Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
III AUa 1320/23
Sąd
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
11 marca 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Apelacja oddalona
Opublikowano w portalu
14 października 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Praca i ZUS
Sąd Apelacyjny w Katowicach
© autorzy OpenStreetMap

Praca i ZUS

Ubezpieczony przegrał apelację w sporze o wznowienie postępowania emerytalnego

Wniosek o wznowienie wpłynął do ZUS 8 kwietnia 2021 r., a decyzję odmowną organ wydał 15 kwietnia 2022 r. Sąd uznał, że ta decyzja zamknęła zarzut milczenia organu.

Rozstrzygnięcie
Apelacja oddalona
Sąd
Sąd Apelacyjny w Katowicach, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura
III AUa 1320/23

Dla firm: Jeśli organ rentowy wyda decyzję już po wniesieniu skargi na milczenie, sąd może uznać, że sprawa została rozpoznana merytorycznie. Spór trzeba wtedy prowadzić przez odwołanie od tej decyzji, nawet jeśli jest niekorzystna.

Fakt, iż decyzja z dnia 15 kwietnia 2022r. nie jest korzystna dla ubezpieczonego nie ma tu znaczenia.

Z uzasadnienia, Sąd Apelacyjny w Katowicach

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Sygn. akt III AUa 1320/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 marca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach

Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Patrycja Bogacińska-Piątek

Protokolant:

Martyna Musialik

po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. w Katowicach

sprawy z odwołania U. J. (U. J.)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J.

w przedmiocie skargi na milczenie organu rentowego

na skutek apelacji U. J.

od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt X U 305/23

1. oddala apelację;

2. zasądza od U. J. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych)

z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty , tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym ;

3. przyznaje ze środków Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz adwokata K. K. kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) powiększoną o 23% podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

/-/SSA Patrycja Bogacińska-Piątek

Uzasadnienie

Ubezpieczony M. S. wniósł skargę na milczenie organu rentowego, w której podniósł, że organ rentowy nie rozpoznał jego wniosku skierowanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. w dniu 8 kwietnia 2021r. o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 12 czerwca 2015r. W ocenie odwołującego milczenie organu rentowego jest podstawą do uznania wniosku o wznowienie za zasadne oraz wydanie decyzji zgodnej z jego żądaniem.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości wskazując, że decyzja z dnia

12 czerwca 2015r. o umorzeniu postępowania została wydana w związku z wycofaniem przez ubezpieczonego wniosku o emeryturę. Organ rentowy podniósł, że ubezpieczony do wniosku

z dnia 8 kwietnia 2021r. nie przedłożył nowych dowodów do ponownego przeliczenia emerytury. Ponadto organ rentowy wskazał, iż decyzją z dnia 15 kwietnia 2022r. wydaną

na wniosek ubezpieczonego z dnia 8 kwietnia 2021r. odmówiono wszczęcia postępowania zakończonego decyzją z dnia 12 czerwca 2015r.

Postanowieniem z dnia 12 września 2022r. Sąd Okręgowy w Katowicach umorzył postępowanie na mocy art. 355 § 1 k.p.c. Na skutek zażalenia ubezpieczonego Sąd Apelacyjny

w Katowicach postanowieniem z dnia 25 stycznia 2023r. (sygn. akt III AUz 294/22) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach pozostawiając temu sądowi orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że wydanie przez organ rentowy decyzji z dnia

15 kwietnia 2022r. rozpoznającej wniosek ubezpieczonego z dnia 8 kwietnia 2021r. nie stanowiło podstaw do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy pozwany zaspokoił

po wytoczeniu powództwa roszczenie powoda, lecz ten nie cofnął pozwu. Ponadto Sąd Apelacyjny zaznaczył, iż w rozpoznawanej sprawie reguła wyrażona w przepisie art. 316

§ 1 k.p.c. znajduje zastosowanie, natomiast zastosowania nie ma przepis art. 477

13 § 1 k.p.c.

Wyrokiem z dnia 13 września 2023r. Sąd Okręgowy w Katowicach w punkcie pierwszym oddalił skargę. W punkcie drugim przyznał adwokat K. K. z Kancelarii Adwokackiej w K. od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego

w Katowicach kwotę 240,00 zł powiększoną o stawkę 23% podatku VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu zażaleniowym. W punkcie trzecim nie uwzględnił wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w pozostałym zakresie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy i podtrzymaniu przez strony dotychczasowych stanowisk Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 3 kwietnia 2015r. ubezpieczony wystąpił

z wnioskiem o emeryturę. Pismem z dnia 16 kwietnia 2015r. organ rentowy wezwał ubezpieczonego do przedłożenia dodatkowych dowodów, wskazując, iż niezbędne jest wyjaśnienie lub potwierdzenie ustalonego kapitału początkowego. Decyzją z dnia 15 maja 2015r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu zaliczkę na poczet przysługującej mu od

1 kwietnia 2015r. emerytury. Wysokość świadczenia została obliczona bez uwzględnienia kapitału początkowego z powodu niewykonania zobowiązania nałożonego na ubezpieczonego do przedłożenia dowodów. Świadczenie zostało zawieszone z uwagi na kontunuowanie zatrudnienia. W dniu 29 maja 2015r., przed uprawomocnieniem się decyzji ubezpieczony wycofał wniosek z dnia 3 kwietnia 2015r., w związku z czym postępowanie zostało umorzone decyzją z dnia 12 czerwca 2015r.

Pismem z dnia 8 kwietnia 2021r. odwołujący M. S. złożył wniosek

o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez organ rentowy decyzji z dnia

12 czerwca 2015r. wskazując, że nigdy nie podjąłby decyzji o wycofaniu wniosku z dnia

3 kwietnia 2015r., gdyby w tamtym okresie posiadał informacje o ustaleniu kapitału początkowego. Informacji takiej jednak nie posiadał z uwagi na ukrycie decyzji o kapitale początkowym przez organ rentowy. Wniosek ubezpieczonego wpłynął do organu rentowego

w dniu 8 kwietnia 2021r.

W toku postępowania, w dniu 15 kwietnia 2022r. organ rentowy po rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 kwietnia 2021r. wydał decyzję odmawiającą odwołującemu prawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 12 czerwca 2015r. z uwagi na brak nowych okoliczności w sprawie.

Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy powołał się na art. 477

14 k.p.c. Sąd orzekający wyjaśnił, że zgodnie ze wskazanym przepisem w razie uwzględnienia odwołania Sąd zobowiązuje organ rentowy do wydania decyzji w określonym terminie, zawiadamiając

o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Wyłącznie

w sytuacji, gdy Sąd uwzględnia odwołanie - czyli po stwierdzeniu, że faktycznie organ rentowy nie wydał żadnej merytorycznej decyzji dotyczącej zgłoszonego przez ubezpieczonego wniosku - może albo zobowiązać organ do wydania decyzji albo bezpośrednio rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, czyli orzec o zasadności wniosku złożonego w organie rentowym. Tylko

w przypadku uwzględnienia odwołania Sąd zawiadamia organ nadrzędny oraz powinien stwierdzić czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji natomiast, gdy Sąd oddala odwołanie nie ma podstaw do zawiadomienia organu nadrzędnego oraz stwierdzenia czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

W dalszej części pisemnego uzasadnienia Sąd Okręgowy powołując się na art. 316 § 1 k.p.c. podał, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z wniesieniem odwołania

w związku z niewydaniem decyzji, a zatem reguła wyrażona w powołanym przepisie znajduje zastosowanie. Skoro organ rentowy w dniu 15 kwietnia 2022r. wydał decyzję rozpoznającą wniosek ubezpieczonego z dnia 8 kwietnia 2021r. to oznacza to, że merytorycznie rozpoznał zgłoszony przez ubezpieczonego wniosek o wznowienie postępowania. Od decyzji z dnia 15 kwietnia 2022r. ubezpieczonemu przysługuje prawo wniesienia odwołania, zgodnie

z zawartym w decyzji pouczeniem. Fakt, iż decyzja z dnia 15 kwietnia 2022r. nie jest korzystna dla ubezpieczonego nie ma tu znaczenia. W toku odwołania od tej decyzji sąd będzie mógł ocenić jej zasadności i zająć stanowisko w przedmiocie dowodów oferowanych przez strony.

W świetle naprowadzonych okoliczności Sąd Okręgowy uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi na mocy art. 477

14 § 3.k.p.c. Z tych przyczyn sąd na mocy art. 235

2 § 1 punkt 2 k.p.c. pominął dowody zawnioskowane przez ubezpieczonego w piśmie z dnia

30 sierpnia 2022r. stwierdzając, że nie są one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej skargą ubezpieczonego na bezczynność organu.

W konsekwencji na mocy art. 477

14 § 1.k.p.c. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił,

o czym sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982r. - Prawo o adwokaturze w wysokości ujętej w treści § 10 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie uznając, że § 16 ust. 2 punkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w oparciu o wyrok TK z dnia 27 lutego 2018r. SK 25/15. Natomiast w punkcie trzecim wyroku sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie także kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu w pierwszej instancji, gdyż koszty te zostały już przyznane postanowieniem z dnia 5 października 2022r. sygn. akt

XU 348/22. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron, a więc jest prawomocne. Stąd w ocenie sądu orzekającego brak podstawy prawnej do ponownego przyznania tych kosztów.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł ubezpieczony, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego:

1. art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 477

14 § 3 k.p.c. poprzez wzięcie pod uwagę stanu istniejącego w chwili wydania wyroku zamiast z chwili wnoszenia odwołania/braku wydania decyzji bez uwzględnienia odrębności postępowania ubezpieczeń społecznych co miało istotne znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem uniemożliwiło wydanie przez Sąd wyroku uwzględniającego odwołanie i sądową kontrolę bezczynności organu rentowego;

2. art. 477

14 § 3 k.p.c. poprzez niewydanie rozstrzygnięcia stosownie do brzmienia niniejszego przepisu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy doprowadziło bowiem do nierozpoznania istoty sprawy;

3. art. 233 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego

w szczególności brak uwzględnienia, iż decyzja z dnia 15 kwietnia 2022r. jest nieważna,

co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, jako że w przypadku decyzji nieistniejącej winien zapaść wyrok uwzględniający powództwo, a Sąd powinien postąpić zgodnie z dyspozycją art. 477

14 § 3 k.p.c.;

4. art. 227 k.p.c. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego

i nierozpoznanie wniosków dowodowych co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu istnienia decyzji z dnia 15 kwietnia 2022r. podczas gdy decyzja ta, jako wydana z naruszeniem jakiejkolwiek procedury i bez podstawy prawnej, jako nieważna nie powinna być traktowana jako istniejąca, tym samym Sąd powinien ustalić, iż ZUS nie wydał decyzji, a skarga ubezpieczonego na bezczynność organu jest uzasadniona, a zatem powinna zostać uwzględniona.

W konsekwencji ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku ewentualnie

o jego zmianę poprzez uwzględnienie odwołania, zawiadomienie organu nadrzędnego, orzeczenie iż niewydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i orzeczenie co do istoty sprawy lub zobowiązanie organu rentowego do wydania decyzji w wyznaczonym terminie. Ponadto wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej w postępowaniu apelacyjnym, które to koszty nie zostały przez ubezpieczonego pokryte ani w części, ani w całości oraz o zwolnienie ubezpieczonego z kosztów sądowych, których nie jest wstanie ponieść bez uszczerbku dla jego koniecznego utrzymania i jego rodziny.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożył również osobiście ubezpieczony zaskarżając go w całości. W uzasadnieniu ubezpieczony oświadczył, że od wielu lat jest pozbawiony swoich praw emerytalnych, jest dyskryminowany przez organ rentowy oraz sądy. Jako przyczynę dyskryminacji ubezpieczony wskazuje poglądy religijne. W jego ocenie organ rentowy nie wykonuje wyroków sądowych i ukrywa dokumenty. Ponadto zarzucił Sądowi Okręgowemu błędną interpretację postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 25 stycznia 2023r. (sygn. akt III AUz 294/22), co jego zdaniem bezpośrednio wpłynęło na wydanie błędnego wyroku. Zdaniem ubezpieczonego został on pokrzywdzony wydaniem przez Sąd pierwszej instancji wyroku na posiedzeniu niejawnym.

W konsekwencji ubezpieczony wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy.

Na rozprawie w dniu 11 marca 2025r. organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji oraz

o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do ingerencji w rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, który przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe i na jego podstawie wywiódł trafne wnioski.

Przedmiotem postępowania apelacyjnego było orzeczenie czy Sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać skargę na milczenie organu rentowego, pomimo tego, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego organ rentowy wydał decyzję z dnia 15 kwietnia 2022r.

w związku z wnioskiem ubezpieczonego z dnia 8 kwietnia 2021r.

Zgodnie z normą art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy ocenił materiał dowodowy w granicach zakreślonych przepisem

art. 233 § l k.p.c. Reguła wyrażona w tym przepisie jest nierozerwalnie związana z zasadą swobodnej oceny dowodów. Ramy swobodnej oceny dowodów (art. 233 § l k.p.c.) wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999r., sygn. akt II UKN 685/98). Jeżeli

z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne

z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów

i musi się ostać, choćby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena tych dowodów może być skutecznie podważona (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002r., sygn. akt II CKN 817/00, LEX nr 56906). Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania

i doświadczenia życiowego. Jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1998r., sygn. akt III CKN 4/98, Lex Polonica nr 2111041).

We wskazanym powyżej zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił też uchybień w zakresie ustalonych faktów, które mogłyby uzasadnić ingerencję w treść zaskarżonego orzeczenia.

Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c. wymaga nie polemiki, lecz wskazania, że sąd ten uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony

o innej niż przyjął sąd doniosłości poszczególnych dowodów, ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu pierwszej instancji.

Stosownie do treści art. 477

14 § 3 k.p.c. jeżeli odwołanie wniesiono w związku

z niewydaniem decyzji przez organ rentowy lub niewydaniem orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji przez ten zespół, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ lub zespół do wydania decyzji lub orzeczenia

w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło

z rażącym naruszeniem prawa. Redakcja cytowanego przepisu nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, iż w przypadku stwierdzenia, że organ rentowy istotnie nie wydał decyzji odnoszącej się do żądania dochodzonego przez wnioskodawcę, sąd w razie uwzględnienia odwołania, bądź zobowiązuje organ rentowy do wydania decyzji, bądź orzeka co do istoty sprawy.

Po myśli art. 316 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Przepis ten określa zasadę aktualności orzekania. Komentowany przepis określa zasadę aktualności orzekania. Zgodnie z nią właściwą chwilą na dokonanie oceny sprawy pod względem faktycznym

i prawnym jest moment zamknięcia rozprawy. Nie ulega więc wątpliwości, że stan ten może różnić się od tego, który istniał w chwili wytaczania powództwa i był podłożem roszczenia. Zasada ta ma zastosowanie do każdego rodzaju powództwa (Olga Piaskowska

red.,

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1-505

39.Tom I; 2024r.).

Sąd Apelacyjny ustalił, że 3 kwietnia 2015r. ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę. Organ rentowy wezwał ubezpieczonego do przedłożenia dowodów celem wyjaśnienia

i potwierdzenia ustalonego kapitału początkowego. Wobec niewywiązania się przez ubezpieczonego ze zobowiązania decyzją z 15 maja 2015r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu zaliczkę na poczet przysługującej mu od 1 kwietnia 2015r. emerytury, obliczając wysokość emerytury bez uwzględnienia kapitału początkowego. Świadczenie zostało zawieszone z uwagi na kontunuowanie zatrudnienia. W dniu 29 maja 2015r., przed uprawomocnieniem się decyzji ubezpieczony wycofał ww. wniosek, a postępowanie zostało umorzone decyzją z dnia 12 czerwca 2015r. Sąd Apelacyjny wskazuje, że zgodnie

ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w wyroku z dnia 19 lutego 2021r. (sygn. akt

I USKP 14/21) cofnięcie wniosku o emeryturę przed dniem uprawomocnienia się wydanej już decyzji w tym przedmiocie uprawnia organ rentowy wyłącznie do umorzenia postępowania,

a nie do uchylenia nieprawomocnej decyzji (art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r.

poz. 219 z późn. zm.). Ponadto Sąd Apelacyjny ustalił, że w dniu 8 kwietnia 2021r. ubezpieczony złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez organ rentowy decyzji z dnia 12 czerwca 2015r. wskazując, że nigdy nie podjąłby decyzji

o wycofaniu wniosku z dnia 3 kwietnia 2015r., gdyby w tamtym okresie posiadał informacje

o ustaleniu kapitału początkowego. Informacji takiej nie posiadał z uwagi na ukrycie decyzji

o kapitale początkowym przez organ rentowy. Na skutek niewydania decyzji przez organ rentowy, ubezpieczony zainicjował przedmiotowe postępowanie sądowe. W toku postępowania przed Sądem Okręgowym organ rentowy w dniu 15 kwietnia 2022r. wydał decyzję

w rozpoznaniu wniosku z dnia 8 kwietnia 2021r. odmawiającą ubezpieczonemu prawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 12 czerwca 2015r. z uwagi na brak nowych okoliczności w sprawie.

Sąd Apelacyjny wskazuje, że przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wniesieniem przez ubezpieczonego odwołania w związku z nierozpoznaniem jego wniosku

z 8 kwietnia 2021r. W takiej sytuacji sąd orzekający w trybie art. 477

14 § 3 k.p.c. w przypadku uznania odwołania za uzasadnione albo zobowiązuje organ rentowy wydania decyzji

w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny albo orzeka co do istoty sprawy. Istotnie w chwili wniesienia przez ubezpieczonego odwołania organ rentowy nie wydał decyzji w rozpoznaniu wniosku z 8 kwietnia 2021r., niemniej okoliczność ta uległa zmianie w toku postępowania przed Sądem Okręgowym wraz z wydaniem decyzji z 15 kwietnia 2022r. Nastąpiło to przed zamknięciem rozprawy, a zatem Sąd Okręgowy był związany treścią art. 316 § 1 k.p.c. O zastosowaniu tego przepisu wprost orzekł Sąd Apelacyjny w Katowicach

w uzasadnieniu do postanowienia z dnia 25 stycznia 2023r. (sygn. akt III AUz 294/22) wskazując, że jakkolwiek reguła ustanowiona w omawianym przepisie doznaje wyjątku

w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, to jednak wyjątek ten nie obejmuje spraw związanych z wniesieniem odwołania w związku z niewydaniem przez organ rentowy decyzji. Wbrew twierdzeniom ubezpieczonego Sąd Okręgowy właściwie zastosował wskazania zawarte w przywołanym orzeczeniu. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd Apelacyjny nie miał wątpliwości, że wobec wydania przez organ rentowy decyzji w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, konieczne było wydanie wyroku oddalającego, skoro w obrocie prawnym istnieje decyzja wydana w konsekwencji rozpoznania wniosku z 8 kwietnia 2021r.

Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że od wydanej 15 kwietnia 2022r. decyzji ubezpieczonemu przysługiwało prawo do wniesienia odwołania. Przedmiotowe postępowanie miało na celu w pierwszej kolejności zobowiązać organ rentowy do wydania decyzji.

W sytuacji, gdy ubezpieczony nie zgadzał się z treścią decyzji z 15 kwietnia 2022r., powinien zainicjować postępowanie sądowe w tym zakresie.

W ocenie Sądu Apelacyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do wydania wyroku w sprawie. Mając na uwadze przedmiot postępowania dowody wnioskowane przez ubezpieczonego w piśmie z dnia 30 sierpnia 2022r. należało uznać za nieistotne.

Nie podlega uwzględnieniu zarzut, że decyzja ZUS z 15 kwietnia 2022r. jest decyzją nieistniejącą lub nieważną. Podstawą do uznania decyzji za nieistniejącą lub nieważną nie jest przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje nieważności decyzji administracyjnych z mocy prawa. Do stwierdzenia takiej nieważności

został przewidziany stosowny tryb.

W odniesieniu do zarzutu ubezpieczonego w zakresie pokrzywdzenia go wydaniem wyroku na posiedzeniu niejawnym Sąd Apelacyjny wyjaśnia, że w obowiązującym stanie prawnym (art. 148

1 § 1 k.p.c.) sąd orzekający może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli wolą ubezpieczonego było rozpoznanie sprawy na rozprawie to powinien złożyć odpowiedni wniosek w tym zakresie.

Mając na względzie naprowadzone powyżej okoliczności Sąd Apelacyjny uznając apelację za bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł o jej oddaleniu w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym, Sąd Apelacyjny rozstrzygnął w punkcie drugim na podstawie art. 98 § 1, § 1

1 i § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c., przy zastosowaniu 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U.

z 2023r., poz. 1935).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu Sąd Apelacyjny, wobec braku stosownych uregulowań w Rozporządzeniu Ministra

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata

z urzędu, orzekł w punkcie trzecim na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023r., poz. 1964).

/-/ SSA Patrycja Bogacińska-Piątek

582 dni od wyroku do publikacji

  1. Wyrok 11 marca 2025 r.
  2. Portal: 14 października 2026 r.

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.