Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego w sprawie emerytury górniczej

Decyzją z dnia 10 lipca 2024 r. znak: (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. odmówił R. K. prawa do emerytury górniczej ponieważ nie udokumentował 25 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust.1 ustawy emerytalnej.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy stwierdził, że do ustalenia prawa do emerytury górniczej nie uznał okresu pracy górniczej 1 lipca 1988 r. do 31 stycznia 1991 r., od 1 września 1991 r. do 27 stycznia 1992 r., od 1 maja 1992 r. do 30 września 2000 r., od 1 września 2007 r. do 28 lutego 2009r. na stanowisku wymienionym w załączniku nr 2 pkt 32 oraz okresu od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2016 r. tj. okresu zatrudnienia na stanowisku wymienionym w załączniku 3 cz. III pkt 7 rozporządzenia MP i PS z 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty bowiem z dokumentów i wyjaśnień przekazanych przez pracodawcę, w tym dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że w okresie od 1 lipca 1988 r. do 31 stycznia 1991 r., od 1 września 1991 r. do 27 stycznia 1992 r. oraz w okresie od 1 maja 1992 r. do 30 września 2000 r. wnioskodawca pracował na stanowisku ślusarz, mistrz ślusarz, mistrz ślusarz na oddziale (...)., natomiast w okresie od 1 września 2007 r. do 31 marca 2016 r. wnioskodawca pracował na Oddziale (...), a następnie na Oddziale (...). Z wyjaśnień pracodawcy wynika, że wykonywał swoje obowiązki przy naprawach sprzętu pomocniczego i technologicznego. Praca wnioskodawcy polegała na wymianie części, regulacji i obsłudze silników spalinowych w jednostkach sprzętu technologicznego i pomocniczego, wymianie części podzespołów i zespołów mechanicznych, hydrauliki siłowej osprzętu roboczego w jednostkach sprzętu technologicznego i pomocniczego, bieżącej kontroli stanu technicznego jednostek sprzętu technologicznego i pomocniczego w zakresie sprawności mechanicznej układów hydrauliki siłowej. Wobec powyższego organ rentowy uznał, że w ww. okresach wnioskodawca nie wykonywał pracy określonej w art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy emerytalnej, tj. nie wykonywał pracy na odkrywce, przy pracach ściśle górniczych, do których zalicza się roboty górnicze na odkrywce przy urabianiu i ładowaniu, roboty transportowe przy przewozie nadkładu i złoża, miernicze oraz bieżące prace konserwacyjne utrzymujące sprawność techniczną agregatów i urządzeń wydobywczych. W związku z tym, że wnioskodawca nie udowodnił 25 lat pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1, brak jest podstaw do przyznania prawa do emerytury górniczej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. K. zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez pozwany organ. W przypadku nieuwzględnienia wniosku odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie odwołującemu prawa do emerytury górniczej od dnia złożenia wniosku oraz zasądzenie od pozwanego organu na rzecz odwołującego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz wykazu wydatków. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że decyzja nie zawiera podpisu pracownika pozwanego organu, jako osoby upoważnionej do wydania decyzji, a ponadto odwołujący podniósł zarzut błędnej oceny dowodów zgromadzonych w aktach sprawy.

Wyrokiem z 12 czerwca 2025r. sygn. akt III U 775/24 Sąd Okręgowy w Koninie oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku) i zasądził od odwołującego na rzecz organu rentowego kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty (pkt 2 wyroku).

Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

R. K., ur. (...), złożył w dniu 26 kwietnia 2024 r. wniosek o przyznanie prawa do emerytury górniczej. We wniosku oświadczył, że jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w tym funduszu na dochody budżetu państwa. Do wniosku ubezpieczony dołączył m.in.:

1) świadectwo wykonywania pracy górniczej i równorzędnej z praca górniczą z dnia 20 marca 2024 r. wystawione przez (...) S.A., w którym zaświadczono, że R. K. był zatrudniony w (...) S.A. w okresie od 1 lipca 1988 r. do 15 października 2005 r. W tym okresie stale i w pełnym wymiarze wykonywał prace górnicze na odkrywce w kopalni, określoną w art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2022 poz. 1504) na stanowiskach wg rozporządzenia MPiPS z dnia 23 grudnia 1994 r.

- od 1 lipca 1988 r. do 31 stycznia 1991 r. – rzemieślnicy i inni robotnicy zatrudnieni stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych:

ślusarze, spawacze, elektrycy, mechanicy, monterzy, wulkanizatorzy, automatycy, cieśle - zał. 2 pkt 32,

- od 1 września 1991 r. do 27 stycznia 1992 r. – rzemieślnicy i inni robotnicy zatrudnieni stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych:

ślusarze, spawacze, elektrycy, mechanicy, monterzy, wulkanizatorzy, automatycy, cieśle - zał. 2 pkt 32,

- od 1 maja 1992 r. do 30 września 2000 r. - rzemieślnicy i inni robotnicy zatrudnieni stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych:

ślusarze, spawacze, elektrycy, mechanicy, monterzy, wulkanizatorzy, automatycy, cieśle zał. 2 pkt 32.

Pozostałe okresy w kopalni:

⚫

1 lutego 1991 r. do 31 sierpnia 1991 r. – urlop bezpłatny,

⚫

28 stycznia 1992 r. do 10 kwietnia 1992 r. – służba wojskowa,

⚫

11 kwietnia 1992 r. do 30 kwietnia 1992 r. – ustawowa przerwa po wojsku,

⚫

1 października 2000 r. do 15 października 2005 r. – praca poza odkrywką.

2) świadectwo wykonywania pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą z dnia 10 sierpnia 2023 r. wystawione przez (...) Sp. z o.o., w którym zaświadczono, że R. K. był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. w okresie od 15 listopada 2005 r. do 31 marca 2016 r. w tym od dnia 1 marca 2015 r. przejęcie pracownika na podstawie art. 23

(

1) k.p. z (...) S.A. w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace górnicza na odkrywce w kopalni określoną w art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1504 na stanowiskach wg rozporządzenia MPiPS z dnia 23 grudnia 1994 r.).

- od 1 września 2007 r. do 28 lutego 2009 r. – rzemieślnicy i inni robotnicy zatrudnieni stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych: ślusarze, spawacze, elektrycy, mechanicy, monterzy, wulkanizatorzy, automatycy, cieśle - zał. 2 pkt 32,

- od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2016 r. – rzemieślnicy zatrudnieni na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonujący prace górnicze, mechaniczne, elektryczne i hydrauliczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń - zał. 3 cz. III pkt 7.

Ponadto odwołujący do wniosku przedłożył załącznik do karty ewidencyjnej pracownika z wykazem dniówek półtorakrotnych za okres od marca 2009 r. do marca 2016 r. oraz charakterystykę stanowiska pracy z dnia 8 sierpnia 2023 r., w której wskazano, że R. K. był zatrudniony w okresie od 1 września 2007 r. do 31 marca 2016 r. w oddziałach (...), następnie (...), według angaży na stanowiskach Mistrz ślusarz na odkrywce, Rzemieślnik wykonujący prace mechaniczne w przodku pracował w systemie jedno lub dwuzmianowym. R. K. zmianę roboczą rozpoczynał o godzinie 6

00, w zapleczu warsztatowym oddziału. Otrzymywał dyspozycje dotyczące zakresu prac. Pobierał niezbędne materiały i części zamienne. Między godziną 6

30 a 7

00 dowożony był na odkrywkę do miejsca wykonywanie zadysponowanych prac. Prace na:

- wymianie części, regulacji i obsłudze siników spalinowych w jednostkach sprzętu technologicznego i pomocniczego.

- wymianie części, podzespołów i zespołów mechanicznych, hydrauliki siłowej, osprzętu roboczego w jednostkach sprzętu technologicznego i pomocniczego.

- bieżącej kontroli stanu technicznego jednostek sprzętu technologicznego i pomocniczego w zakresie sprawności mechanicznej, układów hydrauliki siłowej.

Między godziną 13

00 a 13

30 R. K. przewożony był do zaplecza warsztatowego, gdzie rozliczał się z pobranych części zamiennych i materiałów, zdawał narzędzia i przekazywał informacje dotyczące wykonanych pracy oraz stanu technicznego serwisowanych lub naprawianych jednostek sprzętu technologicznego i pomocniczego. O godzinie 14

00 R. K. kończył pracę.

Zakres czynności wykonywanych przez R. K. w ramach zatrudnienia na stanowiskach: mistrz ślusarz na odkrywce i rzemieślnik wykonujący prace mechaniczne w przodku był niezmienny. Jedyną różnicą, której skutkiem jest brak dniówek 1,5 krotnych, jest miejsce wykonywania prac. W okresach zatrudnienia w przodku wykazywane są dniówki w wymiarze 1,5 krotnym, a w przypadku pracy na pozostałym terenie odkrywek (...) tych dniówek brak.

Wraz z wnioskiem odwołujący przedłożył również załącznik do Świadectwa wykonywania pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą z dnia 10 sierpnia 2023r., w którym (...) sp. z o.o. poinformowało, że:

1. R. K. nie stawał przed komisją weryfikacyjną.

2. R. K. wykonywał prace górnicze na odkrywce na rzecz (...) S.A.

3. Zgodnie z art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (...) Sp. z o.o. stanowiło i (...) Sp. z o. o. stanowi przedsiębiorstwo wykonujące roboty górnicze dla kopalń węgla brunatnego, tj. dla (...) S.A. i (...) S.A.

4. Ww. prace wykonywane są na stanowiskach określonych w drodze Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dn. 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty.

5. R. K. zatrudniony był na oddziałach i stanowiskach wg wykazu:

PRACODAWCA

OKRES

ZATRUDNIENIA

OD

OKRES

ZATRUDNIENIA DO

NAZWA DZIAŁU

SYMBOL

DZIAŁU

STANOWISKO WYNIKAJĄCE Z AKT

OSOBOWYCH

(...)

15.11.2005

31.08.2007

ODDZIAŁ (...) (...)

(...)

(...)

MISTRZ ŚLUSARZ W WARSZTACIE

(...)

01.09.2007

28.02.2009

ODDZIAŁ (...) (...)

(...)

(...)

MISTRZ ŚLUSARZ NA ODKRYWCE

(...)

01,03.2009

31.01.2010

ODDZIAŁ (...)

(...)

(...)

RZEMIEŚLNIK WYKONUJĄCY PRACE

MECHANICZNE W PRZODKU

(...)

01.02.2010

31.03.2014

ODDZIAŁ (...) (...)

(...)

RZEMIEŚLNIK WYKONUJĄCY PRACE

MECHANICZNE W PRZODKU

(...)

01.04.2014

31.10.2014

ODDZIAŁ (...)

(...)

RZEMIEŚLNIK WYKONUJĄCY PRACE

MECHANICZNE W PRZODKU

(...)

01.11.2014

28.02.2015

ODDZIAŁ (...)

(...)

RZEMIEŚLNIK WYKONUJĄCY PRACE

MECHANICZNE W PRZODKU

(...)

(...)

01.03.2015

31.03.2016

ODDZIAŁ (...)

(...)

RZEMIEŚLNIK WYKONUJĄCY PRACE

MECHANICZNE W PRZODKU

Pismem z dnia 10 czerwca 2024 r. (...) poinformowała, że R. K. w okresie od 1 lipca 1988r. do 31 stycznia 1991r., od 1 września 1991r. do 27 stycznia 1992r. oraz od 1 maja 1992r. do 30 września 2000r. pracował na stanowisku ślusarz, mistrz ślusarz na oddziale (...). Będąc zatrudnionym na tych stanowiskach swoje obowiązki wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w ruchu zakładu górniczego na odkrywkach kopalni. Praca ślusarza, mistrza ślusarza polegała na wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych maszyn i urządzeń układu (...) (koparka, taśmociąg, zwałowarka) w ruchu zakładu górniczego. Pracodawca kwalifikuje tę pracę zgodnie z art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2022 poz. 1504) wg rozporządzenia MP i PS z dnia 23 grudnia 1994r. jako rzemieślnicy i inni zatrudnieni robotnicy stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych: ślusarze, spawacze, elektrycy, mechanicy, monterzy, wulkanizatorzy, automatycy, cieśle. zał. 2 pkt 32.

Pismem z dnia 10 czerwca 2024 r. (...) Sp. z.o.o. w K. wyjaśniła, że R. K. był zatrudniony od 15 listopada 2005 r. do 31 marca 2016 r., w tym od dnia 1 marca 2015 r. nastąpiło przejęcie pracownika przez (...) Sp. z o.o. na podstawie art. 23

(

1 )k.p. z (...) S.A. Poinformowano także, że w związku z anulowaniem świadectwa wykonywania pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą z dnia 31 marca 2016 r. wraz z załącznikiem do karty ewidencyjnej pracownika za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2014 r. wystawiono właściwe świadectwo pracy górniczej z dnia 10 sierpnia 2023 r. wraz z załącznikiem do kart ewidencyjnej pracownika z dnia 8 sierpnia 2023 r. za okres od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2016 r. Ponadto sporządzono załącznik do świadectwa wykonywania pracy górniczej z dnia 10 sierpnia 2023 r. oraz charakterystykę stanowiska pracy z dnia 8 sierpnia 2023 r. sporządzoną przez p. T. B. Sztygara Oddziałowego Oddziału (...) Powyższe dokumenty zostały przekazane R. K. poprzez pełnomocnika radcę prawnego A. Ł.. W załączeniu przesłano kserokopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem załącznika do świadectwa wykonywania pracy górniczej z dnia 10 sierpnia 2023 r. oraz charakterystykę stanowiska pracy z dnia 8 sierpnia 2023 r. Jednocześnie anulowano charakterystykę z dnia 2 czerwca 2020 r.

Pismem z dnia 28 czerwca 2024 r.(...)poinformowała, że K. R. wykonywał swoje obowiązki przy naprawach sprzętu technologicznego i pomocniczego w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywkach kopalni.

Prace te polegały na:

- wymianie części, regulacji i obsłudze silników spalinowych w jednostkach sprzętu technologicznego i pomocniczego.

- wymianie części podzespołów i zespołów mechanicznych, hydrauliki siłowej osprzętu roboczego w jednostkach sprzętu technologicznego i pomocniczego,

- bieżącej kontroli stanu technicznego jednostek sprzętu technologicznego i pomocniczego w zakresie sprawności mechanicznej, układów hydrauliki siłowej.

Po przeanalizowaniu dołączonych do wniosku dokumentów oraz dokumentów uzyskanych w toku postępowania wyjaśniającego Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. zaskarżoną decyzją odmówił R. K. prawa do emerytury górniczej uznając, że wnioskodawca nie udowodnił żadnych okresów pracy górniczej.

R. K. podjął pracę w (...) od dnia 7 lipca 1988 r. Został zatrudniony jako ślusarz w oddziale (...) (Oddział (...)

J.). Oddział zajmował się naprawą sprzętu technologicznego typu spycharki, ładowarki, ładowarki gąsienicowe, żurawie boczne, sprężarki, przesuwarki przenośników, a także remontami tego sprzętu i ich serwisowaniem. Oddział ten nie zajmował się bieżącą konserwacją i naprawą urządzeń wydobywczych takich jak koparki wielonaczyniowe, zwałowarki, przenośniki taśmowe, pracujących w układzie (...), gdyż te prace wykonywali pracownicy innego oddziału.

Odwołujący został zatrudniony na stanowisku ślusarz i wykonywał prace związane z naprawą sprzętu technologicznego typu spycharki, koparki jednonaczyniowe, ładowarki, żurawie samochodowe, żurawie boczne gąsienicowe, przesuwarki przenośników taśmowych. Głównie swoje obowiązki odwołujący wykonywał na odkrywce J., ale także na odkrywce K., K., L.. Oddział miał swoje warsztaty naprawcze, w których również były wykonywane naprawy sprzętu pomocniczego, ale odwołujący głównie pracował w brygadzie terenowej i wykonywał naprawy na odkrywkach Kopalni.

W okresie od 1 lutego 1991 r. do 31 sierpnia 1991 r. ubezpieczony korzystał z urlopu bezpłatnego, po jego zakończeniu nadal został zatrudniony w oddziale (...) na stanowisku ślusarz, a zakres jego obowiązków i rodzaj wykonywanych prac nie uległ zmianie.

W okresie od 28 stycznia 1992 r. do 10 kwietnia 1992 r. R. K. odbywał służbę wojskową, z dniem 1 maja 1992 r. wrócił do pracy w dotychczasowym zakładzie na dotychczasowe stanowisko – ślusarz - w oddziale (...) i wykonywał takie same obowiązki jak przed rozpoczęciem służby wojskowej. Z dniem 1 stycznia 1996 r. powierzono odwołującemu stanowisko mistrz ślusarz, na tym stanowisku ubezpieczony nadal zajmował się naprawą, remontami i serwisowaniem sprzętu pomocniczego, swoje obowiązki wykonywał na odkrywkach tam gdzie pracował sprzęt pomocniczy, głównie były to odkrywki L., J., a w późniejszym czasie także odkrywki D. T..

Od dnia 1 października 2000 r. powierzono odwołującemu stanowisko mistrz ślusarz w warsztacie. Było to związane z tym, że część napraw sprzętu technologicznego nie mogła odbywać się na odkrywce i wówczas maszyny pomocnicze były przewożone na warsztat, a pracownicy oddziału (...) wykonywali naprawy tych maszyn w warsztacie. W tym okresie kierownictwo Kopalni wymagało by kierownicy oddziału zdecydowali, którzy pracownicy oddziału pracują w warsztacie, a którzy na odkrywce. Kierownik oddziału (...) przygotował listę z takim podziałem pracowników i w wyniku tego odwołujący otrzymał angaż jako mistrz ślusarz w warsztacie. Na tym stanowisku odwołujący był zatrudniony do dnia 15 października 2005 r., umowa o pracę uległa rozwiązaniu z powodu długotrwałej choroby pracownika, który od 18 lipca 2005 r. przebywał na świadczeniu rehabilitacyjnym.

Po zakończeniu świadczenia rehabilitacyjnego odwołujący został ponownie zatrudniony w (...)od dnia 15 listopada 2005 r. na czas nieokreślony. W umowie o pracę powierzono odwołującemu stanowisko mistrz ślusarz w warsztacie w Oddziale (...) Nr (...).

Od dnia 1 września 2007 r. doszło do zmiany w angażu i powierzono odwołującemu stanowisko mistrz ślusarz na odkrywce, a od dnia 1 marca 2009 r. stanowisko rzemieślnik wykonujący prace mechaniczne w przodku. Odwołujący nadal był zatrudniony w Oddziale (...) Nr(...) - i zajmował się naprawą sprzętu technologicznego typu spycharki, koparki jednonaczyniowe, ładowarki, żurawie samochodowe, żurawie boczne gąsienicowe, przesuwarki przenośników taśmowych. Naprawy, remonty tych maszyn często odbywały się na odkrywce, tam gdzie pracował sprzęt pomocniczy, jeśli trzeba było wykonać naprawę w warsztacie to również odwołujący to wykonywał.

Z dniem 1 marca 2015 r. oddział, w którym był zatrudniony odwołujący został przejęty przez (...) Sp. z.o.o. w K.. Po przejściu zakładu na nowego pracodawcę stanowisko odwołującego i rodzaj wykonywanych prac nie uległy zmianie do chwili zakończenia stosunku pracy tj. do dnia 31 marca 2016 r.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku) i zasądził od odwołującego na rzecz organu rentowego kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty (pkt 2 wyroku).

Na wstępie Sąd Okręgowy wskazał, że okolicznością sporną w przedmiotowej sprawie było to czy wnioskodawca legitymuje się okresem pracy górniczej wynoszącym co najmniej 25 lat.

W dalszej części uzasadnienia Sąd Okręgowy zacytował treść art. 50a ust. 1 i 2 oraz art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Następnie Sąd I instancji zaznaczył, że w jego ocenie przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło przyjąć, że w spornym okresie zatrudnienia odwołującego od 1 lipca 1988 r. do 31 stycznia 1991 r., od 1 września 1991 r. do 27 stycznia 1992 r. od 1 maja 1992 r. do 30 września 2000 r., od 1 września 2007 r. do 28 lutego 2009 r., od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2016 r. w oddziałach (...) (Oddział (...)) i (...) (Oddział (...)), kiedy to był zatrudniony na stanowiskach: ślusarz, mistrz ślusarz, mistrz ślusarz w warsztacie (15 listopada 2005r. do 31 sierpnia 2007 r.), mistrz ślusarz na odkrywce (1 września 2007 r. do 28 lutego 2009 r.), rzemieślnik wykonujący prace mechaniczne w przodku (od 1 marca 2009r. do 1 marca 2015 r.) odwołujący wykonywał prace przy naprawie sprzętu technologicznego niezbędnego do wydobycia, były to spycharki, ładowarki, ładowarki gąsienicowe, przesuwarki, żurawie boczne, sprężarki. Zajmował się naprawą i konserwacją sprzętu pomocniczego.

Tego rodzaju prace, w ocenie Sądu I instancji, choć były wykonywane na odkrywce (poza okresem zatrudnienia na stanowisku mistrz ślusarz w warsztacie), nie zostały jednak wymienione w art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy, gdyż w powołanym przepisie mowa jest o pracach przy bieżącej konserwacji

agregatów i urządzeń wydobywczych, a urządzenia i maszyny, których serwisowanie, naprawianie i konserwowanie wykonywał odwołujący nie należały do tej kategorii.

W wyroku z dnia 29 listopada 2017 r. I UK 181/17 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że do pracy górniczej z całą pewnością należy zaliczyć prace polegające na konserwacji maszyn wydobywczych w układzie (...) (koparka wielonaczyniowa – przenośnik taśmowy – zwałowarka), który jako całość stanowi komplet urządzeń niezbędnych do wydobywania kopaliny (węgla i nakładu), czyli całego procesu technologicznego, na który składają się: urabianie, transport, składowanie. Natomiast koparki jednonaczyniowe i spycharki nie są maszynami wydobywczymi w kopalni węgla brunatnego, ale maszynami pomocniczymi. Podobne stanowisko wyraził też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 stycznia 2021 r. I USK 11/21 stwierdzając, że prace przy naprawie koparek jednonaczyniowych i spycharek, które nie są maszynami wydobywczymi w kopalni węgla brunatnego, ale maszynami pomocniczymi, nie prowadzą do ziszczenia się przesłanki pracy górniczej. Natomiast w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r. I UK 307/13 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że praca na odkrywce węgla brunatnego w charakterze mechanika napraw pojazdów i sprzętu technicznego, mechanika napraw samochodowego sprzętu technicznego i sprzętu technologicznego oraz mechanika sprzętu technicznego przy konserwacji i naprawach koparek jednonaczyniowych, spycharek gąsienicowych oraz aparatów prądotwórczych i zespołu spawarek znajdujących się na koparkach podstawowych i zwałowarkach złożonych nie odpowiada żadnej z prac wymienionych w Dziale III załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty. W szczególności nie można jej uznać za pracę wymienioną w punkcie 7 Działu III tego załącznika, tj. pracy rzemieślnika zatrudnionego na odkrywce bezpośrednio w przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach, wykonującego prace górnicze, mechaniczne, elektryczne i hydrauliczne przy obsłudze, konserwacji, montażu i demontażu tych maszyn i urządzeń.

Sąd Okręgowy w całości podzielił powyższe stanowisko, podkreślając, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem przepisy dotyczące warunków uzyskania emerytury górniczej muszą być wykładane ściśle, a zatem aby określone rodzaje pracy zostały uznane za pracę górniczą w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych muszą one opowiadać definicji ustawowej tej pracy, nie jest tutaj zatem dopuszczalna jakakolwiek wykładnia rozszerzająca.

W szczególności nie ma możliwości uznania za pracę górniczą pracy jedynie pośrednio związanej z pracą związaną z wydobywaniem, transportem i zwałowaniem urobku na odkrywce.

Skoro więc praca odwołującego przy naprawie, remontach i konserwacji sprzętu technologicznego nie może być uznana za pracę górniczą, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy to tym bardziej brak jest podstaw do uznania tego rodzaju pracy za pracę górniczą w przodku, o której mowa w art. 50d ustawy. Nie były to bowiem prace wykonywane bezpośrednio przy urabianiu, ładowaniu i zwałowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących, transportujących i zwałujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych.

W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że ubezpieczony nie spełnił przesłanki do nabycia prawa do emerytury górniczej bowiem nie legitymuje się okresem pracy górniczej wynoszącym co najmniej 25 lat, w tym ma co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4.

Biorąc powyższe pod uwagę ww. Sąd na podstawie art. 477

14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako nieuzasadnione.

O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j.).

Apelację od powyższego wyroku wywiódł odwołujący R. K. zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że w spornym okresie odwołujący nie wykonywał pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy emerytalnej,

b) naruszenie przepisu postępowania tj. art. 233 k.p.c. wskazując, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie został przez Sąd I instancji poddany wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów przewidzianej przez art. 233 § 1 k.p.c.

Wskazując na powyższe wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ze względu na błędy w ustaleniach faktycznych, a także z powodu oceny istotnych dowodów bez zachowania granic swobodnej oceny, o której mowa w art. 233 § 1 k.p.c.,

2) przeprowadzenie rozprawy,

3) zasądzenie od pozwanego na rzecz odwołującego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w pierwszej instancji oraz w instancji odwoławczej.

W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od odwołującego na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Wniesioną przez odwołującego apelację uznać należy za bezzasadną.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd I instancji rozpoznał sprawę prawidłowo i starannie, przeprowadzając właściwie postępowanie dowodowe, a ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zasługuje na aprobatę i nie pozwala uznać, że doszło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd I instancji powołał trafnie obowiązujące w tej mierze przepisy, które prawidłowo zastosował i zinterpretował, nie naruszając zaskarżonym rozstrzygnięciem przepisów procesowych ani przepisów prawa materialnego, dlatego też Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalony stan faktyczny i rozważania prawne przytoczone przez Sąd Okręgowy, stąd nie ma też potrzeby przytaczania ich w całości.

Argumenty przedstawione przez odwołującego w treści apelacji, nie podważyły w żaden sposób zasadności stanowiska Sądu I instancji.

Spór stron w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy odwołujący R. K. wykazał wymagany 25-letni staż pracy górniczej lub równorzędnej, w tym co najmniej 15-letni staż pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zatem w rozpoznawanej sprawie należało rozstrzygnąć, czy praca odwołującego od 1 lipca 1988 r. do 31 stycznia 1991 r., od 1 września 1991 r. do 27 stycznia 1992 r. od 1 maja 1992 r. do 30 września 2000 r., od 1 września 2007 r. do 28 lutego 2009 r., od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2016 r. w oddziałach (...) (Oddział (...)) i (...) (Oddział (...)), kiedy to był zatrudniony na stanowiskach: ślusarz, mistrz ślusarz, mistrz ślusarz w warsztacie (15 listopada 2005r. do 31 sierpnia 2007 r.), mistrz ślusarz na odkrywce (1 września 2007 r. do 28 lutego 2009 r.), rzemieślnik wykonujący prace mechaniczne w przodku (od 1 marca 2009r. do 1 marca 2015 r.) jest pracą górniczą w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy emerytalnej, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa do emerytury górniczej w wieku 50 lat.

Przesłanki warunkujące przyznanie prawa do emerytury górniczej określone zostały w art. 50a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że górnicza emerytura przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: (1) ukończył 55 lat życia; (2) ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1; (3) nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

W myśl art. 50a ust. 2 cyt. ustawy wiek emerytalny wymagany od pracowników: kobiet mających co najmniej 20 lat, a mężczyzn co najmniej 25 lat pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1, wynosi 50 lat.

Przepisy art. 50c ust. 1 i ust. 2 wskazanej ustawy precyzują, jakie zatrudnienie uznaje się za pracę górniczą, a jakie za pracę równorzędną z pracą górniczą. W myśl art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy (który wyłącznie mógł mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy co do jej istoty) za pracę górniczą uważa się zatrudnienie na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nadkładu i złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych, a także w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego, na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki i ministrem właściwym do spraw gospodarki złożami kopalin.

Wykaz stanowisk pracy, na których zatrudnienie na odkrywce w kopalniach węgla brunatnego oraz przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń węgla brunatnego uważa się za pracę górniczą, zawiera załącznik nr 2 do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (§ 2). Rozporządzenie to zachowało moc na podstawie art. 194 ustawy o emeryturach i rentach w zakresie, w jakim jego przepisy nie są sprzeczne z przepisami tej ustawy. W załączniku nr 2 w pkt 32 ujęte zostało stanowisko rzemieślników i innych robotników zatrudnionych stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych: ślusarze, spawacze, elektrycy, mechanicy, monterzy, wulkanizatorzy, automatycy, cieśle.

Rację ma Sąd I instancji podkreślając, że o uznaniu pracy za pracę górniczą w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy emerytalnej decyduje rodzaj faktycznie wykonywanej pracy, odpowiadający wymaganiom ustawowym (wyroki SN z 25.03.1998 r., II UKN 570/97, OSNAPiUS 1999 nr 6, poz. 213; z 22.03.2001 r., II UKN 263/00, OSNAPiUS 2002 nr 22, poz. 553; z 2.06.2010 r., I UK 25/10, LEX nr 621137). Co jednak nie mniej istotne, to że to nie przepisy ww. rozporządzenia oraz jego załączników decydują o rozumieniu pracy górniczej, a wyłącznie treść ustawy. Analizy i kwalifikacji takiej pracy nie można rozpoczynać i prowadzić przyjmując za nadrzędny przepis wykonawczy do ustawy, czyli zapis np. z pkt 32 lub też inny załącznika nr 2 do rozporządzenia z 23 grudnia 1994 r. Rozporządzenie wykonawcze nie może bowiem dawać więcej uprawnień niż wynika to z przepisów ustawy, które winny stanowić podstawę wyjściową do oceny czy dana praca może być uznana za pracę górniczą. Wymaga wskazania, że przepisy normujące omawiane zagadnienia muszą być wykładane ściśle. Zasady nabywania prawa do emerytur górniczych odbiegają od zasad obowiązujących powszechnie, co wynika z charakteru pracy górniczej, angażującej we wzmożonym stopniu siły fizyczne i psychiczne zatrudnionych. Z tego właśnie względu, ustalając ogólne zasady nabywania prawa do górniczej emerytury, ustawodawca z jednej strony uznał, że dla zaliczenia pracy górniczej do okresu, od którego zależy nabycie prawa do emerytury, wystarczające jest, jeżeli praca ta była wykonywana co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy (art. 50b ustawy emerytalnej), z drugiej natomiast - uznał za pracę górniczą na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego tylko zatrudnienie łączące się z wykonywaniem czynności o określonym charakterze i na wyszczególnionych w rozporządzeniu stanowiskach pracy. Jest to w pełni uzasadnione jeśli się uwzględnieni, że charakter zatrudnienia na odkrywce - z uwagi na warunki jego wykonywania i stopień bezpieczeństwa, wpływające na obciążenie fizyczne i psychiczne - nie może równać się z charakterem zatrudnienia pod ziemią (por. cyt. wyżej wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2010 r., I UK 339/09).

Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 12 maja 2010 r., I UK 30/10 (LEX nr 590314), nie każda praca w kopalni węgla brunatnego, która funkcjonalnie związana jest z eksploatacją odkrywki, jest pracą górniczą uprawniającą do emerytury górniczej. To, co stanowi pracę górniczą uprawniającą do emerytury górniczej, określa ustawa. Analiza w ocenie pracy górniczej powinna koncentrować się na ustawowych warunkach pracy górniczej (pojęciu tej pracy), a nie na samej nazwie stanowiska. Natomiast punktem wyjścia w ocenie pracy górniczej nie może być przepis wykonawczy do ustawy, gdyż określa on właśnie jedynie nazwę stanowiska. Przepis wykonawczy rozporządzenia nie definiuje pracy górniczej i dlatego jego wykładnia nie może zmieniać ani rozszerzać ustawowej definicji pracy górniczej.

Jednocześnie Sąd Apelacyjny zauważa, iż słusznie Sąd Najwyższy już wielokrotnie akcentował, a tut. Sąd to stanowisko w pełni podziela, iż przepisy normujące nabywanie prawa do emerytury górniczej muszą być wykładane ściśle, a dla oceny charakteru pracy górniczej nie mogą mieć decydującego znaczenia protokoły komisji weryfikacyjnej kwalifikujące określone zatrudnienie jako pracę górniczą (Sąd Najwyższy w wyroku z 16.03.2011r., I UK 331/10 czy z 21.02.2012 r., sygn. akt I UK 295/11). Także dokonana przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy górniczej kwalifikacja zajmowanego przez pracownika stanowiska, podobnie jak jego określenie w protokole komisji weryfikacyjnej nie przesądza o zaliczeniu zatrudnienia na tymże stanowisku do pracy górniczej, w tym pracy kwalifikowanej w wymiarze półtorakrotnym. O uznaniu pracy za pracę górniczą w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach nie decyduje bowiem treść tych dokumentów, ale charakter czynności faktycznie wykonywanych przez pracownika.

W konsekwencji, ani rozporządzenie wykonawcze do ustawy, ani tym bardziej wewnętrzne zarządzenia pracodawcy nie mogą przyznawać ubezpieczonym większych uprawnień, niż uczynił to ustawodawca. Przepisy ustawy o emeryturach i rentach stanowią pozycję wyjściową do oceny zasadności roszczeń emerytalnych wnioskodawcy.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd zgodnie z którym, praca wykonywana na stanowisku wymienionym w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz. U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8) stanowi pracę górniczą uprawniającą do emerytury górniczej tylko wówczas, gdy odpowiada rodzajowi pracy określonemu w art. 50c ust. 1 pkt 4 u.e.r.f.u.s.

Jak podkreślił w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. III AUa 194/19 Sąd Apelacyjny w Poznaniu, a które to stanowisko tut. Sąd w pełni podziela, pracą górniczą jest wyłącznie zatrudnienie przy pracach bezpośrednio łączących się z procesami związanymi z wydobywaniem kopalin, polegającymi na pozyskiwaniu złóż siarki i węgla brunatnego na odkrywce, a więc zatrudnienie przy pracach ściśle górniczych, do których zaliczono roboty górnicze przy urabianiu i ładowaniu (w tym strzałowe i odwadniające), roboty transportowe przy przewozie nadkładu i złoża, miernicze oraz

bieżące prace konserwacyjne utrzymujące sprawność techniczną agregatów i urządzeń wydobywczych. Zatem nie każda praca w kopalni węgla brunatnego, która funkcjonalnie związana jest z eksploatacją odkrywki, jest pracą górniczą, uprawniającą do emerytury górniczej. Analiza pracy górniczej, powinna się koncentrować na ustawowych warunkach pracy górniczej określonych w art. 50c u.e.r.f.u.s., a nie na samej nazwie stanowiska.

Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 października 2018 r. sygn. I UK 424/17 wskazując, że o uznaniu konkretnej pracy za pracę górniczą decyduje charakter czynności faktycznie wykonywanych przez pracownika, a nie treść umowy o pracę łączącej go z pracodawcą ani nazwa stanowiska określona w angażach lub zaświadczeniu o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach. O konkretnym charakterze kwalifikowanego zatrudnienia górniczego nie decyduje wykaz stanowisk pracy sporządzony przez pracodawcę ani zmiana kwalifikacji zajmowanego stanowiska pracy dokonana przez komisję weryfikacyjną. Praca „na odkrywce” w kopalniach węgla brunatnego (siarki) jest odpowiednikiem pracy „w przodkach” pod ziemią tylko wtedy, gdy polega na wykonywaniu zatrudnienia przy pracach bezpośrednio i ściśle związanych z wydobywaniem kopalin lub pozyskiwaniem złóż.

W szczególności nie ma możliwości uznania za pracę górniczą pracy jedynie pośrednio związanej z pracą związaną z wydobywaniem, transportem i zwałowaniem urobku na odkrywce.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 września 2025 r. sygn. III USK 53/25 podkreślił, że przy dekodowaniu pojęcia bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych, konieczne jest zwrócenie uwagi na to, że w przypadku tej pracy chodzi o ekspozycję czynności związanych z konserwacją urządzenia wydobywczego, agregatu (okoliczności zdarzenia), a nie sam pobyt obok miejsca, w którym dokonuje się konserwacja (okolicznik miejsca). O takim znaczeniu interpretowanej frazy przesądza, że chodzi o

„bieżącą konserwację urządzeń”,

a nie jakąkolwiek konserwację. Ta zaś odbywa się w miejscu pracy urządzenia (odkrywka) w wymuszonej pozycji, na wysokości, bez wyłączenia urządzenia z całego systemu, ciągu technologicznego (potocznie konserwacja urządzenia na miejscu, bez transportu. Pracami konserwacyjnymi są więc objęte tylko te, które polegają na czynnościach zmierzających do utrzymania urządzeń wydobywczych i agregatów w dobrym stanie, zapobiegając tym samym przed ich zniszczeniem, uszkodzeniem.

Do okresów pracy górniczej podlegają uwzględnieniu tylko prace polegające na konserwacji maszyn wydobywczych w układzie koparka „wielonaczyniowa” - przenośnik taśmowy – „zwałowarka”, które jako całość stanowią zestaw urządzeń służących do wydobywania kopaliny (nakładu i węgla) w górniczym procesie technologicznym, na który składają się urabianie, transport lub składowanie węgla brunatnego. W konsekwencji sprzęt pomocniczy nie podlega zaliczeniu do sprzętu wydobywczego w kopalni węgla brunatnego.

W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji słusznie uznał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż odwołujący w spornym okresie zatrudnienia od 1 lipca 1988 r. do 31 stycznia 1991 r., od 1 września 1991 r. do 27 stycznia 1992 r. od 1 maja 1992 r. do 30 września 2000 r., od 1 września 2007 r. do 28 lutego 2009 r., od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2016 r. w oddziałach (...) (Oddział (...)) i (...) (Oddział (...)), kiedy to był zatrudniony na stanowiskach: ślusarz, mistrz ślusarz, mistrz ślusarz w warsztacie (15 listopada 2005r. do 31 sierpnia 2007 r.), mistrz ślusarz na odkrywce (1 września 2007 r. do 28 lutego 2009 r.), rzemieślnik wykonujący prace mechaniczne w przodku (od 1 marca 2009r. do 1 marca 2015 r.) odwołujący wykonywał prace przy naprawie sprzętu technologicznego niezbędnego do wydobycia, były to spycharki, ładowarki, ładowarki gąsienicowe, przesuwarki, żurawie boczne, sprężarki. Zajmował się naprawą i konserwacją sprzętu pomocniczego. Tego rodzaju prace, choć były wykonywane na odkrywce (poza okresem zatrudnienia na stanowisku mistrz ślusarz w warsztacie), nie zostały jednak wymienione w art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy, gdyż w powołanym przepisie mowa jest o pracach przy bieżącej konserwacji

agregatów i urządzeń wydobywczych, a urządzenia i maszyny, których serwisowanie, naprawianie i konserwowanie wykonywał odwołujący nie należały do tej kategorii.

Wykaz stanowisk pracy, określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 23 grudnia 1994 r., odnosi się bowiem do zadań pracownika górniczego tylko, jeżeli spełniają one kryteria miejsca wykonywania pracy i jej charakteru, określonego na mocy art. 50c ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że nie każda praca wykonywana podczas zatrudnienia w kopalni węgla brunatnego uprawnia do szczególnej emerytury, jaką jest emerytura górnicza. W realiach niniejszej sprawy, zajmowanie któregokolwiek z wymienionych w załączniku nr 2 stanowisk mogłoby być uznane za pracę górniczą tylko wówczas, gdyby wykonywane przez odwołującego czynności związane były

bezpośrednio z zatrudnieniem na odkrywce w kopalni węgla brunatnego przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nadkładu i złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz

przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych, a także w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalni węgla brunatnego (art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy emerytalnej).

Tymczasem z miarodajnych ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie, w tym z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, wynika, że w spornym okresie skarżący „nie pracował przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nadkładu i złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych, a także w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego”, bo „zajmował się naprawą sprzętu technologicznego typu spycharki, koparki jednonaczyniowe, ładowarki, żurawie samochodowe, żurawie boczne gąsienicowe, przesuwarki przenośników taśmowych, naprawy, remonty tych maszyn często odbywały się na odkrywce, tam gdzie pracował sprzęt pomocniczy, jeśli trzeba było wykonać naprawę w warsztacie to również odwołujący to wykonywał”. Oznaczało to, że odwołujący wykonywał obowiązki „okołogórnicze”, które nie pozostawały w bezpośrednim związku z górniczymi pracami wydobywczymi ani nie były z nimi ściśle (immanentnie) powiązane (nie pracował przy układzie (...) (koparka wielonaczyniowa – przenośnik taśmowy – zwałowarka)).

Świadkowie M. K., T. B. pracowali z odwołującym w różnych okresach zatrudnienia w tym samym oddziale, podczas składania zeznań wyjaśnili na czym polegała praca odwołującego i gdzie była wykonywana. Ponadto, zeznania te były zgodne z charakterystyką stanowiska pracy sporządzoną przez pracodawcę odwołującego oraz zgodne z dokumentami znajdującymi się w aktach osobowych pracownika. Z kolei świadek D. D., który pracował jako kierownik Działu (...) wyjaśnił zasady funkcjonowania oddziału (...), miejsca gdzie odbywały się naprawy sprzętu technologicznego oraz okoliczności powierzenia odwołującemu stanowiska mistrz ślusarz w warsztacie.

W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo uznał, że charakter pełnionych przez odwołującego „pomocniczych” czynności pracowniczych w spornych okresach przekonywał o tym, że nie było to zatrudnienie wymagane do przyznania mu spornej emerytury górniczej.

W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd I instancji, przeprowadziwszy prawidłowe postępowanie dowodowe oraz wskutek poddania zebranego materiału wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów, przewidzianej przez art. 233 § 1 k.p.c., prawidłowo wywiódł, że decyzja organu rentowego była słuszna, a odwołujący nie spełniał warunków do przyznania emerytury górniczej.

Z kolei odnośnie do świadectwa wykonywania pracy górniczej wskazać należy, że legitymowanie się takim świadectwem nie oznacza, że rzeczywiście praca górnicza była wykonywana, bowiem świadectwo to jest dokumentem prywatnym i podlega ocenie tak, jak każdy inny dowód z dokumentu prywatnego. W wyroku z dnia 16.03.2011r. (I UK 331/10, LEX) Sąd Najwyższego wskazał, że w przypadku sporu o kwalifikację danego stanowiska pracy jako stanowiska kierowcy - operatora samochodowego sprzętu technicznego na odkrywce (pkt 6 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23.12.1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz.U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8) decydujące znaczenie ma nie użyta w świadectwie pracy w szczególnych warunkach nazwa stanowiska oraz typ obsługiwanego przez pracownika pojazdu, lecz rodzaj pracy faktycznie wykonywanej za jego pomocą, odpowiadający wymaganiom art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Jak wynika z powyższego, prace, które w spornym okresie były wykonywane przez odwołującego nie stanowią pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy emerytalnej, nawet gdy prace odbywały się na odkrywce w kopalni węgla brunatnego. Jeżeli skarżący nie urabiał ręcznie lub mechanicznie nadkładu i złoża, nie ładował i nie przewoził nadkładu i złoża, nie dokonywał pomiarów w zakresie miernictwa górniczego oraz

nie zajmował się bieżącą konserwacją agregatów i urządzeń wydobywczych, to nie uzyska prawa do emerytury górniczej.

W konsekwencji nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Z zebranych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego dowodów, w tym z relacji przekazanej przez przesłuchane w sprawie osoby, jednoznacznie wynikał charakter wykonywanych w spornym okresie przez R. K. czynności, który nie odpowiadał warunkom pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Jak wynika z prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego praca odwołującego

nie polegała na „bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych”, albowiem sprzęt pomocniczy typu spycharki, koparki (jednonaczyniowe) i sprzęt gąsiennicowy, który naprawiał odwołujący

nie są maszynami wydobywczymi w kopalni węgla brunatnego, ale maszynami pomocniczymi.

Stąd uznać należało, że odwołujący nie udowodnił na dzień ukończenia 50 roku życia wymaganego okresu wykonywania 25 lat pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej, a tym samym nie spełnił wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 50a ust. 2 ustawy emerytalnej. Uprawnienie do emerytury górniczej wynika z wykonywania określonej pracy górniczej, a nie jakiejkolwiek pracy wykonywanej na terenie kopalni, czy też pracy wykonywanej poza terenem kopalni.

Podkreślić przy tym na marginesie należy, że w niniejszej sprawie rozpoznaniu podlegał tylko indywidualny wniosek ubezpieczonego o emeryturę górniczą, zaś rozstrzygnięcie pozytywne czy negatywne w sprawie innych ubezpieczonych nie stanowi źródła prawa dla rozstrzygnięcia sprawy wnioskodawcy.

Reasumujac, uznając zarzuty apelującego R. K. za nieuzasadnione, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił wniesioną apelację – punkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1

1, 3 i 4 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając powyższe na względzie, tytułem zwrotu kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego) zasądzono od R. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spłacie świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej (punkt 2 wyroku).

sędzia Marta Sawińska