Sąd uznał, że praca sprzedawczyni za umową zlecenia była stosunkiem pracy

Pozwem z daty 4 maja 2024 roku powódka B. S. wniosła przeciwko E. M. o ustalenie istnienia stosunku pracy w okresie od 24 marca 2023 roku do 24 listopada 2023 roku na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze etatu na stanowisku sprzedawcy.

(pozew – k. 1, k. 100)

W odpowiedzi na pozew z daty 30 września 2024 roku pozwany E. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu.

(odpowiedź na pozew – k. 35)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany E. M. prowadzi działalność gospodarczą w postaci prowadzenia sklepu (...) przy ul. (...) w W..

(bezsporne, nadto: wydruk z CEIDG – k. 29, protokół PIP – k. 69)

Dnia 24 marca 2023 roku powódka formalnie podpisała z pozwanym umowę zlecenia nr (...), na podstawie której powódka miała w terminie od dnia 1 maja 2023 roku – na czas nieokreślony – wykonywać w ww. sklepie (...) następujące prace:

⚫

wykładanie towaru, etykiet,

⚫

prace sprzątające,

⚫

promowanie sprzedaży,

⚫

przyjęcie, sprawdzanie dostaw i terminów przydatności do spożycia,

⚫

odbiór, zdawanie i sprawdzanie prasy, pieczywa,

⚫

obsługa klienta.

Ustalono stawkę na kwotę 22,80 zł brutto za godzinę – przy czym wynagrodzenie będzie wypłacane ostatniego dnia miesiąca, nie później niż do dnia 10 następnego miesiąca, za które jest należne. Powódka została zobowiązana do osobistego wykonywania pracy. Powódkę miał obowiązywać GRAFIK, który był też sposobem potwierdzenia wykonania pracy.

Powódka wykonywała ww. prace w okresie od 24 marca 2023 roku do 24 listopada 2023 roku.

Średnie miesięczne wynagrodzenie powódki wynosiło kwotę 3.570 zł.

(dowód: umowa z k. 3, grafiki k. 4-7, PIT-11 k. 8-9, ZUS RCA k. 10-16, wyliczenie średniego wynagrodzenia k. 22, zeznania świadków A. P., D. W., I. C. oraz częściowo M. M., a także zeznania powódki – k. 85 - 88)

Pracownica pozwanego A. P. pracowała razem z powódką w ww. (...).

Powódka pracowała jako sprzedawca i wymieniała się zmianami z A. P.. Tylko A. P. miała umowę o pracę. Powódka wykonywała te same czynności co A. P.. Powódka miała wyznaczone konkretne godziny pracy, tj. pracowała jeden tydzień od 6.00 do 14.00, a drugi tydzień od 14.00 do 23.00. Na swojej zmianie pracowała sama. Powódka miała przekazane klucze, otwierała i zamykała sklep. Był ustalany grafik pacy. Bezpośrednim przełożonym powódki był pozwany.

(dowód: grafiki k. 4-7, zeznania świadków A. P., D. W., I. C. oraz częściowo M. M., a także zeznania powódki – k. 85 - 88)

Inspektor Pracy – odnośnie innej osoby w 2021 roku – wystąpił do pozwanego o dokonanie zmiany formy dotychczasowego zatrudnienia tej osoby z umowy zlecenia na właściwą w to miejsce umowę o pracę.

(protokół PIP – k. 69)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane wyżej dowody z dokumentów, których wiarygodność nie została skutecznie zakwestionowana przez strony w toku postępowania.

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się przede wszystkich na zeznaniach powódki, uznając je za wiarygodne, bowiem w toku postępowania nie ujawniły się żadne okoliczności podważające ich autentyczność, jak też prawdziwość. Zeznania powódki mają ponadto oparcie w zeznaniach szeregu świadków, którym Sąd dał wiarę. I tak, Sąd uznał zeznania świadków A. P., D. W., I. C. oraz częściowo M. M. za wiarygodne i korespondujące z pozostałym materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, a przyjętym przez Sąd za podstawę ustalenia stanu faktycznego. Świadkowie ci jednomyślnie i spójnie potwierdzili pracę powódki wykonywaną na rzecz pozwanego w sklepie (...) przy ul. (...) w W..

Pierwszy świadek A. P. pracowała razem z powódką w Ż. pozwanego. Powódka pracowała jako sprzedawca i wymieniała się zmianami z A. P.. Tylko A. P. miała umowę o pracę i nie powinna nikomu tego mówić. Powódka wykonywała to samo co A. P.. Powódka miała konkretne godziny pracy, pracowała jeden tydzień od 6.00 do 14.00, a drugi tydzień od 14.00 do 23.00. Na swojej zmianie pracowała sama. Powódka miała przekazane klucze, otwierała i zamykała sklep. Był ustalany grafik pacy, który sporządzała kierowniczka. Bezpośrednim przełożonym powódki był pozwany.

Drugi świadek D. W. także potwierdziła, że powódka pracowała w sklepie pozwanego w trybie zmianowym. Pierwsza zmiana od 8.00 do 14.30, a druga od 14.30 do 23.00. Powódka „towarowała” sklep, obsługiwała klientów, przygotowywała jedzenie, była kasjerką, tj. wszystko robiła na sklepie. Miała koszulkę „żabkową” i polar – to dał jej pozwany. Pozwany przyjeżdżał do Ż., żeby rozliczyć kasę i sprawdzić sklep. Rozliczenie kasy polegało na przeliczaniu utargu z poprzedniego dnia.

Trzeci świadek I. C. też potwierdziła, że pracowała z powódką u pozwanego. Powódka przychodziła do pracy do (...) na ul. (...) i wykonywała obowiązki podane przez pozwanego i jego żonę. Powódka miała za zadanie obsługiwać klienta, wykładać towar, pracować jak w sklepie. W ocenie Sądu twierdzenia świadka, że „

wyczuła od powódki alkohol dwa albo trzy razy” oraz, że „

Pani M. M. pokazała mi nagranie z kamer, że powódka podeszła do kasy, wzięła kubek a z tyłu kubka stał alkohol. Nagranie było z dnia, kiedy ja wyczułam od powódki alkohol.” i że „

Nie chciałam policji wzywać, tylko od razu do szefostwa zadzwoniłam.” są bez znaczenia przy rozpatrywaniu roszczenia powódki w kontekście przedmiotu żądania ustalenia istnienia stosunku pracy.

Odnośnie zeznań czwartego świadka M. M. – żony pozwanego – Sąd dał jej wiarę w zakresie, w jakim też stwierdziła, że „p

owódka była pracownikiem. Pracowała w sklepie męża. To było około rok temu. Pracowała w sklepie (...) w W. na ul. 1 maja jako kasjer sprzedawca. Powódka wykładała towar, obsługiwała klienta, przyjmowała dostawy, sprzątała. Sprzątała mopem, zmiotką, szmatką, to były płyny przysługujące do czyszczenia sklepu”. Wszystkie te przedmioty były dostępne dla powódki w przejściu do toalety i to wszystko należało do świadka i jej męża. Ubiór powódki też był firmowy – „żabkowy”. Sąd nie uznał za wiarygodne twierdzeń żony pozwanego, że powódka jedynie zastępowała inne osoby i nie miała wyznaczonych godzin, gdyż „

przychodziła o dowolnej godzinie”. W tym zakresie zeznania żony pozwanego są sprzeczne z ww. grafikami oraz z zeznaniami A. P., D. W., I. C. i B. S.. Poruszone przez tego świadka kwestie nadużywania alkoholu w pracy też są w ocenie Sądu bez znaczenia w niniejszej sprawie. Z kolei twierdzenia żony pozwanego, że powódka przyszła do pracy i powiedziała, że „

nie może pracować na umowie o pracę bo ma komornika” w ocenie Sądu nie zostały udowodnione i są gołosłowne.

Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanego. Zeznania te, jako nie korespondujące z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym z ww. zeznaniami świadków, nie mogą być w ocenie Sądu podstawą ustaleń faktycznych.

Strony procesu nie wniosły o uzupełnienie materiału dowodowego.

Sąd zważył, co następuje:

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest roszczenie powódki o ustalenie istnienia stosunku pracy w okresie od 24 marca 2023 roku do 24 listopada 2023 roku na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze etatu na stanowisku sprzedawcy.

W pierwszej kolejności należało więc rozstrzygnąć, czy powódka ma legitymację czynną do wniesienia powództwa w niniejszej sprawie.

Odnośnie ustalenia istnienia stosunku pracy Sąd miał na uwadze, że podstawą dla takiego roszczenia jest art. 189 k.p.c., zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym, skoro sam ustawodawca wyodrębnia jako samodzielną sprawę o ustalenie stosunku pracy (art. 23

1 k.p.c., art. 461 § 1

1 k.p.c., art. 63

1 k.p.c.), to oznacza to, że są to regulacje szczególne do art. 189 k.p.c. i potwierdzają jedynie, że w takim powództwie o ustalenie zawsze zawiera się interes prawny, o który chodzi w tym przepisie. W sporze o istnienie stosunku pracy, żądanie jego ustalenia zawsze stanowi o żywotnym prawie (interesie) powoda nie tylko aktualnym lecz i przyszłym, nie tylko w sferze zatrudnienia lecz i ubezpieczenia społecznego (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2009 roku, sygn. akt II PK 156/09). Wobec powyższego należy uznać, że powódka ma interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku pracy i przysługiwała jej legitymacja czynna do wystąpienia z przedmiotowym żądaniem.

Wobec ustalenia przez Sąd istnienia interesu prawnego, okolicznością zasadniczą, wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie w dalszej kolejności, było ustalenie czy stosunek łączący strony, nawiązany na podstawie formalnej umowy zlecenia, posiada elementy definicji stosunku pracy, do których odwołuje się art. 22 § 1 k.p.

Zgodnie z art. 22 § 1 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Jednocześnie zgodnie z art. 22 § 1

1 k.p. zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.

Jednym z elementów definicji stosunku pracy jest wykonywanie jej pod kierownictwem pracodawcy co do sposobu jej wykonania (podporządkowanie pracownika) wyrażające się przede wszystkim w możliwości wydawania pracownikowi poleceń dotyczących pracy. Dodatkowym kryterium świadczenia pracy w ramach stosunku pracy, jednocześnie odróżniającym go od stosunków cywilnoprawnych, jest fakt (konieczność) wyznaczenia tej pracy przez pracodawcę w zakresie czasu i miejsca jej wykonania, wymóg osobistego świadczenia pracy, obciążenie podmiotu zatrudniającego ryzykiem prowadzenia zakładu pracy, ciągłość świadczenia pracy łącząca się zwłaszcza z tym, że pracownik nie zobowiązuje się do wykonywania określonych czynności, lecz do starannego działania w procesie pracy. Do zawierania umowy o pracę, na mocy odesłania zawartego w art. 300 k.p., mają bowiem zastosowanie reguły wykładni oświadczeń woli określone przez art. 60 – 65 k.c., dopuszczające wyrażenie woli przez osobę dokonującą czynności prawnej przez każde zachowanie ujawniające jej wolę w sposób dostateczny.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że następujące dowody: umowa z k. 3, grafiki k. 4-7, PIT-11 k. 8-9, ZUS RCA k. 10-16 oraz zeznania świadków A. P., D. W., I. C. i częściowo M. M., a także zeznania powódki (k. 85 – 88) pozwalają na ustalenie, że wykonywana przez powódkę praca była wykonywana w ramach stosunku pracy.

Z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wynika, że powódka pracowała jako sprzedawca w sklepie pozwanego (...) przy ul. (...) w W. i wymieniała się zmianami z inną pracownicą, tj. A. P.. Tylko A. P. miała umowę o pracę. Powódka wykonywała te same czynności co A. P.. Powódka miała wyznaczone konkretne godziny pracy, tj. pracowała jeden tydzień od 6.00 do 14.00, a drugi tydzień od 14.00 do 23.00. Na swojej zmianie pracowała sama. Powódka miała przekazane klucze, otwierała i zamykała sklep. Był ustalany grafik pacy. Bezpośrednim przełożonym powódki był pozwany. Z podpisanej umowy nr (...) wynikają też kolejne elementy stosunku pracy:

⚫

umowa jest na czas nieokreślony,

⚫

określony jest zakres czynności (wykładanie towaru, etykiet, prace sprzątające, promowanie sprzedaży, przyjęcie, sprawdzanie dostaw i terminów przydatności do spożycia, odbiór, zdawanie i sprawdzanie prasy, pieczywa, obsługa klienta),

⚫

wypłacanie wynagrodzenia – jak przy umowach o pracę – jeden raz z dołu, tj. ostatniego dnia miesiąca, nie później niż do dnia 10 następnego miesiąca, za które jest należne,

⚫

zobowiązanie powódki do osobistego wykonywania pracy,

⚫

obowiązywanie grafiku w pracy.

Zatem powódka miała określony ww. zakres obowiązków. Powódka też pozostawała pod kierownictwem pracodawcy, tj. pozwanego, ewentualnie jego żony. Świadkowie wezwani w niniejszej sprawie potwierdzają, że pozwany wydawał powódce polecenia, które musiała wykonać, a których wykonanie sprawdzał pozwany. Wydawanie poleceń co do aktualnej pracy pracownika jest jednym z elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, kierownictwa pracodawcy. Powódka miała także wyznaczone miejsce pracy – sklep pozwanego (...) przy ul. (...) w W.. Powódka miała przekazane klucze, otwierała i zamykała sklep. Powódka miała wyznaczone konkretne godziny pracy, tj. pracowała jeden tydzień od 6.00 do 14.00, a drugi tydzień od 14.00 do 23.00. Powódka nie miała więc swobody w kształtowaniu swojego czasu pracy, zaś czynności wynikające z powierzonego rodzaju pracy wykonywała w sposób ciągły i trwały. Powódka wykonywała ww. prace w okresie od 24 marca 2023 roku do 24 listopada 2023 roku – co wynika z umowy z k. 3, grafików z k. 4-7, PIT-11 z k. 8-9, ZUS RCA z k. 10-16 i zeznań powódki, A. P., D. W., I. C. oraz częściowo M. M.. Nadto powódka nie dysponowała własnymi narzędziami pracy, ale miała je przekazane przez pozwanego, tj. sprzątała mopem, zmiotką, szmatką, tj. przedmiotami należącymi do pozwanego. Ubiór powódki też był firmowy – „żabkowy”. Reasumując, w ocenie Sądu spełnione są wszelkie przesłanki do ustalenia istnienia stosunku pracy pomiędzy powódką a pozwanym.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie ww. przepisów ustalił istnienie stosunku pracy pomiędzy pracownicą B. S. i pracodawcą E. M. w okresie od 24 marca 2023 roku do 24 listopada 2023 roku na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze etatu na stanowisku sprzedawcy.

Sąd, działając na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakazał również pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.428 zł tytułem kosztów sądowych, w tym opłaty od pozwu, której powódka nie miała obowiązku uiścić, które to koszty zostały poniesione w toku postępowania tymczasowo przez Skarb Państwa. Skoro średnie miesięczne wynagrodzenie powódki wynosiło 3.570 zł (k. 22), zaś Sąd ustalił istnienie stosunku pracy w okresie 8 miesięcy (k. 122), to należna kwota kosztów sądowych wynosi 1.428 zł (3.570 zł razy 8 razy 5%).