SN odmówił rozpoznania skargi w sporze o granicę działek i zasądził 360 zł kosztów

Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z 4 listopada 2025 r., wydanego w sprawie

o sygn. akt. V Ca 269/24, zaskarżając je w całości.

I CSK 1396/26

2

Uczestnicy postępowania R.C. i J.C. wnieśli o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka te nie

została spełniona.

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu

I CSK 1396/26

3

na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego

zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi

przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,

które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz

innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).

Istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatrywał w konieczności

rozstrzygnięcia: czy występujące istotne rozbieżności między granicą gruntów

wynikającą z aktualnej dokumentacji geodezyjnej z Ewidencji Gruntów i Budynków,

a granicą gruntów wynikającą z operat odnowienia ewidencji gruntów, który wg.

biegłego geodety powinien stanowić podstawę prawną do wytoczenia granic

nieruchomości, uzasadnia stwierdzenie, że nie można stwierdzić stanu prawnego

granic gruntów, co czyni zasadnym wyznaczenie spornych granic nieruchomości

według ostatniego spokojnego stanu posiadania?

Pytanie stawiane w skardze kasacyjnej zmierza w istocie do podważenia

dokonanej przez sądy meriti oceny dokumentów geodezyjnych oraz opinii biegłego,

a więc do zakwestionowania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę

zastosowania art. 153 k.c. Nie sposób podzielić stanowiska skarżących jakoby

samo występowanie rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami

geodezyjnymi prowadziło do niemożności ustalenia stanu prawnego granicy w

rozumieniu art. 153 k.c.

W postanowieniu z 27 lutego 2013 r., IV CSK 357/12, dokonano wykładni

art. 153 k.c. Sąd Najwyższy stwierdził, że objęta tym uregulowaniem zasada

wzajemnego wyłączania się kryteriów wyklucza korygowanie przebiegu granic

ustalonych według stanu prawnego poprzez włączenie kryterium ostatniego

spokojnego stanu posiadania, czy kryterium wszelkich okoliczności, zarówno

co do całej granicy, jak i jej fragmentów. Oznacza to niedopuszczalność ustalenia

przebiegu granicy według ostatniego spokojnego stanu posiadania albo

z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, gdy możliwe jest przyjęcie kryterium

stanu prawnego. Jeżeli zatem istnieje możliwość ustalenia przebiegu granicy

I CSK 1396/26

4

według stanu prawnego, to należy zastosować to kryterium bez koncesji na rzecz

dalszych kryteriów (zob. postanowienia SN: z 10 lipca 1980 r., III CRN 103/80, z 3

września 1981 r. III CRN 171/81, OSNC 1982 nr 4, poz. 51, z 4 listopada 1999 r., II

CKN 563/98, z 24 sierpnia 2011 r., IV CSK 596/10). W utrwalonym rozumieniu art.

153 k.c. stan prawny granic stanowi podstawowe kryterium rozgraniczenia, zaś

ustalenie granic według ostatniego spokojnego stanu posiadania aktualizuje się

dopiero wtedy, gdy stanu prawnego nie można stwierdzić.

W rozpoznawanej sprawie Sądy obu instancji zgodnie przyjęły, że stan

prawny granicy może zostać ustalony. Ocena ta została oparta na całokształcie

zgromadzonego materiału dowodowego, obejmującego dokumentację geodezyjną,

dokumenty z zasobu ewidencji gruntów oraz opinię biegłych. Sąd Okręgowy

uzupełnił ponadto postępowanie dowodowe dopuszczając dowód z uzupełniającej

opinii biegłego, a następnie wyjaśnił motywy, dla których uznał wariant przyjęty

przez Sąd pierwszej instancji za odpowiadający stanowi prawnemu nieruchomości.

Skarżący nie przedstawili zagadnienia prawnego wymagającego wykładni prawa,

lecz kwestionują prawidłowość dokonanej przez sąd oceny materiału dowodowego.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3

k.p.c. w zw. z § 5 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie.

(M.T.)

[SOP]