SN odmówił przyjęcia kasacji banku w sprawie kredytu walutowego, 2700 zł kosztów dla klientów

Pozwany Bank S.A. w W. […] wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z 18 września 2025 r., zaskarżając ten wyrok w całości,

wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co od istoty sprawy.

I CSK 1139/26

2

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona wobec

zastosowania przez Sąd Apelacyjny dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. i sankcji z art. 58

§ 2 k.c. do umowy kredytu stricte dewizowego (walutowego), z całkowitym

pominięciem charakteru umowy, jej specyfiki, jak również wyłącznie fakultatywnego

charakteru postanowień dotyczących wypłaty i spłaty kredytu w PLN, które w toku

postępowania zostały uznane za abuzywne, vide wyrok Sądu Najwyższego

z 9 października 2020 r., III CSK 99/18, wydany w sprawie, w której przedmiotem

oceny była umowa kredytu, tożsama co do treści stanowiących podstawę

orzekania, jak umowa kredytu występująca w sprawie, oceniona przez Sąd

Najwyższy jako typowa umowa kredytu walutowego niezawierająca

niedozwolonych postanowień umownych.

Ponadto skarżący powołał się na potrzebę wykładni przepisów prawa

wywołujących istotne rozbieżności w orzecznictwie, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. Skarżący

wskazał też, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne:

1) Czy za indywidualnie wynegocjowany – w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.

uznać należy warunek umowny (postanowienie umowne), które zostało

wprowadzone do umowy kredytu po przedstawieniu konsumentowi co najmniej

dwóch możliwych (alternatywnych) rozwiązań oferowanych przez przedsiębiorcę,

z których tylko jedno jest potencjalnie abuzywne i przy założeniu, że konsument

miał swobodę wyboru obu rozwiązań?

2) Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu

postanowienia abuzywnego i stwierdzenia braku możliwości funkcjonowania

umowy bez tych postanowień uznanych za abuzywne, dopuszczalne jest ustalenie

treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez

abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy

z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe lub art. 56 w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub

art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z

których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie

obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się

według kursu średniego NBP?

I CSK 1139/26

3

3) Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu dewizowego

nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą

dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia

doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego

abuzywnego postanowienia?

4) Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który

znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnego

postanowienia określającego sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na

potrzeby dobrowolnych i fakultatywnych operacji związanych z przeliczaniem przy

wypłacie i przy spłacie kredytu?

5) Jaki charakter posiada wyrok sądu w zakresie orzeczonych skutków

abuzywności w postaci unieważnienia spornej umowę kredytu (konstytutywny czy

deklaratoryjny) w odniesieniu do roszczeń pieniężnych o zwrot nienależnych

świadczeń, a w konsekwencji, kiedy powstaje obowiązek rozliczeń stron w związku

z unieważnieniem funkcjonującej dotąd umowy kredytu, tzn. kiedy roszczenia

restytucyjne stron przedmiotowej umowy stają się wymagalne oraz od kiedy należy

liczyć odsetki za opóźnienie w zapłacie tychże należności?

6) Czy wynikający z art. 212 § 2 w zw. z art. 1561 w zw. z art. 1562 k.p.c.

w zw. z art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 w zw. z art. 353 § 1 i 2 w zw. z art. 3531

w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady

93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”) w zw. z art. 267 i 288 TFUE

oraz w zw. z art. 4 ust. 3 TUE obowiązek poinformowania konsumenta przez sąd o

konsekwencjach prawnych wynikających z unieważnienia w całości zawartej

umowy kredytu obejmuje konieczność poinformowania konsumenta o możliwości

dochodzenia przez bank roszczeń wynikających z unieważnienia umowy, w tym

roszczenia o zapłatę tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (nawet jeżeli

istnienie tych roszczeń nie jest ostatecznie przesądzone), aby konsument mógł

świadomie i dobrowolnie podjąć decyzję o skorzystaniu z przysługujących mu

uprawnień?

I CSK 1139/26

4

7) Czy w sytuacji, w której mechanizm przeliczenia należności w oparciu

o tabele kursowe banku, ma charakter fakultatywny, zastosowanie winien mieć

reżim art. 3851 § 1 i § 2 k.c., art. 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13?

W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią

orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.

Skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa

materialnego lub procesowego, widoczną prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna

już nawet przy pobieżnej lekturze skargi.

Po pierwsze, z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania w ogóle nie wynika, jakie przepisy – zdaniem skarżącego – miałby

zostać naruszone przez Sąd Apelacyjny w sposób kwalifikowany. W skardze

kasacyjnej nie zostały w tym kontekście wskazane żadne przepisy (s. 6-10 skargi).

Stwierdzenie, że ocena umowy dokonana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

„pozostaje w totalnej opozycji do zapatrywań Sądu Najwyższego w przedmiocie

oceny charakteru Umowy kredytu występującej w sprawie – vide uzasadnienie

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2020 r., III CSK 99/18” jest

niewystarczające do przyjęcia, iż doszło do kwalifikowanego naruszenia bliżej

nieokreślonych przepisów.

Po drugie, walutowy charakter umowy nie wyklucza przecież możliwości

zawarcia w niej niedozwolonych postanowień umownych. Artykuł 3851 § 1 k.c.

znajduje zastosowanie do oceny postanowień wszystkich umów zawieranych

między przedsiębiorcą a konsumentem oraz niektórych umów zawieranych

w obrocie obustronnie profesjonalnym (art. 805 § 4 k.c.). Nawet zatem udzielenie

kredytu w walucie obcej nie wyłącza zastosowania do oceny takiej umowy art. 3851

I CSK 1139/26

5

k.c. Nie sposób więc mówić o naruszeniu art. 3851 k.c. tylko z tej przyczyny, że

został zastosowany w odniesieniu do kredytu udzielonego – jak twierdzi skarżący –

w walucie obcej.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga

przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych

stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w

danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego

potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.

Wykładnia art. 3851 § 1 i 2 k.c. we wskazanym w skardze zakresie jest już od

dawna w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowana (zob. m.in wyroki:

z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 2 czerwca 2021 r.,

I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP

415/22).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

natomiast zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym

wymaganiom, gdyż nie są to zagadnienia nowe. Wprost przeciwnie,

w dotychczasowym bogatym orzecznictwie Sąd Najwyższy odnosił się do tych

zagadnień wielokrotnie i wyczerpująco. Swoistym zwieńczeniem orzecznictwa Sądu

I CSK 1139/26

6

Najwyższego dotyczącego problematyki kredytów denominowanych

i indeksowanych jest uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25

kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), do której treści oraz

uzasadnienia, w tym również powołanego w nim orzecznictwa, należy odesłać.

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1,

11 i 3 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

Marcin Łochowski

(D.Z.)

[a.ł]