Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku na wyrok w sporze z klientem o zapłatę

1. Wyrokiem z 6 listopada 2025 r., Sąd Okręgowy w Gdańsku, w sprawie z

powództwa E. S. przeciwko Bankowi […] spółce akcyjnej w […], o zapłatę, na

skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z 23 lipca 2024

r., oddalił apelację (pkt 1) oraz orzekł o kosztach postępowania (pkt 2).

2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana, zaskarżając wyrok w całości.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 k.p.c. (przy czym trzeba

wskazać, że we wniosku odwołano się również do art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., ale nie

zawarto w skardze kasacyjnej uzasadnienia w tym zakresie).

I CSK 1450/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie

I CSK 1450/26

3

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów

dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą

powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 k.p.c.

7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w

stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a

jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

8. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub

istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;

z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

I CSK 1450/26

4

9. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona wyżej wymieniona

przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W szczególności w licznych

wypowiedziach judykatury wyjaśniane były zarówno przesłanki uznania

postanowień umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej za abuzywne, jak i

kwestia dopuszczalności utrzymania umowy w mocy poprzez zastąpienie

wyeliminowanych z niej postanowień abuzywnych innymi postanowieniami (m.in.

uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,

OSNC 2021, Nr 9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP

11/20, OSNC 2021, Nr 6, poz. 40; wyroki TSUE: z 3 października 2019 r., C-260/18,

Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29

kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A; wyroki Sądu

Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2, poz. 20;

z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 13

kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 23 lutego

2024 r., I CSK 6284/22). Sąd Najwyższy wypowiadał się również w kwestii

niedopuszczalności zastosowania art. 358 § 2 k.c. dla uzupełnienia umowy

kredytowej po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych (m.in. wyroki Sądu

Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i 31 stycznia 2023 r., II CSKP

941/22; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 6543/22), a

także odróżnienia i wzajemnego związku klauzul spreadowych i klauzul ryzyka

walutowego (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22;

z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45.; z 8 listopada

2022 r., II CSKP 1153/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22). W orzecznictwie

wskazano również, że nie można przyjąć, aby postanowienia umowy kredytowej

odsyłające do kursu stosowanego przez bank były odzwierciedleniem ogólnej

normy, przewidującej obowiązek ogłaszania kursów walut, wyrażonej w art. 111 ust.

1 pkt 4 ustawy - Prawo bankowe (m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 21

grudnia 2023 r., I CSK 5177/22). Wielokrotnie wyjaśniano również wątpliwości

dotyczące wykładni pojęcia interesu prawnego jako przesłanki powództwa o

ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 9 lutego

2012 r., III CSK 181/11; z 17 kwietnia 2015 r., III CSK 226/14; z 23 marca 2018 r., II

CSK 371/17; z 26 maja 2021 r., II CSKP 64/21; postanowienie Sądu Najwyższego z

I CSK 1450/26

5

12 lutego 2021 r., IV CSK 423/20). Odnoszono się również do skutków wejścia w

życie art. 69 ust. 3 Prawa bankowego dla zawartych wcześniej umów kredytowych,

waloryzowanych do waluty obcej (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada

2022 r., II CSKP 1153/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22; z 10 maja 2022 r., II

CSKP 285/22; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20;

postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 3210/23). Sąd

Najwyższy wypowiadał się również w kwestii dopuszczalności utrzymania umowy w

mocy jako oprocentowanej według stawki WIBOR (wyroki Sądu Najwyższego: z 23

stycznia 2024 r., I CSK 300/23; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja 2022

r., II CSKP 293/22). Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięto już,

że: klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie

kredytobiorcy (zob. wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022

r., II CSKP 459/22); postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno

zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu,

jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować

kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (zob.

wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21);

jeśli postanowienia stanowiące klauzule indeksacyjne są abuzywne, to oznacza, że

są z mocy samego prawa dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy,

chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten

sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę 7 sędziów SN z 7

maja 2021 r., III CZP 6/21); jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia

umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie

pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie

można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy (zob. wyroki

SN: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3

lutego 2022 r., II CSKP 459/22); jeżeli po wyeliminowaniu klauzul utrzymanie

umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, to przemawia to

za jej całkowitą nieważnością (wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18);

oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z

chwili zawarcia umowy (uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP

29/17). Dodatkowo należy wskazać, iż Sąd Najwyższy wypowiadał się już w

I CSK 1450/26

6

kontekście standardów realizacji przez bank przedkontraktowego obowiązku

informacyjnego (zob. wyrok SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Przyjęto

również, iż spełnienie świadczenia, którego wysokość została określona na

podstawie abuzywnych postanowień umownych, nie pozbawia tych postanowień

cechy abuzywności ani nie sprawia, że ocena ich abuzywności staje się

bezprzedmiotowa (wyrok SN z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17).

Trafność podniesionych tam argumentów znajduje potwierdzenie w uchwale

pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP

25/22). Uchwała ta rozstrzygając wiele istotnych zagadnień prawnych (również

nawiązujących treściowo do tych, które zostały przedstawione w skardze

kasacyjnej), doprowadziła do jednolitej wykładni przepisów prawa wywołujących

wcześniej rozbieżności w orzecznictwie sądów. Dodatkowe, uzupełniające kwestie,

zostały również wyjaśnione w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 24 czerwca 2026 r. (III CZP 8/26).

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).

[a.ł]