Sąd Najwyższy nie przyjął skargi uczestników, sąsiedzi zachowają dojazd przez ich działkę

Postanowieniem z 5 stycznia 2023 r., I Ns 146/21, Sąd Rejonowy

w Przeworsku oddalił wniosek o zasiedzenie służebności gruntowej.

Postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w

Przemyślu zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w ten sposób, że stwierdził,

iż wnioskodawcy na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej z dniem

1 stycznia 2009 r. nabyli przez zasiedzenie służebność gruntową, polegającą na

I CSK 1191/25

2

prawie przejazdu, przechodu i przegonu, mającej postać szlaku drogowego

przebiegającego częściowo przez nieruchomość stanowiącą własność uczestników

postępowania.

Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawcy są właścicielami działki z budynkiem

mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi, graniczącej z nieruchomościami

uczestników oraz nieruchomością, która sąsiaduje z drogą gminną. Jedna z działek

stanowi obecnie drogę prowadzącą do nieruchomości uczestników. Sporna droga

była własnością pradziadka, dziadka i ojca uczestnika postępowania. W 1955 r.

dziadek uczestnika posadowił dom na działce, a wnioskodawcy swój na działce

sąsiedniej w latach 70-tych. Wszystkie prace związane z dojazdem do domu

dokonane zostały przez dziadka i ojca uczestnika w latach 1969-1970, a

sprowadzały się do wożenia płyt żeliwnych ze złomowiska, a następnie wyłożeniu

ich na długości 5 m od drogi gminnej do wysokości studni położonej przed domem

uczestników. Wnioskodawcy w 1978 roku wyłożyli płyty żelbetonowe i w ten sposób

utwardzili teren wykorzystywany przez nich w charakterze drogi pozwalającej im

dotrzeć do nieruchomości. Droga gminna była kamienista i wymagała do tego

złagodzenia stromego podjazdu do nieruchomości uczestników, co zostało

wykonane w 1996 r. przez wykonanie betonowego podjazdu z drogi gminnej. W

2002 r. nieruchomość została przepisana na uczestnika postępowania, który

również był zmuszony drogę utwardzić.

Sąd Okręgowy wskazał, że zasiedzenie ma charakter deklaratoryjny, nie

tworzy nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza istniejący stan rzeczy od

dłuższego czasu. Skoro wnioskodawcy w 1978 r. wyłożyli płyty żelbetonowe na

części szlaku i w ten sposób utwardzili ten teren, wykorzystywany przez nich

w charakterze drogi, pozwalającej im dotrzeć do nieruchomości, nie będąc do tego

uprawnieni na podstawie ustanowionej na ich rzecz służebności, a przez wzgląd na

sposób, zakres i czas czynienia tego, należało uwzględnić ich wniosek. Nie miał

przy tym znaczenia fakt, że wyłożone płyty żelbetonowe nie były wyłożone na

całości szlaku, skoro odcinek na którym je wyłożono nie był równoznaczny z

faktem, iż wnioskodawcy nie korzystali z powierzchni prowadzącej dalej. Zgodnie z

art. 287 k.c., zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się w

braku innych danych według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu

I CSK 1191/25

3

zwyczajów miejscowych, a znaczenie powołanej normy może zostać ograniczona

jedynie na podstawie umowy.

Uczestnicy postępowania wnieśli o przejęcie skargi kasacyjnej ze względu

na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych:

1) czy wspólnie wykonywane prace przy urządzaniu trwałego i widocznego

urządzenia (wykonywanie betonowego podjazdu) przez właściciela nieruchomości

oraz osobę korzystającą z takiego szlaku mogą stanowić przesłankę uznania strony

niebędącej właścicielem za posiadacza samoistnego i spełniającego przesłankę

stworzenia przez takiego posiadacza trwałego i widocznego urządzenia;

2) czy możliwe i prawnie uzasadnione było ustanowienie służebności

gruntowej na całym szlaku drogowym w sytuacji, gdy z materiału dowodowego

zgromadzonego w sprawie, któremu Sąd drugiej Instancji dał wiarę, wynika, że

utwardzenie drogi przez wnioskodawców ograniczyło się tylko do kilkunastu metrów

szlaku poprzez wyłożenie płyt żeliwnych, przy długości wskazywanego w opinii

biegłego całego szlaku na 95,5 m i uznaniu przez Sąd Okręgowy, że na dalszym

odcinku drogi wystarczające jest spełnienie jedynie przesłanki korzystania z drogi

przez wnioskodawców.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wbrew twierdzeniom skarżących Sąd odwoławczy ustalił, że prace

utwardzające fragmenty drogi nie były wykonywane wspólnie. Wnioskodawcy

utwardzili drogę w 1978 r., natomiast ojciec uczestników zrobił to w latach 1969-70,

a następnie w 1996 roku. Zatem w sprawie nie występuje zagadnienie możliwości

zasiedzenia służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z trwałego

i widocznego urządzenia, które nie zostało wykonane przez posiadacza

służebności, ponieważ Sąd drugiej instancji ustalił, że posiadacze w 1978 r.

utwardzili fragment drogi.

W niniejszej sprawie wykonywanie służebności gruntowej przez

wnioskodawców polegało na wieloletnim korzystaniu z drogi, która prowadziła z ich

posesji do drogi gminnej, o łącznej długości około 95,5 m. Tylko część tej drogi

I CSK 1191/25

4

została przez nich utwardzona płytami żelbetonowymi. Nie zmienia to jednak faktu,

że co najmniej od 1978 roku korzystali z całej długości drogi dojazdowej do ich

posesji. Nie było zatem żadnych podstaw, aby Są stwierdził zasiedzenie

służebności gruntowej jedynie na długości drogi utwardzonej przez

wnioskodawców. Do zasiedzenia służebności w postaci drogi wystarczy, że na jej

przebiegu znajduje się tylko jedno trwałe i widoczne urządzenie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 k.p.c. wnioskodawcom przysługuje od skarżących zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

(G.G.)

[SOP]