SN nie przyjął skargi banku w sporze o kredyt indeksowany i obciążył go kosztami

Pozwany Bank S.A. w W. […] wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z 3 czerwca 2025 r., zaskarżając ten wyrok w całości,

wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy.

I CSK 1113/26

2

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż Sąd

Apelacyjny naruszył art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 5 i 6 ustawy z dnia 5 sierpnia

2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku

Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej przez ich niewłaściwe

zastosowanie skutkujące bezpodstawnym przyjęciem, że Sąd pierwszej instancji

prawidłowo zasądził ustawowe odsetki za opóźnienie.

Skarżący powołał się również na występujące w sprawie istotne zagadnienie

prawne:

1) Czy właściwym jest zastosowanie tzw. teorii dwóch kondykcji czy teorii

salda, w szczególności w kontekście najnowszego orzeczenia Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-396/24, które nakazuje stosowanie

teorii salda – co pozostaje w sprzeczności z dominującą linią orzeczniczą sądów

krajowych?

2) Czy zasadnym [jest] uwzględnienie roszczenia odsetkowego od kwot

wyrażonych w walucie CHF, podczas gdy z istoty swej odsetki ustawowe za

opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego pełnią funkcję waloryzacyjną,

a w przypadku świadczeń w walucie obcej funkcję waloryzacyjną, a w przypadku

świadczeń w walucie obcej funkcję waloryzacyjną odsetek spełnia już samo

wyrażenie świadczenia w walucie CHF?

3) Czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem

rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis

dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę

prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a sąd winien podjąć wszelkie

działania prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron?

4) Czy dopuszczalne i skuteczne jest podniesienie przez pozwanego

nieuznającego powództwa w zakresie roszczenia o ustalenie nieistnienia umowy

kredytu indeksowanego – w ramach kaskadowej linii brony – zarzutu potrącenia

swojej wierzytelności na wypadek ustalenia nieistnienia stosunku prawnego

z powodu nieważności całej umowy kredytu przez sąd badający sprawę, w tym

w szczególności przy uwzględnieniu zagadnienia czy zgłoszony w toku sprawy

I CSK 1113/26

3

procesowy zarzut potrącenia – oparty o dyspozycję art 2031 k.p.c. – wywiera

jednocześnie skutki o charakterze materialnoprawnym i procesowym bez

konieczności składania jakiegokolwiek dodatkowego oświadczenia o potrąceniu

o charakterze materialnoprawnym, a także zagadnienia odnoszącego się do

momentu postawienia w stan wymagalności roszczenia restytucyjnego pozwanego

banku (o zwrot wypłaconego kapitału) istniejącego względem powoda,

stanowiącego podstawę zgłaszanego zarzutu potrącenia, wynikającego z ustalenia

nieistnienia stosunku prawnego z powodu nieważności całej umowy kredytu, przy

uwzględnieniu tzw. teorii bezskuteczności zawieszonej, o której mowa w uchwale

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21.

W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią

orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.

Skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa

materialnego lub procesowego, widoczną prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna

już nawet przy pobieżnej lekturze skargi.

Skarżący nie wykazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Przede wszystkim nie może być skuteczny zabieg, sprowadzający się do

powielenia treści zarzutu podniesionego w ramach podstawy kasacyjnych (s. 4

skargi kasacyjnej), w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania (s. 5 skargi kasacyjnej). Są to przecież dwa odrębne elementy

konstrukcyjne skargi kasacyjnej. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

I CSK 1113/26

4

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Ponadto, kwestia wymagalności roszczeń obu stron umowy kredytu

w przypadku, gdy ze względu na niedozwolone postanowienia umowa ta jest

niewiążąca (nieważna), była przedmiotem obszernych i wyczerpujących rozważań

Sądu Najwyższego w uchwale składu całej Izby Cywilnej z 5 kwietnia 2024 r., III

CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), do której uzasadnienia należy odesłać w

celu uniknięcia zbędnych powtórzeń.

Z kolei istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

W zakresie pierwszego istotnego zagadnienia prawnego poruszonego

w skardze należy wskazać, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże

z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy

całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron (uchwała składu całej Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22).

Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, powołany przez skarżącego, w którym

wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób,

iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku

gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej

umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej

kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez

konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.

Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie konsumenta.

Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego

z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości

Unii Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie mogło

I CSK 1113/26

5

mieć bezpośredniego wpływu na związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą

prawną. Dokonana przez Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to znaczenie,

że przy stosowaniu przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany tak je

interpretować, aby osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie prezentuje

Trybunał. Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady wykładni

prawa i nie może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa krajowego

contra legem. Nie zaistniała przy tym, potrzeba rozważenia zasadności odstąpienia

od uchwalonej przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 25 kwietnia

2024 r., III CZP 25/22, zasady prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch kondykcji

na korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, przy

uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24,

Lubreczlik.

Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch

kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie

zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była

podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko

zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być

rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy

kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji,

w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie

nieważnej umowy kredytu.

Odnosząc się do drugiego zagadnienia prawnego należy wskazać, że art.

481 § 1 i 2 k.c. dotyczy wszystkich świadczeń pieniężnych, w tym także

wyrażonych w walucie obcej. W przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia

pieniężnego powstaje roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie.

W związku z tym w każdym przypadku należy stosować stawkę określoną w art.

481 § 2 k.c., gdyż przepisy nie przewidują odmiennej stawki w odniesieniu do

waluty obcej (zob. np. postanowienie SN z 25 listopada 2025 r., I CSK 1771/25).

W zakresie trzeciego zagadnienia prawnego poruszonego w skardze Sąd

Najwyższy również odsyła do uchwały składu całej Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, przypominając, że według art. 87

I CSK 1113/26

6

§ 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej

izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże

inne składy Sądu Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym). W

punkcie 1. tej uchwały Sąd Najwyższy przyjął, że w razie uznania, iż postanowienie

umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu

określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie

jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z

przepisów prawa lub zwyczajów. Powoływanie się przez skarżącego na zdania

odrębne do powyższej uchwały nie wskazuje na konieczność ponownego

odniesienia się przez Sąd Najwyższy do rozstrzygniętego już zagadnienia.

Czwarte zagadnienie prawne nie ma charakteru uniwersalnego, o czym

przekonuje jego szczegółowość i silne powiązanie z konkretnym stanem

faktycznym, co oznacza, że znaczenie tego zagadnienia nie wykracza poza

niniejszą sprawę. Skarżący dąży bowiem nie do uzyskania abstrakcyjnej i

uniwersalnej odpowiedzi dotyczącej wykładni określonych przepisów, ale oceny

trafności wydanego rozstrzygnięcia na płaszczyźnie subsumpcji.

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym

innych

przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 11 i 3 w zw.

z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

Marcin Łochowski

(D.Z.)

I CSK 1113/26

7

[a.ł]