Wpłaty za prąd zaliczone inaczej niż chciała spółka. Sąd oddalił pozew o 584,67 zł

Pozwem z dnia 6 września 2023 roku (złożonym w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w elektronicznym postępowaniu upominawczym) strona powodowa (...) w (...) domagała się od pozwanego (...), prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...), zasądzenia kwoty 2922,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz kosztami procesu. W uzasadnieniu wskazała, że łączyła ją z pozwanym umowa sprzedaży energii elektrycznej. Z tytułu zawartej umowy pozwany był zobowiązany do zapłaty ceny, czego (mimo wezwania) nie uczynił. Dodatkowo strona powodowa domagała się odsetek ustawowych za opóźnienie w wysokości 1873,60 zł.

W dniu 27 września 2023 roku został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, którym zasądzono kwotę dochodzoną pozwem oraz 650 zł kosztów procesu.

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany wniósł o umorzenie postępowania. Zarzucił między innymi, że świadczenie dochodzone pozwem zostało spełnione.

Postanowieniem z dnia 30 października 2023 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu i utraty mocy nakazu zapłaty umorzył postępowanie w całości oraz stwierdził, że każda ze stron ponosi koszty procesu związane ze swym udziałem w sprawie.

Pozwem z dnia 23 listopada 2023 roku (wniesionym w trybie art. 505

(

37) §2 k.p.c.) strona powodowa (...) w (...) podtrzymała żądanie pozwu złożonego w elektronicznym postępowaniu upominawczym, domagając się od pozwanego (...), prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...), zasądzenia kwoty 2922,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz kosztami procesu.

W dniu 16 sierpnia 2024 roku został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, którym zasądzono kwotę dochodzoną pozwem oraz 800 zł kosztów procesu.

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu. Przyznał, że łączyła go ze stroną powodową umowa wskazana w pozwie. Zarzucił jednak, że wystawiona faktura VAT była błędna i wymagała korekty. Zarzucił także, że zarówno faktura VAT, jak również nota odsetkowa, zostały przez niego zapłacone (przed wytoczeniem powództwa).

W odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty strona powodowa oświadczyła, że cofa pozew ponad kwotę 584,67 zł (czyli co do kwoty 2337,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 1048,90 zł od dnia 19 maja 2022 roku do dnia zapłaty). Jednocześnie podtrzymała żądanie pozwu w zakresie kwoty 584,67 zł (wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie) wskazując, że inaczej zaksięgowała zapłacone przez pozwanego kwoty.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 20 listopada 2020 roku (...) w (...) (sprzedawca) zawarła z (...), prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) (odbiorcą) umowę sprzedaży energii elektrycznej dla punktu poboru przy ul. (...) w (...).

Odbiorca zadeklarował zakup, a sprzedawca zobowiązał się do sprzedaży energii elektrycznej w ilości około 480 MWh rocznie. Odbiorca został przypisany do grupy taryfowej C23. Rozliczenia miały następować w cyklu miesięcznym z czternastodniowym terminem płatności, liczonym od daty wystawienia faktury.

Odbiorca miał dokonywać zapłaty w terminie oznaczonym na dokumencie rozliczeniowym. Dokument rozliczeniowy miał być wystawiony co najmniej czternaście dni przed upływem terminu płatności oznaczonego na tym dokumencie.

Wniesienie reklamacji nie zwalniało odbiorcy z obowiązku terminowej zapłaty należności w wysokości określonej na dokumencie rozliczeniowym.

Jeżeli w wyniku wniesienia przez odbiorcę należności powstałaby nadpłata lub niedopłata za pobraną energię elektryczną, wówczas nadpłata miała podlegać zaliczeniu na poczet płatności ustalonych na najbliższy okres rozliczeniowy, o ile odbiorca nie zażądał jej zwrotu, natomiast niedopłata miała być doliczana do pierwszego dokumentu rozliczeniowego, wystawionego za najbliższy okres rozliczeniowy.

W przypadku, gdy w wyniku błędu w pomiarze lub odczycie wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego ilość pobranej energii elektrycznej wykazana na dokumencie rozliczeniowym nie odpowiadała ilości energii elektrycznej pobranej faktycznie, sprzedawca miał dokonać korekty dokumentu rozliczeniowego zgodnie z danymi skorygowanymi przekazanymi przez (...). Korekta miała obejmować cały okres rozliczeniowy lub okres, w którym występowały stwierdzone nieprawidłowości lub błędy. Nadpłata wynikająca z wyliczonej korekty miała być zaliczona na poczet płatności ustalonych na najbliższy okres rozliczeniowy, o ile odbiorca nie zażądał jej zwrotu. Niedopłata miała być doliczona do pierwszego dokumentu rozliczeniowego, wskazanego za najbliższy okres rozliczeniowy.

Za dzień zapłaty uważano dzień wpłaty należności na rachunek bankowy sprzedawcy wskazany na dokumencie rozliczeniowym. W razie powstania zaległości w płatnościach sprzedawca mógł zarachować dokonane przez odbiorcę wpłaty pieniężne w kolejności: odsetki od należności uregulowanych z opóźnieniem, koszty wysłanych wezwań do zapłaty, wezwań przedsądowych i inne opłaty naliczone przez sprzedawcę, najdawniej wymagalny dług, koszty dochodzenia należności sądowych egzekucyjnych, koszty postępowania lub działań egzekucyjnych, koszty zastępstwa procesowego, adwokackiego i egzekucyjnego. Wskazane zasady księgowania miały obowiązywać niezależnie od późniejszego wskazania przez odbiorcę tytułu przelewu.

W przypadku wystąpienia różnic pomiędzy zużyciem energii wykazanym na dokumencie rozliczeniowym a zużyciem wykazanym na fakturze za usługi dystrybucji wystawionej przez dystrybutora sprzedawca na wniosek odbiorcy miał dokonać wyjaśnienia zaistniałej sytuacji kontaktując się z dystrybutorem. Powyższe traktowane miało być jako reklamacja odbiorcy i nie zwalniało odbiorcy z terminowego uregulowania należności wynikających z danego dokumentu rozliczeniowego.

(dowód: bezsporne;

oferta sprzedaży energii elektrycznej wraz z akceptacją – k. 9-13;

umowa sprzedaży energii elektrycznej – k. 14-19)

Z tytułu zawartej umowy sprzedawca w dniu 4 maja 2022 roku wystawił odbiorcy fakturę VAT nr (...) na kwotę (...)zł brutto ((...)zł netto), obejmującą okres rozliczeniowy od dnia 1 do dnia 6 stycznia 2022 roku (6 dni). Termin płatności faktury został określony na dzień 18 maja 2022 roku.

(dowód: bezsporne;

faktura VAT nr (...) z rozliczeniem – k. 20-21)

W dniu 1 lipca 2022 roku sprzedawca wystawił notę odsetkową nr (...), w której obciążył odbiorcę kwotą (...) zł za nieterminowe płatności należności wynikających z faktur VAT nr (...) (w kwocie (...) zł) oraz (...) (w wysokości (...) zł).

Nota powyższa została zapłacona w dniu 21 sierpnia 2023 roku.

(dowód: bezsporne;

nota odsetkowa – k. 22;

potwierdzenie przelewu – k. 59)

W piśmie z dnia 17 sierpnia 2022 roku odbiorca wystąpił do sprzedawcy z wnioskiem o weryfikację i korektę faktury VAT nr (...) wskazując, że została ona wystawiona według nowych, wyższych cen, mimo że sprzedaż miała miejsce w styczniu i powinna zostać rozliczona według cen obowiązujących w styczniu 2022 roku.

W odpowiedzi (w piśmie z dnia 29 sierpnia 2022 roku) sprzedawca wskazał, że faktura VAT została wystawiona prawidłowo za okres od dnia 1 stycznia 2022 roku do dnia 6 stycznia 2022 roku.

W dniu 27 lipca 2023 roku odbiorca zapłacił sprzedawcy kwotę 3043,15 zł, która stanowiła samodzielnie wyliczoną przez odbiorcę wysokość zadłużenia wynikającego z faktury VAT nr (...) (w oczekiwaniu na korektę faktury).

W dniu 2 stycznia 2024 roku sprzedawca wystawił fakturę korygującą nr (...) do faktury nr (...), zgodnie z którą należność odbiorcy została obniżona z kwoty 4618,11 zł do kwoty 2961,24 zł, co skutkowało powstaniem nadpłaty w wysokości 1656,87 zł.

(dowód: bezsporne;

faktura VAT nr (...) z rozliczeniem – k. 20-21;

pismo z dnia 17.08.2022 roku – k. 23;

pismo z dnia 29.08.2022 roku – k. 24;

faktura korygująca VAT nr (...) – k. 57;

potwierdzenie przelewu – k. 58)

W dniach 30 maja 2022 roku, 8 sierpnia 2022 roku oraz 25 lipca 2023 roku sprzedawca wzywał odbiorcę do zapłaty należności wynikających z faktury VAT nr (...) oraz noty odsetkowej.

(dowód: bezsporne;

wezwania do zapłaty

z dowodem doręczenia – k. 27-30)

Sąd zważył co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W zakresie kwoty 2337,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 1048,90 zł od dnia 19 maja 2022 roku do dnia zapłaty postępowanie podlegało umorzeniu, a w pozostałej części musiało zostać oddalone.

Bezsporne w niniejszej sprawie były właściwie wszystkie okoliczności faktyczne będące podstawą powództwa. Istota sporu sprowadzała się jedynie do tego, czy świadczenie należne stronie powodowej zostało spełnione w całości.

Strona powodowa domagała się od pozwanego zapłaty należności wynikających z zawartej przez strony umowy sprzedaży energii elektrycznej. Pozwany nie kwestionował zasadności oraz prawidłowości wystawionych przez stronę powodową faktury VAT (po dokonanej korekcie) oraz noty odsetkowej. Zarzucił jednak, że spełnił świadczenie dochodzone pozwem (przed wytoczeniem powództwa).

W piśmie procesowym z dnia 14 kwietnia 2026 roku pełnomocnik strony powodowej oświadczył, że cofa powództwo (ze zrzeczeniem się roszczenia) ponad kwotę 584,67 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty (a więc w zakresie kwoty 2337,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 1048,90 zł od dnia 19 maja 2022 roku do dnia zapłaty). Jednocześnie podtrzymał powództwo co do kwoty 584,67 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, wynikającej z części noty odsetkowej.

Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że postępowanie cywilne ma charakter kontradyktoryjny, czego wyrazem jest przede wszystkim dyspozycja art. 232 k.p.c., określająca obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co z kolei jest potwierdzeniem reguły zawartej w art. 6 k.c., wyznaczającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu. Podkreślić należy, że zasady art. 6 k.c. i 232 k.p.c. nie określają jedynie zakresu obowiązku zgłaszania dowodów przez strony, ale rozumiane muszą być przede wszystkim i w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał. Zaznaczyć także należy, że nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie za stronę dowodów przez nią nie wskazanych, mających na celu udowodnienie jej twierdzeń (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 roku, I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 76). Dopuszczenie dowodów z urzędu jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem Sądu, z którego to prawa powinien szczególnie ostrożnie korzystać, tak by swym działaniem nie wspierać żadnej ze stron procesu. Faktycznie działanie Sądu z urzędu powinno ograniczać się tylko do sytuacji, gdy strona działa bez fachowego pełnomocnika i dodatkowo jest nieporadna. Z zasady nie dotyczy to więc przedsiębiorcy, którego profesjonalizm powinien obejmować także sferę funkcjonowania w obrocie prawnym.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zgodnie z ogólną regułą, wyrażoną w art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazana zasada oznacza, że powód składając pozew powinien udowodnić fakty, które w jego ocenie świadczą o zasadności powództwa. Udowodnienie faktów może nastąpić przy pomocy wszelkich środków dowodowych przewidzianych przez kodeks postępowania cywilnego. Nie ulega także wątpliwości, że co do zasady to na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia twierdzeń zawartych w pozwie, bowiem to on domaga się zapłaty i powinien udowodnić zasadność swojego roszczenia. Reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być jednak pojmowana w ten sposób, że ciąży on zawsze na powodzie. W zależności od rozstrzyganych w procesie kwestii faktycznych i prawnych ciężar dowodu co do pewnych faktów będzie spoczywał na powodzie, co do innych z kolei – na pozwanym.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że co do zasady to na stronie powodowej spoczywał ciężar udowodnienia istnienia dochodzonego roszczenia. Skoro jednak pozwany nie zaprzeczył, żeby zawarł ze stroną powodową umowę sprzedaży energii elektrycznej i był zobowiązany do zapłaty wynikających z niej należności (w wysokości wynikającej ze skorygowanej faktury VAT oraz noty odsetkowej), to należało uznać te okoliczności za bezsporne. W takiej sytuacji pozwany powinien natomiast wykazać ewentualne nieistnienie zobowiązania (że nigdy nie istniało lub wygasło, na przykład wskutek zapłaty, lub też, że istnieje w kwocie niższej niż dochodzona).

Jak już wyżej wskazano strony łączyła umowa sprzedaży energii elektrycznej. Zgodnie z art. 535 k.c. przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Zgodnie zaś z art. 555 k.c. do sprzedaży energii stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży rzeczy.

Sprzedaż jest umową dwustronnie zobowiązującą. Skutkiem zawarcia umowy sprzedaży jest zobowiązanie się sprzedawcy do przeniesienia własności rzeczy lub prawa na kupującego oraz zobowiązanie kupującego do zapłacenia sprzedawcy umówionej ceny. Świadczenie jednej strony jest więc odpowiednikiem świadczenia drugiej strony i dlatego umowa sprzedaży ma charakter umowy wzajemnej.

Z tytułu zawartej umowy sprzedaży energii elektrycznej strona powodowa domagała się pierwotnie zapłaty kwoty 1048,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Ponieważ kwota ta została zapłacona przez pozwanego przed wytoczeniem powództwa, to w tym zakresie strona powodowa cofnęła pozew ze zrzeczeniem się roszczenia, co jednoznacznie wynikało z treści pisma procesowego z dnia 14 kwietnia 2026 roku. Ponieważ cofnięcie pozwu nastąpiło przed rozpoczęciem rozprawy, zgoda pozwanego na dokonanie tej czynności przez stronę powodową nie była wymagana. Sąd uznał także, że nie zachodzą negatywne przesłanki przewidziane w przepisie art. 203 §4 k.p.c.

Z powyższych względów na podstawie art. 355 §1 k.p.c. postępowanie co do kwoty 1048,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 maja 2022 roku do dnia zapłaty należało umorzyć, jak w punkcie I wyroku. Także w zakresie kwoty 1288,93 zł (wynikającej z noty odsetkowej) postępowanie podlegało umorzeniu z uwagi na cofnięcie pozwu w tej części (ze zrzeczeniem się roszczenia).

Należy w tym miejscu dodatkowo wskazać, że strony co do zasady spierały się o sposób zaliczenia (zaksięgowania) dokonanych przez pozwanego wpłat. Zgodnie z art. 451 §1 k.c. dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. Zgodnie natomiast z art. 451 §2 k.c. jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego długu. Wreszcie według art. 451 §3 k.c. w braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych – na poczet najdawniej wymagalnego. Oznacza to, że w przypadku, gdy dłużnik ma względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju, przy spełnieniu świadczenia może wskazać, który z długów chce zaspokoić. Jeżeli dłużnik nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia, wierzyciel może zarachować wierzytelność wedle swojego uznania, jednakże tylko poprzez oświadczenie wyrażone w pokwitowaniu. Jego decyzja staje się skuteczna dopiero wówczas, gdy dłużnik przyjmie pokwitowanie wskazujące kolejność zarachowania. Do czasu odebrania pokwitowania wystawionego przez wierzyciela dłużnik jest uprawniony do złożenia oświadczenia o sposobie zaliczenia danej wpłaty.

Należy zatem przede wszystkim podkreślić, że pozwany w potwierdzeniach przelewu wyraźnie wskazał, jakie należności chciał zaspokoić. Natomiast w piśmie z dnia 14 kwietnia 2026 roku strona powodowa przedstawiła częściowy sposób zaliczenia wpłat dokonanych przez pozwanego, jednak w ocenie Sądu musiał on podlegać modyfikacji.

Należy bowiem podkreślić, że strona powodowa wskazała, że częściowo wpłaty pozwanego zostały zaliczone na poczet odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od faktury VAT nr (...) na kwotę (...) zł. Po pierwsze jednak strona powodowa w żaden sposób nie wyjaśniła konkretnego sposobu rozliczenia tych odsetek (od jakiej kwoty i za jaki okres) oraz ich wysokości, co uniemożliwiło Sądowi ewentualną weryfikację prawidłowości (poprawności) sposobu rozliczenia. Po wtóre (i ważniejsze) w ocenie Sądu strona powodowa w ogóle nie była uprawniona do naliczenia ewentualnych odsetek (przynajmniej do czasu korekty wskazanej faktury VAT). Nie ulega bowiem wątpliwości, że mimo kilkakrotnego zgłaszania przez pozwanego nieprawidłowości dotyczących stawek wskazanych w powyższej fakturze VAT strona powodowa postanowiła ją skorygować dopiero po prawie dwóch latach (i to mimo, że wcześniej wytoczyła powództwo o tę należność i zapoznała się ze sprzeciwem pozwanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym).

Niezależnie od powyższego strona powodowa w zakresie kwoty 1048,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami (wynikającej z faktury VAT nr (...)) cofnęła pozew ze zrzeczeniem się roszczenia (nie przedstawiając jednocześnie szczegółowego rozliczenia odsetek, co uniemożliwiło jego weryfikację). Skoro zatem pozwany przedłożył potwierdzenie zapłaty całości kwoty wynikającej z noty odsetkowej na kwotę 1873,60 zł (a strona powodowa w żaden sposób nie wykazała, że część wpłaconej kwoty mogła zaliczyć na inne należności), to strona powodowa nie mogła w piśmie z dnia 14 kwietnia 2026 roku zmienić sposobu rozliczenia dokonanej przez pozwanego wpłaty.

Skoro zatem pozwany wykazał (a strona powodowa nie udowodniła okoliczności przeciwnej), że należne stronie powodowej świadczenie w wysokości 584,67 zł (wynikające z noty odsetkowej) zostało spełnione jeszcze przed wytoczeniem powództwa, to powództwo w tym zakresie (po częściowym cofnięciu pozwu) nie mogło zasługiwać na uwzględnienie (ustawowych odsetek od tej kwoty strona powodowa nie domagała się w pierwotnym pozwie i tym samym nie mogła o nie rozszerzyć powództwa w postępowaniu uproszczonym).

W związku z tym na podstawie art. 535 k.c. w zw. z art. 555 k.c., art. 481 k.c. i art. 6 k.c. oraz łączącej strony umowy powództwo, jako nieuzasadnione i nieudowodnione, podlegało oddaleniu, jak w punkcie II wyroku.