- Sygnatura akt
- III AUa 21/25
- Sąd
- Sąd Apelacyjny w Białymstoku
- Wydział
- III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 20 sierpnia 2025 r.
- Rozstrzygnięcie
- Apelacja oddalona
- Opublikowano w portalu
- 5 listopada 2026 r.
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Praca i ZUS
Własność intelektualna
© autorzy OpenStreetMap
Komornik z podatkiem liniowym płaci składkę zdrowotną od dochodu, sąd oddalił apelację
Przejdź do orzeczenia, 18 min czytania
Spór
Komornik sądowy A. K. spierała się z ZUS o to, czy jej składka zdrowotna powinna być liczona od dochodu z działalności, czy od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
Ustalenia sądu
Sąd ustalił, że od lutego 2024 r. komornik rozlicza podatek dochodowy na zasadach ogólnych, czyli podatkiem liniowym, i że figuruje w ewidencji podatników prowadzących pozarolniczą działalność opodatkowaną tą formą. Stanowisko Krajowej Rady Komorniczej, na które powoływała się odwołująca, sąd traktował jako jej argumentację.
Rozstrzygnięcie
Sąd Apelacyjny oddalił apelację i zasądził od A. K. na rzecz ZUS kwotę 360 zł kosztów zastępstwa prawnego za drugą instancję, z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się tego punktu.
Dlaczego
Sąd uznał, że art. 81 ust. 2za nie obejmuje komorników, bo ich podleganie ubezpieczeniom wynika z odesłania w ustawie komorniczej, a forma opodatkowania podatkiem liniowym przypisuje ich do kategorii z art. 81 ust. 2. Sąd przyznał też, że sprawa była problematyczna i orzecznictwo niejednolite, dlatego nie obciążył odwołującej pełnymi kosztami, tylko zasądził stawkę minimalną.
Dla firm
Dla komornika rozliczającego się podatkiem liniowym podstawę składki zdrowotnej ustala się od dochodu z działalności, a nie od przeciętnego wynagrodzenia z art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, bo ta regulacja dotyczy tylko osób nieobjętych wcześniejszymi kategoriami.
Więcej o sprawie
Komornik sądowy, który nie jest przedsiębiorcą, ale na mocy odesłania ustawy komorniczej stosuje do niego przepisy o osobach prowadzących działalność, rozliczał się podatkiem liniowym. Sąd Apelacyjny w Białymstoku uznał, że przesądziła o tym forma opodatkowania.
Odwołująca się - będąc komornikiem (zaliczonym na potrzeby ustawy do przedsiębiorców) nie została literalnie przypisana do grupy podmiotów objętych art. 81 ust. 2za ustawy.
- Rozstrzygnięcie
- Apelacja oddalona
- Sąd
- Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
- Sygnatura
- III AUa 21/25
Treść orzeczenia około 18 minut czytania
Sygn. akt III AUa 21/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 sierpnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Marek Szymanowski
Protokolant: Magdalena Bożyk
po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2025 r. w Białymstoku na rozprawie
sprawy z odwołania A. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O.
o ustalenie podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia zdrowotne
na skutek apelacji A. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 października 2024 r. sygn. akt IV U 858/24
I. oddala apelację,
II. zasądza, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego za
drugą instancję od A. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. kwotę 360
(trzysta sześćdziesiąt)
złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za okres od dnia uprawomocnienia się tego punktu wyroku do dnia zapłaty .
Sygn. akt: III AUa 21/25
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 26 czerwca 2024 r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497) oraz art. 81 ust. 2c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 146,) stwierdził, że obowiązująca A. K. jako komornika sądowego, do którego stosuje się przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne została ustalona - od lutego 2022 r. - jako dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka, ustalany na podstawie art. 81 ust. 2c w związku z ust. 2d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
A. K. odwołała się od powyższej decyzji, której profesjonalny pełnomocnik zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 81 ust. 2c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że dla odwołującej A. K., jako komornika sądowego, miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne ustalana od lutego 2022 r. powinna być jako dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka, ustalany na podstawie art. 81 ust. 2c w związku z art. 2d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podczas gdy winno się ją ustalać zgodnie z art. 79 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jako kwotę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski". Wskazując powyższe na uwadze, wniósł zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że obowiązująca odwołującą A. K., jako komornika sądowego, miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne ustalana jest od lutego 2022 roku zgodnie z art. 79 ust. 1 w Zw. z art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jako kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski".
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów procesu według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z 30 października 2024 r. oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy ustalił, że płatnik składek A. K. – pismem z dnia 19 maja 2024 r. zwróciła się do ZUS o udzielenie informacji i potwierdzenie prawidłowości ustalania i opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Do pisma wnioskodawczyni dołączyła stanowisko Krajowej Rady Komorniczej z dnia 20 maja 2022 r., zgodnie z którym podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne komornika sądowego, powinna stanowić kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku (w myśl art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Ze składanych przez skarżącą dokumentów rozliczeniowych za miesiące od lutego 2024 r. wynikało, że stosowaną przez nią formą opodatkowania dla celów opłacania podatku dochodowego od osób fizycznych są zasady ogólne - podatek liniowy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. w dniu 9 maja 2024 r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia podstaw wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za poszczególne miesiące od lutego 2024 r. i w konsekwencji w dniu 26 czerwca 2024 r., wydał zaskarżoną decyzję.
Sąd wskazał, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie była interpretacja przepisów wprowadzonych od 1 stycznia 2022 r. przez ustawę z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105), która m.in. składkę zdrowotną uzależnia od tego, w jaki sposób osoby prowadzące działalność ustalają podatek dochodowy od osób fizycznych.
Sąd Okręgowy wskazał, że podzielił argumentację przedstawioną przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 15 maja 2024 r., w sprawie III AUa 17/24, według której, zastosowanie art. 81 ust. 2za ustawy może nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że dana osoba nie może być zaliczona do żadnej z kategorii osób wskazanych w art. 81 ust. 2, 2e, 2z i 2zaa.Tymczasem osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, wymienione są tylko w punktach A-C. Osoby te zostały podzielone na poszczególne kategorie ze względu na formę opodatkowania (podatek według zasad ogólnych, podatek liniowy, zryczałtowany podatek od przychodów ewidencjonowanych, karta podatkowa, podatek od kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej). Nie ma zatem żadnej osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, którą można by uznać za osobę niewymienioną w art. 81 ust., 2, 2e, 2z. W rezultacie podleganie przez komornika ubezpieczeniom społecznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej), a przez to ubezpieczeniom zdrowotnym (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) nie wynika z faktu prowadzenia przez komornika pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz z tego, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych - do komorników stosuje się przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Interpretacja przepisów nie powinna być przeprowadzana w oderwaniu od metody regulacji zastosowanej w art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych, jak też w oderwaniu od rzeczywistej treści art. 81 ust. 2za ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477
14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie.
W wywiedzionej od tego wyroku apelacji
A. K. (jej fachowy pełnomocnik) zaskarżyła go w całości i podniosła zarzut naruszenia art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że dla odwołującej A. K., jako komornika sądowego, miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne ustalana od lutego 2022 r. powinna być jako dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka, ustalany na podstawie art. 81 ust. 2c w związku z art. 2d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podczas gdy winno się ją ustalać zgodnie z art. 79 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jako kwotę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski".
Apelacja wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania, zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej się kosztów zastępstwa prawnego.
Organ rentowy w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego za postępowanie apelacyjne.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja podlegała oddaleniu.
Rozważania w sprawie wypada rozpocząć od ustawy ustrojowej z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
(t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1458), w zakresie dotyczącym statusu komornika w szeroko rozumianym systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej, a art. 33 ust. 2 ustawy zakazuje mu wręcz prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast art. 33 ust. 3 ustawy nakazuje jednocześnie stosować do niego przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 226, 232, 854, 858, 859 i 863),
ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1230) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 146, 858 i 1222), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.
Poza sporem winno być, że w prawie ubezpieczeń społecznych dominuje wykładania literalna i ścisła. Nie powinno się więc stosować do nich wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni językowej, jeżeli ta ostatnia prowadzi do jednoznacznych rezultatów interpretacyjnych, a zatem nie można ich poddawać ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, modyfikującej (
por. w tym uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1997 r., III ZP 38/97, OSNAPiUS 1998 Nr 8, poz. 234; z dnia 8 lutego 2000 r., I KZP 50/99, OSNKW 2000 nr 3-4, poz. 24 i z dnia 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 2004 Nr 1, poz. 1; uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2008 r., I UZP 6/08, OSNP 2009 nr 9-10, poz. 120). Powyższy wywód prowadzi do dwóch wniosków wyjściowych, po pierwsze, że działalność wykonywana przez komornika, będąca w istocie wykonywanym władzy publicznej nie czyni go przedsiębiorcą, a po drugie jednocześnie należy do niego stosować przepisy trzech powołanych ustaw dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą i to stosować je wprost, bowiem ustawodawca nie posłużył sformułowaniem stosowania tych przepisów
odpowiednio. Taki rodzaj odesłania powoduje, że na gruncie ustaw, do których odsyła art. 33 ust. 3 ustawy komorniczej, w tym ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, komornika należy wprost traktować jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą.
Zgodnie z art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoba prowadząca działalność pozarolniczą – to osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z art. 8 ust. 6 za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:
1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a;
2) twórcę i artystę;
3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:
a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;
4) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej;
4a) akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług;
4b) komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej;
5) osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, 1672, 1718 i 2005).
Na gruncie ustawy systemowej, jak i ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym osoba prowadząca działalność gospodarczą jest jedną z osób prowadzących pozarolniczą działalność. W przypadku gdy spośród osób, prowadzących pozarolniczą działalność, przepisy wyróżniają osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, poprzez wskazanie takiej nazwy lub odwołanie się do osób wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej, to wówczas przepisy te odnoszą się również do komorników. Podkreślenia wymaga, że w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, poza pkt 1, nie wymieniono innych kategorii osób, które można by uznać za osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.
W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą wysokość podstawy wymiaru została ściśle powiązana z formą opodatkowania oraz wysokością uzyskiwanych dochodów z działalności gospodarczej (art. 81 ust. 2, 2b-2d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).
Zgodnie z art. 81 ust 2. roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym innych niż określone w art. 21 ust. 1 pkt 63a, 63b, 152-154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwzględnieniem art. 24 ust. 1-2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Podstawa wymiaru składki w nowej wysokości obowiązuje od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego, zwanego dalej "rokiem składkowym".
Zgodnie z art. 81 ust. 2e, roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2540 oraz z 2023 r. poz. 1059 i 1414), określają pkt 1-3 tego ustępu
(iloczyn miesięcy podlegania i kwoty 60%, 100%, 180% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, w zależności do wysokości przychodu).
Zgodnie z art. 81 ust.2z, podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu 1 stycznia danego roku.
Zgodnie z art. 81 ust. 2zaa, do osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, które jednocześnie prowadzą inną działalność pozarolniczą wymienioną w art. 8 ust. 6 tej ustawy, z której opłacają podatek dochodowy z działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych lub na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, stosuje się przepisy ust. 2 lub 2e oraz odpowiednio przepisy art. 82 ust. 2a lub 2b.
Z kolei dla osób pozostałych prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, którzy nie kwalifikują się do żadnego z powyższych punktów zastosowanie ma art. 81 ust. 2za. Zgodnie z tą regulacją podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa, stanowi kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku kalendarzowego.
Odwołująca się domagała się ustalenia w jej przypadku podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z art. 81 ust. 2za ustawy z 27 sierpnia 2004 r. Tymczasem do odwołującej, opłacającej podatek liniowy ustalony od dochodu, składka na ubezpieczenie zdrowotne za 2024 r. powinna być ustalona w oparciu o przepis art. 81 ust. 2 i 2c ustawy z 27 sierpnia 2004 r.
Do odwołującej nie ma natomiast zastosowania:
- art. 81 ust. 2e ustawy, bo dotyczy podmiotów stosujących ryczałtową formę opodatkowania;
- art. 82 ust. 2z ustawy, bo dotyczy podmiotów rozliczających się w formie karty podatkowej;
- art. 81 ust. 2zaa ustawy, bo dotyczy podmiotów wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy systemowej, które jednocześnie prowadzą inną działalność pozarolniczą wymienioną w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej.
Zastosowanie art. 81 ust. 2za mogłoby nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że dana osoba nie może być zaliczona do osób wskazanych w art. 81 ust. 2, 2e, 2z i 2zaa. Tymczasem osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą wymienione są tylko w art. 81 ust. 2, 2e i 2z.
Artykuł 81 ust. 2za nie tworzy jakiejś niezidentyfikowanej nowej kategorii „pozostałych osób prowadzących pozarolniczą działalność”, niewymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, skoro art. 81 ust. 2za stanowi, że chodzi o osoby pozostałe, ale wymienione w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. Odnosi się on po prostu do osób wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, których nie dotyczą regulacje zawarte w art. 81 ust. 2, 2e, 2z, 2zaa. W konsekwencji po wyeliminowaniu osób wymienionych w art. 81 ust. 2, 2e, 2z z kręgu osób określonych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, art. 81 ust. 2za dotyczyć będzie pozostałych osób wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, czyli twórcy i artysty; akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług; komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej. Reasumując art. 81 ust. 2za nie ustanawia jakiejś nowej kategorii działalności gospodarczej niewymienionej w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej. Natomiast podleganie przez komornika ubezpieczeniom społecznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. pkt 1 lit. c) ustawy systemowej), a poprzez to ubezpieczeniom zdrowotnym (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) nie wynika z faktu prowadzenia przez komornika pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz z tego że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, do komorników stosuje się przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.
Nie jest zatem prawidłowe stanowisko odwołującej, że do komorników stosuje się art. 81 ust. 2za ustawy bowiem do tej grupy zalicza się tylko osoby, których nie da się zakwalifikować do innych grup. Ponadto, w ocenie Sądu Apelacyjnego, sposób rozliczania się z podatku przez odwołującą w formie podatku liniowego przypisuje ją do grupy, o której mowa w art. 81 ust. 2 ustawy. Odwołująca się – będąc komornikiem (zaliczonym na potrzeby ustawy do przedsiębiorców) nie została literalnie przypisana do grupy podmiotów objętych art. 81 ust. 2za ustawy. Inaczej rzecz ujmując brak jest podstaw do wykładni przyjmującej, że komornik zalicza się do ,,osób pozostałych prowadzących działalność pozarolniczą’’, którym to pojęciem posługuje się art. 81 ust. 2za ustawy. Nadto odwołująca się posiada też istotną cechę stanowiącą podstawowe kryterium rozróżniające – jakim jest rozliczanie się z podatku w formie podatku liniowego (art. 30c ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm.), która wiążą go z art. 81 ust.2 ustawy. W tym przypadku o przypisaniu do konkretnej grupy (podmiotów prowadzących pozarolniczą działalność w tym komornika traktowanego zgodnie z odesłaniem jakby taką działalność prowadził) decyduje bowiem forma opodatkowania. Skoro zaś w sprawie niespornym było, iż odwołująca figuruje w ewidencji podatników prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym pobieranym od dochodu, w tym również za rok 2024 r., to rację ma organ rentowy, że należna od niego składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być ustalana z zastosowaniem art. 81 ust. 2c ustawy.
Z tych przyczyn na zasadzie art. 385 k.p.c. Sąd Apelacyjny oddalił apelację – pkt I sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 102 k.p.c. w zw. z i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964) w brzmieniu obowiązującym od 31 grudnia 2024 r. – pkt II wyroku. Art. 98 k.p.c. formułuje zasadę, iż strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Wyjątek od tej zasady stanowi art. 102 k.p.c. Stanowi on, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. W judykaturze Sądu Najwyższego podkreśla się jednolicie, że przepis ten urzeczywistnia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Z tego względu stanowi rozwiązanie szczególne i wymagające do swojego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Nieskonkretyzowanie w nim przez ustawodawcę „wypadków szczególnie uzasadnionych” oznacza, że sądowi rozstrzygającemu sprawę została pozostawiona ocena, czy całokształt okoliczności pozwala na uznanie, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek przemawiający za nieobciążaniem strony przegrywającej spór kosztami procesu w całości lub w części. Biorąc pod uwagę nietypowy, problematyczny charakter sprawy, w której ostatecznie decydująca dla rozstrzygnięcia okazała się przyjęta przez sąd wykładnia skomplikowanych regulacji oraz występujące niejednolite orzecznictwo sądów powszechnych w Polsce w zakresie przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, Sądu Apelacyjnego uznał, iż w rozpoznawanej sprawie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, który dawał podstawy do obciążenia odwołującej się kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego za postępowanie apelacyjne według stawki niższej, tj. minimalnej a nie od wartości przedmiotu zaskarżenia.
442 dni od wyroku do publikacji
- Wyrok 20 sierpnia 2025 r.
- Portal: 5 listopada 2026 r.
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.