Powód chciał rozdzielności majątkowej z wcześniejszą datą. SN odmówił przyjęcia skargi

1. Wyrokiem z 22 sierpnia 2024 r., Sąd Okręgowy w Częstochowie, w

sprawie z powództwa S.W. przeciwko O.W., o ustanowienie rozdzielności

majątkowej małżeńskiej, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w

Lublińcu z 19 kwietnia 2024 r., oddalił apelację (pkt 1) oraz orzekł o kosztach

postępowania (pkt 2).

2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła strona

powodowa, zaskarżając wyrok w całości.

I CSK 137/25

2

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

I CSK 137/25

3

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że

skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w

stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a

jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III

CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

8. W przedmiotowej sprawie skarżący sformułował zagadnienia prawne,

które jednak nie spełniają kryteriów opisanych powyżej. Należy podkreślić, że

wskazanie w art. 52 § 2 k.r.o., iż wyjątkowym wypadkiem uzasadniającym

możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż

wytoczenie powództwa jest okoliczność, że małżonkowie żyli w rozłączeniu, nie

oznacza, iż w każdym przypadku życia w rozłączeniu sąd ma obowiązek

ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień

wytoczenia powództwa, lecz jedynie możliwość ustanowienia tej rozdzielności w

takiej sytuacji (postanowienie SN z 20 sierpnia 2025 r., I CSK 404/25). Przy

ustalaniu i wykładni ważnych powodów w rozumieniu art. 52 § 1 k.r.o. należy się

bowiem koncentrować na sferze stosunków prawno-majątkowych małżonków

(postanowienie SN z 30 grudnia 2024 r., I CSK 3057/23). Ustanowienie przez sąd

I CSK 137/25

4

rozdzielności majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności

ustawowej lub umownej, z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa,

jest dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej (życia

w rozłączeniu) niemożliwe było już w tym dniu współdziałanie w zarządzie

majątkiem wspólnym (postanowienie SN z 27 września 2024 r., I CSK 4245/23).

Powyższe przykłady postanowień Sądu Najwyższego są kontynuacją

ugruntowanych poglądów orzeczniczych i doktrynalnych. W kontekście treści

skonstruowanych przez skarżącego zagadnień prawnych należy wskazać, że

przyjęta linia orzecznicza umożliwia wyjaśnienie zgłoszonych przez skarżącego

problemów. Nie są to więc zagadnienia nowe, których wyjaśnienie może przyczynić

się do rozwoju prawa.

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).

11. Oddaleniu podlegał wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów

postępowania kasacyjnego. Zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek,

dotyczący kosztów postępowania, został powiązany jedynie z wnioskiem o

oddalenie skargi kasacyjnej (zob. orzeczenie SN z dnia 15 listopada 1934 r., C II

1677/34, Zb. Urz. 1935 r. poz. 204; postanowienia SN: z dnia 11 stycznia 2002 r.,

III CKN 563/01, z dnia 29 maja 2009 r., V CSK 37/09, z dnia 8 sierpnia 2012 r., II

CSK 112/12).

[SOP]

I CSK 137/25

5