Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanego na wyrok o eksmisję, koszty 240 zł

Wyrokiem z 12 października 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga

w Warszawie zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Wołominie z 17 listopada 2022 r.

w ten sposób, że nakazał opróżnienie lokalu mieszkalnego zgodnie z żądaniem

pozwu.

Pozwany G.R. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

wyroku z 12 października 2023 r. Skarżący zarzucił Sądowi drugiej instancji

naruszenie art. 176 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 386 § 1, 3 oraz 5 k.p.c. i art. 233

I CNP 36/24

2

§ 1 k.p.c. przez zmianę zaskarżonego wyroku w wyniku całkowicie odmiennej

oceny stanu faktycznego ustalonego przez Sąd pierwszej instancji „w sytuacji jego

podzielenia i jego zaprzeczenia w tym samym uzasadnieniu”, a także orzeczenie

na posiedzeniu niejawnym bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania

dowodowego w sytuacji odmiennej oceny faktów. Skarżący wytknął również

zaniechanie powiadomienia go o zmianie składu orzekającego, co polegało na

wydaniu orzeczenia w składzie jednoosobowym, mimo że skarżący był wcześniej

informowany o ukształtowaniu składu trzech sędziów.

W odpowiedzi na skargę powód wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od

skarżącego kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd

Najwyższy ma charakter prejudykatu umożliwiającego dochodzenie od Skarbu

Państwa roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez niezgodne

z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.). Z utrwalonego

stanowiska Sądu Najwyższego wynika, że niezgodność z prawem orzeczenia

musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty (zob. np.

postanowienia SN: z 19 kwietnia 2018 r., V CNP 50/17; z 26 kwietnia 2018, IV

CNP 53/17, i z 29 września 2022 r., I CNP 29/22). Orzeczenie musi być

niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni

przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub

niewłaściwego zastosowania prawa, które nie wymaga głębszej analizy prawnej.

Tylko takiemu orzeczeniu można przypisać cechy bezprawności (zob.

postanowienie SN z 29 września 2022 r., I CNP 29/22).

Wstępna ocena skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia ma na celu wyeliminowanie skarg oczywiście

bezzasadnych (art. 4249 k.p.c.), których podstawy już przy pierwszej ocenie

pokazują, że nie doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa lub do naruszeń

doszło, ale nie mogły one mieć wpływu na kształt orzeczenia (zob. postanowienia

SN: z 6 kwietnia 2018 r., III CNP 30/17; z 23 września 2020 r., II CNP 49/19; z 10

I CNP 36/24

3

grudnia 2020 r., V CNP 51/19; z 17 lutego 2021 r., III CNP 17/20; z 23 lutego

2021 r., V CNP 21/20; z 29 września 2022 r., I CNP 29/22; z 16 listopada 2022 r.,

I CNP 102/22, i z 31 stycznia 2024 r., I CNP 181/22).

Skargę w niniejszej sprawie należy uznać za oczywiście bezzasadną, gdyż

nie tylko nie wykazuje ona kwalifikowanego naruszenia prawa przez Sąd drugiej

instancji, ale to zawarte w niej przez skarżącego argumenty w zestawieniu

z treścią zarzutów i rzekomo naruszonych przepisów są oczywiście błędne,

a w znacznej części nawet niezrozumiałe.

Istota stanowiska Sądu drugiej instancji, prowadząca do uwzględnienia

powództwa, polegała na tym, że w ustalonych i bezspornych okolicznościach

faktycznych sprawy Sąd ten nie znalazł podstaw do stwierdzenia, iż między

stronami doszło do zawarcia w sposób dorozumiany umowy najmu. Skarżący

w uzasadnieniu kwestionuje ten wniosek, jednak nie zarzuca naruszenia

przepisów, które stanowią dla niego podstawę (art. 60 oraz 65 k.c.). Zamiast tego

zarzuca naruszenie art. 176 ust. 1 Konstytucji, z którego wynika zasada

dwuinstancyjności postępowania, oraz art. 386 § 1, 3 i 5 k.p.c. Wymienione

w skardze paragrafy tego przepisu przewidują, że w razie uwzględnienia apelacji

sąd drugiej instancji zmienia zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy (§ 1),

stanowią, co sąd powinien zrobić, jeżeli pozew ulega odrzuceniu albo zachodzi

podstawa do umorzenia postępowania (§ 3), oraz przewidują, że w przypadku

uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sąd

rozpoznaje ją w tym samym składzie (§ 5 k.p.c.). Wybór zaskarżonych przepisów

wydaje się zupełnie przypadkowy, gdyż nie ulega wątpliwości, że w sprawie

została zachowana zasada dwuinstancyjności postępowania, sąd zmienił wyrok

i orzekł co do istoty sprawy, a pozostałe dwa przepisy w ogóle nie miały

zastosowania.

Osobno należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. Zgodnie

z art. 4244 zd. 2 k.p.c. podstawą skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

oceny dowodów, a właśnie oceny dowodów dotyczy wymieniony przepis.

Ostatecznie nie ma to jednak znaczenia, gdyż Sąd drugiej instancji nie ocenił

I CNP 36/24

4

dowodów odmiennie niż Sąd Rejonowy i nie poczynił odmiennych ustaleń

faktycznych. Przyjęty wniosek co do tego, że nie doszło do zawarcia umowy

najmu w sposób dorozumiany, wynika z tych samych ustalonych okoliczności

faktycznych, tylko zinterpretowanych w inny – prawidłowy w ocenie Sądu

Najwyższego – sposób.

Co do kwestii składu, w którym orzekł Sąd drugiej instancji, skarżący nie

powołuje się na naruszenie żadnego przepisu, co samo w sobie uniemożliwia

uwzględnienie tego zarzutu. W związku z tym jedynie na marginesie należy

wskazać, że zmiana nastąpiła zgodnie z art. 32 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 7 lipca

2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo

o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz

niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli na podstawie przepisów

dotychczasowych do rozpoznania sprawy wyznaczono skład trzech sędziów,

dalsze jej prowadzenie przejmuje sędzia wyznaczony jako sprawozdawca.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do

rozpoznania (art. 4249 k.p.c.).

O kosztach postępowania wywołanego skargą orzeczono na podstawie art.

98 § 1, 11, 3 i 4, art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 7 pkt 1 oraz § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych.

(E.M.)

[a.ł]