Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi lokatora na eksmisję z lokalu miasta

Pozwany R.D. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, którym oddalono apelację

skarżącego w sprawie o eksmisję z powództwa miasta X.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W przedmiocie przyjęcia do rozpoznania skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia Sąd Najwyższy orzeka w ramach tzw.

przesądu, którego celem jest wyeliminowanie skarg oczywiście bezzasadnych

(art. 4249 k.p.c.). Oceny, czy skarga jest "oczywiście bezzasadna", dokonuje się

w powiązaniu z kryterium "niezgodności orzeczenia z prawem", odnoszącym się do

elementu konstrukcyjnego skargi wymienionego w art. 4245 § 1 pkt 3 i 6 k.p.c.

Badając podstawy do przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy

uwzględnia zakres swej kognicji wynikający z art. 42410 zd. 1 k.p.c., tj. fakt

związania podstawami skargi, a także art. 4244 zd. 2 k.p.c., stanowiący, że

podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów. Jednocześnie z art. 42412 w zw. z art. 39813 § 2 k.p.c. wynika, że

w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd

Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia.

W judykaturze przyjmuje się, że za niezgodne z prawem w rozumieniu

art. 4241 § 1 k.p.c. może zostać uznane jedynie orzeczenie sprzeczne

z niebudzącymi wątpliwości i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami oraz

ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć, a także takie, które zostało wydane

w wyniku rażąco błędnej wykładni lub zastosowania prawa, w przypadkach

oczywistych i niewymagających głębszej analizy jurydycznej. Ujmowanie w ten

sposób treści pojęcia "wyrok niezgodny z prawem" wynika ze specyfiki władzy

sądowniczej oraz jej ustroju, a w związku z tym konieczności formułowania

autonomicznego, swoistego rozumienia terminu "niezgodność z prawem",

I CNP 113/24

3

odnoszącego się do przesłanki odpowiedzialności władzy publicznej za szkodę

wyrządzoną orzeczeniem sądowym.

Należy również podzielić pogląd, że bezzasadność skargi jest oczywista, gdy

już z jej treści, bez głębszej analizy i jurydycznych dociekań, wynika, że skarga nie

może być uwzględniona (zob. postanowienia SN z 25 czerwca 2018 r.,

V CNP 2/18, oraz z 21 grudnia 2022 r., I CNP 56/22). Zasadnicze znaczenie ma

w tym przypadku argumentacja przywoływana przez skarżącego w celu

przekonania o niezgodności wyroku ze wskazanym w skardze przepisem prawa.

W tym bowiem punkcie, realizującym wymaganie formalne określone

w art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c., zawiera się sedno skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia.

Skarga pozwanego jest oczywiście bezzasadna w opisanym wyżej

rozumieniu. Przypomnieć należy, że pozwany zajmował lokal należący do powoda

pierwotnie wraz z matką, która otrzymała go jako lokal zastępczy na podstawie

decyzji Prezydium Rady Narodowej z 1964 r. Decyzja przydziałowa adresowana

była do matki pozwanego; wynikało z niej również, że wraz z nią do zamieszkania

w lokalu uprawnieni byli mąż oraz syn (pozwany). W 2001 r. matka pozwanego

zawarła umowę najmu tego lokalu z poprzedniczką prawną powoda (dawną gminą

X). W 2014 r. matka pozwanego zmarła. W toku postępowania skarżący nie zdołał

wykazać, że wstąpił w stosunek najmu na podstawie art. 691 § 1 k.c.

Na etapie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia skarżący przedstawił natomiast koncepcję, zgodnie z którą wspomniana

decyzja wykreowała skuteczne względem powoda prawo do zajmowania lokalu

także po stronie pozwanego, wobec czego zaskarżony wyrok miałby naruszać

art. 222 § 1 k.c. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.

o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu

cywilnego. Argumentacja ta nie została rozwinięta, a ponadto została oparta na

własnych (nieumotywowanych szerzej) tezach, które nie pozostają w korelacji

z ustaleniami faktycznymi sprawy.

Już z treści przywołanej przez skarżącego decyzji administracyjnej

z 3 stycznia 1964 r. wynika, że adresatką tego aktu była wyłącznie matka

I CNP 113/24

4

pozwanego, a pozwany był, w świetle tej decyzji, jedynie uprawniony do

„zajmowania lokalu […] łącznie z Ob. J.D.”. W efekcie przywołana przez

skarżącego decyzja stała się następnie, jak to wynika z treści § 1 pkt 1 umowy

najmu lokalu mieszkalnego z 16 grudnia 2001 r. (k. 4 akt sprawy I C 2901/15),

osnową zawarcia jedynie z matką pozwanego umowy najmu spornego lokalu.

Skarżący nie wykazał, dlaczego uznaje, że przysługuje mu prawo najmu lokalu -

choć umowa najmu została zawarta wyłącznie przez jego matkę, a skarżący wraz

ze śmiercią najemczyni nie wstąpił w stosunek prawny najmu. Tylko na marginesie

należy wskazać, że przywołana w skardze uchwała SN z 24 stycznia 1996 r,.

III CZP 195/95, dotyczy kwestii skutków niewydania decyzji o przydziale, czyli

zagadnienia innego niż problem oceniany w niniejszej sprawie.

Do wniosku odmiennego niż ten, że pozwany nie legitymował się

skutecznym względem m.st. Warszawy uprawnieniem do władania lokalem, nie

prowadzi również zawarte w skardze stwierdzenie, iż wspomniana decyzja została

wydana „[…] w związku z orzeczeniem nakazu opróżnienia nieruchomości będącej

przedmiotem własności rodziny pozwanego a więc także samego pozwanego”.

Niezależnie od argumentacji przedstawionej powyżej trzeba bowiem zauważyć, że

w polskim systemie jurydycznym podmiotami praw są poszczególne osoby, a nie

rody. W podsumowaniu należy więc uznać, że decyzja, adresowana konkretnie do

matki skarżącego, a następnie będąca podstawą zawarcia z nią umowy najmu, nie

stwarza obecnie po stronie pozwanego, który po śmierci matki nie wstąpił

w stosunek najmu, praw skutecznych względem właściciela lokalu.

O kosztach nie orzeczono, gdyż złożony w odpowiedzi na skargę wniosek

o ich zasądzenie zgłoszono jedynie ewentualnie – na wypadek przyjęcia skargi do

rozpoznania, a nie także w połączeniu ze zgłoszonym pierwszoplanowo wnioskiem

o wydanie orzeczenia na podstawie art. 4249 k.p.c.

W związku z powyższym, na podstawie art. 4249 k.p.c., orzeczono

o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania.

Beata Janiszewska

[J.T.]

I CNP 113/24

5

[a.ł]