Ponowny Mały ZUS plus po 60 miesiącach. Sąd Apelacyjny przyznał prawo od lutego 2024 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z 4 czerwca 2024 r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 8, art. 18c ust. 11 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), stwierdził, że podstawę wymiaru składek I. S. na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, tj. emerytalne, rentowe i wypadkowe z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi od stycznia 2024 r. kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek ogłoszonego w danym roku kalendarzowym.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Rzecznik Małych i Średnich (...). Wniósł o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy w roku kalendarzowym 2024 powinna być ustalona na podstawie art. 18c ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 18c ust. 1 - 4 ustawy systemowej w związku z art. 18c ust. 9 oraz art. 36 ust. 14a ustawy systemowej poprzez niezastosowanie, a także naruszenie art. 18 ust. 8 ustawy systemowej poprzez błędne zastosowanie polegające na wydaniu decyzji stwierdzającej, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) przedsiębiorcy za rok kalendarzowy 2024 stanowi kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego wynagrodzenia, albowiem organ – pomimo iż przedsiębiorca spełnił kryterium przychodowe, a także przekazał wymagane dokumenty ubezpieczeniowe w ustawowym terminie – przyjął, iż dla obliczenia ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności uwzględnia się okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2023 r., co doprowadziło ZUS do błędnego wniosku, że przedsiębiorca zgłaszający się do korzystania z preferencji składkowej od 1 stycznia 2024 r. w ciągu ostatnich 60 miesięcy wykonywania działalności gospodarczej wykorzystał już 36 miesięcy MZ+, podczas gdy przy ocenie wystąpienia przesłanki negatywnej uniemożliwiającej przedsiębiorcy skorzystanie z prawa do preferencji składkowej w postaci upływu okresu 60 miesięcy kalendarzowych (w trakcie których można skorzystać z 36 miesięcy MZ+), uwzględnia się okres od lutego 2019 r. do stycznia 2024 r., co za tym idzie styczeń 2024 r. jest dla tego przedsiębiorcy 61 miesiącem wykonywania działalności, zatem w styczniu 2024 r. rozpoczął się kolejny 60-miesięczny cykl, w trakcie którego przedsiębiorca ma prawo do ustalenia podstaw wymiaru składek w wysokości określonej w art. 18c ust. 1-4 ustawy systemowej (nazywanej dalej: „preferencją składkową”, „MZ+”, (...)), a jednocześnie przedsiębiorca spełnił wszystkie pozostałe kryteria ustawowe uprawniające do skorzystania z MZ+ od stycznia 2024 r.;

2. naruszenie art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przy weryfikacji przesłanki negatywnej uniemożliwiającej przedsiębiorcy skorzystanie z preferencji składkowej na podstawie art. 18c ust. 1-4 ustawy systemowej w postaci okresu 60 miesięcy kalendarzowych (w trakcie których można skorzystać z 36 miesięcy Małego (...)) uwzględnia się okres 60 miesięcy przed pierwszym miesiącem, od którego przedsiębiorca zgłosił się do MZ+, czyli okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2023 r., podczas gdy przy ocenie wystąpienia przesłanki negatywnej uniemożliwiającej przedsiębiorcy skorzystanie z prawa do preferencji składkowej w postaci okresu 60 miesięcy kalendarzowych (w trakcie których można skorzystać z 36 miesięcy MZ+) uwzględnia się okres 60 miesięcy łącznie z pierwszym miesiącem, od którego przedsiębiorca zgłosił się do preferencji składkowej, czyli jeżeli przedsiębiorca dokonał zgłoszenia do MZ+ za okres od stycznia 2024 r., to przy ocenie, czy korzystał w ostatnich 60 miesiącach z 36 miesięcy MZ+ winno się brać pod uwagę, czy w miesiącu styczniu 2024 r. mamy do czynienia z ostatnim 60-tym miesiącem ograniczającym korzystanie z MZ+, czy też z pierwszym miesiącem po 60-miesięczym cyklu ograniczającym korzystanie z Małego (...).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z 5 listopada 2024 r. oddalił odwołanie (pkt I) oraz zasądził od I. S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (pkt II).

Sąd pierwszej instancji ustalił, że I. S. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zgłosił się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych m. in. w okresach: od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. jako osoba, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu (kod tytułu do ubezpieczeń 0590 00); od 1 stycznia 2022 r. do 29 czerwca 2022 r., od 3 października 2022 r. do 31 października 2022 r. i od 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. jako osoba, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (kod tytułu do ubezpieczeń 0510 00); od 1 stycznia 2024 r. jako osoba, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu (kod tytułu do ubezpieczeń 0590 00).

Roczny przychód ubezpieczonego z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w 2023 r. nie przekroczył kwoty 120 000 zł. W 2023 r. działalność gospodarcza była prowadzona przez nie mniej niż 60 dni kalendarzowych.

Rzecznik Małych i Średnich (...) 12 kwietnia 2024 r. skierował do ZUS wniosek o wydanie decyzji o podleganiu przez I. S. ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 stycznia 2024 r. We wniosku wskazał, że w 2024 r. przysługuje mu prawo do skorzystania z tzw. „małego ZUS plus”. W wyniku rozpoznania tego wniosku organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.

Sąd odwołał się do art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.), zgodnie z którym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a (w tym osób prowadzących pozarolniczą działalność), stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. W myśl art. 20 ust. 1 podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe. Na podstawie art. 18c ust. 1 podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120.000 zł, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej „dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej”, uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym.

Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 18c ust. 3 podstawę wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, ubezpieczony ustala na dany rok kalendarzowy. Natomiast z art. 18c ust. 11 pkt 6 wynika, że przepisy określające ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób które skorzystają z ulgi, o której mowa w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie maja zastosowania do osób, które ustalały podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zgodnie z tymi zasadami przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do powyższych limitów wlicza się, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem lub prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.

W ocenie Sądu, zwrot „ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych” dotyczy okresu przed pierwszym miesiącem w danym roku kalendarzowym, w którym osoba mogłaby skorzystać z ulgi, o której mowa w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jeśli spełnia pozostałe warunki ustawowe do skorzystania z ulgi w styczniu danego roku, okres 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej należy ustalać począwszy od grudnia roku poprzedniego. Dlatego w przypadku stycznia 2024 r. okres ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych to 1 stycznia 2019 r. – 31 grudnia 2023 r. Tym samym, zdaniem Sądu, skoro w tym okresie I. S. prawo do ulgi „mały ZUS plus” wyczerpał w całości (w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r.), to ponownie uzyska prawo do tej ulgi od stycznia 2025 r. Zdaniem Sądu, słusznie więc organ rentowy stwierdził zaskarżoną decyzją, że od stycznia 2024 r. obowiązującą I. S. podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe i wypadkowe z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek ogłoszonego w danym roku kalendarzowym.

Z tych względów, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477

14 § 1 k.p.c., oddalił odwołanie a o kosztach orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i 99 k.p.c. w zw. § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Rzecznik Małych i Średnich (...) wniósł apelację od powyższego wyroku. Zaskarżając wyrok w całości podiósł zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na:

- przyjęciu, iż zapis „ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych" dotyczy okresu przed pierwszym miesiącem w danym roku kalendarzowym, od którego przedsiębiorca zgłosił się do Małego (...), czyli okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2023 r. z naruszeniem dyrektywy wykładni logiczno-językowej, tj. zakazu dokonywania wykładni synonimicznej,

- dokonaniu wykładni ww. przepisu w sposób sprzeczny z literalnym brzmieniem art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej skutkujące w szczególności naruszeniem zakazu domniemania kompetencji organu,

- niezastosowaniu wykładni celowościowej i odkodowaniu niejasnej literalnie normy prawnej w sposób sprzeczny z celem prawodawcy oraz w sposób naruszający wynikającą z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024, poz. 236 ze zm.) zasadę przyjaznej interpretacji przepisów;

podczas gdy stosując prawidłową wykładnię wskazanych przepisów prawa uznać należy, że:

- zapis „ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych" dotyczy okresu łącznie z pierwszym miesiącem w danym roku kalendarzowym, od którego przedsiębiorca zgłosił się do preferencji składkowej - czyli jeżeli przedsiębiorca dokonał zgłoszenia do Małego (...) od stycznia 2024 r. - będzie to okres od lutego 2019 r. do stycznia 2024 r.,

- literalna wykładnia art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej nie daje kompetencji organowi do decydowania, który okres 60 miesięcy jest okresem weryfikacyjnym, ponieważ okresu tego prawodawca nie określił jako okres „poprzednich 60 miesięcy kalendarzowych", a jako okres „ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych", Zakład nie mógł określić okresu weryfikacyjnego tożsamego z okresem poprzednich 60 miesięcy kalendarzowych,

- organ winien wziąć pod uwagę intencje prawodawcy, którego założeniem było, aby przedsiębiorcy mogli korzystać cyklicznie w pięcioletnich okresach z preferencji składkowej pn. (...),

- w razie jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych należy stosować wynikającą z art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców zasadę przyjaznej interpretacji przepisów.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji poprzez stwierdzenie, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne I. S. podlegającemu ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od stycznia 2024 r. powinna być ustalona na podstawie art. 18c ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ rentowy w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest częściowo zasadna.

Okoliczności faktyczne ustalone przez Sąd pierwszej instancji są bezsporne, dlatego Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. Sąd Okręgowy dokonał natomiast błędnej wykładni art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 poz. 497).

I. S. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zgłosił się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych m. in. w okresach: od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r. jako osoba, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu (kod tytułu do ubezpieczeń 0590 00); od 1 stycznia 2022 r. do 29 czerwca 2022 r., od 3 października 2022 r. do 31 października 2022 r. i od 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. jako osoba, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (kod tytułu do ubezpieczeń 0510 00); od 1 stycznia 2024 r. jako osoba, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu (kod tytułu do ubezpieczeń 0590 00).

Roczny przychód ubezpieczonego z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w 2023 r. nie przekroczył kwoty 120 000 zł.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył wykładni art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. sprawdzał się do ustalenia czy ubezpieczony, która korzystała z tzw. Małego (...) w latach 2019-2021 może ponownie skorzystać z tej preferencji składkowej w roku 2024.

W myśl art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.

Zgodnie z art. 18c ust. 1 cyt. ustawy - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r. - najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, których roczny przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył trzydziestokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu poprzedniego roku, uzależniona jest od tego przychodu. Jednocześnie najniższa podstawa wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku (ust. 2). Tym samym od stycznia 2019 r. wprowadzona została możliwość skorzystania z preferencji składkowej tzw. Mały ZUS, który został następnie zmodyfikowany ustawą z dnia 19.12.2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej i wszedł w życie 1 lutego 2020 r. - powszechnie nazywany jest Małym (...).

Stosownie do art. 18c ust. 1 ustawy systemowej - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2020 r. - podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 18c ust. 11 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przepisy niniejszego artykułu nie mają zastosowania do osób, które ustalały podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do powyższych limitów wlicza się, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem lub prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, interpretacji ww. norm należy dokonać z zachowaniem podstawowych zasad wykładni prawa ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i jednolitym stanowiskiem doktryny prawa ubezpieczeń społecznych, przepisy prawa ubezpieczeń społecznych powinny być wykładane ściśle, co oznacza w zasadzie prymat dyrektyw wykładni językowej w odniesieniu do pozostałych metod wykładni, w tym wykładni systemowej i wykładni historycznej lub celowościowej (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2008 r., I UZP 6/08, OSNP 2009 nr 9-10, poz. 120 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 9 listopada 1999 r., II UKN 187/99, OSNAPiUS 2001 Nr 4, poz. 121; wyrok z 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218 i z 25 czerwca 2008 r., II UK 315/07, LEX nr 496396; z 29 stycznia 2008 r., I UK 239/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 103; z 4 marca 2008 r., II UK 129/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 155; z 19 maja 2009 r., III UK 6/09, LEX nr 509028; z 25 października 2016 r., LEX nr 2169474; z 22 listopada 2022 r., III USKP 136/21, OSNP 2023, nr 5, poz. 58). Wykładnia celowościowa ma znaczenie, jednakże w przypadku, gdy znajdzie się ona w kolizji ze ścisłą wykładnią językową, wówczas musi ustąpić jej pierwszeństwa.

Według stanowiska organu rentowego, podzielonego przez Sąd Okręgowy, jeżeli przedsiębiorca w styczniu 2024 r. chciał ponownie zgłosić się do Małego ZUS po 2 latach opłacania składek w standardowej wysokości, to należy ,,spojrzeć’’ wstecz na pełnych 60 miesięcy kalendarzowych, a więc od stycznia 2019 r. do grudnia 2023 r. i w tym 60-miesięcznym okresie przedsiębiorca korzystał przez 36 miesięcy z Małego ZUS plus, co aktualizuje negatywną przesłankę do ponownego skorzystania z art. 18c ustawy systemowej. W związku z tym, taki przedsiębiorca skutecznie będzie mógł zgłosić się do Małego ZUS dopiero od końca stycznia 2025 r.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, przyjęty przez organ rentowy sposób wykładni prowadziłby w istocie do pozbawienia podmiotu uprawnionego możliwości skorzystania z preferencyjnej podstawy wymiaru przez kolejne 12 miesięcy po upływie 60-miesięcznego okresu (dłuższego limitu określonego w art. 18c ust. 11 pkt 6 zd. 1 ustawy), co prowadziłoby w istocie do wydłużenia tego okresu (limitu), a więc „wymuszenia’’ na przedsiębiorcach co najmniej rocznej karencji między poszczególnymi 60-miesięcznymi cyklami korzystania z ulgi z art. 18c. Taka wykładnia nie ma uzasadnienia na tle ustawy systemowej. W świetle ww. ustawy jednostką czasu jaką posługuje się ustawodawca w zakresie łączenia obowiązku podleganiu ubezpieczeniom społecznym z uiszczaniem z tego tytułu składek jest miesiąc kalendarzowy (por. w szczególności art. 4 pkt 6, art. 17, 17a i n. ustawy). Nie może być zatem przypadkowe również w analizowanym przepisie art. 18c ust 11 pkt 6 ustawy posługiwanie się tą jednostką czasu (36 miesięcy w 60-miesięcznym okresie). Proponowana przez organ wykładnia w praktyce powodowałaby w istocie do wydłużenia okresu (limitu) do 72-miesięcznym, a do tym samym przedłużenia okresu przerwy w stosowaniu preferencyjnej podstawy z 24 do 36 miesięcy.

Za powyższą interpretacją przemawia również zastosowanie przewidzianej w art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm.) zasady przyjaznej interpretacji przepisów. W myśl ww. przepisu, jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnień, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Natomiast art. 11 ust. 2 dotyczy możliwości odstąpienia od zasady życzliwej interpretacji przepisów, opisanej w ust. 1. Zasada ta nakazuje organom oraz sądom, aby te w przypadku niedających się usunąć w danej sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej (zwłaszcza w razie możliwych wielu różnych interpretacji danej normy prawnej) rozstrzygać te wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy. Podkreślenia wymaga, iż art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców ma charakter ogólny i nie stanowi samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia, tym niemniej odwołanie się do tej normy wzmacnia stanowisko o konieczności dokonania zaprezentowanej przez Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie wykładni art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej.

Dodatkowo należało mieć na uwadze, iż zamiarem ustawodawcy było odciążenie drobnych przedsiębiorców od nadmiernego obciążenia składkami hamującymi ich rozwój a niekiedy możliwość rentownego prowadzenia takiej działalności. W świetle uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej przedmiotową ulega składkową ( (...) sejmowy nr (...)) podstawowym celem wydania przedmiotowej nowelizacji ustawy było dostosowanie wysokości obciążeń ponoszonych przez przedsiębiorców z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne do ich możliwości finansowych. Intencją wprowadzanej regulacji są także: rozwój przedsiębiorczości, pobudzenie aktywności zawodowej, ograniczenie tzw. szarej strefy oraz poprawa przeżywalności przedsiębiorstw.

Podkreślić należy jednak, iż w styczniu 2024 r. występuje przesłanka negatywna korzystania z ulgi składkowej, wskazana w art. 18c ust.11 pkt 6 ustawy, bowiem w istocie w okresie 60 miesięcy poprzedzających styczeń 2024 r. odwołujący się przez okres 36 miesięcy z ulgi tej korzystała. Przesłanka ta odpadnie zatem dopiero od następnego miesiąca, a więc od lutego 2024 r., bowiem od tego miesiąca w okresie poprzedzających ten miesiąc 60 miesięcy (1.02.2019 r. - 31.01.2024 r.) liczba miesięcy korzystania z ulgi wyniesie 35 (a nie 36) i tak samo będzie w następnych kolejnych miesiącach. Zatem wykładnia literalna art. 18c ust.11 pkt 6 ustawy prowadzi do wniosku, że warunkiem ponownego nabycia przez odwołujący się z prawa do ulgi składkowej, tzw. małego (...) jest uiszczenie za miesiąc styczeń 2024 r. składki na zasadach ogólnych (nie niższej niż 60% przeciętnego wynagrodzenia), co oznacza w istocie konieczność minimalnej jednomiesięcznej karencji pomiędzy zamkniętymi okresami 60-miesięcy prowadzenia działalności pozarolniczej. Brak takiej przerwy prowadziłby do oczywistego naruszenia art. 18c ust.11 pkt 6 ustawy. Zaakcentowania wymaga, iż brak jest podstaw, z uwagi na obowiązującą w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wykładnię literalną oraz wspierającą ją w tym przypadku wykładnią celowościową do wymagania od przedsiębiorców wykazania przychodu za cały rok kalendarzowy, następujący wyczerpaniu pierwszego cyklu 60-mięsczengo, korzystania z Małego (...).

Biorąc pod uwagę powyższe przyjąć należy, że maksymalny okres korzystania z tej preferencyjnej formy opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 36 miesięcy kalendarzowych w zamkniętych 60-miesięcznych przedziałach czasowych. Zaznaczyć należy, że preferencja składkowa nie jest jednorazowa, a intencją ustawodawcy było, ażeby przedsiębiorcy mogli korzystać z niej w cyklicznych okresach.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację w części i na podstawie art. 386 §1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok jak w pkt I, zaś w pozostałym zakresie, tj. co do stycznia 2024 r. ją oddalił, na mocy art. 385 k.p.c. – pkt II sentencji wyroku.

O kosztach zastępstwa prawnego za I i II instancję orzeczono, na podstawie art. 100 k.p.c. - pkt III wyroku.