SN nie przyjął skargi spółki od M.G. i Z.G., spółka zapłaci 5.400 zł kosztów

I CSK 1119/26

2

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika

z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których

jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

z powołaniem się na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego (art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), sformułowanego jako pytanie: „czy wobec treści wyroku

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 czerwca 2025 r. wydanego w

sprawie C-396/24, zgodnie z którym „art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia

5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu

krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za

nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od

konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od

kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od

pozostałej do spłaty kwoty”, dopuszczalne jest przyjęcie, zgodnie z uchwałą Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III CZP 25/22, że „jeżeli w wykonaniu

umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu,

a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot

nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron?”.

Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni przepisów wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), to jest

art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c.

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na występowanie

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę przyjęcia skargi

I CSK 1119/26

3

kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu o charakterze

abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie

i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to zagadnienie

sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę

o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na

tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być ponadto „istotne” z uwagi na

wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla systemu prawa. Skoro jednak

skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej sprawie, to zarówno charakter

rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny, którym

Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać

w związku z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać

na jego rozstrzygnięcie.

O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub

mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy

prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice

usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Ponadto, potrzeba wykładni

przepisów prawnych nie powstaje, gdy Sąd Najwyższy zajmował co do nich

stanowisko i wyrażał poglądy we wcześniej wydanych orzeczeniach, a nie zaszły

żadne okoliczności uzasadniające ich zmianę.

Istniejące przez pewien czas rozbieżności w wykładni i stosowaniu przepisów

regulujących zasady wzajemnych rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu

w oparciu o teorię dwóch kondykcji co do jej aktualności i stosowania, które mogły

powstać na gruncie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 19 czerwca 2025 r., C-

396/24 zostały wyjaśnione. W tym zakresie należy powołać się na wyrok z 8 sierpnia

2025 r., II CSKP 705/23, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie wyroku

Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-396/24 nie odnosi się ani do teorii salda,

ani do teorii dwóch kondykcji jako dwóch konkurujących ze sobą sposobów

rozliczenia stron nieważnej umowy kredytu frankowego, lecz koncentruje się na

zasadzie aktualności wzbogacenia przewidzianej w art. 409 k.c. Zatem zastosowanie

teorii dwóch kondykcji przy wzajemnych rozliczeniach stron znajduje podstawę

w orzecznictwie sądowym i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE.

I CSK 1119/26

4

W świetle następnych wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE: z 27 listopada

2025 r., C-746/24, z 11 grudnia 2025 r., C-767/24 i z 22 stycznia 2026 r, C-902/24

należy przyjąć, że do zastosowania teorii salda może dojść jedynie na korzyść

konsumenta, gdy przedsiębiorca występuje przeciwko niemu o zwrot świadczeń

spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej. Z kolei teoria dwóch

kondykcji obowiązuje w sytuacji, gdy konsument występuje o zwrot takich świadczeń.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz – co do

kosztów postępowania – art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.,

§ 2 pkt 7 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2026 r. poz.

215), orzeczono jak w postanowieniu.

[dr]

[SOP]