Emeryt z umową zlecenia podlega ubezpieczeniom, apelacja spółki oddalona

Decyzją z 16 maja 2025 r. o nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. stwierdził, że

S. P.

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia w okresie od 2 grudnia 2024 roku u płatnika składek (...) Sp. z o.o. sp. k. z oraz ustalił, że podstawę wymiaru składek w miesiącach od grudnia 2024 roku do marca 2025 roku stanowią kwoty wskazane tabelarycznie na stronach pierwszej, drugiej i trzeciej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, że ustalił, że płatnik składek zawarł ze T. B. umowę zlecenia. Płatnik składek zgłosił ubezpieczonego do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 2 grudnia 2024 roku. Ubezpieczony nie posiadał innego tytułu, zwalniającego z obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawartych umów zlecenia. Jakkolwiek ubezpieczony posiadał inny tytuł do ubezpieczeń, jednakże nie osiągał w związku z nim co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Z tych przyczyn organ rentowy objął w przedmiotowej decyzji ubezpieczonego obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi (emerytalnym, rentowymi, wypadkowym) jako osobę wykonującą pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, a przychód uzyskiwany z tytułu tej umowy, stanowi podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia.

W przepisanym terminie i trybie (...) Sp. z o.o. sp. k. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie.

W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik ZUS wniósł o jego oddalenie, przeprowadzenie dowodu z akt ZUS i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik organu rentowego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z 3 lutego 2026r. w sprawie VII U 1501/25 Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od odwołującego na rzecz pozwanego organu rentowego 360,00 zł jako zwrot kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami, w wysokości ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 2 wyroku).

Apelację od powyższego wyroku wniosła odwołująca spółka (...) sp. z o.o. sp.k. zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 9 ust. 2c, 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich wadliwą wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do ich błędnego zastosowania;

2) art. 9 ust. 2c, 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich błędne zastosowanie, a w konsekwencji zobowiązanie płatnika składek do opłacenia składek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego, podczas gdy tego rodzaju zobowiązanie składkowe w ogóle nie powstało.

Wskazując na powyższe strona apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez stwierdzenie, że ubezpieczony nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie od 2 grudnia 2024r.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie na jego rzecz od odwołującej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.

Z uwagi na złożenie apelacji po zmianie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dokonanej ustawą z 4 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1469) uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego zostało sporządzone w sposób określony przepisem art. 387 § 2

1 k.p.c. w brzmieniu nadanym tą nowelizacją. Sąd Apelacyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie dokonał odmiennej oceny dowodów przeprowadzonych przed Sądem pierwszej instancji, a także nie zmienił i nie uzupełnił ustaleń Sądu pierwszej instancji. W tej sytuacji, zgodnie z art. 387 § 2

1 pkt 1 k.p.c., wystarczające jest wskazanie, że Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji dokonane w sprawie.

Spór w analizowanej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy ubezpieczony

S. P. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od grudnia 2024r. do marca 2025r. z tytułu umowy zlecenia zawartej z płatnikiem składek (...) sp. z o.o. sp. k., a w konsekwencji do ustalenia właściwej podstawy wymiaru składek.

Argumenty przedstawione w treści apelacji, nie podważyły w żaden sposób zasadności stanowiska Sądu I instancji. Apelacja w istocie sprowadza się do rozbudowanej polemiki z ugruntowaną już wykładnią istotnych w sprawie przepisów prawa materialnego, to jest art. 9 ust. 2 c i art. 9 ust. 4a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Apelujący pomija przy tym w swojej argumentacji jednoznaczne wywody Sądu Najwyższego i sądów powszechnych sprowadzające się do konkluzji, że emeryt, rencista wykonujący umowę zlecenie, pozostający jednocześnie w stosunku pracy może nie być objęty ubezpieczeniami z tytułu wykonywania umowy zlecenia wyłącznie wówczas, gdyby wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiągnęła, w przeliczeniu na jeden miesiąc, kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy, a taka okoliczność w sprawie nie występuje.

Przypomnieć w tej kwestii należy, że co do zasady każdy zleceniobiorca (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy) podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym niezależnie od tego, czy jest uprawniony do emerytury i renty (z wyjątkiem osób wymienionych w art. 6 ust. 4). Zwolnienie zleceniobiorcy z tego obowiązku wynika natomiast z faktu równoczesnego pozostawania w stosunku pracy, który z mocy art. 9 ust. 1 wyprzedza inne tytuły podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, co dotyczy również emerytów i rencistów (zob. art. 9 ust. 4 w związku z art. 9 ust. 4a). Dlatego właśnie emeryci i renciści tak, jak pozostali zleceniobiorcy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umów zlecenia „jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy”.

Zawarte w art. 9 ust. 4a zastrzeżenie „odsyłające” do art. 9 ust. 2c, przy uwzględnieniu gramatycznych reguł wykładni, należy zaś rozumieć w ten sposób, że sytuacja prawna zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty będącego równocześnie pracownikiem jest regulowana treścią pierwszego z wymienionych przepisów (nie podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia, a podlega im jedynie z tytułu stosunku pracy) tylko wtedy, gdy nie będzie wypełniała hipotezy ust. 2a. Wspomniane zastrzeżenie oznacza bowiem, że sytuacja prawna omawianej osoby w pierwszej kolejności powinna być oceniana przez pryzmat regulacji art. 9 ust. 2c ustawy i dopiero wówczas, gdy hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie nie zostanie wypełniona, sytuacja ta będzie uregulowana wprost normą wynikającą z art. 9 ust. 4a ustawy, która

a contrario formułuje zasadę, zgodnie z którą zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Innymi słowy, ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty pozostającego w stosunku pracy dokonywana z uwzględnieniem regulacji art. 9 ust. 2c powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a ustawy. W praktyce z możliwością zastosowania zasady, w myśl której zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, będziemy mieli zatem do czynienia tylko wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiągnie kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a (tzn. minimalnego wynagrodzenia za pracę), na co jednoznacznie wskazuje brzmienie zdania drugiego art. 9 ust. 2c in fine, które nie określa przecież wymienionych tam „innych tytułów”, a zatem obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy. Natomiast, gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy będzie niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Pogląd ten szeroko omówiony w wyroku Sądu Najwyższego z 21 marca 2019 r., II UK 548/17 został zaakceptowany w kolejnych wyrokach Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2021 r. II USKP 38/21, z 27 kwietnia 2021 r. II USKP 37/21 oraz postanowieniach: z 16 lutego 2023 r. II USK 35/22, z 8 sierpnia 2023 r. I USK 41/23, z 19 września 2023 r. I USK 242/23, z 8 sierpnia 2023 r. I USK 303/2022 oraz z 20 września 2023r. I USK 25/23.

Sąd Odwoławczy w całości podziela omawiany kierunek wykładni, do której prawidłowo odwołał się także Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Z prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że

S. P. jest uprawniony do emerytury.

Począwszy od grudnia 2024 roku do czerwca 2025 r. ubezpieczony jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. NIP (...) (do 8 kwietnia 2020 r. jako (...) Sp. z o.o. NIP (...)) i podlega z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Podstawa wymiaru składek ubezpieczonego z tytułu umowy o pracę w w/w okresie wynosiła maksymalnie 55,55 zł. Ubezpieczony był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/84 etatu.

W dniu 2 grudnia 2024 r. odwołująca (...) Sp. z o.o. sp.k. zawarła ze S. P. umowę zlecenie na okres od 2 grudnia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r., a następnie 1 stycznia 2025 r. umowę zlecenia na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2025 r.

W związku z zawarciem powyższych umów zlecenia ubezpieczony został zgłoszony przez odwołującą wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.

W ocenie Sądu II instancji, strona apelująca nie przedstawiła przekonujących argumentów na poparcie własnej interpretacji istotnych w sprawie przepisów. Sąd Najwyższy postanowieniem z 23 kwietnia 2025r. III USK 11/25, wydanym w sprawie skargi kasacyjnej odwołującej spółki i analogicznym stanie faktycznym odmówił przyjęcia do rozpoznania tej skargi. W sprawie tej Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem 14 marca 2024r. VIII U 2121/23 oddalił odwołanie spółki (...), a Sąd Apelacyjny w sprawie III AUa 498/24 wyrokiem z 9 sierpnia 2024 r. oddalił apelację. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy zaakcentował, że orzekające w sprawie sądy wyjaśniły, jak należy interpretować sporne przepisy a pełnomocnik odwołującej spółki nie przedstawił innych judykatów, które wskazywałyby odmienną wykładnię.

Nadto przywołał orzeczenia z 16 lutego 2023r. II USK 35/22, z 11 stycznia 2023r. II USK 170/22 i z 29 listopada 2023r. III PSK 37/23 w których przyjęto, że ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty, pozostającego w stosunku pracy, dokonywana z uwzględnieniem regulacji art. 9 ust. 2c u.s.u.s. powinna "wyprzedzać" ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a. W praktyce z możliwością zastosowania zasady, w myśl której zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, będziemy mieli zatem do czynienia wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiągnie kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a (to znaczy kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę), na co jednoznacznie wskazuje brzmienie zdania drugiego art. 9 ust. 2c in fine, które nie określa przecież wymienionych tam "innych tytułów", a zatem obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy. Natomiast, gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy będzie niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy zlecenia.

Mając na uwadze powyższe, zarzuty sformułowane w apelacji, choć dość obszerne to okazały się nietrafione i w żadnej mierze nie wzruszyły merytorycznego rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd I instancji. Zarzuty i twierdzenia apelującej w istocie swej sprowadzają się do powielenia wcześniej już przedstawianego stanowiska przed Sądem I instancji i do przedstawienia własnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa.

Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia Sądu I instancji, że

S. P.

jako osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, jednocześnie uprawniony do emerytury i pozostający w stosunku pracy podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, bowiem uzyskuje on wynagrodzenie w kwocie niższej od minimalnego wynagrodzenia z tytułu stosunku pracy. Odmienne rozumienie powołanego przepisu jest nieprawidłowe. Regulacja ta została wprowadzona właśnie po to, by wyeliminować praktyki, które stosowała m.in. odwołująca się spółka, to jest unikanie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w każdej sytuacji, w której dany ubezpieczony posiada inny tytuł ubezpieczeń społecznych i to niezależnie od tego, jakie składki na te ubezpieczenia są odprowadzane z owego innego tytułu. Wolą ustawodawcy było „uszczelnienie” systemu ubezpieczeń społecznych i umożliwienie opłacania składek na te ubezpieczenia wyłącznie z jednego tytułu ubezpieczeń społecznych (w przypadku zbiegu tytułów – jak w niniejszej sprawie) wyłącznie wtedy, gdy łączna wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułów będących w zbiegu osiąga przynajmniej kwotę odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu za pracę w przeliczeniu na jeden miesiąc.

Reasumując, nie można przyjąć, aby Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, a tym samym żaden ze sprecyzowanych w apelacji zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z tych względów uznając zarzuty odwołującej za nieuzasadnione, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił wniesioną apelację.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie art. 98 § 1, 1

(

1) i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądzając od odwołującej spółki na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.270 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej wraz z ustawowymi odsetkami, o których mowa w art. 98 § 1

(

1 )k.p.c.

sędzia Wiesława Stachowiak