Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sprawie kredytu, bank zapłaci 2700 zł kosztów

Pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1 września 2023 r., zaskarżając ten wyrok

w części i wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonym zakresie oraz o uchylenie

wyroku Sądu pierwszej instancji w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie

wyroku Sądu drugiej instancji w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy

I CSK 1290/24

2

Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w zaskarżonej części oraz

o orzeczenie co do istoty sprawy przez uwzględnienie apelacji pozwanego

i oddalenie powództwa w całości.

Skarżący wskazał na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne,

dotyczące: utrzymania umowy w mocy zawartej między stronami umowy kredytu,

po wyeliminowaniu z jej treści abuzywnych, odsetek od takiego kredytu, wątpliwości

na gruncie art. 189 k.p.c. i art. 3851 k.c., statusu konsumenta kredytobiorcy.

Ponadto skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości: art. 3851 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 8b

ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 3531 w zw. z 58 § 1 i 3 k.c. i art. 2, 31 ust. 3 i art. 32

ust. 1 Konstytucji; art. 189 w zw. z 1301a § 1 k.p.c.; art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 221

k.c.

W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do

rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że

istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga zaś wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

dotychczas wykładni albo jego niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. np. postanowienia

SN: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15 i z

20 maja 2016 r., V CSK 692/15).

I CSK 1290/24

3

Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym

wymaganiom, nie stanowią one bowiem zagadnień nowych, niewyjaśnionych

dotychczas w orzecznictwie (zob. m.in. wyroki SN: z 4 listopada 2011 r., I CSK

46/11; z 15 lutego 2013 r., I CSK 313/12 i z 10 lipca 2014 r., I CSK 531/13). Nie ma

więc potrzeby ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego na tej płaszczyźnie, gdyż

zagadnienie dotyczące art. 3851 § 1 i 2 k.c. we wskazanym w skardze zakresie

w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości wobec

uchwały składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III

CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), w której rozstrzygnięto, że w razie

uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego

odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone

postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie

można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia

kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W razie

niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu

indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym

zakresie.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, że art. 6 ust. 1

dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż warunek umowny uznany za

nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał

on skutków wobec konsumenta. W związku z tym sądowe stwierdzenie

nieuczciwego charakteru takiego warunku powinno mieć z reguły skutek w postaci

„przywrócenia” sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się

on w braku tego warunku (zob. wyroki z 21 grudnia 2016 r., C-154/15, C-307/15

i C-308/15).

Bezcelowe jest zatem rozstrzyganie zagadnienia przedstawione przez

skarżącego, dotyczącego ewentualnych odsetek od takiego kredytu, po

wyeliminowaniu z umowy postanowień abuzywnych.

Ponadto postanowienia kształtujące prawa i obowiązki konsumenta

w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy,

z reguły powinny zostać także uznane za sprzeczne z zasadami

I CSK 1290/24

4

współżycia społecznego (zob. uchwałę SN z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22).

Kluczowa kwestia ryzyka kursowego została szeroko opisana m.in. w wyrokach

Sądu Najwyższego z 29 maja 2024 r., II CSKP 1048/23 i z 19 grudnia 2024 r., II

CSKP 243/24.

Określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do

tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych

kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku

i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza

równorzędność stron, co czyni takie postanowienie umowne niedopuszczalnym

(por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 3 grudnia 2024 r., II CSKP 1803/22 i z 28

lutego 2025 r., II CSKP 1277/24).

Kwestie dotyczące statusu konsumenta również zostały wyjaśnione.

Prowadzenie działalności gospodarczej przez kredytobiorcę nie wyklucza uznania

go za konsumenta. Dla tego rodzaju kwalifikacji prawnej (jako profesjonalisty)

decydujące powinny być cel zawarcia umowy oraz bezpośredniość jej związku

z wykonywaną działalnością gospodarczą lub zawodową. Wykazanie

jakiegokolwiek związku z działalnością gospodarczą nie może być przy tym

automatycznie uznawane jako istnienie bezpośredniego związku z działalnością

gospodarczą podmiotu (wyrok SN z 14 czerwca 2023 r., II CSKP 254/22).

Zarejestrowanie pod adresem nieruchomości, na której zakup zaciągnięty został

kredyt, działalności gospodarczej i wykorzystywanie nieruchomości do celów

prowadzenia działalności gospodarczej, które miało charakter następczy, nie ma

znaczenia dla uznania lub odmowy uznania kredytobiorców za konsumentów

(wyroki SN z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, i z 14 czerwca 2023 r., II CSKP

254/22).

Również kwestie przedstawione przez skarżącego dotyczące art. 189 k.p.c.

zostały już wyjaśnione w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Możliwość dochodzenia roszczenia o zwrot zapłaconych rat kredytu nie eliminuje

interesu prawnego kredytobiorcy w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku

prawnego w związku z nieważnością umowy kredytu (zob. m.in. uzasadnienie

uchwał Sądu Najwyższego z 17 grudnia 1993 r., III CZP 171/93, OSNCP 1994, nr

I CSK 1290/24

5

7-8, poz. 149 i z 20 października 2015 r., III CZP 27/15, OSNC 2016, Nr 3, poz. 31:

wyroki Sądu Najwyższego z 2 lipca 2015 r., V CSK 640/14; z 2 lutego 2006 r., II CK

395/05 i z 25 lutego 2022 r., II CSKP 87/22).

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym

innych

przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. oraz

§ 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie obciążył

skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

(M.M.)

[SOP]