Sąd Najwyższy nie przyjął skargi NFZ w sporze o zapłatę, koszty zasądzone na rzecz spółki

Pozwany Narodowy Fundusz Zdrowia – […] wniósł skargę kasacyjną od

wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 października 2023 r., zaskarżając ten

wyrok w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do

istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie

sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

I CSK 1313/24

2

Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

przesłankach z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Wskazał, że w sprawie występuje

pięć zagadnień prawnych, z czego dwa dotyczą ugody i jej zakresu, dwa natomiast

dotyczą świadczeń opieki zdrowotnej. Ponadto skarżący wskazał na potrzebę

wykładni art. 3531 i 917 k.c. budzących rozbieżności w orzecznictwie, a także

wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania i orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępnie należy wskazać, że odnośnie do skargi kasacyjnej pozwanego

to kwestie, które mają budzić poważne wątpliwości skarżący obejmuje

jednocześnie wnioskiem o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

jej oczywistą zasadność. Tymczasem nie jest możliwe równoczesne wykazywanie,

że w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości i występuje istotne zagadnienie prawne oraz że skarga oparta

na naruszeniu tych przepisów jest oczywiście uzasadniona. Albo jest tak, że

wykładnia danych przepisów jest prosta i w związku z tym, ich naruszenie jest

oczywiste albo tak, że wykładnia ta rodzi istotne zagadnienie prawne, wobec czego

naruszenie przepisów nie może być oczywiste (zob. m.in. postanowienia SN z 29

lipca 2015 r., I CSK 980/14 i z 30 lipca 2019 r., III CSK 58/19).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że

istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

dotychczas wykładni albo jego niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. np. postanowienia

SN z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15 i z 20

maja 2016 r., V CSK 692/15).

Natomiast istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

I CSK 1313/24

3

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym

wymaganiom, nie stanowią one bowiem zagadnień nowych, niewyjaśnionych

dotychczas w orzecznictwie (zob. m.in. wyroki SN: z 4 listopada 2011 r., I CSK

46/11; z 15 lutego 2013 r., I CSK 313/12 i z 10 lipca 2014 r., I CSK 531/13).

Pomimo rozbudowanej argumentacji i przedstawionych zagadnień prawnych

istota skargi sprowadza się do kwestionowania ustaleń poczynionych przez Sądy

meriti. Sam skarżący wprost wskazuje, że Sądy pierwszej i drugiej instancji nie

poczyniły ustaleń, jakie było przekonanie (wiedza) powoda co do istnienia

zobowiązania w chwili zawarcia ugody i spełnienia świadczenia bez zastrzeżenia

zwrotu (art. 411 pkt 1 k.c.).

Przedstawione zagadnienia są ściśle związane z konkretnym stanem

faktycznym, innym w każdej sprawie, niepozwalającym na udzielenie odpowiedzi

abstrakcyjnej w oderwaniu od okoliczności. W istocie więc odnoszą się do

konkretnych ustaleń, które nie podlegają kontroli kasacyjnej w jakimkolwiek

aspekcie. Na tym tle należy podkreślić, że zagadnienie prawne uzasadniające

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania musi być zagadnieniem ściśle

jurydycznym, dającym się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od

kontrowersji dotyczących ustaleń lub oceny dowodów (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08). Ponadto zagadnienie

uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej nie może być pozorne, czyli m.in. nie

może stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy ustaleń faktycznych i oceny

dowodów (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).

Na marginesie można wskazać, że w art. 411 k.c. wymienione zostały

sytuacje, w których pomimo spełnienia przesłanek określonych w art. 410 § 2 k.c.

nie można żądać zwrotu świadczenia. Stosownie do art. 411 pkt 1 k.c., nie można

żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do

świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło

z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu

I CSK 1313/24

4

nieważnej czynności prawnej. Dokonując wykładni tego przepisu, Sąd Najwyższy

w wyroku z 12 grudnia 1997 r., III CKN 236/97 (OSNC 1998, nr 6, poz. 101)

wyjaśnił, że wątpliwości co do obowiązku spełnienia świadczenia nie mogą być

utożsamiane z wymaganą przez art. 411 pkt 1 k.c. pozytywną wiedzą dłużnika

o braku powinności świadczenia. Natomiast w wyroku z 18 lipca 1952 r., C 809/52

(OSN 1954, nr 2, poz. 27) wyjaśnił, iż o świadomości spełniającego świadczenie, że

do świadczenia nie jest zobowiązany, można mówić dopiero wtedy, jeżeli nie tylko

jest mu znany stan faktyczny uzasadniający brak obowiązku świadczenia, ale jeżeli

ma on również świadomość tego, że obowiązujące przepisy prawne uzasadniają

brak obowiązku świadczenia w danym stanie faktycznym (wyrok SN z 23 listopada

2007 r., IV CNP 72/07).

Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że pojęcie przymusu, o jakim mowa

w art. 411 pkt 1 k.c. to nie tylko zagrożenie egzekucji świadczenia, ale także

stworzenie takich sytuacji, w których strona, by uniknąć niekorzystnych i często

nieodwracalnych skutków zmuszona jest spełnić świadczenie, mimo świadomości,

że świadczy nienależnie (wyrok SN z 9 listopada 2005 r., II CK 177/05).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią

orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.

Skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa

materialnego lub procesowego, widoczną prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna

już nawet przy pobieżnej lekturze skargi.

Wymagania te nie zostały przez skarżącego spełnione. Treść uzasadnienia

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje o jej

oczywistej zasadności. Okoliczności wskazane przez skarżącego nie

usprawiedliwiają takiej oceny zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy nie

dopatrzył się rażącego naruszenia powołanych przepisów, widocznego prima facie.

Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do

I CSK 1313/24

5

oczywistego naruszenia prawa. Ocena okoliczności zawarcia ugody, jak również jej

potwierdzenia, może wchodzić w zakres całościowych ustaleń dowodowych

i faktycznych sprawy (wyrok SN z 21 sierpnia 2024 r., II CSKP 373/22), a Sąd

Najwyższy jest związany ustaleniami poczynionymi przez Sądy meriti.

W orzecznictwie wskazuje się, że art. 917 k.c. nie zawiera ograniczenia

zakresu, w jakim stosunek sporny może być objęty ugodą (wyrok z 13 stycznia

2021 r., III CSKP 21/21).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. oraz

§ 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych obciążył

skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.

(M.M.)

[SOP]