SN odmówił przyjęcia skargi banku w sprawie kredytu; bank zapłaci 2700 zł kosztów

Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z 10 października 2025 r., V ACa 854/23, zaskarżając go w całości.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1199/26

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanka te nie

została spełniona.

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego

zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi

przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,

które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz

I CSK 1199/26

3

innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).

Istotne zagadnienie prawne skarżąca upatruje w konieczności

rozstrzygnięcia: czy przy dokonywaniu oceny klauzul przeliczeniowych, tj. klauzul

przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty kredytu lub kursu sprzedaży

do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych, wynikającego z Tabeli kursowej Banku,

z perspektywy abuzywności, należy uwzględnić, że:

a. kredyt został spłacony zgodnie z umową, a zobowiązanie wynikające z umowy

wygasło i w konsekwencji umowa o kredyt, która została spłacona w całości,

powinna być wyłączona spod oceny skutków abuzywności postanowień umowy

kredytu, zgodnie z art. 3851 §li§2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13?

b. zasada pewności prawa i zasada stabilizacji stosunków prawnych, mające swoje

źródło w zasadzie demokratycznego państwa prawnego -opisanej w art. 2

Konstytucji RP, sprzeciwiają się uznaniu, że ochrona konsumenta wynikająca z

art. 385 § 1 i § 2 k.c. jest nieograniczona w czasie i w konsekwencji, w sytuacji,

gdy kredyt został już w całości spłacony a zobowiązanie wynikające z umowy

kredytu wygasło, żądanie przez konsumenta ustalenia nieważności umowy

kredytu (opierające się na twierdzeniu, że umowa kredytu jest nieważna na

skutek eliminacji z umowy klauzul abuzywnych), może być uznane za nadużycie

prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?

czy przy dokonywaniu oceny zawartych w umowie kredytu klauzul

przeliczeniowych, tj. klauzul przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty

kredytu lub kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych, wynikającego

z Tabeli kursowej Banku, których stosowanie jest dla kredytobiorcy jedynie

dodatkową, fakultatywną i zależną od kredytobiorcy opcją, a podstawową walutą

wypłaty i spłaty kredytu jest waluta kredytu, należy uwzględnić, że:

- kredytobiorca w dniu zawarcia umowy kredytu był już stroną kredytu

powiązanego, z walutą obcą,

I CSK 1199/26

4

- kredytobiorca miał doświadczenie w zawieraniu i wykonywaniu umowy kredytu

powiązanego z walutą obcą i miał świadomość w zakresie zmienności kursów

walut, i w takiej sytuacji, zakres informacji przekazywanych kredytobiorcy przez

bank przed zawarciem umowy kredytu, zawierającej fakultatywne klauzule

przeliczeniowe, nie powinien być oceniany z perspektywy abuzywności i jej skutków

zgodnie z art. 385(1) § 1 i § 2 k.c.?

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,

nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:

z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,

z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).

Skarżący wskazał na potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 6

ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13, art. 3851 § 1 k.c. oraz art. 3 ust. 1 Dyrektywy Rady

93/13, art. 69 ust. 1 ustawy - Prawo bankowe.

Problem przedstawiony przez skarżącego, na tle ustaleń faktycznych

poczynionych w przedmiotowej sprawie, nie spełniają powyższych wymagań,

ponieważ na obecnym etapie rozwoju orzecznictwa sądowego w sprawach

dotyczących konsumenckich kredytów hipotecznych denominowanych lub

indeksowanych do waluty obcej (w szczególności franka szwajcarskiego) nie ma

już on przymiotu nowości.

Jak wyjaśnił już Sąd Najwyższy, oceny czy postanowienie umowne jest

niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia

umowy (zob. uchwała siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17,

OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Mamy zatem do czynienia ze skutkiem ex tunc,

co oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia

umowy zawierającej klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia dla takiego

charakteru tych postanowień umownych (wyjątek stanowi wola konsumenta). Także

I CSK 1199/26

5

we wcześniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że ocena ta

nie obejmuje kwestii związanych z wykonywaniem umowy (zob. wyrok SN

z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16).

Niedozwolone postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku,

z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta,

albowiem oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się

według stanu z chwili zawarcia umowy (art. 3852 k.c.; zob. uchwałę składu siedmiu

sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Od tego też momentu klauzule

abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument wyrazi świadomą

wolę na objęcie go takim postanowieniem umownym. Bez znaczenia pozostaje

zatem podnoszona przez pozwanego okoliczność, że kredyt został spłacony.

Wykonywanie umowy czy wręcz jej wykonanie nie eliminuje bowiem abuzywności

postanowień umownych (zob. wyrok SN z 19 grudnia 2024 r., II CSKP 243/24).

Nie można także przyjąć, że przedstawione przez skarżącego zagadnienie

dotyczące możliwości stosowania art. 5 k.c. uwzględniało przyjęcie skargi

kasacyjnej. Pytanie skarżącego zostało skonstruowane na założeniu, że

dochodzenie przez konsumenta ochrony po całkowitej spłacie kredytu może

stanowić nadużycie prawa podmiotowego. Tymczasem sama okoliczność, że

konsument wykonał umowę, nie może prowadzić do wniosku, że późniejsze

powołanie się przez niego na ochronę wynikającą z przepisów o niedozwolonych

postanowieniach umownych stanowi korzystanie z prawa sprzecznie z jego

społeczno- gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego.

Okoliczność, że kredytobiorca w dniu zawarcia umowy kredytu był już stroną

kredytu powiązanego z walutą obcą, kredytobiorca miał doświadczenie w

zawieraniu i wykonywaniu umowy kredytu powiązanego z walutą obcą i miał

świadomość w zakresie zmienności kursów również nie tworzy nowego problemu

prawnego, wymagającego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Okoliczność ta

również była omawiana przez Sąd Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości (zob.

wyrok z 3 września 2015 r., C-110/114).

Skarżąca nie zdołała również wykazać, że przyjęcie skargi do rozpoznania

uzasadnione jest potrzebą wykładni wskazanych przez nią przepisów prawnych.

I CSK 1199/26

6

Nie istnieje bowiem potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy co

do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie,

a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę przyjętego stanowiska

(zob. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14; z 30 listopada 2023

r., I CSK 6472/22). Tymczasem przepisy przywołane przez pozwaną zostały

już wielokrotnie omówione przez Sąd Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej w licznych orzeczeniach.

Istotne znaczenie ma w szczególności uchwała pełnego składu Izby Cywilnej

Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która z chwilą jej podjęcia

uzyskała moc zasady prawnej zgodnie z art. 87 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 622), i jako taka

wiąże inne składy Sądu Najwyższego. Zgodnie z tą uchwałą w razie uznania, że

postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się

do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,

że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W uchwale przesądzono również, że

w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

W odniesieniu do kwestii związanej z zapewnieniem kredytobiorcy w samej

umowie kredytu możliwości dokonywania spłat w walucie obcej, Sąd Najwyższy

wyjaśnił, że samo zapewnienie kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w

walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat

kredytu w walucie krajowej, w wysokości zależnej od kursu waluty obcej

określanego swobodnie przez bank (wyrok SN z 25 października 2023 r., II CSKP

820/23). W podobny sposób wypowiedział się TSUE wskazując, że włączenie do

umowy zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących

wykonania tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden

jest nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na

spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument

wykona dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą

I CSK 1199/26

7

nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z

tym taki mechanizm umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (wyrok

TSUE z 21 września 2023 r., C-139/22, ECLI:EU:C:2023:692, pkt 55).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w

zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(M.T.)

[SOP]