Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi Funduszu G., wyrok oddalający pozew zostaje

Wyrokiem z 13 października 2023 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił

apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 15 marca 2023 r.

oddalającego powództwo w sprawie o zapłatę.

Od wyroku Sądu drugiej instancji powód wniósł skargę kasacyjną, opierając

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na czterech przesłankach

z art. 398 § 1 pkt 1-4 k.p.c.

Powód wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż

pozew został złożony przed upływem okresu przedawniania. Ponadto według

skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące biegu

przedawnienia roszczenia z art. 299 k.s.h. Natomiast wskazując, że w sprawie

I CSK 1262/24

2

występuje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, skarżący powołał art. 299

§ 1 k.s.h., art. 4421 § 1 k.c. i art. 264 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo

upadłościowe, a ponadto występują okoliczności wskazujące na przesłankę

stwierdzenia nieważności postępowania.

Powód zaskarżył wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępnie należy wskazać, że kwestie, które mają budzić poważne

wątpliwości skarżący obejmuje jednocześnie wnioskiem o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność. Tymczasem nie

jest możliwe równoczesne wykazywanie, że w sprawie występuje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i występuje istotne

zagadnienie prawne oraz że skarga oparta na naruszeniu tych przepisów jest

oczywiście uzasadniona. Albo jest tak, że wykładnia danych przepisów jest prosta

i w związku z tym, ich naruszenie jest oczywiste albo tak, że wykładnia ta rodzi

istotne zagadnienie prawne, wobec czego naruszenie przepisów nie może być

oczywiste (zob. m.in. postanowienia SN z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14 i z 30 lipca

2019 r., III CSK 58/19).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że

istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

dotychczas wykładni albo jego niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. np. postanowienia

SN z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15 i z 20

maja 2016 r., V CSK 692/15).

Natomiast istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno

I CSK 1262/24

3

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne nie czyni zadość tym

wymaganiom, nie stanowi ono bowiem zagadnienia nowego, niewyjaśnionego

dotychczas w orzecznictwie (zob. m.in. wyroki SN: z 4 listopada 2011 r., I CSK

46/11; z 15 lutego 2013 r., I CSK 313/12; z 10 lipca 2014 r., I CSK 531/13). Nie ma

więc potrzeby ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego na tej płaszczyźnie, gdyż

termin przedawnienia roszczenia deliktowego może rozpocząć bieg, gdy roszczenie

to już powstało, a poszkodowanemu znany jest zarówno fakt powstania szkody, jak

i osoba obowiązana do jej naprawienia. Skoro powstanie roszczenia

przewidzianego w art. 299 § 1 i 2 k.s.h. przeciwko członkom zarządu spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością jest warunkowane niemożliwością zaspokojenia

wierzytelności z majątku spółki (bezskutecznością egzekucji), to termin jego

przedawnienia musi być liczony od zaistnienia uświadomionego przez wierzyciela

stanu, który można w ten sposób zakwalifikować. Warunkiem uświadomienia przez

wierzyciela, że egzekucja konkretnej wierzytelności przeciwko spółce będzie

bezskuteczna jest rozeznanie w jej kondycji gospodarczej. Dla stwierdzenia, że

kondycja ta jest na tyle zła, iż nie pozwoli wierzycielowi na zaspokojenie jego

wierzytelności, nie jest jednak konieczne, żeby inicjował on przeciwko spółce

postępowanie egzekucyjne i uzyskał w tym postępowaniu postanowienie o jego

umorzeniu z uwagi na bezskuteczność (wyrok SN z 22 marca 2019 r., I CSK

96/18). Znajomość przez wierzyciela stanu rzeczy wskazującego na zrealizowanie

się przesłanek doniosłych dla powstania roszczenia z art. 299 k.s.h. może wynikać

z każdego dowodu wskazującego z dostateczną dozą prawdopodobieństwa na złą

kondycję finansową spółki, oznaczającą, że nie ma ona majątku pozwalającego na

wykonanie zobowiązania (por. wyroki SN: z 18 lutego 2015 r., I CSK 9/14, z 21

października 2011 r., IV CSK 46/11, z 14 lipca 2010 r., V CSK 30/10, z 2

października 2007 r., II CSK 301/07 i z 31 stycznia 2007 r., II CSK 417/06).

Ponadto bezskuteczność egzekucji jako przesłanka odpowiedzialności

członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zobowiązania

może być wykazana za pomocą różnych środków dowodowych i nie jest konieczne

I CSK 1262/24

4

jej stwierdzenie w postępowaniu egzekucyjnym (zob. np. wyrok SN z 26 sierpnia

2009 r., I CSK 34/09, OSNC-ZD 2010, Nr 2, poz. 57).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią

orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.

Skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa

materialnego lub procesowego, widoczną prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna

już nawet przy pobieżnej lekturze skargi.

Wymagania te nie zostały przez skarżącego spełnione. Treść uzasadnienia

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje o jej

oczywistej zasadności. Okoliczności wskazane przez skarżącego nie

usprawiedliwiają takiej oceny zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy nie

dopatrzył się rażącego naruszenia powołanych przepisów, widocznego prima facie.

Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do

oczywistego naruszenia prawa, zwłaszcza że Sąd drugiej instancji wskazał, iż bieg

terminu przedawnienia roszczenia powoda rozpoczął się 19 października 2017 r.,

kiedy działając z należytą starannością mógł powziąć wiadomość, iż roszczenie nie

zostanie zaspokojone w postępowaniu upadłościowym, co jest jednoznaczne

z bezskutecznością egzekucji, o czym mowa w art. 299 k.s.h.

Nieważność postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.), jako przyczynę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący uzasadnił sprzecznością

z przepisami prawa składu sądu orzekającego w drugiej instancji (art. 379 pkt 4

k.p.c.). Nie ma racji skarżący, gdyż Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę w składzie

jednego sędziego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a nie

powołanego w skardze kasacyjnej art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca

2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,

przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz

wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Z dniem 28 września 2023 r. zmieniono art.

I CSK 1262/24

5

3671 k.p.c. W aktualnym jego brzmieniu zasadą jest rozpoznanie spraw

w postępowaniu apelacyjnym w składzie jednego sędziego. Zasada ta ma

zastosowanie w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem

wejścia w życie ustawy – a zatem także w niniejszej sprawie (art. 32 ust. 1 ustawy).

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym

innych

przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

(M.M.)

[SOP]