Sąd skrócił ubezpieczenia wspólnika spółki komandytowej do 20 czerwca 2022 r.

Decyzją z 26 stycznia 2021r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w S. na podstawie przepisów ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdził, że

C. B.

jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą będąc wspólnikiem spółki komandytowej podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach: od 31 stycznia 2020r. do 23 listopada 2022r.

W odwołaniu od decyzji C. B. wniósł o jej zmianę przez stwierdzenie, że podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom w okresie od 31 stycznia 2020r. do 20 czerwca 2022r. W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że nie pełnił w spółce żadnej funkcji i nie wykonywał żadnych czynności faktycznych i prawnych na rzecz spółki komandytowej, ponieważ w dniu 21.06.2022r. Spółka (...) sp. z o o. spółka komandytowa została przekształcona w spółkę (...) sp. z o o.

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji. Organ rentowy wniósł także o zasądzenie od odwołującego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 31 maja 2023r., w sprawie III U 172/23, Sąd Okręgowy w Koninie: oddalił odwołanie (pkt 1) i zasądził od odwołującego na rzecz pozwanego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2).

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

C. B. wystąpił do pozwanego z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie ustalenia okresu podlegania przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej. Pozwany zawiadomił wnioskodawcę pismem z dnia 01.12.2022r. o wszczęciu postępowania, a w dniu 2 stycznia 2023r. postępowanie zostało zakończone. W dniu 26 stycznia 2023r. została wydana zaskarżona decyzja, z której wynika, że wnioskodawca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu od 31.01.2020r. do 23.11.2022r.

Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca prowadził indywidualną pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 07.05.2007r. do 22.07.2020r. W okresie od 31.01.2020r. do 16.12.2020r. działalność ta została zawieszona. W dniu 11.12.2013r. wnioskodawca został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego jako wspólnik komandytariusz w spółce komandytowej – (...) Spółka z Ograniczoną Odpowiedzialnością Spółka Komandytowa. Tego samego dnia została wpisana do rejestru KRS spółka (...) Sp. z o. o. Spółka Komandytowa. W dniu 21.06. 2022r. została wpisana do KRS Rejestru Przedsiębiorstwa Spółka (...) Sp. z o. o., która powstała w wyniku przekształcenia spółki komandytowej (...) Sp. z o. o. Spółka Komandytowa. W dniu 24 listopada 2022r., wnioskodawca jako wspólnik w spółce komandytowej (...) Spółka z o.o. Spółka Komandytowa, tego samego dnia została wykreślona z KRS spółka komandytowa – (...) Sp. z o o Spółka Komandytowa.

W oparciu o wyżej ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy wskazał, że odwołanie C. B. nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną stanowi data, do której wnioskodawca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej.

Sąd Okręgowy powoływał następnie podstawę prawna rozstrzygnięcia tj. art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 4 i 5, art. 12 ust. 1, ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 z późn. zm.).

Sąd Okręgowy wskazał, że z treści art. 8 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej wynika, że dla potrzeb podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, wspólnik spółki komandytowej uważany jest za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą. Pozostawanie wspólnikiem takiej spółki stanowi zatem prowadzenie pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy. W rezultacie, skoro zgodnie z art. 102 k.s.h. spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie pod własną firmą przedsiębiorstwa (zorganizowanego zespołu składników niematerialnych i materialnych przeznaczonego do prowadzenia działalności gospodarczej - art. 55(1) k.c.), to obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega każdy będący osobą fizyczną wspólnik spółki komandytowej zawiązanej w celu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i prowadzącej taką działalność. Podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania należy zatem odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej (wykonującej) działalność gospodarczą, a nie do faktycznego uczestniczenia w działalności przedsiębiorstwa. W rezultacie status komandytariusza wyznaczony treścią stosunku prawnego danej spółki komandytowej (art. 120 i następne k.s.h.) nie ma znaczenia dla powstania obowiązku ubezpieczeniowego, gdyż podleganie temu obowiązkowi nie zależy od stosunków zachodzących pomiędzy wspólnikami takiej spółki, ale wyłącznie od pozostawania jej wspólnikami.

Reasumując Sąd Okręgowy stwierdził, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (a tym samym także wspólnik spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej) podlega ubezpieczeniom społecznym nawet wówczas, gdy spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Sam fakt pozostawania wspólnikiem należy traktować jako prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej. Wykonywanie tej działalności polega więc nie na prowadzeniu działalności przez spółkę, ale jedynie na posiadaniu statusu wspólnika. Transponując to na brzmienie art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, wedle którego osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, wspólnicy spółek wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od dnia nabycia statusu wspólnika do dnia utraty tego statusu. Tak długo jak ten status istnieje tak długo wspólnik podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2020 r. II UK 295/18; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2012 r. II UK 121/12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 marca 2019 r. III AUa 2348/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2019 r. ).

Na takim stanowisku stanął również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10.06.2021 r. (LEX nr 3302380) stwierdzając, że jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Z treści tego przepisu wynika, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. W tym stanie prawnym irrelewantna jest okoliczność, czy spółka, której dominującym wspólnikiem jest skarżący, prowadziła działalność gospodarczą.

Dodatkowo Sąd Okręgowy wskazał, że z dniem 18 września 2021 roku przepis art. 13 ustawy został zmieniony poprzez zmianę treści zarówno pkt 4, jak i poprzez dodanie do niego punktów 4a i 4 b (ustawa zmieniająca z dnia 24 czerwca 2021 r.; Dz.U.2021.1621)

Do powyższej zmiany przepis ten stanowił (art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), że osoba prowadząca pozarolniczą działalność podlega ubezpieczeniom w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162).

Od 18 września 2021 roku art. 13 ust. 4, 4a i 4b uzyskał brzmienie: obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach:

4) osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców;

4a) wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców;

4b) wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

W ocenie Sądu Okręgowego wskazana zmiana, która weszła w życie 18 września 2021 roku, nie miała na celu zmiany obowiązujących przepisów, których treść dla ustawodawcy była jasna, a jedynie ich doprecyzowania, gdyż – ze względu na dotychczasowy zapis – powodowała wątpliwości interpretacyjne. Celem tej zmiany stało się jednoznaczne doprecyzowanie przepisu tak, żeby zakończyć próby unikania przez niektórych wspólników opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 k.s.h. wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika powoduje rozwiązanie spółki. Na mocy art. 67 § 1 k.s.h. należy wówczas przeprowadzić likwidację spółki, o ile wspólnicy nie ustalą innego sposobu zakończenia działalności spółki.

Powyższe oznacza, że wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika nie powoduje automatycznie utraty bytu prawnego przez spółkę, a jedynie rozpoczęcie procedury jej likwidacji. Spółka w okresie likwidacji dalej istnieje w obrocie prawnym, z dodatkowym zapisem „w likwidacji”. Wspólnicy takiej spółki, także ci którzy wypowiedzieli umowę spółki, nadal są z mocy prawa wspólnikami likwidowanej spółki, także po upływie okresu wypowiedzenia, aż do jej wykreślenia z rejestru sądowego.

Sąd Okręgowy zwrócił także uwagę, że pomimo upływu okresu wypowiedzenia wspólnik wypowiadający umowę spółki dalej posiada status wspólnika, co z kolei skutkuje dalszym trwaniem tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tego tytułu (tak: Andrzej Kidyba w Komentarz do Kodeksu spółek handlowych, Lex/el.2021). Status wspólnika będzie więc przysługiwał wspólnikom aż do rozwiązania spółki co nastąpi dopiero z chwilą wykreślenia jej rejestru sądowego (art. 84 § 2 k.s.h.). Dopiero wówczas spółka utraci byt prawny i w konsekwencji odwołujący utraci status jej wspólnika i jednocześnie tytuł do podlegania ubezpieczeniom społecznym. Dopóki to nie nastąpi skarżący, jako wspólnik Spółki Komandytowej - spółka jawna w likwidacji podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu.

Sąd Okręgowy uznał, iż organ rentowy prawidłowo przyjął, że odwołujący jako wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej podlega obowiązkowym ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresach objętych zaskarżoną decyzją.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na mocy art. 477

14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. w związku z § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz.1804 ze zm.).

Apelację od powyższego wyroku, w całości, złożył odwołujący, zarzucając:

1) naruszenie przepisu prawa procesowego tj. art. 231 k.p.c. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie Spółka (...) Sp. z o.o. Sp. komandytowa istniała dalej, podczas gdy na podstawie przepisów Ksh nastąpiło przekształcenie tej Spółki w Spółkę (...) Sp. z o.o., choć na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można było wysnuć takiego wniosku,

2) naruszenie przepisu prawa procesowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. mające istotny wpływ na wynik sprawy przejawiające się w odmowie nadania waloru wiarygodności dowodom przedstawionym przez stronę i bezpodstawnym uznaniu ich za niezgodne z prawdą,

3) naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 k.p.c. przejawiające się w niepełnej ocenie materiału dowodowego oraz sprzeczności wniosków końcowych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Wskazując na powyższe zarzuty odwołujący wnosił o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku Sądu I instancji poprzez zmianę decyzji organu rentowego w ten sposób, że Sąd ustali iż odwołujący podlegał - jako wspólnik Spółki (...) Sp. z o.o. Sp. komandytowa - obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od dnia 31.01.2020r. do dnia 20.06.2022r.,

2. zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem I i II instancji, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od odwołującego na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego wg norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja jest zasadna i skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego i stwierdzeniem, że C. B., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem spółki komandytowej, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowymi i wypadkowemu w okresie od 31 stycznia 2020r. do 20 czerwca 2022 r.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie daty końcowej, do której odwołujący podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej.

Zaskarżoną decyzją organ rentowy stwierdził, że C. B. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą będąca wspólnikiem spółki komandytowej podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach: od 31 stycznia 2020r. do 23 listopada 2022r.

Z kolei odwołujący domagał się zmiany decyzji i ustalenia, że podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od 31 stycznia 2020r. do 20 czerwca 2022r., ponieważ

w dniu 21.06.2022r. Spółka (...) sp. z o. o. spółka komandytowa została przekształcona w spółkę (...) sp. z o. o.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego argumentacja odwołującego jest uzasadniona.

Z bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika bowiem, że w dniu 11.12.2013r. wnioskodawca został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego jako wspólnik komandytariusz w spółce komandytowej – (...) Spółka z Ograniczoną Odpowiedzialnością Spółka Komandytowa. Tego samego dnia została wpisana do rejestru KRS spółka (...) Sp. z o. o. Spółka Komandytowa. Następnie w dniu 21.06.2022r. została wpisana do KRS Rejestru Przedsiębiorstwa Spółka (...) Sp. z o. o., która powstała w wyniku przekształcenia spółki komandytowej (...) Sp. z o. o. Spółka Komandytowa. Tym samym ww. spółka komandytowa, której wspólnikiem był odwołujący – z dniem 21.06.2022r. została przekształcona w spółkę z o. o.

Przypomnieć należy, że tytułem podlegania przez odwołującego obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowymi i wypadkowemu w spornym okresie – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 i w zw. z art. 13 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych był fakt, że odwołujący został uznany za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jako wspólnik spółki komandytowej.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z kolei za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 1 wskazanej ustawy osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a (...), w świetle zaś jej art. 8 ust. 6 pkt 4 za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

Podkreślić trzeba, że z art. 13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w okresach określonych tym przepisem prawa, a mianowicie wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej oraz komplementariusze w spółce komandytowo-akcyjnej - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Przywołany przepis prawa - jak należałoby przyjąć - stanowi rozwinięcie regulacji prawnej zawartej w art. 13 pkt 4 wymienionej ustawy, zgodnie z którym obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Jeżeli zasadą jest, że obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności (z wyłączeniem okresu, na który jej wykonywanie działalności zostało zawieszone), to jednak - wobec wyraźnej i jednoznacznej treści pkt 4a i pkt 4b art. 13 ustawy - z wyłączeniem, między innymi, wspólników spółki jawnej, którzy obowiązkowi temu podlegają od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce (z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone przez spółkę na podstawie przepisów ustawy dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców).

Zestawiając treść pkt 4 z pkt 4b art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że zakresy ich normowania są różne, albowiem o ile pierwszy z nich odnosi się do osób fizycznych prowadzących pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia jej wykonywania do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, co w zakresie odnoszącym się do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom jest siłą rzeczy związane z czynnościami faktycznymi podejmowanymi w ramach prowadzenia przedsiębiorstwa i wynika z rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej, nie zaś z samego wpisu do rejestru i posiadania formalnego statusu przedsiębiorcy, o tyle drugi dotyczy osób fizycznych, w odniesieniu do których samodzielną podstawą podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom jest posiadanie formalnego statusu wspólnika spółki jawnej, albowiem przedsiębiorcą jest spółka, nie zaś jej wspólnicy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt I USK 17/22).

Podkreślając w korespondencji do powyższego, że przepisy art. 8 ust. 6 pkt 1 oraz pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie odróżniają - co wynika z ich zestawienia - pojęcie tytułu ubezpieczeniowego, którym jest prowadzenie pozarolniczej działalności oraz prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców trzeba więc stwierdzić, że rozróżnienie tych dwóch pojęć - jak wyjaśniono w przywołanym orzeczeniu Sądu Najwyższego - jest kluczowe w kontekście ustalenia okresów podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osoby będące wspólnikami niektórych spółek.

Prowadzenie pozarolniczej działalności przez wspólnika polega wyłącznie na legitymowaniu się takim statusem i nie ma w tym względzie znaczenia fakt, czy spółka faktycznie działalność gospodarczą prowadzi czy też zaprzestała jej prowadzenia. Prawnie doniosłe znaczenie ma bowiem fakt istnienia spółki, który - gdy chodzi o okres istnienia spółki - jest jednoznacznie wyznaczony i ustalony przepisami k.s.h., z których wynika, że spółka komandytowa powstaje z chwilą wpisu do rejestru (art. 109 § 1 k.s.h.), zaś jej ustanie następuje z chwilą wykreślenia z rejestru, co prowadzi do wniosku, że o jej istnieniu decyduje sam wpis do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, który ma konstytutywny charakter, co nie mniej jasno wynika z przepisów Kodeksu spółek handlowych.

Samodzielną - i zarazem wystarczającą - podstawę podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu stanowi więc posiadanie statusu wspólnika spółki komandytowej wpisanej do KRS, a w tym kontekście wpis spółki do KRS i brak jej wykreślenia.

Wynikający z posiadania statusu wspólnika spółki komandytowej tytuł podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu istnieje - jak stanowi art. 13 pkt 4b przywołanej ustawy - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce.

Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - wpis do Rejestru polega na wprowadzeniu do systemu teleinformatycznego danych zawartych w postanowieniu sądu rejestrowego niezwłocznie po jego wydaniu. W sprawach, w których postanowienia sądu rejestrowego są skuteczne lub wykonalne z chwilą uprawomocnienia, wraz z wpisem, o którym mowa w ust. 1, zamieszcza się wzmiankę o jego nieprawomocności. Dane objęte treścią wpisu są przekazywane do Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników i rejestru REGON po uprawomocnieniu się postanowienia sądu.

W tym też kontekście oraz wobec istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie wymaga podkreślenia, że regulacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - wobec jej przedmiotu, celu ustanowienia oraz jej funkcji - podlega wykładni ścisłej.

Jeżeli więc - co ponownie trzeba podkreślić - z art. 13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w okresach określonych tym przepisem prawa, a mianowicie, między innymi, wspólnicy spółki komandytowej od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce, to wobec istoty spornej w sprawie kwestii - która dotyczy końcowej daty okresu podlegania przez stronę wymienionemu obowiązkowi - za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że Sąd I instancji nieprawidłowo ustalił okres podlegania temu obowiązkowi, tj. do dnia 23 listopada 2022r., błędnie podzielając stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Skoro bowiem z dniem 21.06.2022r. została wpisana do KRS - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - spółka (...) Sp. z o. o., która powstała w wyniku przekształcenia spółki komandytowej - (...) Sp. z o. o. Spółka Komandytowa, to niewątpliwie z tym dniem doszło do zmiany typu spółki – ze spółki komandytowej, na spółkę z o. o., do której to spółki stosuje się odrębne zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym przez jej wspólników.

Dodać należy, że przekształcenie spółki komandytowej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością jak w niniejszej sprawie, prowadzi do zmiany typu spółki (a nie do zmiany podmiotu) w tym znaczeniu, że jest to co prawda ta sama, ale nie taka sama spółka (por. wyroki SN z dnia 16 czerwca 2016r., III PK 125/15 i z dnia 13 września 2017r. IV CSK 603/16). Jednakże zmiana typu spółki jest kluczowa w niniejszej sprawie dla ustalenia konsekwencji związanych z tytułem podlegania ubezpieczeniom społecznym przez odwołującego.

Objęcie w art. 8 ust. 6 pkt 4 ww. ustawy ubezpieczeniami społecznymi dotyczy bowiem tylko wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zaś w niniejszej sprawie nowo powstała spółka (...) Sp. z o. o., była spółką wieloosobową, co było bezsporne. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej podlega natomiast tylko jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a nie wspólnik większościowy spółek wieloosobowych (także dwuosobowych), choćby „prawie” lub „niemal” jedyny (art. 6 ust, 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej w związku z art. 4 § 1 pkt 3 k.s.h.). Odwołujący nie podlegał zatem ubezpieczeniom społecznym od dnia 21.06.2022r. jako wspólnik wieloosobowej spółki z o. o.

Reasumując - zdaniem Sądu Apelacyjnego – skoro z dniem 21 czerwca 2022r. doszło do zmiany typu spółki, której wspólnikiem był odwołujący, ze spółki komandytowej na spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (której odwołujący nie był już jedynym wspólnikiem), to tym samym - jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem spółki komandytowej, winien on podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowymi i wypadkowemu tylko do dnia 20 czerwca 2022 r.

Z tych wszystkich względów, uznając zarzuty sprecyzowane w apelacji za uzasadnione, Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i stwierdził, że C. B., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem spółki komandytowej, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowymi i wypadkowemu w okresie od 31 stycznia 2020 r. do 20 czerwca 2022 r.

sędzia Wiesława Stachowiak