Rzecznik Małych i Średnich nie może sam zaskarżyć decyzji ZUS, zażalenie oddalone

Postanowieniem z 19 czerwca 2024r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach w punkcie pierwszym odrzucił odwołanie Rzecznika Małych i Średnich (...) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 5 kwietnia 2024r., a w punkcie drugim zasądził od odwołującego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, do dnia zapłaty.

Sąd pierwszej instancji uznał, iż odwołanie Rzecznika Małych i Średnich (...) podlegało odrzuceniu, ponieważ zgodnie z art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., sąd odrzuci pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna.

Do odrzucenia pozwu zobowiązany jest sąd zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji (art. 386 § 3), a także Sąd Najwyższy (art. 398

19). Instytucja odrzucenia pozwu zamyka powodowi możliwość przedstawienia sądowi powszechnemu swojego roszczenia w celu uzyskania ochrony sądowej. Ponieważ musi ona uwzględniać zagwarantowane

w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo obywatela do sądu, jej stosowanie

wymaga dokonania wykładni zawężającej. Należy przy tym podkreślić, iż argumenty wykładni systemowej i celowościowej nakazują stosowanie powołanego przepisu także w postępowaniach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których odwołanie od decyzji organu rentowego pełni rolę pozwu.

Jak podniósł Sąd Okręgowy zgodnie z treścią przepisu art. 477

10 § 1 k.p.c., odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji lub orzeczenia, zwięzłe przytoczenie zarzutów oraz wniosków i ich uzasadnienie oraz podpis ubezpieczonego albo osoby odwołującej się od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji wydanej przez ten zespół, albo przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika ubezpieczonego albo osoby odwołującej się od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji wydanej przez ten zespół. Stosownie do treści przepisu art. 477

11 § 1 i 2 k.p.c.,

w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stronami są: ubezpieczony, osoba odwołująca się od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania

o niepełnosprawności, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy, wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności

i zainteresowany. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli zainteresowany nie bierze udziału w sprawie,

sąd zawiadomi go o toczącym się postępowaniu. Zainteresowany może przystąpić

do sprawy w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia zawiadomienia. Do zainteresowanego przepisu art. 174 § 1 nie stosuje się.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd Okręgowy wskazał, iż decyzja z 11 kwietnia 2024 r. będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie dotyczy wyłącznie praw i obowiązków ubezpieczonego K. F., który zarazem jest jedynym adresatem tej decyzji. Rzecznik Małych i Średnich (...) nie jest jej adresatem; skarżona decyzja nie dotyczy bezpośrednio jego praw i obowiązków. Rzecznik nie posiada także statusu przedstawiciela ustawowego, czy pełnomocnika strony. W tym przypadku nie mieści się w żadnej z kategorii podmiotów wymienionych w przywołanym wyżej art. 477

10 § 1 k.p.c. oraz art. 477

11 § 1 i 2 k.p.c.

Sąd Okręgowy ustalił, iż powołany przez Rzecznika przepis art. 9 ust. 1 pkt 6a ustawy o Rzeczniku nie przewiduje prawa do wniesienia odwołania od decyzji

organu rentowego, której Rzecznik nie jest stroną. W konkretnych sprawach ubezpieczeniowych Rzecznik może zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi i skargi kasacyjne, a także uczestniczyć w tych postępowaniach na prawach przysługujących prokuratorowi (ust. 1 pkt 8) Rzecznik może również uczestniczyć w postępowaniach przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych, jeśli przedsiębiorca wyraził zgodę na piśmie na udział Rzecznika. Brak jest natomiast podstaw do uznania, aby Rzecznik był uprawniony do zainicjowania postępowania przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych, poprzez wniesienie odwołania. Tożsame stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Katowicach w uzasadnieniu postanowienia z 9 lutego 2024 r., sygn. akt III AUz 184/23, wskazując: „Z powołanego wyżej jednoznacznego brzmienia przepisu art. 9 ust. 1 pkt 6a cytowanej ustawy, wynika, że Rzecznik (jeżeli stroną jest przedsiębiorca, który wyraził zgodę na piśmie na udział Rzecznika) może jedynie przystępować do toczącego się postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie ma natomiast zdolności do wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego. Takiej kompetencji nie przewidział ustawodawca, zaś stwierdzenie „na prawach przysługujących prokuratorowi”, odnosi się w tym przypadku do uprawnień procesowych określonych w art. 60 k.p.c.” Sąd pierwszej instancji uznał, iż w odniesieniu do odwołania złożonego przez Rzecznika Małych i Średnich (...) od decyzji z 11 kwietnia 2024 r. jest niedopuszczalna, wobec czego na mocy art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. odwołanie podlegało odrzuceniu.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy rozstrzygnął na podstawie art. 98 § 1 i §11 k.p.c., art. 99 k.p.c. w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Zażalenie wniósł Rzecznik Małych i Średnich (...).

Odwołujący zaskarżył postanowienie w całości, zarzucając mu:

1) naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 6a i 8 ustawy z dnia 6 marca 2018r. o Rzeczniku Małych i Średnich (...) (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1668) w zw. z art. 182-184 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. k.p.a. (t.j. Dz.U z 2024r, poz. 572) i art. 188 k.p.a., a także w związku z art. 7 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia,

że Rzecznik ma prawo jedynie przystępować do toczącego postępowania sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a nie samodzielnie wnosić odwołanie od decyzji organu rentowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do uznania, że Rzecznik biorąc udział w postępowaniu na prawach przysługujących prokuratorowi, na podstawie art. 188 k.p.a. nabył i na podstawie art. 7 k.p.c. utrzymał (analogicznie jak ma to miejsce w przypadku prokuratora) prawa strony, także do wniesienia odwołania od decyzji i co za tym idzie Rzecznik będąc uczestnikiem na prawach strony w tym postepowaniu jest uprawniony do wszelkich czynności procesowych, w tym samodzielnego wnoszenia odwołania od decyzji ZUS oraz

dalszego udziału w postępowaniu sądowym zainicjonowanym wniesieniem odwołania;

2) naruszenie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na odrzuceniu odwołania Rzecznika z uwagi na uznanie, że droga sądowa w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, podczas gdy w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek ustawowych niedopuszczalności drogi sądowej;

3) naruszenie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.J. Dz.U. z 2023r., poz. 1935) poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, iż koszty zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie wynoszą 900 zł, podczas gdy powinien mieć zastosowanie § 9 ust. 2 tego rozporządzenia i koszty zastępstwa procesowego powinny wynosić 180 zł.

Mając na względzie powyższe zarzuty odwołujący wniósł o uchylenie przez Sąd Apelacyjny w Katowicach zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie z uwagi na to, iż zażalenie nie jest oczywiście uzasadnione wniósł o uchylenie go w całości, w oparciu o art. 395 § 2 k.p.c.

W odpowiedzi na zażalenie organ rentowy wniósł o oddalenie zażalenia

i zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym według norm prawem przepisanych.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy postąpił prawidłowo odrzucając apelację Rzecznika Małych

i Średnich (...).

Z ustaleń Sądu wynika, że Rzecznik Małych i Średnich (...) wnosił

do organu rentowego o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia preferencyjnej podstawy wymiaru składek dla ubezpieczonego, który jako adresat zaskarżonej decyzji zgodził się na udział Rzecznika w postępowaniu odwoławczym. Jednak nie oznacza to, że skarżący rzecznik uzyskał zdolność do postulowania i występowania w imieniu K. F., od której zależy właśnie dopuszczalność drogi sądowej w odniesieniu do określonego podmiotu, jak również do uznania, że prawo Rzecznika do wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego w zakresie dotyczącym ochrony praw przedsiębiorców ma uzasadnienie w treści eksponowanego w zażaleniu przepisu ustawy z 6 marca 2018r. o Rzeczniku Małych i Średnich (...) (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1668). Zgodnie z tą ustawą Rzecznik może brać udział w postępowaniu w sprawach cywilnych, w części pierwszej w księdze pierwszej, w tytule VII, w dziale III ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021r. poz. 1805,

z późn. zm.), jeżeli stroną jest przedsiębiorca, który wyraził zgodę na piśmie na udział Rzecznika oraz jeżeli Rzecznik brał udział w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym to postępowanie sądowe - na prawach przysługujących prokuratorowi.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 6a ustawy wynika jedynie prawo Rzecznika do przystępowania do toczącego się postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a stwierdzenie, że Rzecznik działa na prawach przysługujących prokuratorowi, nie oznacza zdolności do wnoszenia odwołań, lecz odnosi się do zakresu uprawnień procesowych określonych w art. 60 k.p.c.

W myśl art. 7 k.p.c., stanowiącego o udziale prokuratora w postępowaniu cywilnym, uprawnienie prokuratora do wytaczania powództw zostało ograniczone do spraw niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego i tylko w wypadkach wskazanych

w ustawie.

Ponadto, zgodnie z art. 462 k.p.c., prawo do wnoszenia odwołań od decyzji organów rentowych i wytaczania powództw (za zgodą ubezpieczonego lub pracownika) zostało przyznane jedynie społecznym organizacjom pozarządowym w zakresie ich zadań statutowych.

Przepis art. 477

11 k.p.c., definiujący pojęcie strony w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych, dodatkowo potwierdza zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.

Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono zgodnie z przepisem

§ 10 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych w wysokości 50 % opłaty minimalnej za czynności radcy prawnego strony wygrywającej.

/-/SSA Gabriela Pietrzyk-Cyrbus