Ostrzeżenie w księdze wieczystej po uchyleniu się od umowy. Sąd Najwyższy odrzucił skargę

Wnioskodawca „C.” sp. z o.o. w Ł. (dalej Spółka) złożył wniosek o wpis w dziale

III księgi wieczystej […] ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego nieruchomości

z rzeczywistym stanem prawnym. Spółka dołączyła do wniosku bliżej opisany akt

notarialny, zawierający oświadczenie aktualnego prezesa jej zarządu o uchyleniu się

od skutków prawnych oświadczenia Spółki w przedmiocie zawarcia z ,,J.” sp. z o.o.

w W. umowy sprzedaży objętej tą księgą nieruchomości na rzecz uczestnika

postępowania, ,,J.” sp. z o.o. w W. ujawnionego aktualnie w przedmiotowej księdze

jako jej właściciel.

Postanowieniem z 23 września 2024 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków

we Wrocławiu oddalił ten wniosek, podnosząc, że znacznie ograniczony zakres

kognicji sądu wieczystoksięgowego wyłącza dopuszczalność badania w

postępowaniu o wpis, czy wystąpiły przesłanki błędu w rozumieniu art. 84 k.c.,

uzasadniające skuteczne uchylenie się od skutków prawnych zdziałanej czynności

prawnej oraz prowadzenia sporu o prawo własności nieruchomości ujawnionej w

księdze wieczystej. Apelacja wnioskodawcy od tego orzeczenia została oddalona

postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 4 grudnia 2024 r., który podzielił

ustalenia faktyczne i oceny prawne Sądu Rejonowego.

W skardze kasacyjnej wnioskodawca, zarzucając naruszenie art. 84 § 1 i art.

88 k.c. oraz art 6268 w zw. z art. 6269 k.p.c., wniósł o zmianę zaskarżonego

postanowienia i uwzględnienie wniosku o wpis, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszym rzędzie należało przesądzić, czy skarga kasacyjna jest w tej

sprawie dopuszczalna. Zgodnie bowiem z art. 5191 § 1 k.p.c., od wydanego w

postępowaniu nieprocesowym przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty

sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia

postępowania kończących postępowanie w sprawie - w sprawach z zakresu prawa

osobowego, rzeczowego i spadkowego - przysługuje skarga kasacyjna do Sądu

Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

I CSK 1276/25

3

Przytoczona regulacja znajduje zastosowanie także do skarg kasacyjnych

wnoszonych od orzeczeń wydawanych przez sąd drugiej instancji w postępowaniu

wieczystoksięgowym, stąd znaczenie ma to, czy określone rozstrzygnięcie jest

orzeczeniem co do istoty sprawy. Istotę sprawy w postępowaniu

wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku, taka bowiem

postać orzeczeń jest właściwa rozstrzyganiu o zasadności żądania wnioskodawcy

domagającego się udzielenia ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw

rzeczowych, ukonstytuowania ich, jeżeli przepis takiego wpisu wymaga lub

wzmocnienia skuteczności praw osobistych i roszczeń (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 29 czerwca 2004 r., II CK 541/03, OSNC 2005, Nr 6, poz. 112; z 26

listopada 2009 r. I CZ 72/09; z 14 marca 2013 r., I CZ 8/13 oraz z 13 listopada 2013

r., V CZ 76/14).

O przedmiocie wniosku złożonego w postępowaniu nieprocesowym rozstrzyga

jego treść. Wniosek złożony przez Spółkę w tej sprawie dotyczył wpisu w księdze

wieczystej ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego nieruchomości objętej księgą

z jej rzeczywistym stanem prawnym, która to niezgodność stanowiła, w ocenie

Spółki, konsekwencję złożenia przez Spółkę oświadczenia o uchyleniu się od

skutków prawnych umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz uczestnika.

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, kończą

postępowanie w sprawie te postanowienia Sądu wieczystoksięgowego drugiej

instancji, które kładą kres określonym czynnościom w zakresie uprawnień

podmiotowych, związanych z ustrojem ksiąg wieczystych. Nie odpowiadają tym

wymaganiom postanowienia, które nie spełniają cech definitywności, np. dotyczące

wpisu ostrzeżenia o toczącym się procesie na podstawie postanowienia sądu o

udzieleniu zabezpieczenia (art. 755 k.p.c.), wpisu ostrzeżenia o niezgodności

ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym

stanem prawnym na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h., wpisu ostrzeżenia na

podstawie art. 62613 § 1 k.p.c. lub sprostowania usterek wpisu na podstawie art.

62613 § 2 k.p.c. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 7 stycznia 1997 r., I CKN

31/96, OSNC 1997, Nr 5, poz. 55, z 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97, OSNC 1997, Nr

4, poz. 37 ze sprost. w OSNC 1997, nr 6-7, s. 136; z 18 listopada 1997 r., I CKN

325/97; z 13 stycznia 1998 r., II CKN 529/97, OSNC 1998, nr 7-8, poz. 128; z 22

czerwca 2001 r., V CZ 91/01, OSNC 2002, Nr 2, poz. 25; z 29 czerwca 2004 r., II CK

541/03, OSNC 2005,nr 6, poz. 112; z 18 kwietnia 2007 r. V CZ 27/07; z 19 maja 2010

I CSK 1276/25

4

r., I CZ 32/10; z 25 października 2010 r., II CZ 65/10; z 27 czerwca 2013 r., III CSK

244/12; z 17 lipca 2013 r., V CSK 479/12; z 9 maja 2013 r., II CZ 7/13; z 23 marca

2018 r.,II CZ 11/18).

Z tych względów skarga kasacyjna Spółki podlegała, jako niedopuszczalna,

odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. O kosztach

postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. , nie znajdując

podstawy do odstąpienia od wskazanej w tym przepisie reguły.

(A.D.)

[SOP]