ZUS nie mógł pomniejszyć emerytury o wcześniejsze świadczenia mimo niepublikowanego wyroku TK

Decyzją z 24 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił K. G. wznowienia postępowania w sprawie wysokości emerytury.

Odwołanie od powyższej decyzji wywiódł K. G. wnosząc o zobowiązanie ZUS do wznowienia postępowania w sprawie ponownego przeliczenia emerytury i wypłatę wyrównania. W uzasadnieniu odwołujący, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 04.06.2024r. SK 140/20 podniósł, że jest emerytem, który spełnia przesłanki do skorzystania z konstytucyjnej ochrony wynikającej z ww. wyroku. Ostatecznie wniósł o ponowne przeliczenie przyznanej w wieku powszechnym emerytury bez stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej i należnego wyrównania.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Zakład powtórzył, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wznowienia postępowania, albowiem wyrok TK nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw.

Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z 4 marca 2025 r. oddalił odwołanie.

Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

K. G. urodził się w dniu (...)

Decyzją z dnia 22 lutego 2011 r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury wcześniejszej od dnia 14 stycznia 2011 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wysokość emerytury wcześniejszej ubezpieczonego została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy e emeryturach i rentach z FUS.

Od dnia 14 lutego 2017 r. wnioskodawca jest uprawniony do emerytury powszechnej. Organ rentowy przyznając prawo do emerytury na podstawie art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, obliczył wysokość świadczenia zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 26 ustawy emerytalnej z zastosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy. Podstawa obliczenia emerytury została pomniejszona o kwotę wcześniej pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne.

Odwołujący we wniosku z dnia 15.10.2024 r., wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) wniósł o ponowne przeliczenie wysokości emerytury, wypłatę wyrównania wraz z odsetkami i przeprowadzenie zaległych waloryzacji ustalonej miesięcznie emerytury. W odpowiedzi na powyższy wniosek zaskarżoną decyzją z dnia 24.10.2024 r., organ rentowy odmówił wznowienia postępowania w sprawie emerytury.

Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny w sprawie był bezsporny.

Skarżący nie zgodził z decyzją odmawiającą ponownego ustalenia wysokości emerytury powszechnej i wniósł o przeliczenie świadczenia bez pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury o kwoty wcześniej pobranych emerytur, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie o sygnaturze SK 140/20, dotyczącej obliczenia emerytury poprzez pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury z wieku powszechnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur. Trybunał uznał, że przepis ustawy stanowiący podstawę do tego pomniejszenia, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z przepisami Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny orzekał w sprawie skargi konstytucyjnej ubezpieczonego, dotyczącej obliczenia należnego świadczenia emerytalnego poprzez pomniejszenie emerytury z wieku powszechnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur, tj. badał zgodność art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej, w zakresie w jakim „dotyczy osób, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 32 ustawy" z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. Zgodnie z art. 25 ust. 1 b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.), jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis art. 25 ust. 1 b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych obowiązywał od 01.01.2013 r.

Dalej Sąd zważył że w myśl art. 114 cyt. ustawy, w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli:

1) po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość;

2) decyzja została wydana w wyniku przestępstwa;

3) dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

4) decyzja została wydana na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego przez osobę pobierającą świadczenie;

5) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone, zmienione albo stwierdzono jego nieważność;

6) przyznanie świadczeń lub nieprawidłowe obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu organu rentowego.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie spór sprowadzał się do oceny, czy podstawę ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego skarżącego w nawiązaniu do treści powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego może stanowić przepis art. 114 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie ulega wątpliwości, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych istnieje wynikająca z powyższej normy prawnej konstrukcja quasi wznowienia postępowania, stanowiąca niezależną od postępowania przewidzianego w art. 401

1 k.p.c. oraz art. 145a k.p.a. i 146 k.p.a. podstawę wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego.

Sąd wskazał też, iż wykładnia art. 114 powołanej ustawy stanowiła przedmiot rozważań m.in. Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w sprawie o sygn. akt: III AUa 683/19, w której Sąd ten opowiedział się za zasadnością zastosowania art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej przy ocenie żądań ubezpieczonej powołującej się korzystny dla niej wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, iż wyrok ten stanowi nową okoliczność, uzasadniającą wznowienie postępowania w tym trybie. Tożsame stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Białymstoku w orzeczeniach wydanych min. w sprawach III AUa 56/20 oraz III AUa 146/20. Sąd Okręgowy co do zasady ten pogląd podziela. Nie można jednakże stracić z pola widzenia, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., na który powołuje się skarżący, nie został dotąd opublikowany w Dzienniku Ustaw RP, nie pozostaje zatem w obrocie prawnym i wobec powyższego nie stanowi nowej okoliczności w sprawie.

Dodatkowo na kwestię zasadności odwołania spojrzeć można – jak podkreślił Sąd - przez pryzmat zasady określnej art. 8 ust. 2 Konstytucji, tj. zasady bezpośredniego jej stosowania przez sąd powszechny. Nie chodzi tu jednakże o derogację normy prawnej, gdyż art. 188 Konstytucji, który pozwala na wyeliminowanie z obrotu prawnego norm prawnych niekonstytucyjnych, zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji prowadzić może jedynie do sytuacji, w której obok normy ustawowej zastosowana zostanie norma konstytucyjna jako dyrektywa interpretacyjna, sprzyjając tym samym wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją. W literaturze przedmiotowe rozwiązanie określa się mianem współstosowania interpretacyjnego jako jednej z form bezpośredniego stosowania Konstytucji. Zatem nie jest możliwe usunięcie przez Sąd z obrotu prawnego zakwestionowanego przez odwołującego przepisu ustawy emerytalnej jako niekonstytucyjnego i uwzględnienie odwołania.

Z tych powodów Sąd oddalił odwołanie wnioskodawcy z mocy art. 477

14 § 1 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł wnioskodawca, skarżąc wyrok w całości rozstrzygnięciu zarzucił:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach w zw. Z art. 190 ust 4 konstytucji RP, polegający na nieprawidłowej wykładni przesłanki „wejścia w życie „ wyroku Trybunału Konstytucyjnego, orzekającego o niezgodnością z Konstytucją art. 25 ust. 1 b ustawy o emeryturach i rentach z FUS i przyjęciu, że dla wejścia w życie orzeczenia wdanego w przedmiocie niezgodności z Konstytucją przepisu prawa, wymagana jest jego publikacja w Dzienniku Ustaw, podczas gdy już poprzez sam fakt publicznego głoszenia wyroku następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu;

II. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: art. 401

1 k.p.c. w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez brak wznowienia postępowania mimo zaistnienia przesłane uzasadniających jego wznowienie, tj. utratę mocy obowiązujących przepisów w oparciu o które przyznano mi emeryturę w wyniku orzeczenia TK z dnia 04.06.2024 r. powodującego bezwzględne, bezwarunkowe i bezpośrednie zniesienie (kasację) przepisów w nim wskazanych.

Mając powyższe na uwadze skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania, przyznając mu prawo do przeliczenia emerytury w wysokości bez zmniejszenia o sumy kwot pobranych wcześniej emerytur od dnia 01.08.2022 r., stwierdzenie, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej przestanki niezbędnej do wydania decyzji od dnia 15.07.2024 r.

Pełnomocnik organu rentowego wnosił o oddalenie apelacji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja okazała się zasadna, w rezultacie doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku i poprzedzającej ten wyrok decyzji organu rentowego dotyczącej ustalenia wysokości emerytury ubezpieczonego.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że K. G. urodził się w dniu (...) Decyzją z 22 lutego 2011 r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury wcześniejszej od dnia 14 stycznia 2011 r. na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wysokość emerytury wcześniejszej ubezpieczonego została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy e emeryturach i rentach z FUS. Od 14 lutego 2017 r. wnioskodawca jest uprawniony do emerytury powszechnej. Organ rentowy przyznając prawo do emerytury na podstawie art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, obliczył wysokość świadczenia zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 26 ustawy emerytalnej z zastosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy. Podstawa obliczenia emerytury została pomniejszona o kwotę wcześniej pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne.

Odwołujący we wniosku z dnia 15.10.2024 r., wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) wniósł o ponowne przeliczenie wysokości emerytury, wypłatę wyrównania wraz z odsetkami i przeprowadzenie zaległych waloryzacji ustalonej miesięcznie emerytury. W odpowiedzi na powyższy wniosek zaskarżoną decyzją z dnia 24.10.2024 r., organ rentowy odmówił wznowienia postępowania w sprawie emerytury.

Spór w rozpoznawanej sprawie miał charakter prawny i dotyczył tego, czy zachodzą podstawy do przeliczenia emerytury powszechnej ubezpieczonego z pominięciem regulacji zawartej w przepisie art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251), tj. bez pomniejszania podstawy wymiaru emerytury powszechnej o sumę kwot wcześniej pobranych emerytur wcześniejszych, a nadto czy wnioskodawcy przysługuje prawo do wypłaty wyrównania emerytury powszechnej.

Sąd Apelacyjny nie podziela argumentacji prawnej przedstawionej przez sąd pierwszej instancji.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, ustawa emerytalna w art. 100 ust. 1 i art. 129 ust. 1 wyraźnie rozróżnia moment powstania prawa do emerytury i moment wypłaty świadczenia. Prawo do emerytury ustala się na dzień spełnienia warunków powstania prawa do tego świadczenia, bez względu na dzień złożenia wniosku (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2000 r., III ZP 29/00, OSNAPiUS 2001 Nr 12, poz. 418; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 listopada 2014 r., I UK 100/14, LEX nr 1567460; z dnia 17 sierpnia 2016 r., I UK 333/15, LEX nr 2120891; z dnia 19 maja 2016 r., II UK 251/15, LEX nr 2082142). Przesądza to o zachowaniu przez zainteresowanego nabytych ex lege uprawnień w razie niekorzystnej zmiany stanu prawnego.

Z ustawy emerytalnej wynika generalna zasada ustalania wysokości świadczenia na dzień złożenia wniosku. W ten sposób obliczana jest emerytura w systemie zdefiniowanego świadczenia oraz renta (art. 53 ustawy emerytalnej), to jest na podstawie kwoty bazowej obowiązującej w dacie złożenia wniosku oraz przy przyjęciu podstawy wymiaru świadczenia obliczonej z określonych lat okresów składkowych i nieskładkowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę (art. 15 ustawy emerytalnej). Podobnie rzecz się ma jeżeli chodzi o emeryturę z systemu zdefiniowanej składki, gdzie jej podstawę stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, oraz kapitału początkowego uwzględniającego waloryzacje obowiązujące do dnia przejścia na emeryturę (art. 25 ust. 1 ustawy emerytalnej). Zasada ta nie jest kontestowana wtedy, gdy działa na korzyść ubezpieczonego, natomiast w odwrotnej sytuacji (działania na niekorzyść) może budzić wątpliwości. (zob. Uchwała Sądu Najwyższego z 28 listopada 2019 r. III UZP 5/19).

W motywach wyroku Sądu Najwyższego z 12 września 2017 r., II UK 381/16 (LEX nr 2376896) zauważono, że skorzystanie z przywileju przejścia i pobrania wcześniejszych emerytur na podstawie przepisów szczególnych dotyczących emerytur dla niektórych ubezpieczonych, uzasadnia i proporcjonalnie usprawiedliwia pomniejszenie podstawy wymiaru emerytury ustalonej na podstawie art. 24 ust. 1 i następnych ustawy emerytalnej o sumy poprzednio pobranych wcześniejszych emerytur, przy zastosowaniu mechanizmu ustalania wysokości świadczeń emerytalnych w zależności od proporcjonalnego prognozowanego "średniego trwania życia" osoby uprawnionej, ponieważ osobom uprawnionym do takich samych rodzajowo świadczeń powinna przysługiwać emerytura ustalana według takich samych (równych) zasad obliczania jej wysokości bez względu na datę złożenia wniosku emerytalnego. Także w doktrynie podkreśla się, że brak odliczenia pobranych emerytur uprzywilejowywałby tę kategorię ubezpieczonych, nadużywając solidarności w relacjach między członkami wspólnoty ryzyka, w nieuzasadniony sposób uszczuplając przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz stanowi nadużycie solidarności w relacjach między członkami wspólnoty ryzyka, gdyż nałożono by na nią obowiązek sfinansowania wypłaty tej części emerytury w wieku powszechnym, która nie znajduje pokrycia we wcześniej wniesionym (zaewidencjonowanym), lecz wydanym (to jest pomniejszonym o kwoty pobranych emerytur) wkładzie ubezpieczonego stanowiącym zasadniczy element podstawy obliczenia emerytury (zob. glosę K. Antonowa do przywołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego III UZP 6/17, OSP 2019 Nr 1, poz. 5).

Jednakże z drugiej strony ważne jest stwierdzenie, że granicę dopuszczalności ingerencji ustawodawcy w prawa podmiotowe wyznacza wymaganie, aby wprowadzane modyfikacje nie były dla jednostki zaskakujące i nie miały charakteru arbitralnego (zob. między innymi wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 listopada 2008 r., Kp 2/08, OTK-A 2008 Nr 9, poz. 157, cz. III, pkt 5.2; z dnia 8 grudnia 2011 r., P 31/10, OTK-A 2011 Nr 10, poz. 114, cz. III, pkt 5.3; z dnia 28 lutego 2012 r., K 5/11, OTK-A 2012 Nr 2, poz. 16, cz. III, pkt 4.1; z dnia 13 czerwca 2013 r., K 17/11, OTK-A 2013 Nr 5, poz. 58, cz. III, pkt 7.1). Innymi słowy, konieczne jest, aby zastosowane zostały procedury umożliwiające zainteresowanym dostosowanie się do zaistniałej sytuacji i odpowiednie rozporządzenie swoimi prawami (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 1998, K 10/98, OTK 1998 Nr 5, poz. 64). W tym kontekście Trybunał wielokrotnie wypowiadał się na temat wymagań, jakie Konstytucja narzuca wprowadzaniu w życie nowych przepisów, w tym także intertemporalnych, w zakresie, w jakim zawierają one rozwiązania mniej korzystne dla ich adresatów. Zmiana obowiązującego prawa, która pociąga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, powinna być dokonywana zasadniczo z zastosowaniem techniki przepisów przejściowych, a co najmniej odpowiedniej vacatio legis. Sytuacja prawna osób dotkniętych nową regulacją powinna być poddana takim przepisom przejściowym, by mogły mieć one czas na dokończenie przedsięwzięć podjętych na podstawie wcześniejszej regulacji w przeświadczeniu, że będzie ona miała charakter stabilny. Zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa nakazuje ustawodawcy należyte zabezpieczenie ,,interesów w toku", a zwłaszcza należytą realizację uprawnień nabytych na podstawie poprzednich przepisów (tak między innymi: orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993 r., K 9/92, OTK 1993, cz. I, poz. 6; z dnia 15 lipca 1996 r., K 5/96, OTK 1996 Nr 4, poz. 30 oraz wyrok z dnia 24 października 2000 r., SK 7/00, OTK 2000 Nr 7, poz. 256) - zob. uchwała SN z 28 listopada 2019 r., III UZP 5/19, OSNP 2020, nr 6, poz. 57 i cytowane tam orzecznictwo).

W motywach wyroku Sądu Najwyższego z 12 września 2017 r., II UK 381/16 (LEX nr 2376896) zauważono, że skorzystanie z przywileju przejścia i pobrania wcześniejszych emerytur na podstawie przepisów szczególnych dotyczących emerytur dla niektórych ubezpieczonych, uzasadnia i proporcjonalnie usprawiedliwia pomniejszenie podstawy wymiaru emerytury ustalonej na podstawie art. 24 ust. 1 i następnych ustawy emerytalnej o sumy poprzednio pobranych wcześniejszych emerytur, przy zastosowaniu mechanizmu ustalania wysokości świadczeń emerytalnych w zależności od proporcjonalnego prognozowanego "średniego trwania życia" osoby uprawnionej, ponieważ osobom uprawnionym do takich samych rodzajowo świadczeń powinna przysługiwać emerytura ustalana według takich samych (równych) zasad obliczania jej wysokości bez względu na datę złożenia wniosku emerytalnego. Także w doktrynie podkreśla się, że brak odliczenia pobranych emerytur uprzywilejowywałby tę kategorię ubezpieczonych, nadużywając solidarności w relacjach między członkami wspólnoty ryzyka, w nieuzasadniony sposób uszczuplając przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz stanowi nadużycie solidarności w relacjach między członkami wspólnoty ryzyka, gdyż nałożono by na nią obowiązek sfinansowania wypłaty tej części emerytury w wieku powszechnym, która nie znajduje pokrycia we wcześniej wniesionym (zaewidencjonowanym), lecz wydanym (to jest pomniejszonym o kwoty pobranych emerytur) wkładzie ubezpieczonego stanowiącym zasadniczy element podstawy obliczenia emerytury.

W niniejszej sprawie od 14.02.2017 r. wnioskodawca ma przyznaną emeryturę w wieku powszechnym. Organ rentowy obliczając wysokość emerytury ubezpieczonego w wieku powszechnym zastosował przepis art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, pomniejszając podstawę obliczenia jej emerytury o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranej dotychczas emerytury w wieku obniżonym. Pomniejszenie emerytury nastąpiło gdyż ustawą z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012.637 z dnia 6 czerwca 2012 roku), dokonano m.in. nowelizacji przepisu art. 25 ustawy emerytalno-rentowej poprzez dodanie w art. 25 ustępu 1b w brzmieniu: Jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisów art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Uzupełniając ustalenia Sądu Okręgowego należy również określić datę ukończenia powszechnego wieku emerytalnego przez K. G.. Wskazać należy, że w Polsce do dnia 31 grudnia 2012 roku obowiązywał zróżnicowany wiek emerytalny, w zależności od płci ubezpieczonego wynoszący 65 lat dla mężczyzn, 60 lat dla kobiet. Od dnia 1 stycznia 2013 roku zgodnie z ustawą z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 637), obowiązywał nowy wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn. Na podstawie tej ustawy następowało stopniowe podwyższanie i zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn do 67 lat. Zatem powszechny wiek emerytalny K. G. ukończył w dniu 14 lutego 2017 r.- art. 24 ust.1 b pkt 9 ustaw. Obecnie ustawodawca ponownie powrócił do modelu obowiązującego do dnia 31 grudnia 2012 roku. Artykuł 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych został zmieniony przez art. 1 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 16 listopada 2016 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 38). Tym samym od dnia 1 października 2017 roku warunkiem uzyskania przez mężczyznę prawa do emerytury jest osiągnięcie wieku 65 lat, a przez kobietę wieku 60 lat.

W dniu 15 października 2024 r. K. G. złożył wniosek o przeliczenie emerytury powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.

Przedmiotem postępowania sądowego toczącego się na skutek odwołania od decyzji może być tylko to co było przedmiotem zaskarżonej decyzji, co w niniejszej sprawie oznacza zakres postępowania wyznaczony decyzją z dnia 24 października 2024 r. odmawiająca wznowienia postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20, w którym stwierdzono, że art. 25 ust. 1b ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez ubezpieczonego wniosku o wcześniejszą emeryturę, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem waloryzacji składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art.173-175, z zastrzeżeniem art. 185.

Zatem z dniem 1 stycznia 2013 r. do art. 25 ustawy wprowadzony został ust. 1b stanowiący, iż jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisów art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (...), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ustawa zmieniająca ustawę o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadzająca powyższy przepis została opublikowana w Dzienniku ustaw z 6 czerwca 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 637).

Skutkiem wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. jest prawo wznowienia postępowania z mocy art. 190 ust. 4 Konstytucji. Przepis ten otwiera drogę do sanacji sytuacji prawnych, w których zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy wywołało konsekwencje zakwestionowane przez Trybunał. Będzie zatem stosował się do tych osób, które przed 6 czerwca 2012 r. zdecydowały się skorzystać z tzw. wcześniejszej emerytury Jednocześnie Trybunał podkreślił, że niniejszy wyrok wpłynie wyłącznie na sytuację osób, które nie nabyły prawa do emerytury wynikającej z osiągnięcia wieku emerytalnego przed 1 stycznia 2013 r. Tylko w ich wypadku doszło bowiem do niekonstytucyjnego zastosowania skarżonej normy prawnej, co było związane z ich nieświadomością co do skutku podjętej decyzji. W pozostałych wypadkach zaś uposażeni mieli świadomość zmian oraz możliwość uniknięcia ich konsekwencji, co zauważył Sąd Najwyższy w uchwale o sygn. akt III UZP 5/19, i co przekłada się na brak stosowalności niniejszego wyroku w stosunku do tych osób (wyrok TK z 4 czerwca 2024 r., SK 140/20, OTK-A 2024, nr 67).

W ocenie Sądu Apelacyjnego, wniosek ubezpieczonego (urodzonego (...)) z 17 grudnia 2024 r. powinien być oceniany nie jako wniosek o wznowienie postępowania po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., lecz jako wniosek o ustalenie wysokości emerytury w oparciu o argumentację ujawnioną w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego. W tym względzie pierwszoplanowo należy rozważyć wznowienie – ponowne ustalenie przy zastosowaniu art. 114 ustawy emerytalnej, a nie - tak jak to argumentuje ZUS - na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ rentowy odmówił powyższego przeliczenia wskazując, iż powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany i nie dotyczy odwołującego się.

W ocenie Sądu Apelacyjnego okoliczność, że wyrok nie został opublikowany nie ma rozstrzygającego znaczenia, ponieważ nie budzi wątpliwości, że wyrok został wydany. Co do zasady też wyrok przed jego publikacją w Dzienniku Ustaw wywołuje skutek w postaci uznania danego przepisu za niekonstytucyjny. Natomiast zasadniczym skutkiem publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z przepisu z Konstytucją jest „generalne” usunięcie tego przepisu lub jego części z porządku prawnego. Brak ogłoszenia nie uprawnia sądu powszechnego do pominięcia stwierdzonej niekonstytucyjności przepisu.

Inną rzeczą jest ocena skuteczności wyroku w kontekście składu, w którym został wydany. Brak jest procedury uprawniającej do stwierdzenia, że wyrok wydany przez Trybunał, w którego składzie brał udział sędzia wybrany w wadliwej procedurze, lecz sędzia wybrany przez Sejm i od którego prezydent odebrał przyrzeczenie, jest wyrokiem nieistniejącym. Wyroku tego nie zakwestionował też Sąd Najwyższy (wyrok z 8 stycznia 2025 r. w sprawie III USKP 121/23). W ocenie Sądu Apelacyjnego w takiej sytuacji jaka występuje w niniejszej sprawie, należy przynajmniej, o ile nie przemawiają za tym inne szczególne względy, zastosować takie rozumowanie, które pozwoli na zastosowanie prawa uwzględniającego konsekwencje wynikające z treści wyroku.

Przede wszystkim podzielić należy stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 8 stycznia 2025 r. w sprawie III USKP 121/23. Rozumowanie przeprowadzone w tym wyroku, mając na względzie stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 20/16 (wyrok z 6 marca 2019 r.), pozwala na przeprowadzenie prokonstytucyjnej wykładni art. 25 ust. 1b i ustalenie zakresu jego zastosowania.

Ubezpieczeni, którzy zdecydowali się na korzystanie z wcześniejszej emerytury, w szczególności ci którzy złożyli wnioski przed 6 czerwca 2012 r. nie mieli - w momencie podejmowania tej decyzji na podstawie obowiązującego wówczas stanu prawnego – możliwości oceny swojej sytuacji prawnej według reguł wynikających z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Nie mieli możliwości oceny skutków prawnych, jakie może ona wywoływać w sferze ich przyszłych uprawnień z tytułu emerytury powszechnej. Nie dano im możliwości przeprowadzenia rozumowania, z którego mogłoby wynikać, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego będzie wiązało się z pomniejszeniem zgromadzonego kapitału o pobrane świadczenia. Z takimi konsekwencjami mogły się liczyć osoby, które decydowały się na skorzystanie z prawa do wcześniejszej emerytury po ogłoszeniu ustawy nowelizującej. Dopiero od tego momentu osoby ubezpieczone mogły zapoznać się z nowymi regulacjami i podjąć świadomą decyzję, dysponując wiedzą co do jej ujemnych skutków w sferze wymiaru przyszłego świadczenia emerytalnego po osiągnięciu przewidzianego w ustawie wieku. Należy mieć przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 116 ust. 2 ustawy emerytalnej, cofnięcie wniosku o przyznanie świadczenia jest dopuszczalne tylko do czasu uprawomocnienia się decyzji o jego przyznaniu. Nie było zatem możliwości, aby osoby, które zostały ,,zaskoczone" wprowadzanymi zmianami w trakcie pobierania świadczenia, podjęły skuteczną interwencję w celu ochrony swoich interesów. Zmiana ta nastąpiła w momencie, w którym ubezpieczona nie mogła już podjąć żadnych kroków zapobiegających wystąpieniu skutków, których nie mógł się spodziewać, korzystając z jednego ze świadczeń wymienionych w art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Nie budzi przy tym wątpliwości, że mechanizm pozwalający na dalsze korzystanie z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę został wprowadzony przez ustawodawcę dla złagodzenia zmiany pomiędzy dwoma systemami emerytalnymi.

Uprawnione jest zatem w ramach zgłoszonego wniosku o przeliczenie emerytury odwołującego się dokonanie prokonstytucyjnej wykładni według standardu konstytucyjnego doprecyzowanego w wyroku P 20/16. Nieuwzględnienie tego standardu daje podstawę do zastosowania uproszczonego wznowienia przewidzianego w art. 114 ustawy emerytalnej, które w przypadku skutku na korzyść ubezpieczonego nie jest limitowane czasowo - art. 114 ust. 1f ustawy emerytalnej.

Sąd Apelacyjny podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego - Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 października 2020 r.

(III UZP 4/20), iż w przypadku niewykonywania przez ustawodawcę wyroku Trybunału Konstytucyjnego działającego jako sąd ustanowiony zgodnie z ustawą, niezależny i niezawisły, podstawę prawną wzruszenia przez organ rentowy na korzyść ubezpieczonego prawomocnej decyzji ustalającej wysokość świadczenia stanowi art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz.53 ze zm.), gdy nie jest możliwe uchylenie decyzji organu rentowego z przyczyny określonej w art. 145a k.p.a. z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 k.p.a. Nową okolicznością istniejącą przed wydaniem wzruszanej decyzji organu rentowego (art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) jest nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzonego późniejszym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w składzie zgodnym z przepisami prawa (opubl. OSNP 2021/6/71).

W ocenie Sądu Apelacyjnego mechanizm przewidziany art. 114 ustawy emerytalnej ma doprowadzić do zgodności z prawem wysokości renty lub emerytury w sytuacji kiedy błąd popełni organ rentowy, błąd popełni ubezpieczony, a nawet w sytuacji kiedy nie popełniono błędu, a ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Ustalenie na podstawie orzeczenia Trybunału, że wydanie decyzji określającej sposób wyliczenia emerytury było nieprawidłowe jest nową okolicznością. Ten nieprawidłowy sposób istniał już w chwili wydawania poprzedniej decyzji, gdyż niekonstytucyjność takiej interpretacji istniała od początku, jedynie ujawnienie tej okoliczności nastąpiło dopiero na skutek wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Dopuszczalność stosowania tzw. "rozproszonej kontroli konstytucyjnej" przez sądy ma miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. wówczas, gdy w przeszłości Trybunał Konstytucyjny orzekał już o normie analogicznej do normy, która ma być zastosowana w danej sprawie, albo w przypadku powtórzenia niekonstytucyjnej normy przez ustawodawcę (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lipca 2021 r. (...), LEX nr 3232398, podobnie Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 17 marca 2016 r., V CSK 377/15, z dnia 20 lutego 2018 r., V CSK 230/17 i z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 493/18).

Z podobną sytuacją jak wyżej opisana mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. jest bowiem już drugim wyrokiem, w którym orzeczona została niekonstytucyjność przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Pierwszy wyrok, zapadł w dniu 6 marca 2019 r. w sprawie o sygn. akt P 20/16. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 r. poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w (...) r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zastosowanie tego mechanizmu w odniesieniu do ubezpieczonej, której dotyczyła sprawa tocząca się przed pytającym sądem, spowodowało ustalenie emerytury powszechnej w wysokości niższej niż pobierana przez nią wcześniejsza emerytura.

Podzielić należy stanowisko doktryny i „zauważyć, że wzruszalność decyzji rentowych polega przede wszystkim na niwelowaniu tzw. wad materialnoprawnych, czyli uchybień organu rentowego w zakresie rozstrzygania o faktach warunkujących nabycie prawa do emerytur i rent albo zaniedbań samych ubezpieczonych wywołanych nieporadnością w dokumentowaniu prawa do świadczeń lub niedostateczną znajomością warunków, od spełnienia których zależy przyznanie uprawnień ubezpieczeniowych. Wskazana powyżej specyfika tej instytucji - a także wzgląd na socjalne przeznaczenie emerytur (rent) i gospodarowanie środkami publicznymi - uzasadnia przyznanie stronom stosunkowo szerokich uprawnień zarówno w celu kwestionowania błędnie ukształtowanego prawa do świadczenia, jak i ponownego ubiegania się o poprzednio nieprzyznane prawo” (Kamil Antonów. Komentarz do art.114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. LEX). „Ujawnione okoliczności" to określone w przepisach prawa materialnego fakty warunkujące powstanie uprawnień ubezpieczeniowych (tj. przesłanki nabycia prawa do świadczeń) oraz uchybienia normom prawa materialnego lub/i procesowego wpływające na dokonanie ustaleń w sposób niezgodny z ukształtowaną ex lege sytuacją prawną zainteresowanego” (R. B., W. prawomocnych decyzji rentowych, s. 132, W. K. 2007 r.).

Mimo, iż Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie zastosował art. 114 ustawy emerytalnej, to w ocenie Sądu Apelacyjnego przepis ten umożliwia ponowne obliczenie emerytury wnioskodawcy.

W konsekwencji Sąd Apelacyjny, opierając się treść wymienionego wyroku oraz wyroku z dnia 6 marca 2019 roku dokonał wykładni konstytucyjnej (nie kontrolował konstytucyjności przepisu) przepisu art. 25 ust. 1 b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyjął, że nie może on mieć zastosowania w sytuacji faktycznej ubezpieczonego. Ocena konstytucyjności prawa sprawowana przez sądy w ramach bezpośredniego stosowania Konstytucji służy nie tylko zapewnieniu zgodności orzeczeń z Konstytucją, a w konsekwencji zapewnieniu wydania orzeczenia słusznego, sprawiedliwego i realizującego konstytucyjną aksjologię i wartości, ale także przyspieszeniu postępowania. Kontrola rozproszona stwarza także możliwość interpretacji Konstytucji oraz ustaw z uwzględnieniem szerokiego spektrum wiedzy specjalistycznej sądów w poszczególnych działach prawa, a tym samym poszerza perspektywę rozumienia Konstytucji.

Wobec powyższych rozważań za niezasadne uznać należy stanowisko sądu I instancji, jakoby niemożliwym miało być wyeliminowanie w stosunku do wnioskodawcy niekonstytucyjnego przepisu art. 25 ust. 1b u.e.r.f.u.s. i tym samym brak podstaw do uwzględnienia odwołania.

Ubezpieczony, który zdecydował się przejść na wcześniejszą emeryturę, nie miał - w momencie podejmowania tej decyzji na podstawie obowiązującego wówczas stanu prawnego - świadomości co do skutków prawnych, jakie może ona wywoływać w sferze ich przyszłych uprawnień z tytułu emerytury powszechnej. Nie mógł przewidzieć, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, będzie wiązało się z pomniejszeniem zgromadzonego kapitału o pobrane świadczenia. Nie spodziewał się, że fakt wypłacania świadczeń emerytalnych wpłynie na sposób ustalania wysokości świadczenia w ramach emerytury powszechnej.

Jednak uznać należało, że w przypadku wnioskodawcy - który nabył prawo do wcześniejszej emerytury w 2011 r., a zatem jeszcze przed dodaniem do ustawy emerytalnej przepisu art. 25 ust. 1b, natomiast prawo do emerytury powszechnej nabył po 1 stycznia 2013 r., a zatem już po dodaniu do tej ustawy przepisu art. 25 ust. 1b - występują podstawy do odmowy zastosowania tego ostatniego przepisu jako niezgodnego z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konsekwencją powyższego jest przyznanie skarżącemu prawa do przeliczenia jego emerytury powszechnej z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, jednak tylko za okres do 1 października 2017 r. Ubezpieczony bowiem nabył prawo do emerytury powszechnej już z dniem 1 października 2017 r. Podkreślić należy, że prawo do emerytury powstaje z mocy prawa z dniem spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jego nabycia, ale niezbędne jest także potwierdzenie tego prawa w celu uruchomienia wypłaty ustalonego świadczenia w określonej wysokości, które wymaga złożenia stosownego wniosku i jego rozpoznania w stanie prawnym adekwatnym dla jego oceny (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2017 r., III UZP 6/17, OSNP 2018 Nr 3, poz. 34). Czym innym jest zatem prawo do emerytury a czym innym jej wypłata. Analizując powyższe w kontekście rozważań dotyczących naruszenia art. 2 Konstytucji w zakresie sposobu obliczenia emerytury powszechnej K. G. uznać należy, że ochrona konstytucyjna nie może trwać po spełnieniu przez niego przesłanek nabycia prawa do emerytury powszechnej tj. po 14.02.2017 r., bowiem w tym czasie ponad 3 lat po dodaniu do ustawy emerytalnej art. 25 ust. 1b - powinien mieć już świadomość istnienia tego uregulowania i jego konsekwencji dla wysokości emerytury powszechnej osób takich jak on, tj. pobierających emeryturę wcześniejszą. Powinien wiedzieć, że dalsze pobieranie emerytury wcześniejszej zmniejszy jego emeryturę powszechną. Od 14.02.2017 r. wnioskodawca należy już do grona wszystkich innych ubezpieczonych, którzy np. rozpoczęli pobieranie emerytury wcześniejszej po 1 stycznia 2013 r., a następnie wystąpili z wnioskiem o emeryturę powszechną, od której podstawy odliczono im pobrane wcześniej kwoty emerytur wcześniejszych na podstawie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.

Podsumowując, skoro wnioskodawca nabył abstrakcyjnie prawo do emerytury w wieku powszechnym 14 lutego 2017 r. a w chwili przejścia na emeryturę w wieku obniżonym nie mógł spodziewać się tego, że decyzja ta spowoduje obniżenie świadczenia powszechnego, to przepis art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej należy rozumieć i stosować w taki sposób, że potrąceniu podlegają wyłącznie kwoty emerytury w wieku obniżonym wypłacone po osiągnięciu przez wnioskodawcę wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym (tak Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 6 maja 2021 r. 52/21, Lex nr 3252696 oraz z dnia 18 stycznia 2022 r. 98/21 Lex nr 3352121) zmieniająca ustawę o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadzająca powyższy przepis została opublikowana w Dzienniku ustaw z 6 czerwca 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 637). Powyższa regulacja niewątpliwie doprowadziła do sytuacji, w której każda osoba, która złożyła wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w art. 25 ust. 1b ustawy przed dniem 6 czerwca 2012 r., a więc przed datą opublikowania ustawy nowelizującej nie tylko została zaskoczona pomniejszeniem świadczenia emerytalnego, a także nie miała możliwości - przewidzieć konsekwencji, jakie na mocy nowo wprowadzonych przepisów wiązały się ze skorzystaniem z prawa do wcześniejszego świadczenia co jest sprzeczne z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji, czyli z zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez niego prawa do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. momencie stosowania go przez organ rentowy. Powyższej sytuacji nie zmienia fakt, że wyrok Trybunału nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw do dnia wydania orzeczenia w sprawie. Zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania.

W konsekwencji Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobligowany będzie do wydania stosownej decyzji, rozważając również okoliczności, że obowiązek organu rentowego ponownego ustalenia wysokości świadczenia jest wynikiem zaistnienia przesłanki z art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej, przeliczenie winno nastąpić z uwzględnieniem regulacji z art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej.

Zgodnie z tym przepisem, w razie ponownego ustalenia przez organ rentowy prawa do świadczeń lub ich wysokości, przyznane lub podwyższone świadczenia wypłaca się, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do tych świadczeń lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej niż za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, o którym mowa w pkt 1, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego.

Z tego też względu Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję ZUS na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.