Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanej i nakazał jej zapłatę 1350 zł kosztów na rzecz powodów

Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu z 15 lipca 2005 r., I ACa 854/23.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1252/26

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie

została spełniona.

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu

na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego

zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi

przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,

które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz

I CSK 1252/26

3

innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).

Istotne zagadnienie prawne skarżąca upatruje w konieczności

rozstrzygnięcia: czy dopuszczalne jest dokonywanie zmiany umowy przedwstępnej,

w której określono termin zawarcia umowy przyrzeczonej, po upływie tego terminu?

Sąd Apelacyjny wskazał, że upływ terminu do zawarcia umowy

przyrzeczonej nie powoduje, że strony są zwolnione z obowiązków obligacyjnych.

Sytuację prawną po upływie terminu do zawarcia umowy przyrzeczonej strony

uprawnionej reguluje przepis art. 390 k.c. Także po upływie tego terminu strony

powinny podejmować czynności umożliwiające zawarcie umowy przyrzeczonej z

konsekwencjami z art. 394 § 1 k.c. Dopóki bowiem nie nastąpi rozwiązanie umowy

przyrzeczonej, jej wygaśnięcie, istnieje obowiązek zawarcia umowy przyrzeczonej.

Upływ tego terminu nie skutkuje wygaśnięciem zobowiązania, a wymagalnością

roszczenia o zawarcie umowy, której konsekwencją jest rozpoczęcie biegu

jednorocznego terminu przedawnienia. Stanowisko to jest już ugruntowane w

orzecznictwie (zob. wyroki SN: z 27 maja 2003 r., IV CKN 113/01, z 16 grudnia

2005 r., III CK 344/05, z 16 listopada 2012 r., III CSK 73/12, z 13 stycznia 2011

r., III CSK 116/10, 24 kwietnia 2014 r., III CSK 315/13). Upływ terminu do zawarcia

umowy przyrzeczonej nie powoduje, że strony są zwolnione z obowiązków

obligacyjnych. Sytuację prawną po upływie terminu do zawarcia umowy

przyrzeczonej strony uprawnionej reguluje przepis art. 390 k.c. Także po upływie

tego terminu strony powinny podejmować czynności umożliwiające zawarcie

umowy przyrzeczonej z konsekwencjami z art. 394 § 1 k.c. Dopóki bowiem nie

nastąpi rozwiązanie umowy przedwstępnej, jej wygaśnięcie, istnieje obowiązek

zawarcia umowy przyrzeczonej (zob. wyroki SN: z 16 listopada 2012 r., III CSK

73/12, z 24 kwietnia 2014, III CSK 319/13).

Sąd Apelacyjny wskazał, że upływ terminu zawarcia umowy przyrzeczonej

wskazanego w aneksie nr […] nie spowodował wygaśnięcia zobowiązania do

zawarcia umowy przyrzeczonej. Termin zawarcia umowy przyrzeczonej nie był

terminem końcowym, a jedynie terminem spełnienia świadczenia, którego upływ nie

I CSK 1252/26

4

powodował wygaśnięcia zobowiązania do zawarcia umowy przyrzeczonej. Umowa

przedwstępna nie wygasła zatem z dniem 31 marca 2020 r., jak i strony jej

nie rozwiązały, lecz podejmowane były działania w kierunku finalizacji transakcji -

najpierw doszło do zawarcia aneksu nr […], a następnie umowy z 20 maja 2020 r.,

tylko częściowo realizującej umowę przedwstępną, gdyż pozwana odmówiła

sprzedaży jednej z działek w związku z niezadowoleniem z wysokości ustalonej

pierwotnie ceny. W sytuacji, gdy przedmiotowa umowa przedwstępna nie wygasła z

dniem 31 marca 2020 r., a termin zawarcia umowy przyrzeczonej zmieniono

aneksem nr […], brak jest podstaw do wiązana niewykonania umowy, jego

przyczyn i skutków tylko z sytuacją i okolicznościami zaistniałymi do tej daty, jak to

przyjmuje skarżąca.

Argumentacja skarżącej ma charakter wyłącznie polemiczny i opiera się

na założeniu, którego sąd apelacyjny nie podzielił, że umowa przedwstępna

wygasła z dniem 31 marca 2020 r.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w

zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

(M.T.)

[SOP]