Spółka skarżyła wyrok o koszty naprawy auta po wypadku. SN odmówił przyjęcia skargi

W związku ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 28 grudnia 2022 r. powoda M. sp. z o.o.

w R.

I CNP 41/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne

z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie

przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco

błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie

wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca

odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi zatem mieć charakter

kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku

orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II CNP 21/17, postanowienie Sądu

Najwyższego z 31 stycznia 2022 r., I CNP 8/22).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wyrokiem niezgodnym

z prawem - w rozumieniu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 4171 § 2 k.c. - jest

orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej

wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane

w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania

prawa (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z: 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05,

OSNC 2007, z. 1, poz. 17; 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, z. 2, poz. 35;

3 czerwca 2009 r., IV CNP 18/09, 5 września 2008 r., I CNP 27/08, 20 stycznia

2011 r., I BP 4/10).Tę wykładnię wskazanej normy zawartej w przytoczonym

przepisie podzielił Trybunał Konstytucyjny, orzekając w wyroku dnia 27 września

2012 roku, (SK 4/11, OTK ZU nr A 2012/8/97), że art. 4241 § 1 k.p.c. rozumiany

w ten sposób, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje tylko wtedy, kiedy niezgodność ta jest

oczywista, rażąca i przybiera postać kwalifikowaną, jest zgodny z art. 77 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Bezprawność judykacyjną, o której mowa

w art. 4241 § 1 k.p.c., rozumie się zatem w sposób autonomiczny, węższy od

tradycyjnie rozumianej bezprawności w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej,

z uwzględnieniem specyfiki sądowego stosowania prawa, istoty władzy

sądowniczej i niezawisłości sędziowskiej (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 17

maja 2006 r., I CNP 14/06; 28 marca 2007 r., II CNP 124/06; 14 kwietnia 2008 r., II

BP 62/07; 25 marca 2009 r., V CNP 93/08; 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08; 20

I CNP 41/25

3

stycznia 2011 r., I BP 4/10). Wiąże się to z założeniem, iż treść orzeczenia zależy

również od wyników wykładni, które mogą być różne, w zależności od jej

przedmiotu i przyjętych metod interpretacji norm prawnych przez Sąd orzekający.

W związku z tym, może istnieć wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni

z natury rzeczy cechuje subiektywizm (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z:

7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, z. 2, poz. 35; 13 maja 2009 r., IV CNP

122/08).

Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest ona

oczywiście bezzasadna (art. 4249 k.p.c.). Oceny bezzasadności skargi należy

dokonywać w powiązaniu z przedstawioną wyżej i utrwaloną w orzecznictwie

wykładnią pojęcia ,,niezgodności prawomocnego wyroku z prawem”. Bezzasadność

skargi jest oczywista, jeśli z jej treści bez głębszej analizy i jurydycznych dociekań

wynika, że nie może być uwzględniona (zob. postanowienia Sądu Najwyższego

z 6 lutego 2009 r., sygn. akt I BP 20/08; 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt III BP 3/08;

20 czerwca 2007 r., II CNP 74/07; 22 czerwca 2007 r., sygn. akt V CNP 81/07).

Oczywista bezzasadność skargi zachodzi, gdy przywołane przez skarżącego

podstawy skargi już przy pierwszej ocenie prowadzą do konstatacji, że nie ma

możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły mieć

wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia. Ocena tego, czy skarga jest oczywiście

bezzasadna, zawiera w sobie element antycypowaniu stanowiska sądu, który

orzekałby co do istoty sprawy z powództwa skarżącego przeciwko Skarbowi

Państwa o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem prawomocnego

orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2015 r., V CNP

57/14, postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2022 r., I CNP 12/22).

Jednocześnie należy wskazać, że z art. 4244 k.p.c. wynika, że podstawą

skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem nie jest instrumentem

umożliwiającym kontrolę prawidłowości oceny dowodów i ustaleń faktycznych.

Tymczasem uzasadnienie skargi w niniejszej sprawie w istocie polemizuje

z ustaleniami Sądu w tym właśnie zakresie. Skarżący usiłuje bowiem podważyć

ustalenia sądów meriti co do wysokości szkody, odpowiadającej – zdaniem Sądu

I CNP 41/25

4

Okręgowego – wysokości poniesionych przez poszkodowanego kosztów naprawy

pojazdu. W okolicznościach sprawy ocena zasadności zarzutów prawa

materialnego (art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c., art. 363 § 1 k.c. w zw. z art.

361 § 1 k.c.) ma charakter wtórny; nie jest bowiem możliwa bez uprzedniego

zakwestionowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego i poczynionej przez

Sąd drugiej instancji oceny dowodów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23

lutego 2023 r., I CNP 168/22).

Poza tym należy wskazać, że w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że

poszkodowany może żądać od ubezpieczyciela kwoty odpowiadającej wszelkim

celowym i ekonomicznie uzasadnionym wydatkom służącym do przywrócenia stanu

poprzedniego, przy czym koszty te muszą być odnoszone do każdego

indywidualnego przypadku. Inna jest bowiem sytuacja poszkodowanego, w którego

pojeździe uległy uszkodzeniu lub zniszczeniu części oryginalne, które także

w braku uszkodzenia wcześniej czy później i tak musiałyby zostać wymienione ze

względu na naturalny proces zużywania (części o krótszym okresie przydatności

niż sam pojazd, takie jak np. opony, akumulator, okładziny hamulców, zawieszenie

przednie, amortyzatory, tłumik, niekiedy także pełne lakierowanie), a inna, gdy

uszkodzeniu lub zniszczeniu uległy części oryginalne, których okres trwałości

odpowiada żywotności samego pojazdu.

Zgodnie przyjmuje się również, że przywrócenie stanu poprzedniego ma

miejsce, jeżeli stan pojazdu po naprawie pod każdym istotnym względem (stanu

technicznego, zdolności użytkowania, części składowych, trwałości, wyglądu

estetycznego itd.) odpowiada stanowi pojazdu przed uszkodzeniem (zob.

postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2012 r.,

III CZP 85/11).

W ramach niniejszej sprawy Sąd drugiej instancji słusznie zauważył, że

wyliczenie kosztów naprawy przedmiotowego pojazdu wymagało wiadomości

specjalnych. W związku z tym Sądy meriti prawidłowo dokonując oceny żądania

pozwu i ustalając wysokość należnego odszkodowania, oparły się na sporządzonej

w sprawie opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej. Biegły

zwrócił uwagę, że samochód w chwili deklarowanego zdarzenia był pojazdem

pochodzącym z importu prywatnego, a poszkodowany nie jest jego pierwszym

I CNP 41/25

5

właścicielem. Dodatkowo brak przedłożenia książki serwisowania pojazdu

powodował, że samochód był z niewiadomą historią jego eksploatacji. Powód

w pisemnych zastrzeżeniach kwestionował zastosowanie części alternatywnej „P”

w przypadku zderzaka przedniego. W opinii uzupełniającej biegły wyjaśnił jednak,

że części te pozwalają na odtworzenie stanu pojazdu jak przed wypadkiem. Powód

w zakreślonym przez Sąd terminie nie zgłosił zastrzeżeń do tej opinii i nie podważył

jej wniosków.

Wskazać zatem należy, że orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie

niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni

przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub

niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej

analizy prawnej. Tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy

bezprawności. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu skargi skarżący nie przestawił

argumentacji służącej wykazaniu istnienia takiej niezgodności (bezprawności).

Wywód prawny skarżącego powinien zawierać argumenty przekonujące o tym, że

zaskarżone orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi

i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami

rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo że zostało wydane w wyniku błędnej

wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 20 maja 2022 r., I CNP 12/22).

Natomiast motywy skargi, wskazujące na to, że skarżący nie zgadza się

z oceną materiału dowodowego dokonanego przez Sądy meriti, poza tym, że nie

mogą być podstawą skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem to jednocześnie

w tej sprawie, nie mogą być uznane za czyniące zadość wymaganiu

profesjonalnego wywodu prawnego służącemu wykazaniu niewątpliwej

sprzeczności orzeczenia Sądu ad quem z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej

wykładni przepisami prawa.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 4249 k.p.c.). O kosztach

postepowania przed Sądem Najwyższym orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

M.L.

[ał]

I CNP 41/25

6

Krzysztof Wesołowski