SN nie przyjął skargi spółki P. i gmina odzyska działkę kolejową

Wyrokiem z 9 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił

apelację pozwanego P. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w

Krakowie z 13 grudnia 2021 r., w którym Sąd ten nakazał pozwanemu aby wydał

powódce Gminie […] nieruchomość gruntową składającą się z działki oznaczonej

numerem geodezyjnym […], o pow. 11,8587 ha, położoną w […] - obręb […],

zabudowaną infrastrukturą kolejową, objętą księgą wieczystą nr […] i orzekł o

kosztach procesu.

U podstaw uwzględnienia powództwa i oddalenia apelacji pozwanego legło

stwierdzenie, że powódka jest właścicielem nieruchomości objętej pozwem

zabudowanej infrastrukturą kolejową, a pozwany nie udowodnił by dysponował

I CSK 1044/25

2

skutecznym wobec właściciela uprawnieniem do władania nieruchomością ( art.

222 § 1 k.c.).

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego P.

spółkę akcyjną w W..

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

wymagające odpowiedzi na pytanie: „czy przepis szczególny tj. art. 17 ust. 6

ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji

przedsiębiorstwa państwowego „P.” (Dz.U. z 2021 r., poz. 146 – „ustawa z 8

września 2000 r.”), po pierwsze kreuje po stronie pozwanej zarówno prawo, jaki i

obowiązek zawarcia przewidzianej w tym przepisie umowy z zarządcą infrastruktury

kolejowej P. S.A., a po drugie stanowi skuteczne względem właściciela uprawnienie

do władania rzeczą w rozumieniu art. 222 § 1 k.c.?”.

W ocenie skarżącego istnieje także potrzeba dokonania wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości. Do tej pory wykładni przepisów

kolejowych oraz ich wpływu na regulacje kodeksu cywilnego w kontekście

ograniczenia prawa własności nie dokonywał bowiem Sąd Najwyższy ani sądy

powszechne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

I CSK 1044/25

3

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie

przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek

przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami

prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono

rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie

nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych

spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Zagadnienie nie może mieć charakteru

kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do

kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego

orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC

2002, nr 12, poz. 151).

Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Ponadto ze względu na

publiczne cele jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi

kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni

przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia tych wymogów.

Argumentacja skarżącego jest ogólnikowa, jednostronna i ogranicza się do

przedstawienia własnego poglądu w opozycji do stanowiska prawnego Sądu drugiej

instancji. Wniosek oparty na wątpliwościach wykładniczych jest ogólnikowy i nie

I CSK 1044/25

4

precyzuje nawet jakie przepisy miałyby zostać przez Sąd Najwyższy poddane

analizie we wskazywanych przez skarżącego kontekstach. Nie wykazuje zatem, że

w sprawie ujawniło się zagadnienie wykładnicze o problemowym czy

precedensowym charakterze, którego wyjaśnienie wymagałoby zaangażowania

Sądu Najwyższego i sprzyjało rozwojowi prawa. Ponadto silnie kazuistyczny

sposób jego ujęcia wskazuje, że jest ono osadzone w szczególnych

okolicznościach konkretnej sprawy i jest pytaniem w tej właśnie sprawie. W takim

ujęciu sprowadza się do kwestionowania prawidłowości stosowania przez Sąd

Apelacyjny prawa materialnego przytoczonego w podstawach skargi. Skarżący nie

wykazał zatem by jednostkowy problem na który wskazuje miał szersze znaczenie

a zatem uzasadniał celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy

ze względu na potrzeby praktyki sądowej.

Dostrzeżenia także wymaga, że art. 17 ust. 6 ustawy z 8 września 2000 r.

nie może być skutecznym wobec właściciela, w rozumieniu art. 222 § 1 k.c.,

uprawnieniem do władania nieruchomością objętą sporem. Dotyczy on bowiem

wyłącznie gruntów wchodzących w skład linii kolejowych, które nie mogą być

wniesione w formie wkładu niepieniężnego (art. 17 ust. 1 ustawy) z uwagi na

nieuregulowany stan prawny. Tylko takie grunty mogą być zatem oddane P. SA

przez PKP SA do nieodpłatnego korzystania na podstawie umowy. Z wiążącej Sąd

Najwyższy podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia (art. 3983 § 3 i 39813 § 2

k.p.c.) wynika natomiast, że właścicielem nieruchomości objętej sporem jest Gmina

[…], a próba uzyskania przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego tej

nieruchomości oraz prawa własności budynków i urządzeń trwale z gruntem

związanych nie zakończyła się pomyślnie. Decyzją z 15 maja 2019 r. Burmistrz

Miasta […] odmówił bowiem uwzględnienia wniosku skarżącej, a decyzją

3 września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję

w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 stycznia 2020 r. (II SA/Kr

1319/19) oddalił skargę pozwanej na powyższą decyzję. Skarżąca skorzystała

z możliwości złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego,

jednak Sąd ten wyrokiem z 6 grudnia 2023 r. (I OSK 1554/20) skargę oddalił.

Oznacza to, że na drodze administracyjnej ostatecznie przesądzono, iż starania

pozwanej o uzyskanie tytułu prawnego do nieruchomości objętej sporem

I CSK 1044/25

5

zakończyły się nieskutecznie. Podnoszenie zatem w uzasadnieniu podstaw skargi,

że postępowanie administracyjne związane z regulacją stanu prawnego

nieruchomości nie zostało zakończone a stan gruntu nadal jest nieuregulowany nie

znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy.

Brak tytułu prawnego pozwanego do nieruchomości objętej sporem nie

oznacza oczywiście, że właściciel (Gmina […]) nie będzie musiał uwzględnić w

swych działaniach szczególnego statusu nieruchomości, jej przeznaczenia

i ograniczeń z tym związanych. Kwestia ta nie jest jednak bezpośrednio związana

z wynikiem niniejszej sprawy (nieruchomość znajduje się obecnie w dyspozycji P.

SA na podstawie umowy z pozwanym), a w podstawach skargi, którymi Sąd

Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym jest związany i nie może wykraczać poza

te granice ( art. 39813 § 1 k.p.c.), ograniczono się wyłącznie do zgłoszenia zarzutu

naruszenia art. 222 § 1 k.c. w zw. z art. 17 ust. 6 ustawy z 8 września 2000 r.

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

(M.M.)

[R.G.]