Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku i zasądził 2700 zł kosztów

Pozwany Bank1 S.A. w W. (obecnie Bank S.A. w W.) wniósł skargę

kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 31 października 2025 r., sygn.

akt. I ACa 218/24, zaskarżając go w całości.

Powódka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1145/26

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

Skarżący upatruje podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w jej

oczywistej zasadności, która przejawia się w zastosowaniu przez Sąd Apelacyjny

dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. do umowy kredytu stricte dewizowego (walutowego),

z całkowitym pominięciem charakteru przedmiotowej umowy, jej specyfiki,

jak również wyłącznie fakultatywnego charakteru postanowień dotyczących wypłaty

i spłaty kredytu, które w toku postępowania zostały uznane za abuzywne, co stoi

I CSK 1145/26

3

w całkowitej sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego z 9 października 2020 r.,

III CSK 99/18.

Z ostrożności procesowej pozwany wskazał także, że w sprawie wystąpiło

istotne zagadnienia prawne wyrażające się w pytaniu: czy w przypadku umowy

kredytu, która wyraża kwotę kredytu w walucie obcej, w sytuacji uznania, że umowa

kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne odsyłające do Tabeli

Kursów, możliwe jest utrzymanie umowy w mocy i jej wykonywanie w oparciu o

istniejące postanowienia umożliwiające wypłatę i spłatę kredytu bezpośrednio w

walucie obcej, skoro nie uległy one eliminacji; czy w przypadku orzeczenia

bezskuteczności umowy kredytu denominowanego w walucie obcej w oparciu o

przepisy o postanowieniach abuzwnych (art. 3851 k.c. i n.) Bank pozostaje w

opóźnieniu wobec Kredytobiorcy co do zwrotu kwot uiszczonych w wykonaniu

umowy w okresie przed złożeniem przez Kredytobiorcę, po pouczeniu przez Sąd,

oświadczenia w przedmiocie woli utrzymania w mocy umowy wobec abuzywności

postanowień umownych, a w konsekwencji czy dopuszczalne jest naliczanie

odsetek za opóźnienie (art. 481 §1 k.c.) za okres od chwili złożenia przez

prawidłowo poinformowanego o skutkach bezskuteczności umowy kredytobiorcę

oświadczenia w przedmiocie woli utrzymania umowy w mocy; czy w sytuacji, jeżeli

kredytobiorca wystąpił z inicjatywą zawarcia aneksu, w którym doprecyzowany

został sposób tworzenia kursów w tabeli kursów, kredytobiorca mając możliwość

swobodnego zapoznania się z treścią aneksu i zrezygnowania z jego zawarcia,

dobrowolnie zawarł ten aneks można mówić, że konsument nie wyraził świadomej

zgody na dalsze obowiązywanie określonego postanowienia, a w konsekwencji nie

pozbawił umowy ewentualnego, abuzywnego elementu regulującego kwestie

dokonywania przeliczeń walutowych pomiędzy stronami?; czy w przypadku gdy

kredyt został całkowicie spłacony przed terminem wynikającym z Umowy Kredytu

interesy powoda zostały rażąco naruszone, a kredytobiorca może domagać się od

banku zwrotu kwot świadczonych w wykonaniu umowy kredytu uznanej następnie

za nieważną z powodu abuzywności zawartych w niej klauzul, w tym w świetle

zgodności takiego świadczenia z zasadami współżycia społecznego; istotnie

zagadnienie prawne występujące w sprawie polegające na rozbieżności w wykładni

przepisów wywołujących różnice w orzecznictwie sądów, tj. art. 410 k.c. w zw. z art.

I CSK 1145/26

4

405 i art. 3851 §1 i §2 k.c. oraz 6 ust.1 Dyrektywy nr 93/13 w zakresie, w jakim

przepisy te odnoszą się do zasad rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu

hipotecznego (tj. do zastosowania tzw. teorii dwóch kondykcji albo teorii salda), w

szczególności w kontekście najnowszego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w

sprawie C-396/24.

Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4,

poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie

to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

W świetle ustalonego stanu faktycznego, powodowie zawarli z bankiem

umowę o kredyt dewizowy na cele mieszkaniowe w walucie CHF przy czym środki

miały być wypłacone na rachunek prowadzony w PLN. Należy przy tym podkreślić,

że samo zapewnienie konsumentowi -kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w

walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat

I CSK 1145/26

5

kredytu w walucie krajowej, w wysokości zależnej od kursu waluty obcej

określanego swobodnie przez bank (zob. wyrok SN z 25 października 2023 r., II

CSKP 810/23; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 i z 24 maja 2024 r., II CSKP

1560/22). Nawet gdyby uznać zakwalifikowanie umowy jako kredytu

denominowanego, a nie czysto walutowego za błędne, nie prowadziłoby to do

odmiennego rozstrzygnięcia, gdyż Sąd Apelacyjny przyjął, że niedozwolony

charakter miała w umowie także klauzula ryzyka walutowego, a ta klauzula

jest aktualna także w umowie kredytu czysto walutowego (zob. postanowienia SN:

z 28 marca 2024 r., I CSK 954/23; z 24 września 2025 r., I CSK 2968/24).

Przechodząc do powołanej z ostrożności procesowej przesłanki ujętej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy przypomnieć, że istotnym zagadnieniem

prawnym jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie,

którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne

powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN:

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;

z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

Analiza sprawy prowadzi do wniosku, że wskazana wyżej przyczyna

kasacyjna nie została wykazana.

Sąd Najwyższy wyczerpująco wyjaśnił już w dotychczasowym orzecznictwie,

że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu denominowanego w walucie obcej umowa ta nie może wiązać stron

w pozostałym zakresie ani jako kredyt złotówkowy (z oprocentowaniem obliczanym

na podstawie wskaźnika LIBOR/SARON), ani jako tzw. kredyt czysto walutowy.

Utrzymanie takiej umowy jako kredytu czysto walutowego prowadziłoby

do niedopuszczalnego zniekształcenia woli stron, która ukierunkowana była

od początku na wypłatę kredytu w walucie krajowej, a denominacja w CHF pełniła

I CSK 1145/26

6

jedynie funkcję waloryzacyjną (zob. wyroki SN: z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22,

z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i II CSKP 405/22, z 20 maja 2022 r.,

II CSKP 713/22 i II CSKP 943/22, z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, z 9 grudnia

2022 r., II CSKP 1262/22, z 15 września 2023 r., II CSKP 1356/22, z 29 listopada

2023 r., II CSKP 1461/22, z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22).

Wyrażane w przytoczonych powyżej orzeczeniach poglądy znalazły

odzwierciedlenie w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r.

(III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118), w której Sąd Najwyższy

jednoznacznie przesądził, że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w

obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia

zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa

lub zwyczajów. Natomiast w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu

waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie

wiąże także w pozostałym zakresie.

Niezależnie od treści uchwały z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, Sąd

Najwyższy wskazuje, że znaczenie wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24,

dla możliwości stosowania teorii dwóch kondykcji w sporach pomiędzy

kredytobiorcą-konsumentem a bankiem zostało wyjaśnione przez Sąd Najwyższy

m.in. w wyroku z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24.

Podniesione przez skarżącego kwestie w ramach występowania w sprawie

istotnego zagadnienia prawnego koncentrują się wokół problemu dotyczącego

abuzywności postanowień umowy i skutków tej abuzywności, które były w ostatnim

czasie przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. SN w uchwale

z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109, i w wyrokach:

z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18;

z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia

2019 r., III CSK 159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r.,

V CSKP 49/21; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz.

54; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9

I CSK 1145/26

7

grudnia 2022 r., II CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca

2022 r., II CSKP 532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr

4, poz. 52; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP

694/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22;

z 19 maja 2022 r., II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20

maja 2022 r., II CSKP 403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia

2022 r., II CSKP 550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II

CSKP 711/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP

796/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z

8 września 2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia

2023 r., II CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II

CSKP 1442/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP

722/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z

17 marca 2023 r., II CSKP 924/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22; z 26

stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22; z 31

stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22; z 31 marca

2023 r., II CSKP 1052/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II

CSKP 464/22; z 23 maja 2023 r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP

1536/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II

CSKP 1722/22, i z 27 marca 2024 r., II CSKP 1258/22, uchwała pełnego składu

Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak wyżej.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,

przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

(M.T.)

[SOP]

I CSK 1145/26

8