Sąd Najwyższy nie dopłacił adwokatowi z urzędu 6750 zł za skargę powódki

Postanowieniem z 9 kwietnia 2026 r. Sąd Najwyższy odrzucił skargę M.M. o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z 16 grudnia 2022 r., gdyż nie zawierała elementu obligatoryjnego w

świetle art. 4245 § 1 k.p.c., a mianowicie określenia przepisu prawa, z którym wyrok

ma być niezgodny i uprawdopodobnienia, że przez jego wydanie skarżącemu

wyrządzona została szkoda.

Równocześnie Sąd Najwyższy przyznał autorowi skargi adwokatowi A.Z.

kwotę 1.350 zł podwyższoną o podatek od towarów i usług we właściwej stawce,

tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powódce w postępowaniu

wywołanym skargą. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy powołał §

2 pkt 1, § 4 ust. 1-3, § 16 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 8 pkt 4 rozporządzenie Ministra

I CNP 116/25

2

Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo

jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2026 r., poz. 87; dalej -

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r.).

We wniosku z 27 kwietnia 2026 r. adwokat A.Z. jako pełnomocnik z skarżącej

urzędu wniósł o uzupełnienie postanowienia z 9 kwietnia 2026 r. w pkt 3 i

przyznanie mu dalszej kwoty 6.750 zł tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną

udzieloną skarżącej, powiększonej o podatek od towarów i usług oraz kwoty 116,85

zł tytułem poniesionych niezbędnych i udokumentowanych wydatków adwokata

z urzędu (§ 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Art. 351 k.p.c. jest podstawą uzupełnienia orzeczenia na wniosek, jeżeli sąd

nie orzekł o całości żądania albo nie zamieścił w nim dodatkowego rozstrzygnięcia,

które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Dotyczy to też

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania i o wynagrodzeniu pełnomocnika

reprezentującego stronę z urzędu, z uwzględnieniem art. 1081 k.p.c.

Według art. 108 § 1 k.p.c., mającego zastosowanie w niniejszym

postępowaniu w związku z art. 42412, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., sąd rozstrzyga

o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Odnosi się to

także do wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego stronę z urzędu, gdyż

o odpowiedzialności za jego pokrycie decyduje wynik postępowania w sprawie (art.

98-104 i art. 122 k.p.c.).

Stosownie do art. 109 § 1 zdanie drugie k.p.c. o kosztach należnych stronie

działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego sąd orzeka

z urzędu. Gdy strona jest zastępowana profesjonalnie, zastosowanie znajduje

zdanie pierwsze powołanego przepisu, w którym ustawodawca przewidział

wygaśnięcie roszczenia o zwrot kosztów, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem

rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu

kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych.

Przepis art. 109 § 1 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniach,

w których sąd może wydać kończące je orzeczenie na posiedzeniu niejawnym,

I CNP 116/25

3

a zatem w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym,

a w związku z art. 42412, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. w postępowaniu

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Fachowy

pełnomocnik strony, liczący się z możliwością wydania w tych postępowaniach na

posiedzeniu niejawnym orzeczenia je kończącego (odrzucenie środka prawnego,

odmowa przyjęcia środka do rozpoznania, a na następnym etapie – orzeczenie

o zasadności środka prawnego), powinien złożyć stosowne wnioski o zasądzenie

na rzecz strony kosztów oraz o przyznanie mu wynagrodzenia za pomoc prawną

świadczoną z urzędu w samym środku prawnym lub odpowiedzi na ten środek,

gdyż na złożenie każdego kolejnego pisma w takim postępowaniu musi uzyskać

zezwolenie przewodniczącego.

W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r.

wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej musi nadto jeszcze

zawierać oświadczenie, że wynagrodzenie pełnomocnika nie zostało zapłacone

w całości lub w części.

Reprezentujący powódkę z urzędu adwokat A.Z. ustanowiony został dla niej

postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 lutego 2025 r.

W sprawie, w której zapadł zaskarżony przez powódkę wyrok powódka

żądała kwotę 300.000 zł zadośćuczynienia i kwoty 85.680 zł tytułem

odszkodowania. Ta sprawa została zakończona, także rozstrzygnięciem

o kosztach.

Działający za powódkę pełnomocnik z urzędu w skardze o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia określił wartość przedmiotu

zaskarżenia tym środkiem na kwotę 8.217 zł, odpowiadającą kosztom zastępstwa

procesowego na rzecz pozwanego (7.217 zł) i kosztom postępowania apelacyjnego

i zażaleniowego (1.000 zł). O innej szkodzie, która miałaby być jej wyrządzona

przez wydanie zaskarżonego wyroku powódka ani nie twierdziła, ani jej nie

uprawdopodobniła, co było jedną z okoliczności decydujących o odrzuceniu tej

skargi. Wartość przedmiotu sporu w prawomocnie zakończonym postępowaniu

i w postępowaniu o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia, które wszczynane jest nie inaczej jak tylko na potrzeby późniejszego

I CNP 116/25

4

postępowania o odszkodowanie, nie jest tożsama. Skoro wartość przedmiotu

zaskarżenia skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia wynosiła – zgodnie z twierdzeniami na ten temat fachowego

pełnomocnika skarżącej – 8.217 zł, to wynagrodzenie pełnomocnika zostało

określone w stawce adekwatnej do tej wartości.

Pełnomocnik reprezentujący powódkę z urzędu wnioskował wprawdzie

w skardze o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu wedle

norm przepisanych w wysokości 150 %, lecz skoro skarga przygotowana została

tak, że brak było podstaw do jej merytorycznego rozpoznania, to żądanie

podwyższenia pełnomocnikowi wynagrodzenia za jej sporządzenie nie znajdowało

uzasadnienia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 marca 2012 r., II PK

286/11, z 8 grudnia 2021 r., I CNP 42/17 i przytoczone tam orzecznictwo).

Pełnomocnik reprezentujący powódkę z urzędu w skardze sygnalizował, że

podczas rozprawy przed Sądem Najwyższym przedstawi dodatkowo wykaz

niezbędnych wydatków, które poniósł w związku z niesioną pomocą prawną, które

nie zostały uiszczone w całości ani w części, lecz pominął, że te skargi są co do

zasady rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych (art. 42410 k.p.c.) i to pod

warunkiem, że dojdzie do ich przyjęcia do rozpoznania. Zestawienie niezbędnych

wydatków pełnomocnika z urzędu powinno być zatem przedstawione już przy

skardze.

W świetle powyższego, wniosek o uzupełnienie wynagrodzenia

pełnomocnika podlegał zatem oddaleniu.

Marta Romańska

(M.M.)

[r.g.]