Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej T. w sporze o materiał medialny wobec spółki A.

Wyrokiem z 8 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelacje

pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z 14 listopada 2022 r.,

nakazującego im opublikowanie oświadczenia o treści wskazanej w sentencji i w

sposób w niej określony; zakazano pozwanym dalszego publikowania,

rozpowszechniania, retransmitowania oznaczonego w sentencji materiału;

zasądzono solidarnie od pozwanych na rzecz organizacji pożytku publicznego

100.000 zł z określonymi w sentencji odsetkami i zasądzono od pozwanych

solidarnie na rzecz powódki 18 026,72 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (punkt I).

I CSK 1057/25

2

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, pozwani powołali się na przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 §

1 pkt 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują

pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1

k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga

kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie

przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,

wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w

interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i

stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z

uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który

jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9

kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia

sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego

I CSK 1057/25

3

z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK

376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas

rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,

niepubl.).

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołali

się na występujące w sprawie zagadnienia prawne, tj.: przysługiwanie, zakres i

treść, na gruncie art. 23 k.c. oraz art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o

prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2025, poz. 24; dalej -

„prawo autorskie") w związku z art. 43 k.c., dobra osobistego osób prawnych

będącego odpowiednikiem wizerunku (podobizny) osób fizycznych (1); zakres i

treść, na gruncie art. 23 w związku z art. 43 k.c. dobra osobistego osób prawnych

będącego odpowiednikiem nietykalności mieszkania osób fizycznych, określanego

w orzecznictwie i literaturze, jako nietykalność pomieszczeń osoby prawnej (2);

obowiązki dziennikarza wynikające z wymogów szczególnej staranności i

rzetelności przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych, w świetle art. 12

ust. 1 pkt 1) prawa prasowego, w odniesieniu do informacji uzyskanej od źródła

zaliczanego do kategorii źródeł wiarygodnych, to jest od funkcjonariusza

publicznego, wypowiadającego się w ramach jego zawodowych kompetencji (3).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący szeroko argumentowali twierdzenie, że przepisy nie przewidują ochrony

dobra osobistego osób prawnych w postaci wizerunku osoby prawnej, jak również

potrzebę określenia ram ochrony nietykalności pomieszczeń osoby prawnej.

W związku z tym należy najpierw zauważyć, że ujęcie istotnego zagadnienia

prawnego jako przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno

odpowiadać wymaganiom zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 390 §

1 k.p.c. (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06,

niepubl.). Jednakże wymaganie takiego ujęcia zagadnienia, aby Sąd Najwyższy

mógł w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej wyrazić ogólne stanowisko o

uniwersalnym wymiarze, nie oznacza, że pytanie może w ogóle nie odnosić się

I CSK 1057/25

4

oceny prawnej, jaka legła u podstaw zaskarżonego skargą kasacyjną

rozstrzygnięcia.

Zagadnienia prawne sformułowane przez skarżących nie czynią zadość tym

wymaganiom. Ich przedmiot i mająca je wspierać argumentacja nie przekonują, że

ewentualna wypowiedź Sądu Najwyższego w sygnalizowanych kwestiach mogłaby

wpłynąć na treść podważanego rozstrzygnięcia.

Z motywów zaskarżonego orzeczenia wynika jednoznacznie, że podważane

rozstrzygnięcie zapadłoby również w razie przyjęcia przez Sąd Apelacyjny

odmiennej oceny, dotyczącej naruszenia dobra osobistego w postaci nietykalności

pomieszczeń. Sąd bowiem wskazał, że kwestia ta pozostawała bez wpływu na

wydane rozstrzygnięcie ze względu na stwierdzone przez ten Sąd naruszenia

pozostałych dóbr osobistych powódki. U podstaw rozstrzygnięcia nie legło też

stwierdzenie przez Sąd odwoławczy naruszenia dobra osobistego w postaci jej

wizerunku. Sąd uznał natomiast, że podobnie jak nazwa lub firma stanowi dobro

osoby prawnej, tak dobrem takim mogą być również inne oznaczenia identyfikujące

i stwierdził, że pozwani naruszyli dobro osobiste powódki w postaci znaku

towarowego (znaku firmowego), który zawierał jednocześnie nazwę, którą

posługuje się powodowa Spółka. Przy czym stwierdził jednocześnie, że przez

pryzmat tego znaku powódka nie tylko jest rozpoznawalna, ale wiąże się z nim

określona ocena co do charakteru działalności, jej rodzaju, zasięgu, sposobu

funkcjonowania, odbioru przez inne podmioty i jakości prowadzonej działalności.

Skarżący jedynie lakonicznie wskazali w uzasadnieniu wniosku na wyrażane

faktycznie w doktrynie wątpliwości dotyczące zasadności ochrony znaków

identyfikujących osobę prawną w postaci znaków towarowych w ramach ochrony

dóbr osobistych. Wniosek jednak i w tym zakresie nie przekonuje, że

rozstrzygnięcie tych wątpliwości ma wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. U

podstaw uwzględnienia w sprawie powództwa legła bowiem również – i miała ona

charakter pierwszoplanowy - ocena, że pozwani naruszyli dobre imię, reputację

(dobrą sławę) powódki, a ocena doznanej przez nią krzywdy powiązana została ze

stwierdzoną przez Sąd Apelacyjny utratą renomy i zaufania zarówno w oczach

opinii publicznej, jak i wśród kontrahentów i pomiotów, z którymi miała styczność,

niezbędnych jej do prowadzenia jej działalności i realizacji zamierzonych przez nią

I CSK 1057/25

5

celów. Skarżący nie podważają zaś oceny, że m.in. wskutek użycia znaków

identyfikujących powódkę w spornym materiale, powódka została zidentyfikowana,

ani oceny Sądu Apelacyjnego, że skutkujące naruszeniem dobrego imienia i

reputacji powódki było postawienie jej w spornym materiale zarzutów dotyczących

niewolnictwa, handlu ludźmi, niewiązywania się z obietnic odnośnie warunków

pracy oraz warunków socjalnych, naruszania i to podstawowych praw

pracowniczych, zmuszania do niewolniczej pracy, wykorzystywania

ekonomicznego, przypisywanie popełnienia zbrodni i prowadzenie postępowań

przeciwko powódce z tym związanych.

W wywodzie przedstawionym na poparcie trzeciego z zagadnień skarżący

forsują tezę, że skoro zdaniem Sądu Apelacyjnego zamieszczenie w audycji

wypowiedzi przedstawicielki prokuratury nie czyniło zadość postulatom szczególnej

rzetelności i staranności zawodowej dziennikarzy, to w konsekwencji należałoby

przyjąć, że dziennikarze winni zachować krytyczne podejście do wypowiedzi

prokuratora i poddać go ocenie lub weryfikować wypowiedziany przez niego

komunikat, podczas gdy dyrektywy art. 12 ust. 1 pkt prawa prasowego nie obejmują

krytycznego podejścia do wypowiedzi prokuratora i poddawania go ocenie lub

weryfikowania. Jednakże argumentacja ta nie przystaje do okoliczności sprawy.

Sąd Apelacyjny nie przypisał skarżącym odpowiedzialności za podanie za

przedstawicielem prokuratury, że przeciwko powódce toczy się postępowanie

karne. Jednym z zarzutów postawionych względem spornego materiału było

natomiast tendencyjne i pod określoną tezę przedstawienie w nim wypowiedzi

przedstawiciela prokuratury w celu wzmocnienia stawianych w tym materiale

zarzutów względem powódki co do handlu ludźmi i łamania praw pracowniczych,

zaś za jeden z przejawów braku staranności i rzetelności dziennikarskiej Sąd

Apelacyjny uznał, niepodjęcie przez autorów materiału nawet próby pozyskania

informacji co do przedmiotu prowadzonego postępowania, czy też konkretnych

czynów zarzucanych powódce, jak również niepodjęcie nawet próby uzyskania

dostępu do akt, w takim zakresie, w jakim było to możliwe. Zarzutem postawionym

autorom spornego materiału nie było zatem niezweryfikowanie lub poddanie ocenie

wypowiedzi przedstawiciela prokuratury, tylko niepodjęcie podstawowych czynności

pozwalających na uzyskanie informacji dotyczących fazy i przedmiotu

I CSK 1057/25

6

postępowania karnego, przy jednoczesnym przedstawieniu wypowiedzi

przedstawiciela prokuratury w sposób wzmacniający i utwierdzający w odbiorcach

materiału przekaz, że to powódka m.in. jest sprawcą czynów stanowiących zgodnie

z obowiązującymi przepisami zbrodnię handlu ludźmi. Nie sposób w konsekwencji

uznać, że formułowane przez skarżących wątpliwości dotyczące przedstawienia w

materiale informacji uzyskanej od źródła zaliczanego do kategorii źródeł

wiarygodnych, to jest od funkcjonariusza publicznego, wypowiadającego się w

ramach jego zawodowych kompetencji występuje w niniejszej sprawie i miałoby

wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

Roman Trzaskowski

(K.L.)

[SOP]