyceny zabezpieczeń w Departamencie Bankowości Przedsiębiorstw w pełnym wymiarze czasu pracy. Następnie był zatrudniony w (...) S.A. w okresie od 22 czerwca 1998 r. do 31 października 1999 r., w pełnym wymiarze, z miesięcznym wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 11.000 zł (brutto). W okresie zatrudnienia wykonywał pracę na stanowisku dyrektora działu likwidacji szkód. W okresie zatrudnienia posiadał okresy nieskładkowe od 23 do 30 lipca 1999 r. i od 11 do 15 października 1999 r.

(świadectwo pracy z 30 kwietnia 1991 r. – k. 11 akt ZUS; zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu – k. 12 akt ZUS; zaświadczenie z 30 kwietnia 1999 r. – k. 13 akt ZUS; świadectwo pracy z 1 czerwca 1992 r. – k. 14 akt ZUS; świadectwo pracy z 28 lutego 1993 r. – k. 16 akt. ZUS; świadectwo pracy z 31 grudnia 1993 r. – k. 17 akt ZUS; świadectwo pracy z 3 lutego 1997 r. – k. 18 akt ZUS; zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu – k. 19 akt ZUS; świadectwo pracy z 2 lutego 1998 r. – k. 20 akt ZUS; zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu – k. 21 akt ZUS; świadectwo pracy z 30 kwietnia 1998 r. – k. 22 akt ZUS; zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu – k. 23 akt ZUS; świadectwo pracy z 12 czerwca 1998 r. – k. 24 akt ZUS; umowa o pracę na czas nieokreślony z załącznikami – k. 25 – k. 30 akt ZUS; świadectwo pracy z 30 października 1999 r. – k. 31 akt ZUS; dokumentacja osobowa – k. 84 a.s.).

W (...) (...) S.A. od 1998 r. współpracował z U. L. – asystentką zarządu firmy (...). Ich współpraca polegała na tym, że klienci firmy (...) – brokera ubezpieczeniowego, zgłaszali szkody do ubezpieczyciela, czyli firmy (...) S.A. Firma miała rejestr otwartych zgłoszonych spraw, które U. L. nadzorowała, czy są braki w dokumentacji, czy sprawę można zamknąć lub czy można przyśpieszyć wydanie decyzji dla klienta. W związku z tym ich kontakty były głównie telefoniczne i faxowe. Ubezpieczony pracę w (...) znalazł przez ogłoszenie w gazecie. Firma poszukiwała dyrektora działu likwidacji szkód. Pracę uzyskał w wyniku rekrutacji. Został zatrudniony na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem 11.000,00 zł, a następnie od 1 stycznia 1999 r. wynagrodzenie wzrosło do kwoty 12.100,00 zł i dołożono do tego składki na ubezpieczenia społeczne. Jego miejsce pracy było przy ul. (...) róg (...). Jego świadectwo pracy podpisała z upoważnienia B. X., jedna z asystentek prezesa zarządu. Umowę o pracę z odwołującym się podpisał prezes X.. Kiedy zadecydował się odejść z pracy, X. przestał być już prezesem, a jego następczynią została M. P.. W momencie odejścia ubezpieczonego z pracy M. P. nie była wpisana w KRS. Świadectwo pracy podpisała upoważniona osoba.

(zeznania świadka U. L. – k. 142-143 a.s.; zeznania C. U. – k. 144-145 a.s.).

C. U. współpracował z L. N. w okresie od maja 1990 r. do końca maja 1991 r. przy jednym projekcie związanym z firmą (...), która wtedy powstała. Chodziło o obiekt przy Stadionie (...) A. na ulicy (...). Obiekt, który tam istniał został przebudowany. To była adaptacja obiektu do celów medycznych. Głównym projektantem był L. N.. Ubezpieczony mu w tym pomagał, ponieważ miał uprawienia budowlane, natomiast L. N. podpisywał się pod projektem jako autor. C. U. prowadził na miejscu nadzór ze strony projektanta. Pracował na cały etat - jeśli jechał na budowę to na godzinę 7:00 rano, a jeśli do biura, to zaczynał pracę o 9:00. Czasami pracował na budowie do 14:00-15:00, a czasami dłużej. Ubezpieczony prace projektowe często wykonywał w domu, a czasem na budowie. Strony rozwiązały umowę, ponieważ zakończyła się adaptacja obiektu. Zatrudnienie ubezpieczonego u L. N. było jego dodatkowym źródłem utrzymania

(zeznania C. U. – k. 143-144 a.s.).

Przedsiębiorstwo (...) było firmą budowlaną, która miała zorganizować wysłanie ekipy robotników budowlanych – podwykonawców firmy budowlanej do Luksemburga. Zadaniem C. U. było doprowadzenie do zatrudnienia tych pracowników przez firmę budowlaną z Luksemburga. Misja nie powiodła się, a ponieważ umowa o pracę zawarta została przez strony na czas określony, nie została przedłużona. Wynagrodzenie ubezpieczonego nie zmieniło się w trakcie trwania umowy (tj. od 18.01.1993 r. do 28.02.1993 r.) i wynosiło zgodnie ze świadectwem pracy 3.000.000,00 zł miesięcznie

(zeznania C. U. – k. 143 a.s.).

Decyzją z dnia 18 kwietnia 2024 r., znak: (...)-(...), organ rentowy ustalił kapitał początkowy dla C. U. na dzień 1stycznia 1999 r. w kwocie 114.164,16 zł. Jednocześnie organ rentowy poinformował ubezpieczonego, że sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpatrzenia po dostarczeniu dodatkowego dokumentu na okres zatrudnienia od 22 czerwca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r.

(decyzja ZUS z 18 kwietnia 2024 r. - nienumerowane karty akt ZUS).

Następnie, decyzją z dnia 23 kwietnia 2024 r., znak: (...) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w A. ponownie ustalił wartość kapitału początkowego ubezpieczonego na dzień 1 stycznia 1999 r. w kwocie 114.164,16 zł. Do ustalenia tej wartości Zakład przyjął:

1. podstawę kapitału początkowego w kwocie 3.052,23 zł - do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 1 stycznia 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 320,14%, wobec czego został ograniczony do 250,00%, ponieważ nie może przekraczać tej wysokości. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego po ograniczeniu 250,00% przez kwotę 1.220,89 zł, tj. kwotę bazową;

2. okresy składkowe w wymiarze 10 lat, 5 miesięcy i 29 dni, tj. łącznie 125 miesięcy i okresy nieskładkowe wynoszące 0 miesięcy i 15 dni, tj. 0 miesięcy;

3. współczynnik proporcjonalny do wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego - 45,38%. Współczynnik ten służył do obliczenia części 24% kwoty bazowej. Wysokość 24% kwoty bazowej wyniosła 293,01 zł;

4. średnie dalsze trwanie życia - 209 miesięcy.

Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresów: od 01 maja 1992 r. do 31 maja 1992 r., gdyż w tym okresie ubezpieczony przebywał na urlopie bezpłatnym, od 18 stycznia 1993 r. do 28 lutego 1993 r., ponieważ nie został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego oraz od 22 czerwca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r., gdyż na świadectwie pracy brak pieczątki imiennej i widnieje podpis "z upoważnienia”. Jednocześnie Zakład poinformował, że po zakończonym postępowaniu wyjaśniającym jego wysokość pozostała bez zmian

(decyzja ZUS z 23 kwietnia 2024 r. – nienumerowane karty akt ZUS).

Ubezpieczony w dniu 1 lipca 2024 złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w A. wniosek o emeryturę. Po rozpoznaniu wniosku organ rentowy wydał decyzję z dnia 25 października 2024 r., znak: (...), w której przyznano C. U. prawo do emerytury od 1 lipca 2024 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wysokość świadczenia została obliczona na podstawie

art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

i wyniosła 6.569,46 zł

(wniosek z 1 lipca 2024 r.; decyzja z 25 października 2024 r. – nienumerowane karty akt ZUS).

Od powyższych decyzji ubezpieczony wniósł odwołania co zainicjowało niniejsze postępowanie. W następstwie powyższego, Sąd zobowiązał organ rentowy do hipotetycznego wyliczenia kapitału początkowego dla odwołującego na datę wydania zaskarżonej decyzji 23 kwietnia 2024 r. przy uwzględnieniu w wyliczeniu okresu: od 01 maja 1991 r. do 31 maja 1992 r. - zatrudnienie w (...) (...) (...), z wynagrodzeniem od 01 maja 1991 r. do 30 kwietnia 1992 r. na najniższe wynagrodzenie krajowe i za maj 1992 r. w wysokości 3.000.500 zł, od 18 stycznia 1993 r. do 28 lutego 1993 r. - zatrudnienie w (...) sp. z o.o. z wynagrodzeniem 3.000.000,00 zł w przeliczeniu na okres miesiąca i od 22 czerwca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. - zatrudnienie w (...) S.A. - wynagrodzenie miesięczne 11.000,00 zł, a także do przedstawienia hipotecznej decyzji w zakresie kapitału początkowego, jak również hipotetycznej decyzji emerytalnej na datę wydania zaskarżonej decyzji z 25 października 2024 r. przy uwzględnieniu wyliczonego jak wyżej kapitału początkowego

(zawiadomienie z 24 kwietnia 2026 r. – k. 146 a.s.).

Hipotetyczna wartość kapitału początkowego zgodnie z wyliczeniem ZUS wyniosła 120.751,84 zł, wartość zwaloryzowanego kapitału początkowego ustalona została na kwotę 865.264,15 zł. Przy tak ustalonym kapitale początkowym, wysokość emerytury wyniosła 6.786,46 zł, przy czym 865.264,15 zł to kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego, 610.791,28 zł to kwota zwaloryzowanych składek, a 217,50 to średnie dalsze trwanie życia na dzień nabycia prawa do emerytury. Po hipotetycznym wyliczeniu świadczenie odwołującego okazało się wyższe o 217,03 zł. Hipotetyczna wartość emerytury została ustalona na 25 października 2024 r., tj. datę wydania decyzji ustalającej ostateczną wysokość świadczenia

(pismo z 17 czerwca 2026 r. z załącznikami – k. 151-160 a.s.).

Sąd zobowiązał również ZUS na wniosek odwołującego do przedstawienia dodatkowego wyliczenia kapitału początkowego oraz emerytury jak w poprzednim zobowiązaniu, z tą różnicą że w przypadku okresu od 1 maja 1991 r. do 31 maja 1992 r. nalegało przyjąć wynagrodzenie w wysokości 3.500.000 zł miesięcznie za każdy miesiąc wskazanego okresu

(zawiadomienie z 3 lipca 2026 r. – k. 167 a.s.).

Zakład w odpowiedzi na zobowiązanie Sądu wskazał, że po uwzględnieniu wynagrodzeń zmianie uległa jedynie wysokość wskaźnika podstawy wymiaru kapitału początkowego z 328,31% na 346,24% - wskaźnik ograniczony do 250%. Hipotetyczny kapitał początkowy po uwzględnieniu powyższych kwot nadal wynosi 120.751,84 zł. Wartość zwaloryzowanego hipotetycznego kapitału uwzględnionego przy obliczeniu hipotetycznej wysokości emerytury wynosi 865.264,15 zł. Wysokość hipotetycznej emerytury wynosiłaby 6.786,46 zł. Po hipotetycznym wyliczeniu świadczenie C. U. byłoby wyższe o 217,03 zł. Zatem wysokość świadczenia ubezpieczonego nie uległaby zmianie w porównaniu do poprzedniego wyliczenia na podstawie zobowiązania z 24 kwietnia 2026 r.

(pismo z 17 lipca 2026 r. z załącznikami – k. 168-175 a.s.).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie wymienionych dokumentów, w tym dokumentacji pracowniczej i płacowej nadesłanej przez (...) S.A. Oddział w Polsce – przechowawcy akt pracowników (...) - które nie budziły wątpliwości co do ich wiarygodności, aczkolwiek istotne było, że złożone przez ubezpieczonego świadectwo pracy z dnia 30 października 1999 r. zostało zakwestionowane przez ZUS. Sąd analizując wszystkie zgromadzone w sprawie dowody oraz stanowiska stron ocenił, że nie było podstaw, by nie uwzględnić przedmiotowego świadectwa. Organ rentowy podnosił, że dokument ten jest niewiarygodny, ponieważ zostało wystawione z upoważnienia i nie jest opatrzone pieczątką imienną. Zdaniem Sądu nie wpływa na wiarygodność dokumentu z powodów, o których szerzej będzie mowa w dalszej części.

Podstawą ustaleń faktycznych były również zeznania świadka U. L. oraz zeznania ubezpieczonego, które ze względu na to, że były spójne, jeśli chodzi o okres zatrudnienia i zakres czynności realizowanych przez C. U. w (...) S.A., to zostały ocenione jako wiarygodne. Dokonując takiej oceny Sąd miał na uwadze okoliczność, że świadek współpracowała z ubezpieczonym przez okres zatrudnienia, a poza tym choć kontaktowali się głównie telefonicznie lub poprzez fax - to na co dzień świadek wiedziała, czym ubezpieczony się zajmował oraz w jakich godzinach pracował. Sąd miał także na uwadze okoliczność, że U. L. w późniejszym okresie w 1998 r. została zatrudniona w firmie (...) S.A. w dziale likwidacji szkód, z uwagi na dobrą współpracę z odwołującym się. Świadek współpracowała z ubezpieczonym przez kilka miesięcy przed przejściem do firmy, a następnie pracowali razem, miała zatem wiedzę na temat jego zatrudnienia.

Zeznania świadka zostały ocenione jako wiarygodne, choć świadek nie dysponował informacjami w przedmiocie otrzymywanego wynagrodzenia przez ubezpieczonego w (...) (...) S.A. to potwierdził jednak, że odwołujący się faktycznie świadczył pracę na rzecz firmy. Sąd nie miał podstaw, by kwestionować, to co zeznał świadek, ponieważ jego zeznania korespondowały z dokumentami, jakie podczas kontroli zgromadził ZUS i jakie zostały złożone w trakcie postępowania sądowego. Ponadto wiedza świadka jest spójna z tym, co zeznał ubezpieczony i na co wskazują dokumenty.

Sąd przymiotem wiarygodności obdarzył zeznania C. U. w części dotyczącej jego okresu zatrudnienia w zgłoszonych w niniejszym postępowaniu miejsc prac, a także wysokości wynagrodzenia w (...) S.A. Ubezpieczony zgodnie ze swoją pamięcią opisał pracę wykonywaną na rzecz Przedsiębiorstwa (...) z siedzibą w J. sp. z o.o., (...) (...) S.A. oraz w (...) (...), wskazując czynności, jakie realizował. Ubezpieczony wskazał również wysokość miesięcznego wynagrodzenia, które otrzymywał w (...) S.A. co znalazło tylko w części potwierdzenie w przedłożonych dokumentach – co to kwoty 11.000,00 zł.

Z tych względów Sąd zeznaniom świadka oraz ubezpieczonego dał wiarę we wskazanym zakresie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Przechodząc do rozważań dotyczących zasadności odwołania, w pierwszej kolejności wskazać należy, że spór w przedmiotowej sprawie dotyczył możliwości uwzględnienia przy ustaleniu wartości kapitału początkowego okresu zatrudnienia i wynagrodzenia od 18 stycznia 1993 r. do 28 lutego 1993 r. z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w J. i okresu od 22 czerwca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. z tytułu zatrudnienia w (...) (...) S.A.

Rozstrzygając wskazane zagadnienie, na wstępie przypomnieć trzeba, że zasady obliczania wysokości przysługującej ubezpieczonej emerytury określają przepisy art. 25-26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 – dalej jako ustawa emerytalna). W myśl art. 26 tej ustawy, emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 ustawy. Z kolei z art. 25 ust. 1 ustawy wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 ustawy, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Kapitał początkowy, który jest jednym z elementów istotnych przy obliczaniu wysokości emerytury, zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 tejże ustawy, ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3). W myśl art. 174 ust. 1 ustawy kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2).

Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18 z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Dyspozycja powołanego art. 174 ust. 3 ustawy emerytalnej odsyła do treści art. 15. Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 6 ustawy emerytalnej, podstawę wymiaru emerytury stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego:

1) w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę, albo

2) w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

W myśl art. 15 ust. 4 ustawy emerytalnej, w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1) oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych (pkt 1)

2) oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu;

3) oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4) mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19.

Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250 % (art. 15 ust. 5). Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy (art. 15 ust. 2a).

W myśl art. 175 ust. 1 zdanie 2 ustawy emerytalnej, postępowanie w sprawie ustalenia kapitału początkowego przebiega według zasad dotyczących ustalenia prawa do świadczeń przewidzianych w ustawie (w szczególności chodzi tu o katalog środków dowodowych, jakie służą ubezpieczonemu w postępowaniu przed organem rentowym do wykazania zarówno stażu, jaki i wysokości przychodów). Zasady te, w tym wymagane dowody, określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011 r., Nr 237, poz. 1412). Stosownie do przepisu § 10 ust. 1 powyższego rozporządzenia, osoba ubiegająca się o emeryturę powinna przedstawić dokumenty stwierdzające okresy zatrudnienia uzasadniające prawo do świadczeń oraz ich wysokość. Zgodnie z § 21 środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Z kolei § 22 rozporządzenia, w ust. 1 przewiduje, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

1) legitymacja ubezpieczeniowa;

2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że § 21 rozporządzenia zawęża zakres środków dowodowych w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i dopiero wszczęcie postępowania sądowego na skutek złożenia odwołania, umożliwia ustalenie wynagrodzenia za pomocą innych środków dowodowych niż wynikające z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. W postępowaniu przed sądem dopuszczalne jest bowiem przeprowadzenie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo do świadczenia. Można to czynić wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego. W praktyce oznacza to, że w postępowaniu sądowym istnieje możliwość wykazania wszelkimi dowodami okoliczności, od których zależą uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, także wówczas, gdy z dokumentów wynika co innego

(wyrok Sądu Najwyższego z 6 września 1995 r., II URN 23/95). Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 4 października 2012 r., w przypadku braku dokumentacji płacowej istnieje możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego w oparciu o dokumentację zastępczą znajdującą się w aktach osobowych, tj. umowy o pracę, angaże, w których zawarte są dane dotyczące wynagrodzenia, wówczas można uwzględnić tylko takie składniki, które są pewne, wypłacane były w danym okresie stale i w określonej wysokości

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 4 października 2012 r., III AUa 305/12).

Wymaga przy tym zaznaczenia, że w postępowaniu sądowym w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe sąd nie jest związany takimi ograniczeniami w dowodzeniu, jakie odnoszą się do organu rentowego w postępowaniu administracyjnym. Według art. 473 § 1 k.p.c. w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron. Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających z art. 247 k.p.c., sprawia, że każdy istotny fakt, może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (

wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2007 r., I UK 111/07). Pogląd wyrażony w cytowanym wyżej orzecznictwie jest uzasadniony tym, że z uwagi na upływ lat ubezpieczeni wnioskujący o przyznanie im prawa do świadczenia emerytalnego lub jego przeliczenie mogą napotkać pewne trudności w należytym udokumentowaniu nie tylko przebiegu zatrudnienia czy też faktu otrzymywania konkretnych składników wynagrodzeń bądź ich wysokości, lecz również samej okoliczności zatrudnienia w danym zakładzie pracy. Praktyka orzecznicza zna zresztą wiele przypadków, w których dostęp ubezpieczonych do pełnych akt osobowych jest problematyczny. Przyczyną tego stanu rzeczy najczęściej jest likwidacja zakładu pracy, w którym ubezpieczony przed laty pracował, zagubienie dokumentacji w związku z krótkim terminem jej obowiązkowej archiwizacji czy przejęciem zakładu pracy przez inny podmiot, lecz również niestaranne prowadzenie dokumentacji kadrowo-płacowej przez byłego pracodawcę. Ujemne konsekwencje związane z trudnościami w dokumentowaniu okresów składkowych czy też wysokości wynagrodzeń z lat odległych nie powinny jednak obciążać wyłącznie ubezpieczonych, przy czym nie można również odpowiedzialności za taki stan rzeczy przenosić w całości na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego, z tym że zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów nie budzących wątpliwości, spójnych i

precyzyjnych (wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998 r., II UKN 440/97; z 4 lipca 2007 r., I UK 36/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2013 r., III AUa 269/13; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 15 marca 2006 r., III AUa 1096/05).

Kierując się powyższymi uwagami, Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe, a następnie dokonał wszechstronnej oceny całokształtu zebranych dowodów. Jak wskazuje treść zaskarżonej decyzji, organ rentowy nie uwzględnił okresu zatrudnienia w (...) S.A., wynikającego ze świadectwa pracy z dnia 30 października 1999 r. Organ rentowy zakwestionował wskazany dokument, ponieważ zostało podpisane z upoważnienia oraz był brak imiennej pieczątki osoby składającej podpis. Natomiast umowa o pracę w ocenie Zakładu nie jest dokumentem potwierdzającym okres zatrudnienia. Sąd, podzielając stanowisko ubezpieczonego we wskazanym zakresie, zaprezentowane w odwołaniu, nie zgodził się ze stanowiskiem Zakładu. Odwołując się do uprzednio analizowanego rozporządzenia należy zaznaczyć, że żaden z zacytowanych przepisów nie wskazuje, że wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej, w zaświadczeniu pracodawcy bądź w innych dokumentach, które wymienia rozporządzenie, powinny być opatrzone czytelnymi podpisami osób upoważnionych do wykonywania wpisów, czy też pieczątkami imiennymi takich osób. Zarzucany przez organ rentowy brak pieczątki imiennej nie oznacza, że osoba dokonująca wpisu nie była upoważniona do podejmowania czynności w imieniu zakładu pracy; nie jest to też brak formalny dyskwalifikujący ważność tego dokumentu, tym bardziej że świadectwo pracy zakwestionowane przez ZUS, jest opatrzone pieczątką nagłówkową zakładu pracy oraz czytelnym podpisem upoważnionego pracownika, co zdaniem Sądu sprawia, że spełnia on wszelkie wymogi stawiane tego rodzaju dokumentom. Słuszność zaprezentowanego poglądu potwierdza orzecznictwo

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 7 marca 2014 r., III AUa 726/13; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 21 sierpnia 2013 r., III AUa 1770/12). Odnosi się ono do różnych dokumentów, w tym świadectw pracy i legitymacji ubezpieczeniowych, wskazując, że brak pieczątki imiennej, szczególnie jeśli dokumenty zostały opatrzone pieczęcią zakładową oraz podpisem upoważnionej osoby, nie pozbawia per se dokumentu waloru wiarygodności. Podlega on ocenie sądu, jak każdy inny środek dowodowy, stosownie do dyspozycji art. 233 k.p.c. Podsumowując, Sąd nie podzielił stanowiska organu rentowego i ocenił, że jako podstawę wymiaru składek należy przyjąć okres pracy ubezpieczonego w (...) (...) S.A. z wynagrodzeniem, które wynikają z zakwestionowanych dokumentów.

Mając na uwadze powyższe Sąd również nie uznał za słuszną narracji, jaką prezentował organ rentowy odnośnie umowy o pracę. Sąd jest zdania, że umowy takie mogą stanowić dowód wystarczający – w zależności od tego, jakie informacje są nimi stwierdzone, a szczególnie, gdy dane z nich wynikające, analizuje się w sposób porównawczy do tego, co wynika ze świadectwa pracy. W sytuacji faktycznej odwołującego się, w oparciu o dane wynikające z przedłożonych przez niego dokumentów – umów o pracę i świadectw pracy analizowanych łącznie, jako dokumentów pozwalających ustalić warunki pracy na początku i końcu zatrudnienia – możliwe jest ustalenie faktycznej wysokości zarobków. W razie braku dokumentacji płacowej, istnieje możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego w oparciu o dokumentację zastępczą znajdującą się w aktach osobowych, w której są dane dotyczące wynagrodzenia. Wówczas można uwzględnić tylko te składniki, które są pewne, wypłacane w danym okresie, stałe i w określonej wysokości. Tak też zostało uczynione w niniejszym postępowania odtwarzając wynagrodzenie odwołującego w poszczególnych latach na podstawie dołączonej do akt sprawy dokumentacji. Zatem, Sąd przyjął okres zatrudnienia w (...) (...), z minimalnym wynagrodzeniem krajowym, w (...) sp. z o.o. z wynagrodzeniem 3.000.000,00 zł, zaś w (...) S.A. z wynagrodzeniem miesięcznym 11.000,00 zł.

Za zasadne Sąd ocenił żądanie dotyczące przyjęcia do obliczenia kapitału początkowego i emerytury spornych okresów jako okresów składkowych. Natomiast, jeśli chodzi o ocenę żądania ubezpieczonego w przedmiocie wyliczenia kapitału początkowego oraz emerytury przy przyjęciu za cały okres zatrudnienia w (...) (...) kwoty 3.500.000 zł, Sąd przyjął, że nie jest to możliwe. Należy podkreślić, że odwołujący ani na etapie postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, ani w trakcie postępowania przed Sądem nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających rzeczywistą wysokość otrzymywanego przez niego wynagrodzenia w okresie zatrudnienia w (...) (...). Natomiast w świadectwie pracy zostało wpisane wynagrodzenie w ww. kwocie, jednakże przedmiotowy dokument nie zawiera danych co do wysokości wynagrodzenia za cały okres zatrudnienia, lecz ostatnie otrzymywane wynagrodzenie. Wobec braku dostatecznych dowodów należało przyjąć za podstawę wymiaru składek kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia, za wyjątkiem ostatniego miesiąca, ze które przyjęto 3.500.000,00 zł

Na marginesie, Sąd zważył, że z wyjaśnień organu rentowego wynika, że przyczyną pominięcia tych wynagrodzeń i okresu, o jakim mowa, był również fakt, że ubezpieczony nie został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych przez Przedsiębiorstwo (...) z siedzibą w J..

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. W judykaturze sądów powszechnych i Sądu Najwyższego utrwalona jest wykładnia, że przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy zatrudnienia jako okresy ubezpieczenia (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej), bez względu na to, czy pracodawca opłacił należne składki. Niewypełnienie obowiązku składkowego przez pracodawcę (płatnika) nie wyklucza jednak zaliczenia okresu pracy jako okresu ubezpieczenia do emerytury. Istotne jest to, czy został zrealizowany tytuł ubezpieczenia. Nieuregulowanie w tym czasie składek nie znosi samego tytułu ubezpieczenia. Jest to okres składkowy, który może być nazwany "ułomnym okresem składkowym", ale tylko dlatego, że obowiązek składkowy nie został wykonany. Obowiązek zapłacenia składek nie ciążył jednak na pracowniku. Jego niewykonanie nie jest podstawą do odmowy zaliczenia okresu pracy jako okresu ubezpieczenia do prawa do emerytury

(wyroki Sądu Najwyższego: z 22 listopada 2018 r., II UK 363/17, OSNP 2019/5/67; z 7 marca 2017 r., III UK 84/16, LEX nr 2278301; z 20 kwietnia 2016 r., II UK 194/15 LEX nr 2048969). Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości Sądu potwierdza, że ubezpieczony w okresie od 18 stycznia 1993 r. do 28 lutego 1993 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w J.. Okoliczność ta wynika zarówno z dowodów z dokumentów w postaci świadectwa pracy i legitymacji ubezpieczeniowej, a co do autentyczności brak było umotywowanych zarzutów, jak i zeznań odwołującego się.

W toku postępowania sądowego organ rentowy dokonał hipotetycznego wyliczenia kapitału początkowego dla odwołującego na datę wydania zaskarżonej decyzji 23 kwietnia 2024 r. przy uwzględnieniu w wyliczeniu spornego okresu zatrudnienia wskazanych wartości w zarządzeniu z dnia 24 kwietnia 2026 r. Zgodnie z ustaleniami hipotetyczna wartość kapitału początkowego wyniosła 120.751,84 zł, natomiast wysokość hipotetycznej emerytury – 6.786,46 zł, przy czym kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 865.264,15. Sąd zatem celem ustalenia wysokości kapitału początkowego i emerytury ubezpieczonego przyjął zgodnie z tym co wskazał Zakład powyżej.

W konsekwencji w punkcie pierwszym wyroku Sąd dokonał zmiany decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w A. z dnia 23 kwietnia 2024 r. znak: (...)-(...) w ten sposób, że ustalił wysokość kapitału początkowego C. U. na dzień 1 stycznia 1999 r., przy uwzględnieniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynoszącego 328,31% ograniczonego do 250% na kwotę 120.751,84 zł. W punkcie drugim sentencji wyroku Sąd zmienił Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w A. z dnia 25 października 2024 r. znak: (...) w ten sposób, że ustalił, że na dzień 01 lipca 2024 r. tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek, emerytura odwołującego C. U. wynosi 6.786,46 zł, przy ustaleniu, że kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 865.264,15 zł.

Odnosząc się do stanowiska strony odwołującej się Sąd zważył, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego ubezpieczonego wynosi 320,14%, a więc przekracza 250%. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 5 ustawy emerytalnej wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury nie może być wyższy niż 250%. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący, wprowadzający dla wszystkich, którzy nabyli prawo do emerytury po 1 stycznia 1999 r. jednakowe zasady dotyczące obliczania wysokości świadczenia emerytalnego. Jedną z tych bezwzględnie obowiązujących zasad jest nieprzekraczanie maksymalnego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury przy jej obliczaniu, który wynosi 250%. Przyjęty do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, obrazujący relację zarobków ubezpieczonego do przeciętnego zarobku, nie będzie wyższy niż 250%. Takie ograniczenie podstawy wymiaru emerytury ma związek z ograniczeniem rocznej podstawy wymiaru składki do 30-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę.

Regulacja art. 15 ust. 5 ustawy emerytalnej, została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za zgodną z wyrażoną w Konstytucji (art. 32 ust. 1) zasadą równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, a także z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Aby zasada ta mogła być należycie realizowana w aspekcie funkcjonowania ubezpieczeń społecznych, konieczne jest istnienie stabilnego systemu emerytalno-rentowego. Z kolei, aby to mogło nastąpić, nieodzowne było wprowadzenie pewnych uregulowań prawnych (takich jak art. 15 ust. 5 ustawy emerytalnej), które zapewniłyby wydolność jego funkcjonowania. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w powoływanym wyroku, to do ustawodawcy należy wybór rozwiązań, które uważa za najbardziej optymalne z punktu widzenia potrzeb obywateli i wymogów rozwoju gospodarczego kraju, pod warunkiem, że nie dojdzie przy tym do naruszenia istoty prawa do zabezpieczenia społecznego. Zasada zachowania praw słusznie nabytych nie ma charakteru absolutnego. Odstępstwa od niej mogą być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, sytuacjami wyjątkowymi, gdy ze względów obiektywnych istnieje potrzeba dania pierwszeństwa innej wartości chronionej bądź znajdującej swe oparcie w Konstytucji. Regulacja art. 15 ust. 5 ustawy emerytalnej, jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny, spełniła wymagania co do swej niezbędności i zapewnienia bezpieczeństwa prawnego, wpłynęła bowiem na stabilność systemu ubezpieczeń społecznych. Stosuje się ją również w przypadku obliczania wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego, na co wskazuje art. 174 ust. 3 ustawy emerytalnej, odwołujący się m.in. do art. 15.

Podkreślenia wymaga fakt, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2005 r. (P 13/04) uznał, że art. 15 ust. 5 ustawy emerytalnej jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, „rozważana regulacja spełniała i spełnia konstytucyjne wymagania co do swojej niezbędności i zapewnienia bezpieczeństwa prawnego bezpośrednio zainteresowanym oraz znajduje swoje oparcie we wskazanych wyżej wartościach art. 2 Konstytucji. Ustawodawca realizując ideę solidarności zbiorowej, dotyczącej ogółu osób objętych ubezpieczeniem oraz wszystkich korzystających z systemu finansowanego przez FUS, miał prawo kierować się przy uchwalaniu kwestionowanego przez Sąd art. 15 ust. 5 ustawy o FUS, także przesłankami wpływającymi na wydolność systemu, finansowanego ze składek na ubezpieczenie społeczne oraz z dotacji państwa. Obecna konstrukcja ubezpieczenia (także związana z zasadą solidarności) powoduje przekazywanie pobieranych z tytułu ubezpieczenia składek zarówno na rzecz funduszy przyszłych emerytur osób objętych bieżącym obowiązkiem ubezpieczeniowym jak i aktualnych beneficjentów systemu.”

O braku niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 15 ust. 5 ustawy emerytalnej wypowiedział się także Sąd Najwyższy w wyroku z 15 października 2007 r. (II UK 9/07) w którym uznał, że ograniczenie wysokości wskaźnika podstawy wymiaru świadczenia na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy emerytalnej w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury na mocy przepisów obowiązujących po dniu 1 stycznia 1999 r., od których pobierano składki na ubezpieczenie społeczne na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, nie jest niezgodne z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji RP

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 4 czerwca 2013 r., III AUa 1765/12, postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lutego 2013 r., II UK 303/12).

Wobec powyższego, skoro ubezpieczony objęty jest zakresem podmiotowym ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a art. 15 ust. 5 jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i zgodnym z Konstytucją RP, nie było podstaw do ustalenia odwołującemu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury na poziomie 320,14%, tj. bez odgraniczenia wskaźnika i należało go ograniczyć do 250%. Sąd zatem, w punkcie 3 wyroku na postawie art. 477

14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie w tym zakresie.

O kosztach zastępstwa procesowego, o które wnioskował pełnomocnik ubezpieczonego, Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., który stanowi, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. W rozpatrywanej sprawie - w której dwie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia - Sąd oddzielnie w każdej z nich zasądził koszty zastępstwa procesowego, biorąc pod uwagę wskazany przepis i okoliczność, że strona odwołująca się nie wygrała w pełnym zakresie. Niemniej jednak z racji tego, że uległa przeciwnikowi tylko w niewielkim zakresie, na rzecz C. U. w oparciu o art. 100 zd. 2 k.p.c. przyznana została pełna kwota. Została ona obliczona w ten sposób, że Sąd liczbę spraw połączonych, pomnożył przez obecnie obowiązującą stawkę minimalną w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego. Stawka ta wynosi aktualnie 360 zł, co reguluje § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, dlatego łącznie zasądzona kwota kosztów to 720 zł (2 x 360 zł).

Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.