Powiat przegrał w SN spór o podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego spółki po wzroście cen

Pozwany Powiat […] – Z. w S. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z 22 października 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa

P. sp. z o.o. z siedzibą w L. o zmianę treści stosunku zobowiązaniowego.

Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej wynikającej z naruszenia art. 632 § 2 k.c. poprzez

I CSK 1151/26

2

błędną wykładnię pojęcia rażącej straty oraz błędne zastosowanie wobec

niewystąpienia przesłanki zmiany stosunków.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej występuje wtedy, gdy zachodzi

niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia

z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego

naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe (zob.

np. postanowienia SN z 7 sierpnia 2026 r, I CSK 3546/25; z 30 lipca 2026 r., I CSK

3562/24; z 7 grudnia 2023 r., I CSK 5630/22; z 8 listopada 2023 r., I CSK 3494/23;

z 20 października 2023 r., I CSK 1631/23 oraz z 25 września 2023 r., I CSK

903/23).

Pozwany natomiast uczynił podstawą wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania wykładnię pojęć nieostrych, ocennych, wymagających każdorazowego

rozważenia okoliczności faktycznych ad casum.

Co do zasady w umowie przewidującej wynagrodzenie ryczałtowe ryzyko

ekonomiczne prawidłowej identyfikacji przedmiotu zamówienia, poprawności

obliczenia wynagrodzenia, a także zmiany kosztów realizacji umowy ponosi

przyjmujący zamówienie (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2025 r.,

II CSKP 1064/23). Ograniczeniem tego ryzyka jest możliwość wystąpienia do sądu

z powództwem o zwiększenie wynagrodzenia ryczałtowego lub rozwiązanie umowy

w przypadku wystąpienia zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć.

Sąd rozpoznający apelację przyjął, że znaczny wzrost cen materiałów budowlanych

i wykończeniowych oraz ich transportu, który nastąpił na skutek pandemii COVID-

19 spełnia tę przesłankę.

W ocenie skarżącego pojęcie „rażącej straty” z art. 632 § 2 k.c. powinno

odnosić się wyłącznie do poniesienia przez wykonawcę straty w sensie

matematycznym, nie zaś do uzyskania znacznie niższego wynagrodzenia niż

planowane. To stanowisko nie jest zgodne z dotychczasową wykładnią tego pojęcia

dokonywaną przez Sąd Najwyższy, który wyjaśniał już, że chodzi o stratę, która

niweczy przeprowadzoną przez wykonawcę kalkulację, z uwzględnieniem zwykłego

ryzyka kontraktowego. Nie musi to być strata zagrażająca kondycji finansowej

I CSK 1151/26

3

wykonawcy albo grożąca mu upadłością (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 marca

2018 r., II CSK 352/17). Jest to strata, która niweczy przeprowadzoną przez

wykonawcę kalkulację, z uwzględnieniem zwykłego ryzyka kontraktowego (zob.

wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2019 r., I CSK 218/18, OSNC 2020, nr 5, poz.

41).

Do przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej jako oczywiście zasadnej

niezbędne jest wykazanie, że sąd odwoławczy orzekł w sprawie niezgodnie

z przyjętą linią orzeczniczą, co w nie zaszło w stanie faktycznym sprawy.

Oprócz kwestionowania wykładni pojęcia „rażącej straty” co do zasady,

skarżący przytoczył także argumenty podważające zasądzoną przez Sąd II instancji

kwotę co do wysokości. Jest to jednakże polemika z wyliczeniem sądu jako

elementem stanu faktycznego sprawy, która jest niedopuszczalna na etapie

postępowania kasacyjnego na mocy art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c. Jeżeli

zaś intencją pozwanego było zakwestionowanie metody wyliczenia kwoty, o którą

należy podwyższyć wynagrodzenie powoda, to należy potwierdzić, że w art. 632 §

2 k.p.c. nie zawarto przesłanek dokonywania takich obliczeń, co oznacza, że ta

kalkulacja należy do tzw. sfery dyskrecjonalności sądowej, która oznacza

swobodną, choć nie dowolną, ocenę sądu dokonywaną z uwzględnieniem

konkretnego stanu faktycznego.

Co do zasady zaś zaskarżenie w skardze kasacyjnej rozstrzygnięć

należących do sfery swobodnej oceny sądu ma charakter wyjątkowy, a skarżący

powinien wykazać, że zasądzona kwota jest rażąco wygórowana bądź zaniżona

(zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2024 r., III PSK 42/23; z

5 sierpnia 2020 r., IV CSK 49/20 oraz z 23 października 2024 r., 216/23). Ponadto,

ewentualne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu zapadłych w oparciu o przepisy

zawierające element dyskrecji sędziowskiej jako przyczyny przyjęcia skargi do

rozpoznania byłoby tylko możliwe na gruncie art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.

Przesłanka oczywistej zasadności odnosi się zaś tylko do jednoznacznych

przepisów prawa, niepodlegających różnej wykładni.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego

I CSK 1151/26

4

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców

prawnych.

(M.M.)

[SOP]