Sąd oddalił apelację ZUS, odwołujący nie musi zwracać 2080 zł świadczenia postojowego

Decyzją z 11 lipca 2024 r., znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. na podstawie art. 15zx ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach, związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.) zobowiązał O. M. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 2.080,00 zł w terminie miesiąca od otrzymania decyzji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu. Wysokość odsetek ustawowych na dzień wydania decyzji wynosi 698,42 zł. Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie od 5 października 2023 r. wynosi 11,25% w stosunku rocznym.

W uzasadnieniu wskazał, że we wniosku o jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe O. M. wskazał, że przedmiot umowy związany jest z działalnością techniczną wspomagającą produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych, natomiast z załączonej kopii umowy wynika, że dotyczyła ona kompleksowej obsługi multipleksu kinowego. Zgodnie z informacją od płatnika z 29 kwietnia 2024 r. w okresie od 26 czerwca 2019 r. do 3 sierpnia 2021 r. O. M. zajmował się obsługą widza.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł O. M., wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że nie jest zobowiązany do zwrotu świadczenia postojowego w kwocie 2080,00 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od 5 października 2023 r.

Wyrokiem z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII U 2091/24 Sąd Okręgowy w Poznaniu VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że nie zobowiązał odwołującego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w wysokości w wysokości 2080 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu.

Na mocy art. 387 § 2

1 pkt 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia podstawy faktycznej wyroku, albowiem Sąd II instancji nie zmienił ani nie uzupełnił ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji i przyjął je w całości za własne.

Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego - art. 15zs

3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa covidowa) osobie o której mowa w art. 15zq ust. 1 pkt 2) poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji uznanie, że odwołujący nie ma obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w wysokości 2080,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania od decyzji organu rentowego z dnia 11 lipca 2024r.

Odwołujący

nie złożył odpowiedzi na apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P..

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu.

Argumenty przedstawione w treści apelacji, nie podważyły w żaden sposób zasadności stanowiska Sądu I instancji.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest oczywiście prawidłowe. Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego, dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Prawidłowo także zastosował prawo materialne. Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia i rozważania Sądu Okręgowego.

Mając na uwadze treść zarzutów podniesionych w apelacji istota sporu sprowadzała się do ustalenia czy organ rentowy zasadnie zobowiązał O. M. do zwrotu jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego, o którym mowa w art. 15 zs

3 ustawy 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Dokonując natomiast analizy zarzutów zgłoszonych przez organ rentowy w apelacji, Sąd Apelacyjny stwierdził, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że celem przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach, związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm. – dalej ustawa z dnia 2 marca 2020 r.) była ochrona zatrudnienia oraz zmniejszenia obciążeń i zachowania płynności finansowej przedsiębiorców w okresie wybuchu epidemii SARS COVID-19. Przez przedsiębiorców należy przy tym rozumieć nie tylko podmioty, zatrudniające pracowników (zapewniające miejsca pracy), ale także przedsiębiorców, prowadzących jednoosobowo pozarolniczą działalność gospodarczą, nadto osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych (zlecenie, świadczenie usług).

Ustawodawca zdecydował o wypłacaniu świadczeń postojowych, a mechanizm oceny prawa do świadczeń i realizację ich wypłat, powierzył Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

Świadczenie postojowe przysługuje, gdy w następstwie wystąpienia COVID-19 doszło do przestoju w prowadzeniu działalności odpowiednio przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą albo przez zleceniodawcę lub zamawiającego, z którymi została zawarta umowa cywilnoprawna w rozumieniu art. 15zq ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r).

Z dniem 16 grudnia 2020 r. ustawodawca wprowadził do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. - ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw ustawy - przepis art. 15 zs

3, którym przyznał prawo do jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego. Przepis ten przewiduje w ust. 1, że osobie, o której mowa w art. 15zq ust. 1 pkt 2, nieposiadającej innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, przysługuje prawo do jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego, jeżeli przychód z umowy cywilnoprawnej, zawartej do dnia wejścia w życie ustawy, z tytułu:

1) działalności twórczej w zakresie sztuk plastycznych, literatury, muzyki, twórczości audialnej, utworów audiowizualnych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego i sztuki ludowej,

2) działalności artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki,

3) działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych,

4) usług w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu oraz usług w zakresie architektury świadczonych przez osoby nieposiadające uprawnień budowlanych w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane,

5) usług świadczonych na rzecz muzeów w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach:

a) w zakresie pozaszkolnych form edukacji,

b) przez przewodników muzeów

- uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o to jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku.

Zgodnie z treścią art. 15 zs

3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., ustalenie prawa do jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego następuje na wniosek osoby wykonującej umowę agencyjną, umowę zlecenia albo inną umowę o oświadczenie usług albo umowę o dzieło, zawierający dane, o których mowa w art. 15zs ust. 3 pkt 1 lit. a, b i d, pkt 2, 5 i 6, oświadczenie o zawarciu umowy cywilnoprawnej do dnia wejścia w życie ustawy,

której przedmiot związany jest z tytułami działalności określonymi w ust. 1 wraz ze wskazaniem, czy jest to umowa zlecenia czy o dzieło, oświadczenie potwierdzające, że jej przychód z umowy cywilnoprawnej w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku był niższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz oświadczenie o nieposiadaniu innego tytułu do ubezpieczeń społecznych.

W myśl ust. 3 tego przepisu oświadczenia, o których mowa w ust. 2, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. W oświadczeniu jest zawarta klauzula następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Sąd Apelacyjny w wyniku kontroli instancyjnej orzeczenia uznał, że Sąd Okręgowy dokonując ustaleń faktycznych działał w granicach art. 233 § 1 k.p.c.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sposób staranny, nieuchybiający zasadzie swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. Zgromadzone dowody Sąd Okręgowy oceniał wszechstronnie, tj. wiarygodność i moc poszczególnych dowodów oceniona została w odniesieniu do całokształtu pozostałych dowodów. Sąd I instancji dokonał ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie i Sąd Apelacyjny podstawę faktyczną wyroku w pełni aprobuje. Dokonał też prawidłowej wykładni art. 15 zs

3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. ustawy covidowej.

Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie podstawą żądania przez organ rentowy zwrotu świadczenia postojowego było przyjęcie przez organ, że przedmiot umowy zlecenia wykonywanej przez odwołującego

nie był związany z działalnością techniczną wspomagającą produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych (stanowisko organu rentowego w toku postępowania przed Sądem I instancji), a następnie to stanowisko zostało również powielone w apelacji.

Z tym stanowiskiem jednak – w ocenie Sądu Odwoławczego – nie sposób się zgodzić, albowiem z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynikało (wbrew temu co twierdził w toku postępowania organ rentowy), że obowiązki jakie realizował odwołujący

mieściły się w pojęciu działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych. Zauważyć należy, że obowiązki odwołującego w ramach zawartej umowy zlecenia polegały na wykonywaniu działalności technicznej wspomagającej produkcję wizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych. Odwołujący zajmował się kontrolowaniem poprawności wyświetlanych seansów pod względem technicznym. Był zobowiązany do sprawdzenia, czy w sali kinowej zgasły wszystkie światła, czy załączył się obraz i dźwięk, czy nie występują problemy z dźwiękiem (zniekształcenie dźwięku, nieprawidłowa głośność, dźwięk przerywany z kilkusekundową ciszą, dźwięk przytłumiony, trzaski z głośników, brak dialogów na filmie) oraz problemy z obrazem (nieprawidłowa ostrość obrazu, brak napisów w filmie obcojęzycznym, ucięty obraz, ucięte napisy, wystawanie obrazu poza ekran, brak efektu 3D, różowy obraz na filmach 3D, pulsujący lub ciemny obraz). W razie zauważenia nieprawidłowości odwołujący był zobowiązany zgłosić to kinooperatorowi albo przełożonemu. Odwołujący pomagał także kinooperatorowi utrzymywać porządek w kabinie projekcyjnej. Bez pomocy odwołującego kinooperator nie byłby w stanie nadzorować wszystkich projekcji, ponieważ obsługuje on dwa kina naraz. Kinooperator ma kabinę projekcyjną, komputer. W każdej sali kinowej znajduje się projektor cyfrowy. Jest jedno wielkie pomieszczenie na tyłach sali.

Jak wynika z zeznań odwołującego miał on również niezbędne doświadczenie, gdyż wcześniej pracował przez dwa lata jako kinooperator. Odwołujący kontrolował również bilety widzów wchodzących na sale kinowe i opuszczanie przez widzów sali po zakończeniu seansu, utrzymywał porządek na terenie kina, sprawdzał, czy na sali panuje odpowiednia temperatura, rozdawał okulary 3D.

Powyższe miało potwierdzenie (poza zeznaniami odwołującego) także w dowodach z dokumentów w postaci materiałów szkoleniowych odwołującego.

Jak słusznie uznał Sąd I instancji wykonywane przez odwołującego czynności składały się na obsługę widza, ponieważ umożliwiały wyświetlanie seansów kinowych.

Z kolei przedmiot umowy zlecenia wskazany w umowie (obsługa widza) nie przekreślał możliwości ustalenia, że obowiązki odwołującego polegały także na wykonywaniu działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych. Organ rentowy zdaje się tę kwestię całkowicie pomijać.

Odwołujący kontrolował zatem poprawność wyświetlanych seansów kinowych pod względem technicznym, sprawdzał, czy nie występują problemy z wyświetlaniem obrazu i z dźwiękiem, pomagał kinooperatorowi w utrzymaniu porządku w kabinie projekcyjnej. Były to czynności niezbędne dla zapewnienia technicznej obsługi seansu.

Reasumując odwołujący spełnił przesłanki do nabycia prawa do jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego na podstawie wniosku z dnia 22 stycznia 2021 r., a w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaktualizowały się przesłanki pozwalające na żądanie od odwołującego zwrotu wypłaconego mu świadczenia postojowego, ponieważ świadczenie to było pobrane należnie.

Po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego przed Sądem I instancji Sąd Apelacyjny doszedł do tożsamych wniosków co Sąd Okręgowy.

W światle powyższego podnoszone w apelacji zarzuty uznać należy za nietrafne. Z tego względu Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c., apelację organu rentowego oddalił uznając ją za bezzasadną.

sędzia Marta Sawińska