Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki Z. w sporze o dopłatę za opóźnienie inwestycji

Wyrokiem z 24 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił

apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 6 czerwca 2023 r., którym

oddalono powództwo o zapłatę.

Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego,

zaskarżając ten wyrok w całości. Zdaniem skarżącej istnieje potrzeba wykładni

I CSK 1015/25

2

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. istnieje potrzeba

wyjaśnienia, czy w świetle art. 365 § 1 k.p.c. związanie prawomocnym orzeczeniem

wydanym w innej sprawie między tymi samymi stronami dotyczącej tego samego

stosunku prawnego odnosi się tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji

wyroku, czy obejmuje również wykładnię umowy (stosunku prawnego), ocenę

tożsamych okoliczności faktycznych sprawy oraz ocenę prawną, wyrażone

w uzasadnieniu orzeczenia.

Skarżąca wskazała również na występowanie istotnego zagadnienia

prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach którego pyta, czy wykładnia

postanowień ugody sądowej dokonana przy rozpatrywaniu roszczeń dotyczących

tego samego stosunku prawnego przez sąd, przed którym została zawarta taka

ugoda, jest wiążąca dla innych sądów rozpatrujących sprawy dotyczące innych

roszczeń między tymi samymi stronami z tej samej umowy (stosunku prawnego).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła o odmowę przyjęcia

skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa

procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi

jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

I CSK 1015/25

3

Powołanie się na przesłankę potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie,

o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wymaga wykazania, że wątpliwości

interpretacyjne występujący na tle danego przepisu mają poważny charakter,

a treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione

w dotychczasowym orzecznictwie lub istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej

wykładni (zob. postanowienie SN z 21 listopada 2023 r., I CSK 4931/22, i z 11

czerwca 2026 r., I CSK 1971/25).

Sąd Najwyższy nie dostrzega potrzeby dokonania wykładni art. 365 § 1 k.p.c.

we wskazanym przez skarżącą zakresie. Choć kwestia zakresu mocy wiążącej

orzeczeń pozostawała w orzecznictwie Sądu Najwyższego sporna, za dominujący

obecnie należy uznać pogląd zgodny ze stanowiskiem zajętym przez Sąd

Apelacyjny w niniejszej sprawie, w świetle którego wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c.

moc wiążąca orzeczenia odnosi się wyłączenie do sentencji, a nie do uzasadnienia

wyroku innego sądu, czyli przesłanek faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia

w poprzedniej sprawie. Zakresem prawomocności materialnej jest bowiem objęta

tylko ostateczna decyzja sądu, który orzekał wcześniej, a nie przyczyny, które

doprowadziły sąd do określonego sformułowanie sentencji orzeczenia (zob. m.in.

wyroki SN z 13 października 2017 r., I CSK 46/17; z 26 kwietnia 2019 r., V CSK

80/18; z 13 maja 2021 r., V CSKP 73/21, OSNC 2022, nr 2, poz. 19; z 17 marca

2023 r., II CSKP 697/22, OSNC 2023, nr 10, poz. 101, i z 12 września 2025 r.,

II CSKP 628/24).

W części orzeczeń, na które powołuje się skarżąca, kwestia prejudycjalna

rozstrzygana w uprzednim postępowaniu miała zresztą zdecydowanie bliższy

związek z przedmiotem nowego sporu niż w niniejszej sprawie (jak np. w uchwale

SN z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, która dotyczyła dochodzenia częściami

świadczenia z tego samego stosunku prawnego między tymi samymi stronami).

Natomiast w niniejszej sprawie skarżąca powołuje się na wyrok Sądu Okręgowego

w Krakowie z 29 września 2021 r., którym Sąd ten zasądził od pozwanej na rzecz

powódki bliżej określone kwoty, dochodząc do wniosku, że ugodą z 19 lipca 2016 r.

pozwana nie zrzekła się wszelkich roszczeń wynikających z umowy z 5 listopada

2012 r. Niniejsza sprawa dotyczy jednak innych roszczeń niż sprawa, w której

I CSK 1015/25

4

zapadł wymieniony wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie. W tamtej sprawie

chodziło o roszczenia związane z wykonaniem stabilizacją podłoża, podczas gdy

w niniejszym postępowaniu powódka dochodzi roszczenia obejmującego dopłatę

związaną z wydłużeniem terminu realizacji inwestycji. Do rozstrzygnięcia o zakresie

ugody z 19 lipca 2016 r. doszło zatem w sprawie dotyczącej rodzajowo innych

roszczeń majątkowych (choć wynikających z tej samej umowy) a podstawę sporu

stanowiły inne żądania. Hipotetycznie można byłoby wyobrazić sobie taką

wykładnię zawartej ugody sądowej, zgodnie z którą doprowadziła ona do

zrzeczenia się przez powódkę roszczeń dochodzonych w niniejszej sprawie, ale nie

roszczeń zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie

Odnosząc się do drugiej z przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania przywołanej przez skarżącą, należy wskazać, że powołanie się na

istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania

problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz

znaczenie dla rozwoju prawa. Chodzi przy tym o problem, który nie został

dotychczas rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia

SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13;

z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego

2026 r., I CSK 719/25).

Sformułowanego zagadnienia nie można uznać za istotne, skoro – jak

skarżąca sama dostrzega w skardze kasacyjnej, przywołując liczne orzeczenia –

kwestia mocy wiążącej uzasadnienia była wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi

Sądu Najwyższego. Trudno zatem przyznać zagadnieniu zakresu mocy wiążącej

orzeczeń precedensowy charakter. Jak wskazano wyżej, ugruntował się już w tym

przedmiocie pogląd dominujący, opowiadający się za wąskim rozumieniem mocy

wiążącej, której dotyczy art. 365 § 1 k.p.c. Nie ma przy tym znaczenia, że wykładni

ugody sądowej w korzystnym dla skarżącej wyroku z 29 września 2021 r. dokonał

Sąd Okręgowy w Krakowie, czyli ten, przed którym zawarto ugodę.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

I CSK 1015/25

5

O kosztach postępowania kasacyjnego zasądzonych od pozwanego na rzecz

powódki orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11, 3, 4 i art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust.

4 pkt 2, § 2 pkt 7 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

(E.M.)

[SOP]